24Tl040 LAI Nota van toelichting

Nota van toelichting Nummer.: 24Tl040 24Tl040

Kerkrade, 9 juli 2024

Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 24Rb046

Onderwerp Vaststelling verordening 'Subsidieregeling lokale aanpak isolatie gemeente Kerkrade 2024' Beslispunten De verordening 'Subsidieregeling lokale aanpak isolatie gemeente Kerkrade 2024' vast te stellen. Inleiding Op 20 december 2023 heeft uw raad ingestemd met het regionaal Isolatie- en Verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg (IVP). Daarbij is ook akkoord gegaan met de start van de aanpak in ‘programmalijn B lokale aanpak koopwoningen’ en ‘programmalijn C aanvullende maatregelen energiearmoede’. In dezelfde raadsvergadering heeft uw raad de Transitievisie Warmte 2.0 vastgesteld. Het IVP is daarin opgenomen als middel om via een gemeentebrede- en buurtgerichte aanpak de warmtetransitie te realiseren. De rijksoverheid heeft via een specifieke uitkering (SpUK) financiële middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de Lokale Aanpak Isolatie en de aanpak van energiearmoede met als doel het stimuleren, faciliteren en ontzorgen van het verduurzamen van slecht geïsoleerde koopwoningen. De focus ligt op woningen met de slechtste energielabels en een WOZ-waarde onder de gemiddelde WOZ-waarde (peildatum 2022) van de woningen in Kerkrade. De Lokale Aanpak Isolatie is uitgewerkt in samenwerking met de andere Parkstadgemeenten, onder regie van een regionale projectleider, die ook gezamenlijk is aangesteld.

De LAI aanpak start medio 2024 eerst met een pilot met een beperkt aantal woningen, waarna de verbeterde aanpak vanaf eind 2024 zal wordt uitgerold over de zeven parkstadgemeenten. Voor de uitvoering van de aanpak wordt uw raad verzocht om in te stemmen met de verordening Subsidieregeling lokale aanpak isolatie Kerkrade 2024, zodat subsidies kunnen worden verstrekt. Deze nota, en alle bijgevoegde stukken zijn samen met de parkstadgemeenten en de Stadsregio Parkstad Limburg voorbereid. Doelstelling Vaststellen van de verordening Subsidieregeling lokale aanpak isolatie Kerkrade 2024. Argumenten Voor Kerkrade is een bedrag beschikbaar van in totaal €2.457.000,- uit de SpUK Lokale Aanpak Isolatie en de SpUK Aanpak Energiearmoede (vanaf hier: EA). De SpUK LAI moet besteed worden aan eigenaar-bewoners van 807 woningen, om deze te ondersteunen in het treffen van energiebesparende isolatiemaatregelen, eventueel in combinatie met energiezuinige ventilatiemaatregelen. Eigenaar-bewoners met (risico op) energiearmoede krijgen hetzelfde aanbod, vanuit de SpUk Aanpak Energiearmoede. Door het samenvoegen van deze middelen in één aanpak kunnen er totaal meer huishoudens geholpen met het structureel terugdringen van het energieverbruik. Zo worden er subsidies verstrekt aan eigenaar-bewoners van de betreffende koopwoningen.

Daarnaast bieden de gemeenten de eigenaar-bewoners een volledig ontzorgingstraject. Voor de uitvoering van de lokale aanpak isolatie is een verordening nodig. Na het uitvoeren van de pilot zal de aanpak wellicht op kleine punten worden aangepast om deze nog effectiever te laten zijn. Als dit het geval is zal hiervoor een nieuw voorstel met de noodzakelijke wijzigingen aan het college en uw raad worden voorgelegd.

1

Kanttekeningen Wijzigen aan de LAI Zoals hierboven aangegeven kunnen de ervaringen opgedaan in de pilot leiden tot een aanpassing aan de LAI. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat er bijgestuurd wordt in het traject van de eigenaar-bewoner, dat een subsidiebedrag aangepast moet worden (artikel 8 van de verordening) en/of dat de subsidieregeling ten behoeve van de brede uitrol moet worden aangepast. Als dit het geval is zal hiervoor een nieuw voorstel met de noodzakelijke wijzigingen aan het college en uw raad worden voorgelegd. Na-isoleren en soortenbescherming De opgave om duizenden woningen in Nederland te verduurzamen staat op gespannen voet met (Europese en nationale) wet- en regelgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming. Bij het (na-)isoleren van woningen/panden kunnen kwetsbare - en daarom beschermde - dieren verstoord worden of zelfs gedood worden. De soortenbescherming legt hiermee beperkingen op aan het verduurzamen van panden. Aan het krijgen van een Soorten Management Plan (SMP) en een gebiedsgerichte omgevingsvergunning kan voorlopig geen invulling worden gegeven door de gespannen marktsituatie en de tijdelijke NVI-werkwijze staat slechts 6% te isoleren woningen toe over 3 jaar. Het gevolg hiervan is dat het tempo van het verduurzamen van de gebouwde omgeving waarschijnlijk zal achterblijven bij onze ambitie en onze opgave.

De inzet zal gericht blijven op het stimuleren wat wèl kan en het zoeken naar manieren om tot een SMP en een gebied dekkende omgevingsvergunning te komen. Ook worden signalen hiervoor -via de VNG- ingebracht bij de betrokken ministeries. Een nadere uitleg staat in de bijlage Soortenbescherming en isolatie. Financiën De kosten voor de implementatie en uitvoering van Lokale Aanpak Isolatie worden volledig gedekt uit reeds geraamde en bestaande budgetten. Toelichting begroting: • Het beschikbare budget is opgebouwd uit de ontvangen SpUK’s LAI en EA (respectievelijk € 1.763.000,- en € 694.000,-. • De kosten voor de regionale projectleider LAI drukken voor 2% op het beschikbare budget. • De kosten van de WWW voor de uitvoering van de LAI drukken voor 2,8% op het beschikbare budget. Deze bestaan uit een vast deel, zoals logistiek, planning en communicatiebudgetten. En uit een variabel deel, wat afhankelijk is van de aantallen deelnemers (aantal maal administratieve verwerking subsidieaanvragen) . • In de begroting is verder rekening gehouden met diverse reserveringen bijvoorbeeld voor de jaarlijkse indexering van de tarieven van de WWW, voor de verwerking van de nog nader te bepalen aantallen ‘energiearmoede’ door de WWW en een post onvoorzien.

• Het bedrag dat overblijft na aftrek van de kosten wordt volledig besteed aan het (verder) ontzorgen van de bewoner-eigenaar (via aanbieden kosteloos Energie Bespaar Plan, ISDE-aanvraag, volledige financiële ontzorging, ed.) en het verlenen van de subsidies voor het verduurzamen van de woning. • Alle hierboven genoemde kosten drukken op het budget van de SpUK LAI. • Het budget van de SpUK EA komt volledig ten gunste van de doelgroep, voor de diensten die men kosteloos aangeboden krijgt en voor de subsidies. De SpUK LAI-middelen moeten uiterlijk 31 december 2026 zijn besteed. De SpUK Energiearmoede middelen moeten uiterlijk 31 december 2025 zijn besteed. Communicatie De gemeente stuurt de eigenaar-bewoners van deze wijken, die binnen de doelgroep vallen, een brief met daarin informatie over de Lokale Isolatie Aanpak. Om deel te nemen, zal de eigenaar-bewoners gevraagd worden om zich aan te melden bij de WWW. 2

Zoals nu wordt voorzien omvat de communicatie over de LAI de volgende acties/activiteiten: • Een brief aan de eigenaar-bewoner met de uitnodiging om deel te nemen aan de LAI. In de brief zal onder meer worden opgenomen dat er beperkt plek is (en ‘op = op’). • De deelnemers kunnen zich aanmelden op een speciaal daarvoor ontwikkelde website van de WWW. • In de pilot een aanbelactie waarbij de isolatiecoaches deur aan deur gaan om de LAI persoonlijk uit te leggen en desgewenst direct een afspraak voor het Energie Bespaar Plan gemaakt kan worden. • Ervaringen bij betrokken burgers ophalen te gebruiken voor bijstelling aanpak en/of voor extra stimuleringsmaatregelen. • Bewonersavonden in de buurt, daar waar deelname achterblijft. • Hybride webinars. • Social media campagne waarbij gebruik wordt gemaakt van de gemeentelijke kanalen naast een marketingcampagne. • Offline gemeentelijke kanalen; de WWW ontwikkelt hiervoor de content. • Inzetten van een flyer (over het proces en de voordelen van) de LAI die tijdens huisbezoeken van de isolatiecoaches wordt verspreid. In overleg met de WWW en de communicatieadviseurs kan naar aanleiding van de pilot en/of gedurende de brede uitrol andere keuzes worden gemaakt. Burgerparticipatie Eigenaar-bewoners zijn onderdeel van de pilot en de verdere uitrol van de Lokale Aanpak Isolatie.

Zij hebben de mogelijkheid om deel te nemen in de voorgestelde project aanpak en kunnen gebruik maken van een subsidie als ze aan de voorwaarden voldoen. In de pilotfase krijgen de betrokkenden de mogelijkheid om de aanpak te beoordelen. De resultaten van dit onderzoek zullen worden gebruikt voor het optimaliseren van de aanpak, waarmee de betrokkenen participeren in de opzet van de aanpak op trede 3-adviseren. Uitvoering De brede uitrol van de LAI wordt voorafgegaan door een pilot: • Pilot: na een akkoord door het college en de vaststelling van de verordening door uw raad start de LAI met een pilot van 50 eigenaar-bewoners in Kerkrade. De overige gemeenten kunnen eerder aan de slag omdat de verordening hier alleen door het college moet worden vastgesteld. De pilot duurt naar verwachting tot eind 2024. Na opdrachtverstrekking per gemeente verzorgt de WWW de uitvoering. •

Brede uitrol: de lessen getrokken uit de pilot worden meegenomen in de uitrol van de Lokale Aanpak Isolatie over de hele regio. De LAI kan naar aanleiding hiervan dus worden aangepast. De gemeente brede uitrol van de LAI zal naar verwachting begin 2025 van start gaan. De uitrol vindt gefaseerd plaats, om de uitvoerbaarheid van de LAI door zowel de WWW als de uitvoerende bedrijven in de hele regio niet te frustreren. Hierdoor is de verwachting is dat de ‘wachttijden’ van deelnemende eigenaar-bewoners beperkt blijven. Daarnaast zal de WWW steekproefsgewijs de uitvoering van de energiebesparende isolatiemaatregelen controleren.

Gezondheid en Vitaliteit De aanpak LAI draagt bij aan het isoleren van de woningen met de slechte labels en draagt zo bij aan een gezondere leefomgeving.

3