22Tl064 zienswijze extra FLO bijdrage VRZL nota van toelichting.docx

Nota van toelichting Nummer.: 22Tl064

Kerkrade, 7 december 2022

Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 22Rb110

Onderwerp Zienswijze raad extra structurele bijdrage FLO Veiligheidsregio Zuid-Limburg vanaf 2023

Beslispunten 1.

2.

Conform bijgevoegde conceptbrief, een positieve zienswijze af te geven ten aanzien van de gevraagde extra structurele bijdrage vanaf 2023 ten behoeve van de FLO-voorziening van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg; Conform bijgevoegde conceptbrief, een opmerking te plaatsen over de aan de raden geboden termijn om een zienswijze in te dienen.

Inleiding De gemeente Kerkrade participeert in de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (hierna: VRZL). De VRZL is een gemeenschappelijke regeling van de 16 gemeenten in Zuid-Limburg en één van de 25 veiligheidsregio’s in Nederland. De VRZL is een hulpverleningsorganisatie en een netwerkorganisatie in één, die werkzaamheden uitvoert op het gebied van crisisbeheersing/rampenbestrijding en brandweerzorg. Voor het grootste deel wordt de VRZL gefinancierd uit middelen die de deelnemende Zuid-Limburgse gemeenten ter beschikking stellen. Het Algemeen Bestuur van de VRZL zal eind december 2022 beslissen omtrent een voorgenomen extra structurele jaarlijkse bijdrage ter grootte van €560.000,- met ingang van 2023. Dit ter dekking van hogere kosten in het kader van de voorziening FLO (Functioneel Leeftijdsontslag). FLO is een soort vroegpensioen voor functies die lichamelijk en/of psychisch te zwaar zijn om tot de pensioengerechtigde leeftijd vol te houden. Het FLO voor de beroepsbrandweer is wettelijk afgeschaft met ingang van 1 januari 2006. Voor het destijds zittend personeel in bezwarende functies is gelijktijdig FLO overgangsrecht ingevoerd. De regeling geldt voor medewerkers, die op 31 december 2005 een functie hadden die recht gaf op FLO en die sindsdien een bezwarende functie gehouden hebben.

Het FLO-overgangsrecht bevat afspraken over de mogelijkheid om eerder te kunnen stoppen met werken (vanaf de oude FLO-leeftijd van 55 jaar) en een inkomensvoorziening tot aan de ingangsdatum van het pensioen. Tot een aantal jaren geleden werden deze FLO-kosten op grond van in het verleden aangegane verplichtingen door de rechtsvoorganger(s) van de huidige VRZL gedragen door een beperkt aantal gemeenten, waaronder Kerkrade. Inmiddels worden deze sinds de laatste herijking van de te hanteren kostenverdeelsystematiek gedragen door de gezamenlijke deelnemende gemeenten. Dit levert de gemeente Kerkrade sinds dat moment een financieel voordeel op. De FLO-kosten worden immers verdeeld over een groter aantal gemeenten dan voorheen. 1

De FLO-kosten kennen een grillig verloop. Om de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage stabiel te houden, heeft het algemeen bestuur van de VRZL in het verleden besloten om deze kosten door middel van de aanleg van een reserve te egaliseren. Deze reserve FLO is in 2021 op advies van de boekhouder omgevormd tot een voorziening. Kenmerk van een voorziening is dat deze niet negatief mag zijn. In datzelfde jaar heeft een herijking van de te verwachten FLO-kosten plaatsgevonden. Die herijking heeft ertoe geleid dat de VRZL uit eigen middelen structureel een jaarlijks bedrag van €560.000,- aan deze voorziening toe heeft moeten voegen om te voorkomen dat deze voorziening negatief zou worden. Daarmee kreeg de VRZL als een ware een bezuinigingsopdracht. In de jaren 2021 en 2022 is het door incidentele financiële meevallers gelukt om deze extra kosten te dragen binnen de reguliere begroting van de VRZL. Vanaf 2023 is dat echter niet meer mogelijk. Vandaar dat het Algemeen Bestuur van de VRZL thans voornemens is om een besluit te nemen over een extra structurele jaarlijkse gemeentelijke bijdrage ter grootte van €560.000,- met ingang van 2023. Het Kerkraads aandeel in een dergelijke bijdrage bedraagt ongeveer €41.000,.

Voor meer informatie omtrent de voorziening FLO en de noodzaak om deze te verhogen met het voorgestelde bedrag, wordt verwezen naar de twee door de VRZL opgestelde memo’s, die als bijlage zijn bijgevoegd. Conform de geldende regeling wordt de raden van de deelnemende gemeenten de mogelijkheid geboden om een zienswijze in te dienen met betrekking tot dit voorgenomen besluit. Deze zienswijzen zullen door het Algemeen Bestuur van de VRZL worden meegewogen bij de besluitvorming rond deze extra structurele financiële bijdrage.

Doelstelling Het kenbaar maken van het gemeentelijk standpunt ten aanzien van de gevraagde extra structurele financiële bijdrage aan de VRZL. Argumenten 1.1. De gevraagde extra bijdrage is noodzakelijk om uitvoering te kunnen blijven geven aan de taken en doelstellingen die de VRZL heeft en is in lijn met eerder gemaakte afspraken. In de begroting van de VRZL voor het jaar 2023 zit geen ruimte om de noodzakelijke dotatie van € 560.000,aan de voorziening FLO te dekken. Incidentele middelen dragen bij aan het dragen van de kosten, maar bieden geen structurele dekking. Er zijn ook weinig tot geen reserves die door vrijval bij kunnen dragen aan deze dekking. Om deze kosten in 2021 en 2022 wel te kunnen dekken, zijn ondermeer vacatures bevroren. Dat was toen nog mogelijk. Dat is voor 2023 echter geen optie meer omdat de taken van de VRZL door landelijke ontwikkelingen worden geïntensiveerd en de daarmee gepaard gaande personele capaciteit dan ook ingezet moet worden. Voorkomen moet worden dat als gevolg van personele c.q. capacitaire druk de uitvoering van de inhoudelijke taken en doestellingen onder druk komt te staan c.q. de bedrijfsvoering hieronder komt te lijden. Dat de VRZL nu komt met het voorstel in kwestie is ook in lijn met eerder gemaakte afspraken.

In 2021 is namelijk binnen het Algemeen Bestuur afgesproken dat de VRZL de jaarlijks benodigde extra € 560.000,uit eigen financiële middelen zou bekostigen c.q. dat dit niet ten laste van de deelnemende gemeenten zou worden gebracht. Destijds is echter ook afgesproken dat men zou monitoren of het een reëel scenario zou blijven om die interne taakstelling structureel vanuit de eigen exploitatie van de VRZL op te blijven vangen. Dit met als uitgangspunt dat deze interne taakstelling geen ontoelaatbare inhoudelijke gevolgen 2

voor de uitvoering van de inhoudelijke taken en doestellingen c.q. de bedrijfsvoering van de VRZL mag hebben. 1.2. Met de gevraagde extra bijdrage wordt het structureel negatief begrotingssaldo verholpen en een mogelijk toekomstig scenario van ondertoezichtstelling voorkomen.

Mede als gevolg van voornoemde interne taakstelling, kent de begroting van de VRZL sinds 2021 en verder een structureel negatief begrotingssaldo. Wanneer een dergelijk structureel negatief begrotingssaldo blijft bestaan, kan op enig moment de situatie ontstaan waarin de begroting niet meer aan het wettelijke criterium van “structureel een reëel evenwicht” voldoet. Dat zou op den duur kunnen leiden tot een situatie waarin de toezichthouder, in dit geval de provincie Limburg, tot het instellen van preventief toezicht besluit. In een dergelijk geval zouden de begrotingen van de VRZL en eventuele daaropvolgende wijzigingen vooraf de goedkeuring van de toezichthouder moeten krijgen. Een dergelijke toekomstige situatie is op dit moment nog niet acuut aan de orde (in 2023 vindt nog repressief toezicht plaats), maar is wel onwenselijk. Met de voorgestelde extra gemeentelijke bijdrage wordt het structureel negatief begrotingssaldo gerepareerd en wordt het geschetste scenario van de preventieve ondertoezichtstelling voorkomen. Volledigheidshalve wordt nog opgemerkt dat een structureel negatief begrotingssaldo niet automatisch betekent dat een meerjarig negatief resultaat te verwachten valt. De term “structureel” zegt niets over het meerjarig financieel perspectief in de toekomst waar de deelnemende gemeenten voor aan de lat staan.

Dat hangt immers ook af van totale (dus ook incidentele) inkomsten en uitgaven van de GR en eventuele stortingen in- dan wel onttrekkingen aan bestaande reserves. 1.3. De voorgeschiedenis rond de bekostiging van de FLO-kosten maakt dat het wenselijk is om in te stemmen met de extra bijdrage. De kosten voor de FLO volgen uit wetgeving en afspraken, die aan aantal gemeenten (waaronder Kerkrade) in het verleden hebben gemaakt rond de rechtsvoorgangers van de huidige VRZL (de Brandweer ZuidLimburg en daarvoor nog de Brandweer Parkstad.) Ze zijn dus een uitvloeisel van verbintenissen die wij zelf zijn aangegaan. Zoals gezegd, worden deze kosten inmiddels sinds de laatste herijking van de te hanteren kostenverdeel-systematiek gedragen door de gezamenlijke deelnemende gemeenten. (Dit mede vanuit een solidariteitsgedachte in relatie tot het feit dat de medewerkers die het betreft hun kennis en expertise inzetten in de hele regio). Dit levert de gemeente Kerkrade nog steeds een financieel voordeel op. Tegen de hiervoor geschetste achtergrond, zou het niet instemmen met de extra bijdrage mogelijk een ongewenst signaal afgeven. 2.1 De aan de raden van de deelnemende gemeenten geboden termijn om een zienswijze in te dienen is kort.

De VRZL heeft de deelnemende gemeenten op 21 oktober jongstleden in de gelegenheid gesteld om uiterlijk 16 december aanstaande een zienswijze in te dienen De door de VRZL aan de deelnemende raden geboden termijn om een zienswijze in te dienen bedraagt daarmee – conform de thans nog geldende tekst van de gemeenschappelijke regeling – 8 weken. Dit is een termijn die voor de deelnemende gemeenten in de praktijk met enige regelmaat te krap is om een zienswijzetraject met de raden te doorlopen. Bij eerdere gelegenheden voor de raden om zienswijzen in te dienen waren deze termijnen ook te kort, waardoor het soms enkel mogelijk was om een raadscommissiestandpunt met de VRZL te delen. De wettelijke termijn voor het indienen van een dergelijke zienswijze bedraagt sinds de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen 12 weken (was voorheen 8 weken.) Enerzijds kan begrip worden opgebracht voor de wens van de VRZL om de besluitvorming over deze kwestie nog dit jaar af te ronden, het voorstel zou immers vanaf 2023 in moeten gaan. Anderzijds is het voor de raden van de deelnemende 3

gemeenten wel van belang dat zij in positie gehouden worden om hun rol richting de gemeenschappelijke regelingen goed te kunnen vervullen.

Kanttekeningen 1.1. Indien het Algemeen Bestuur van de VRZL besluit tot de genoemde extra structurele bijdrage, dan heeft dat tot op heden onvoorziene financiële consequenties voor de gemeente Kerkrade.

Dit aangezien de huidige ten behoeve van de bijdrage aan de VRZL geraamde financiële middelen geen ruimte bieden om een dergelijke bijdrage te bekostigen (zie onderstaand onderdeel “Financiën”). Het geraamde resterende tekort 2023 en verder van circa €45.000,- dient dan betrokken te worden bij de (afwegingen van de) ‘Begroting 2024 e.v./1e bijstelling 2023’, afhankelijk van de besluitvorming in het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Overigens heeft de VRZL ook te kennen gegeven dat in de toekomst herijkingen van de FLO plaats blijven vinden en dat – als blijkt dat vanaf enig jaar de FLO kosten (en de daarmee gepaard gaande noodzakelijke dotering aan die voorziening) dalen – dit met de deelnemende gemeenten verrekend zal worden.

Financiën Het Algemeen Bestuur van de VRZL besluit nog voor het einde van dit jaar over het instellen van de genoemde extra financiële bijdrage van €560.000,-. Een besluit daartoe strekt de deelnemende gemeenten tot een verplichte betaling van die bijdrage. De omvang van het Kerkraadse deel van de gevraagde extra financiële bijdrage wordt bepaald met gebruikmaking van de vaste kostenverdeelsystematiek, die de VRZL hanteert. Dat zou vanaf 2023 een extra structurele jaarlijkse financiële bijdrage voor de gemeente Kerkrade ter grootte van €40.713 (7,27% van het gevraagde bedrag) betekenen. In de conceptbegroting 2023 van de gemeente Kerkrade is thans rekening gehouden met een bedrag van circa € 3.344.000,- ten behoeve van de bijdrage aan de VRZL, het Meld- en Coördinatiecentrum en Burgernet. Op basis van de medio dit jaar door de VRZL vastgestelde begroting 2023, zou de bijdrage van de gemeente Kerkrade voor het jaar 2023 circa € 3.348.000,- bedragen. Daarmee zou de bijdrage nagenoeg binnen het daarvoor in de gemeentelijke begroting 2023 op te nemen bedrag passen. De conceptbegroting 2023 biedt echter geen dekking voor een extra bijdrage ter grootte van de genoemde €40.713,-.

Het geraamde tekort van circa €45.000,- dient dan betrokken te worden bij de (afwegingen van de) ‘Begroting 2024 e.v./1e bijstelling 2023’, afhankelijk van de besluitvorming in het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg.

Communicatie Zie “Uitvoering.” Uitvoering 4

Na behandeling in de raadsvergadering van 14 december aanstaande wordt het Algemeen Bestuur van de VRZL schriftelijk bericht over de door de raad in te dienen zienswijze. Definitieve besluitvorming zal plaats vinden in een nog voor het einde van dit jaar in te lasten vergadering van het Algemeen bestuur van de VRZL. Daarbij wordt opgemerkt dat iedere gemeente één stem heeft met daarboven één extra stem per volledig veelvoud van 25.000 inwoners. Gezondheid en Vitaliteit Niet van toepassing. Bijlagen: 1. Aanbiedingsbrief Veiligheidsregio 2. Memo FLO casus VRZL 3. Addendum memo FLO casus VRZL 4. Aanbiedingsbrief raad 5. Ontwerpbesluit raad 6. Concept-brief zienswijze

5