Agendabundel

Het landelijke gemiddelde voor deze gemeentegrootteklasse is € 2.308 per klant (in 2020: € 1.300). Bron: benchmark. Doel

Indicator en streefwaarde

Gerealiseerd?

Schuldenaren worden snel geholpen

18. Na aanmelding volgt binnen 2 weken een gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld.

De gemiddelde doorlooptijd is minder dan 12 kalenderdagen.

19. Bij een crisisaanmelding wordt binnen drie dagen actie ondernomen.

Tot en met augustus 2022 waren er 16 crisisaanmeldingen. Deze zijn allemaal binnen 3 dagen opgepakt.

16

Doel

Indicator en streefwaarde

Gerealiseerd?

20. In 2020 krijgt de klant binnen 4 weken na het eerste gesprek een beschikking.

De gemiddelde doorlooptijd is in 2022 bijna 22 werkdagen. KBL is gemandateerd om de beschikking af te geven. In 85% van de gevallen gebeurt dat binnen de wettelijke termijn van 8 weken, en in 60% van de gevallen binnen de door de gemeente gestelde termijn van 4 weken. Belangrijkste redenen dat termijnen niet worden gehaald: no show, het lukt niet om alle stukken te verzamelen en/of een gebrek aan motivatie. KBL zet nu steviger in op het completeren van dossiers en schakelt waar nodig vrijwilligers of andere partijen in om klanten te helpen bij het verzamelen van stukken.

21. Vanaf 2020 duurt de stabilisatiefase maximaal 4 maanden.

De doorlooptijd van de stabilisatiefase is meer dan gehalveerd van gemiddeld 105 kalenderdagen in 2021 tot 45 dagen in 2022. Mede i.v.m. beschikkingsplicht wordt intensiever ingezet op het compleet krijgen van alle benodigde stukken.

Minder afwijzingen, meer toekenningen

22. Er wordt een groter percentage toegekend.

In 2021 en 2022 zijn geen aanvragen afgewezen. Dat heeft zeer te maken met het feit dat de beleidsregels nauwelijks uitsluitingsgronden bevatten.

In 2023 is schuldhulpverlening vaker succesvol en is er minder uitval

23. In 2023 is er minder uitval tussen aanmelding en intake.

Na de quick scan is er in 23% van de gevallen geen vervolg hulpverlening. Een (onbekend) deel van de klanten verschijnt niet bij het quick scan gesprek of wordt tijdens het gesprek direct al geholpen. Van de klanten die na de quick scan worden uitgenodigd voor een intake bij KBL verscheen in de eerst helft van 2022 39% niet bij het eerste gesprek. De uitval voor het eerste gesprek is stabiel: in 2020 en 2021 bedroeg dit percentage 38,3% respectievelijk 38,5%. Belangrijk om hier op te merken is dat een (helaas onbekend) deel van de cliënten wel verschijnt bij het tweede gesprek. Het uitvalpercentage ligt dus feitelijk wat lager. KBL en Impuls benaderen actief klanten die niet komen opdagen. Regelmatig blijkt dat klanten er nog niet aan toe zijn en/of onvoldoende gemotiveerd.

17

Doel

Indicator en streefwaarde

Gerealiseerd?

24. In 2023 worden intake, stabilisatie, budgetbeheer en duurzame financiële dienstverlening, schuldregeling en Wsnp vaker afgerond met een positief resultaat of vervolghulp.

Redenen waarom dossiers zijn gesloten zonder dat doorstroom naar een volgende fase (bij KBL) is geboekt: % Door cliënt ingetrokken

22%

Door KBL ingetrokken

45%

Overleden

3%

Niet verschenen / geen stukken aangeleverd e.d. Overig

21%

Totaal

100%

9%

Let op: dit zijn de gemiddelde percentages van de bij KBL aangesloten gemeenten. Er is echter geen aanleiding om aan te nemen dat Kerkrade afwijkt van het gemiddelde.

In 2023 worden schulden vaker geregeld met een saneringskrediet

25. In 2023 is er een hoger slagingspercentage voor schuldregelingen.

Slagingspercentages 2019-2021: 2019 73% 2020 73% 2021 67% 2022 Nog niet bekend We hebben geen verklaring voor het lagere slagingspercentage. Een verklaring zou kunnen zijn dat er een bredere instroom is a.g.v. een minder streng voordeurbeleid.

26. In 2023 zijn er minstens zoveel schuldsaneringen als schuldbemiddelingen.

Sinds 2020 zijn er jaarlijks meer saneringskredieten dan bemiddelingen:2 Krediet Bemiddeling 2018 9% 91%

27. Het aantal geslaagde schuldregelingen met saneringskrediet is 95%.

2019

23%

77%

2020

60%

40%

2021

59%

41%

2022

70%

30%

Deze indicator is komen te vervallen. Zie toelichting in evaluatierapport 2021.

2 De cijfers over 2018-2020 zijn de gemiddelden over de zes gemeenten waarvoor KBL schuldregelingen treft. Het cijfer over 2022

heeft betrekking op de periode tot en met juni.

18

Doel

Indicator en streefwaarde

Gerealiseerd?

28. Het aantal succesvolle saneringskredieten is 95%.

Gezien de looptijd van een saneringskrediet – meestal 3 jaar - kan dit nu nog niet goed worden vastgesteld.

Een saneringskrediet is succesvol als de klant gedurende drie jaar heeft voldaan aan de maximale inspanningsverplichting. In 2023 biedt de gemeente budgetbeheer aan inwoners die moeite hebben met budgetteren.

29. Vanaf 2020 biedt de gemeente vaker budgetbeheer aan inwoners waarvoor schuldregeling (nog) niet mogelijk is.

Klanten budgetbeheer zonder andere vorm van dienstverlening via KBL: Ultimo 2020 187 Maar onbekend hoeveel hiervan ook in andere dienstverlening Ultimo 2021 118 Ultimo 2022

In 2023 biedt de gemeente budgetbeheer aan inwoners die moeite hebben met budgetteren.

31. In de periode 2020-2023 verlagen we het percentage van de bijzondere bijstand voor beschermingsbewind.

32. In de periode 2020-2023 verlagen we de uitgaven bijzondere bijstand voor beschermingsbewind.

Circa 112

Bijzondere bijstand voor beschermingsbewind als percentage van totaalbudget bijzondere bijstand Kerkrade Nederland 2019

77%

-

2020

62%

38%

2021

51%

35%

2022

64%

Nog niet bekend

Na jaren van stijging stabiliseerden de uitgaven voor beschermingsbewind in 2019 en 2020 tot een bedrag van € 1.240.000 per jaar. In 2021 zien we echter opnieuw een stijging van de uitgaven tot € 1.325.000. Gemiddelde uitgaven beschermingsbewind per inwoner Kerkrade Nederland

We dragen over naar Wsnp als minnelijk traject mislukt

33. Percentage klanten dat is doorverwezen naar Wsnp t.o.v. totale klantenbestand.

2019

€ 32

€ 15

2020

€ 32

€ 16

2021

€ 34

€ 16

2022

€ 31

Nog niet bekend

In 2019, 2020 en 2021 zijn 14, 16 respectievelijk 20 klanten doorverwezen naar de Wsnp. Dat was in 2019 en 2021 40% respectievelijk 55% van het klantenbestand (cijfer 2020 ontbreekt).

19

Doel

Indicator en streefwaarde

Gerealiseerd?

We voorkomen recidive

34. Percentage terugkerende klanten.

Dit wordt niet (op deze wijze) geregistreerd. De inschatting is dat er nauwelijks sprake is van recidive.

Als een klant een formele aanvraag voor schuldhulp doet én in de periode van vijf jaar voorafgaand aan deze aanvraag een schuldhulpverleningstraject heeft doorlopen, is er sprake van recidive.

Aanpak kinderarmoede Bij deze vijfde pijler gaat het vooral om het vergroten van het gebruik van het kindpakket en inzet van de Jongerenadviesraad. In het uitvoeringsplan (p. 34) is bij deze pijler alleen de oprichting van de Jongerenadviesraad ingepland, voor eind 2020. Deze planning is gehaald. In het hoofdstuk Redzaamheid versterken viel te lezen dat in 2020 de kinderarmoede steeg naar 15,6% terwijl landelijk het percentage stabiel bleef op 7,9%. Hier wijzen we er nogmaals op dat de inkomensondersteuning vanuit het kindpakket niet wordt meegenomen in de cijfers van het CBS. Doel

Indicator en streefwaarde

Gerealiseerd?

Meer kinderen maken gebruik van het kindpakket

35. In 2021 maakt 70% van de kinderen van werkende minima en 100% van de kinderen in een bijstandssituatie gebruik van het kindpakket.

In 2020 is het bereik van maatschappelijke participatieregelingen voor kinderen tot 18 jaar 82% tegenover 60% landelijk. De doelgroepen bijstand/werkend kunnen helaas (nog) niet worden gespecificeerd (bron: benchmark) en recentere cijfers over bereik en omvang doelgroep zijn helaas nog niet beschikbaar. Hieronder zien we het aantal toegekende aanvragen per regeling in het kindpakket:

Dit is ook een landelijke doelstelling.

2019

2020

2021

2022

Leergeld

852

675

883

1.099

Verschil ’19-‘22 29%

Jeugdfonds Sport

416

367

318

434

4%

Jeugdfonds Cultuur

116

89

69

74

-36%

Bijdrage kinderen SCA

209

185

181

183

-12%

De daling bij sport en cultuur in 2020 is vooral het gevolg van de coronamaatregelen. Veel sport- en cultuuractiviteiten konden daardoor niet doorgaan.

20

Doel

Indicator en streefwaarde

Gerealiseerd?

Oprichting Jongerenadviesraad

36. In 2020 wordt de jongerenadviesraad opgericht en geïnstalleerd

De Jongerenadviesraad Kerkrade (JARK) is eind 2020 opgericht. Doel is het stimuleren van jongerenparticipatie en het ontvangen van signalen en advies. Waar het primaire onderwerp bij de start van Speaking Minds armoede en schulden betrof, is het de intentie om de JARK breder in te zetten en de jongeren tevens te laten meedenken over andere onderwerpen die van belang zijn voor henzelf en/of het gemeentebestuur, zoals de Jonge Mantelzorger, vitaliteit en Center Court. De JARK wordt actief betrokken bij en draagt proactief bij aan de beleidsonderwerpen: 1. Armoede en Schulden, 2. Jonge Mantelzorgers, 3. VIE en 4. Jeugdbeleid (preventie). De gemeente heeft de JARK gevraagd wat de gemeente kan doen voor jongeren die 18 worden en betrekt hen bij de verdere ontwikkeling van de voorlichtingsactiviteiten gericht op jongeren.

Gezinnen vinden online hulp en advies

37. Elk jaar maken meer inwoners gebruik van het Geldplan Rondkomen met kinderen.

De Geldplannen zijn nog niet toegankelijk gemaakt voor inwoners van Kerkrade.

Jongeren hebben meer grip op hun geldzaken

38. Elk jaar maken meer jongeren gebruik van de Kwikstart app.

De app is nog niet toegankelijk gemaakt voor Kerkraadse jongeren. Met de jongerenraad worden de beschikbare applicaties geëvalueerd.

Zie ook de cijfers over kinderarmoede bij pijler redzaamheid versterken.

Communicatie De planning van de communicatieactiviteiten was volgens het uitvoeringsplan (p. 34) als volgt: Programma

Activiteit

2021 1

2

3

4

Lokale content toevoegen aan landelijk website Campagne Komuitjeschuld Verder ontwikkelen content In het uitvoeringsplan staat het voornemen om aan te haken bij de landelijke campagne Kom uit je schuld (programma 10, p. 26 uitvoeringsplan). De landelijke campagne gaat door onder de naam De eerste stap helpt je verder. Het verder ontwikkelen content vindt plaats structureel plaats in overleg met de Geldwijzerwinkel en de marketingactiviteiten.

Anders werken De planning van de activiteiten rond Anders Werken was volgens het uitvoeringsplan (p. 34) als volgt:

21

Programma

Activiteit

Omgekeerde toets

Training medewerkers Aanpassen verordening en beleidsregels Aanpassen procedures en werkvoorschriften Front office medewerkers trainen

2021 1

Stress-sensitieve dienstverlening

2

3

4

Medewerkers zijn eind 2021 / begin 2022 getraind in het werken met zowel de Omgekeerde Toets als stressstress-sensitieve dienstverlening.

22

3.

Conclusies

Een algemene bevinding is dat er bij ketenpartners in het veld behoefte bestaat aan een breed jaarplan. De huidige jaarplanning van de Geldwijzerwinkel focust vooral op de activiteiten van de Geldwijzerwinkel en Hub. Activiteiten van Impuls, KBL en andere ketenpartners zouden kunnen worden toegevoegd. Een dergelijke planning brengt meteen ook overlappen en hiaten in beeld. Het geeft bovendien inzicht in de samenhang van de activiteiten en geeft de mogelijkheid om hierop vanuit de gemeente steviger de regie te voeren. Een belangrijk onderdeel van een dergelijk jaarplan is communicatie over minimaregelingen en schuldhulpverlening richting de doelgroep van het armoede- en schuldenbeleid. Denk bijvoorbeeld aan communicatie via nieuwsbrieven van scholen aan het begin van het schooljaar. Communicatie is en blijft belangrijk om de bekendheid en het gebruik van regelingen te vergroten. Er is ook de wens om de in het Uitvoeringsplan armoede en schulden, Samen aanpakken! 2021-2023 geformuleerde visie op de Geldwijzerwinkel samen met ketenpartners wat concreter uit te werken.

Kunnen inwoners alleen via de Geldwijzerwinkel gebruikmaken van voorzieningen? Welke specialismen en dienstverlening worden geboden in de Geldwijzerwinkel, en welke (door ketenpartners) op andere locaties? Een andere algemene bevinding is dat ketenpartners de samenwerking met de gemeente en andere ketenpartners als positief ervaren. Ze zien sinds onder meer de totstandkoming van het uitvoeringsplan, de opening van de Geldwijzerwinkel en de vernieuwde quick scan3 voor schuldhulp vooral op uitvoerend niveau een verbetering van de samenwerking. De armoede- en schuldenaanpak wordt daarmee effectiever en efficiënter. Crises Kort na de vaststelling van het beleidsplan en het uitvoeringsplan kregen we te maken met de coronacrisis. Net als in de rest van Nederland zagen we dat het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening tegen de verwachtingen in daalde. Mogelijk had dit te maken met de sluiting van fysieke loketten, het feit dat mensen in tijden van crisis voorzichtiger omgaan met hun geld en minder konden uitgeven aan sociale, culturele of sportieve activiteiten. Een deel van de doelgroep kon daarnaast een beroep doen op steunmaatregelen of had een buffer waarop eerst kon worden ingeteerd. Ook het gebruik van minimaregelingen nam af.

Dat was vooral het geval bij de SCA, het kindpakket en andere regelingen die een vergoeding bieden voor sociale, culturele of sportieve activiteiten. In 2022 zien we dat de instroom in de schuldhulpverlening weer stijgt. De instroom is echter nog niet op het niveau van vóór de coronacrisis. Ook het gebruik van minimaregelingen neemt weer toe. Dat heeft mogelijk ook te maken met de energiecrisis en stijgende inflatie. De gemeente keerde de energietoeslag uit aan bijna 4.000 huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum en attendeerde minima meteen ook op andere voorzieningen. De energietoeslag werd in Kerkrade ook uitgekeerd aan inwoners in de schuldhulpverlening. Heeft het armoede- en schuldenbeleid effect? Het percentage huishoudens met geregistreerde problematische schulden is in 2021 opnieuw gedaald, terwijl landelijk het percentage steeg. Het is nog te vroeg om stevig te concluderen dat dit het effect is van het nieuwe beleid, de in 2021 opgestarte vroegsignalering of de keuze van de gemeente om de schuldhulpverlening vanaf 2019 volledig onder te brengen bij Kredietbank Limburg. In het beleidsplan streeft de gemeente naar een

3 Bij inwoners met schulden wordt door KBL en Impuls een quick scan uitgevoerd waarbij naast de financiële problemen ook

problemen op andere leefgebieden in kaart worden gebracht. De quick scan borgt een integrale aanpak.

23

laagdrempelige en breed toegankelijke schuldhulpverlening. Dat de instroom stijgt terwijl het aantal problematische schulden daalt, kan erop wijzen dat de gemeente hierin slaagt. Helaas zien we in 2020 wel – na jaren van afname - een toename van de armoede en kinderarmoede, terwijl dit landelijk ongeveer gelijk bleef. Hier is het belangrijk om te vermelden dat de gemeentelijke minimaregelingen niet worden meegerekend in de armoedecijfers van het CBS. Kerkrade keert relatief hoge bedragen uit aan minima (zie pijler inkomensondersteuning), maar dat zie je dus niet terug in de armoedecijfers. Het aantal aanmeldingen voor schuldhulp neemt toe, en ook het gebruik van de meeste minimaregelingen neemt toe. Vooral de nieuwe energietoeslag wordt relatief goed gebruikt. Doet de gemeente genoeg om de gewenste doelen te behalen? De meeste in het uitvoeringsplan voorgenomen activiteiten zijn uitgevoerd of gestart, sommige met een kleine vertraging. De gemeente improviseert op een positieve manier binnen de kaders van het armoede- en schuldenbeleid door mee te liften op de landelijke aandacht voor de energietoeslag en rechthebbenden direct ook te attenderen op andere minimaregelingen en voorzieningen. Dit vertaalt zich nog niet bij alle minimaregelingen in een groter gebruik, dus wellicht kan er nog meer worden ingezet op het vergroten van het gebruik van specifieke regelingen.

Uitvoerenden en betrokken ketenpartners zijn positief over de vernieuwde samenwerking rond schuldhulpverlening en de gezamenlijke quick scan. Er worden duidelijk vaker saneringskredieten verstrekt. De indruk is dat inwoners beter bereikt en sneller geholpen worden, en dat de integrale aanpak beter geborgd is. De vroegsignalering is begin 2021 opgepakt. Kerkrade is net als de meeste andere gemeenten nog aan het uitproberen welke aanpak het beste werkt. De eerste resultaten zijn bemoedigend en grotendeels in lijn met het landelijke beeld. Medewerkers van relevante afdelingen zijn of worden getraind in stress-sensitieve dienstverlening en de Omgekeerde Toets. De effecten hiervan zullen pas op termijn zichtbaar zijn. In de activiteitenplanning van de Geldwijzerwinkel en bibliotheek zijn meer activiteiten opgenomen en uitgevoerd dan in het uitvoeringsplan werden benoemd. De Geldwijzerwinkel heeft een goede start gemaakt en de bezoekersaantallen zijn in het eerste jaar zijn zeer bemoedigend. Zoals eerder vermeld kan de gemeente de regie op alle activiteiten en initiatieven binnen het armoede- en schuldenbeleid (en ook de afstemming met aanpalende beleidsterreinen) wel wat steviger oppakken, bijvoorbeeld aan de hand van een breed jaarplan.

24

B

25

23it00540

‘Hand over’ document GeldWijzerWinkel en Vroegsignalering Kerkrade

Versie: 1.0 Versiedatum: 09.02.2023 Auteur: Diana van Trigt