6. Nota van toelichting

Nota van toelichting Kerkrade, 6 mei 2026 Nummer: 26Tl031 Behorend bij ontwerpbesluit nummer: Commissie: 9 juni 2026 •

Algemene Zaken en Middelen

Aangeboden door: College van burgemeester en wethouders, •

Burgemeester P. Dassen-Housen

Onderwerp Zienswijze op de begroting 2027 voor de gemeenschappelijke regeling Zorg- en veiligheidshuis Parkstad

Beslispunten 1. Een positieve zienswijze af te geven op de ontwerpbegroting 2027 en de meerjarenraming 2027-2030 aan het dagelijks bestuur van de GR Zorg- en veiligheidshuis Parkstad (GR ZVHP); 2. Kennis te nemen van het dashboard ontwerpbegroting 2027 van de GR ZVHP; 3. Kennis te nemen van de begrotingswijziging 2026 en de jaarrekening 2025 van de GR ZVHP.

Samenvatting Gemeente Kerkrade neemt deel aan verschillende gemeenschappelijke regelingen. Dit zijn publiekrechtelijke samenwerkingsverbanden. Deze regelingen zijn wettelijk verplicht om hun ontwerpbegroting naar de deelnemende gemeenteraden te sturen. De raden krijgen vervolgens de mogelijkheid om een zienswijze op deze begroting te geven. Deze nota ondersteunt de kaderstellende rol van de raad. Het doel is om uw raad in staat te stellen een weloverwogen zienswijze te formuleren op de begroting van het Zorg- en veiligheidshuis Parkstad.

Aanleiding Voor de uitvoering van gemeentelijke taken kan een gemeente kiezen voor een publiekrechtelijke samenwerking. Daarbij wordt een zelfstandige organisatie opgericht die taken uitvoert voor meerdere gemeenten. Dit gebeurt op basis van een gemeenschappelijke regeling. Zo’n organisatie noemen we een GR (gemeenschappelijke regeling) of Verbonden Partij. Wanneer bevoegdheden aan een GR worden overgedragen, komt het gemeentebestuur meer op afstand te staan en heeft het minder directe invloed dan bij taken die de gemeente zelf uitvoert. Om toch grip te houden op de GR’en, maakt de gemeenteraad gebruik van de planningen controlcyclus (P&C cyclus). De raad moet inzicht hebben in de financiën van de Verbonden Partij om hierop toezicht te kunnen houden. De Verbonden Partij is verplicht om: • Uiterlijk 30 april de kadernota voor het komende jaar ter kennisname aan de raad te sturen. Deze nota beschrijft de beleidsmatige en financiële uitgangspunten. • Uiterlijk 30 april de voorlopige jaarrekening van het afgelopen jaar toe te sturen, gevolgd door de definitieve jaarrekening uiterlijk 15 juli. Deze jaarrekening laat zien wat er het voorgaande jaar beleidsmatig en financieel is gebeurd. Ten aanzien hiervan kan de raad geen zienswijze indienen.

• Uiterlijk 12 weken voordat de ontwerpbegroting aan het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling wordt aangeboden deze toe te sturen aan de gemeenteraden. De raad mag hierop een zienswijze indienen en zo wensen of bedenkingen meegeven. De gemeenteraad kan de begroting echter niet goedkeuren of tegenhouden. De begroting is voor de gemeenteraad een belangrijk middel om kaders te stellen. Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen moet de ontwerpbegroting minimaal 12 weken voordat het Algemeen Bestuur (AB) de begroting behandelt, aan de raden worden toegestuurd. In deze periode kunnen de raden hun zienswijzen indienen bij het Dagelijks Bestuur (DB). Het DB moet vóór de besluitvorming door het AB schriftelijk en gemotiveerd reageren op alle ingediende zienswijzen. Vervolgens stelt het AB de begroting vast. Binnen twee weken na vaststelling, maar uiterlijk 15 september, moet de begroting worden toegestuurd aan Gedeputeerde Staten. De uitvoering van de activiteiten ligt volledig bij de Verbonden Partij; hierop kan geen zienswijze worden ingediend. In deze nota van toelichting ligt voor de begroting van de GR ZVHP. Het ZVHP is een gemeenschappelijk regeling van de 7 Parkstadgemeenten. De GR Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad vormt het centrale knooppunt waar het zorg- en veiligheidsdomein samenkomen.

De organisatie richt zich op personen en systemen waarbij sprake is van complexe, domeinoverstijgende problematiek. Het doel is om via samenwerking tussen gemeenten, politie, justitie en zorgpartners te komen tot een integrale aanpak, waarmee recidive, overlast en maatschappelijke uitval worden voorkomen of verminderd. In het vervolg van deze nota van toelichting worden de ontwikkelingen geschetst die volgens de GR van invloed zijn op de uitvoering van de kerntaken door de GR en de financiële en beleidsmatige doorvertaling daarvan die relevant zijn voor de uiteindelijke beoordeling door de gemeenteraad. 2

Historie GR’en sturen ieder jaar hun ontwerpbegroting en meerjarenraming naar de deelnemende gemeenten. De meest recente behandeling van de ontwerpbegrotingen en meerjarenramingen van de GR’en heeft plaatsgevonden in 2025: 1. Gezamenlijke commissie 12 juni 2025, behandeling ontwerpbegrotingen 2026 (link); 2. Raadsvergadering 2 juli 2025, afgeven GR-zienswijzen ontwerpbegroting 2026 (link). Vorig jaar heeft de raad van de gemeente Kerkrade positieve zienswijze afgegeven ten aanzien van de conceptbegroting 2026 van de VRZL.

Voorstel In deze nota van toelichting ligt voor de begroting van de GR ZVHP. Het ZVHP is een gemeenschappelijk regeling van de 7 Parkstadgemeenten. De GR Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad vormt het centrale knooppunt waar het zorg- en veiligheidsdomein samenkomen. De organisatie richt zich op personen en systemen waarbij sprake is van complexe, domeinoverstijgende problematiek. Het doel is om via samenwerking tussen gemeenten, politie, justitie en zorgpartners te komen tot een integrale aanpak, waarmee recidive, overlast en maatschappelijke uitval worden voorkomen of verminderd. Deze rol is in de afgelopen jaren niet veranderd, maar de context waarin deze wordt uitgevoerd wel. De invoering van de Wet Gegevensverwerking door Samenwerkingsverbanden (WGS) vraagt om een scherpere afbakening tussen de rol van het samenwerkingsverband en de ondersteunende rol van de GR. Daarnaast stelt de publiekrechtelijke status van de organisatie hogere eisen aan rechtmatigheid, transparantie en bedrijfsvoering. Beleidsmatige en maatschappelijke ontwikkelingen De begroting 2027 en het meerjarenperspectief laten zien dat de opgave van het Zorg- en Veiligheidshuis in omvang en complexiteit toeneemt. De casuïstiek waarmee wordt gewerkt, wordt beïnvloed door bredere maatschappelijke ontwikkelingen, zoals economische onzekerheid, de instroom van nieuwe doelgroepen en een verharding van de samenleving.

Deze ontwikkelingen vertalen zich concreet in een toenemende druk op de uitvoering. Casussen vragen vaker om multidisciplinaire inzet, kennen langere doorlooptijden en vereisen specialistische kennis. Tegelijkertijd staan ook de ketenpartners onder druk, wat de complexiteit van de samenwerking verder vergroot. Daarnaast spelen specifieke thema’s, zoals huisverboden, nazorg aan ex-gedetineerden, jeugdproblematiek en personen met verward gedrag, een steeds grotere rol binnen de werkzaamheden. De aard van deze problematiek maakt dat snelle en gecoördineerde interventies noodzakelijk zijn, waarbij het Zorg- en Veiligheidshuis een centrale regierol vervult. 3

Parallel aan deze inhoudelijke ontwikkelingen blijft de organisatie werken aan haar eigen professionalisering. Er wordt geïnvesteerd in personeelsontwikkeling, onder andere via training, intervisie en het versterken van digitale vaardigheden. Ook wordt gewerkt aan structurele verbeteringen, zoals de implementatie van HR21, het opstellen van een personeelshandboek en het verbeteren van managementinformatie en sturingsinformatie. Financieel beeld en meerjarenperspectief De begroting 2027 is sluitend en bedraagt circa € 4,5 miljoen. In de daaropvolgende jaren laten de lasten en baten een licht dalende lijn zien. Het grootste deel van de uitgaven bestaat, passend bij de aard van de organisatie, uit personeelskosten. De begroting is opgebouwd conform de uitgangspunten die eerder met de deelnemende gemeenten zijn afgesproken. Dit betekent onder andere dat wordt gewerkt met indexeringen op basis van CPI en CPB-ramingen en dat slechts beperkt wordt voorzien in een eigen financiële buffer binnen de GR. Gemeenten blijven daarmee uiteindelijk verantwoordelijk voor het opvangen van grotere financiële risico’s. De inwonersbijdrage voor de gemeente Kerkrade ontwikkelt zich in lijn met de eerder vastgestelde meerjarenbegroting en stijgt geleidelijk als gevolg van indexering. Deze stijging is daarmee grotendeels technisch van aard en niet het gevolg van beleidsmatige uitbreidingen.

Wat opvalt in het financieel beeld is de afhankelijkheid van incidentele baten, bijvoorbeeld vanuit projecten en samenwerkingen. Dit maakt de organisatie financieel kwetsbaarder en heeft directe gevolgen voor de personele inzet, die deels op tijdelijke basis wordt ingevuld. Voorstel tot afgeven positieve zienswijze De begroting 2027 en de meerjarenbegroting 2027–2030 laten een organisatie zien die zich na een intensieve opstartfase ontwikkelt richting een stabiele en professioneel ingerichte uitvoeringsorganisatie. Tegelijkertijd is duidelijk dat deze ontwikkeling nog niet is afgerond en dat de komende jaren nodig zijn om de ingezette verbeteringen verder te bestendigen. De combinatie van een sluitende begroting, een beheerste ontwikkeling van de inwonersbijdrage en een duidelijke focus op professionalisering vormt een solide basis voor de komende jaren. De aanwezige risico’s zijn reëel, maar worden onderkend en gemonitord. Gelet hierop kan aan de raad worden voorgesteld een positieve zienswijze af te geven op de begroting 2027 van de GR Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad en kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2027–2030 en de jaarstukken 2025.

Kanttekening Hoewel de begroting sluitend is, zijn er verschillende risico’s en aandachtspunten die nadrukkelijk in beeld blijven. Allereerst is er het beperkte weerstandsvermogen van de GR. Dit is een bewuste keuze van de deelnemende gemeenten, maar betekent dat tegenvallers niet of slechts beperkt binnen de organisatie zelf kunnen worden opgevangen. 4

Daarnaast is er een structurele spanning tussen de aard van de financiering en de behoefte aan continuïteit. De afhankelijkheid van tijdelijke middelen maakt het moeilijk om personeel duurzaam te binden, terwijl juist in deze organisatie de kennis en ervaring van medewerkers cruciaal zijn. Ook de toenemende druk op de uitvoering vormt een risico. Wachtlijsten binnen de persoonsgerichte aanpak en de toename van urgente casuïstiek kunnen op termijn gevolgen hebben voor de effectiviteit van de aanpak en daarmee voor de maatschappelijke resultaten. Tot slot blijven externe factoren, zoals cao-ontwikkelingen, nieuwe wet- en regelgeving en maatschappelijke trends, van invloed op het financiële en organisatorische beeld.

Financiën Gemeenten krijgen de komende jaren landelijk te maken met een korting op het gemeentefonds. Met name voor de periode na 2027 zijn de vooruitzichten nog onzeker. Daardoor staat ook de gemeente Kerkrade voor een grote financiële opgave. Het ravijnjaar is opgeschoven van 2026 naar 2028. In samenspraak met de raad is reeds een aantal maatregelen genomen om de meerjarige begrotingstekorten vanaf 2028 deels terug te dringen tot meer behapbare proporties. Dit in de veronderstelling dat het Rijk gemeenten toch nog verder tegemoet zal (moeten) komen gelet op de maatschappelijke effecten van verdere gemeentelijke bezuinigingen. In de zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2025 en 2026 zijn de gemeenschappelijke regelingen al gevraagd om – als verlengd lokaal bestuur – hun verantwoordelijkheid te nemen binnen deze krappe financiële kaders. De financiële implicaties voor de gemeente Kerkrade blijven in lijn met de eerder vastgestelde meerjarenbegroting. Voor 2027 bedraagt de inwonersbijdrage circa € 343.000 en neemt deze in de daaropvolgende jaren geleidelijk toe als gevolg van reguliere indexering op loon- en prijsontwikkelingen. Deze stijging is daarmee grotendeels technisch van aard en niet het gevolg van beleidsmatige uitbreidingen. De begroting 2027 is sluitend en leidt op dit moment niet tot een aanvullende financiële opgave voor de gemeente.

Wel blijft rekening gehouden worden met mogelijke toekomstige financiële effecten, gezien het beperkte weerstandsvermogen van de GR en de afhankelijkheid van incidentele middelen, waarbij eventuele tegenvallers uiteindelijk bij de deelnemende gemeenten kunnen neerslaan. Samengevat heeft de ontwerpbegroting ZVHP 2027 e.v. voor Kerkrade de volgende financiële consequenties: Bedragen x €1.000,2027

2028

2029

2030

Gemeentebegroting

447

471

497

497

Kosten diverse bijdragen ZVHP (voornamelijk reguliere

460

486

512

535

5

inwonersbijdrage aan begroting ZVHP)

Financiële consequenties

-13

-15

-15

-38

Maatschappelijke betrokkenheid De ontwerpbegroting en de zienswijze van onze gemeente kunnen via de gemeentelijke kanalen door belanghebbenden worden ingezien. Dit is de participatietrede Informeren.

Vervolg De begroting 2027 is in de vergadering van het Dagelijks Bestuur van de GR ZVHP op 27 april jongstleden behandeld. De aanbiedingsbrief is op 30 april datum ontvangen. Vanaf die datum geldt de wettelijke termijn van 12 weken. De jaarrekening 2025 wordt ter kennisname voorgelegd. Voordat de begroting wordt vastgesteld, vindt een terugkoppeling plaats. Het Dagelijks Bestuur van de GR ZVHP laat dan schriftelijk en gemotiveerd weten hoe het de zienswijzen beoordeelt en tot welke conclusies dit heeft geleid. Het Algemeen Bestuur van de VRZL stelt vervolgens de ontwerpbegroting 2027 vast. Uiterlijk twee weken na die vaststelling, maar in ieder geval vóór 15 september, wordt de begroting toegestuurd aan Gedeputeerde Staten.

Evaluatie In de jaarrekening 2027 zal de GR ZVHP verantwoording afleggen over realisatie van de in de ontwerpbegroting voorgenomen strategische plannen en financiële ontwikkelingen.

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Aanbiedingsbrief conceptbegroting 2027 GR ZVHP Meerjarenbegroting 2027-2030 GR ZVHP Kadernota 2027 GR ZVHP Jaarrekening 2025 GR ZVHP Ontwerpbesluit zienswijzen begroting 2027 GR ZVHP Concept zienswijzenbrief aan GR ZVHP Dashboard GR ZVHP

6