210915 Bijlage A Stand van zaken programma's september 2021.pdf
Tekst van het document
Vie – leven in beweging Stand van zaken programma’s september 2021
1
Inhoudsopgave Inleiding
4
A
Programma’s in vogelvlucht (PMO)
5
B
Programma’s tekstuele toelichting
22
Gezonde jeugd Kansrijke start 1. Nu niet zwanger 2. VoorZorg 3. Stevig ouderschap 4. Knooppunt kansrijke start Kerkrade 5. Centering zwangerschap 6. Proeftuin Geboortezorg Flex
22
Basisschool/middelbare school 1. Gezonde basisschool van de toekomst 2. Overgewicht bij jongeren/Netwerkaanpak 3. Talentonwikkeling/leren locatie Holz 4. Pleintje app 5. Shuffle sports
33 34 37 40 42 43
Vitale wijken 1. Sociaal programma Rolduckerveld 2. Voorzieningen Wijzer 3. Community Building 4. Burgerparticipatie, pilot Kerkrade Noord
44 45 47 49 50
Vitaal ouder worden 1. Aanpak eenzaamheid a. Boodschappenplusbus b. Gelukkig ouder worden c. Hulp bij huishouden d. Kaffieklatsj e. Online training ‘meer contact’ f. Aanpak eenzaamheid Jongeren g. Kerkrade samen tegen eenzaamheid h. Ontmoetingsbus Leger des Heils
52 53 55 56 57 58 59 60 61 62
23 25 26 27 29 31
2
2. 3. 4. 5. 6.
Welzijn op recept Arbeidsfit maken: Vitaal Kerkrade! Inburgering Empowermenttraining vrouwen Armoede en schulden a. Preventie en vroegsignalering b. Versterken redzaamheid c. Inkomensondersteuning d. Schuldhulpverlening e. Aanpak kinderarmoede 7. Sociaal culturele activiteiten 8. Healthy Life
Innovatie Hub Programma’s 1. Parkstad Excellence
63 65 68 70 72 72 74 75 76 78 79 80 82 83
Producten 1. GBT readiness scan 2. GBT opschaling Limburg 3. Positieve gezondheidsapp 4. Onze regio in beeld 5. Landkaart Parkstad
84 85 86 87 88
Services 1. Fondsen werving 2. LEEF fonds 3. Community Events
89 90 91
3
Inleiding In januari 2021 heeft de raad van de gemeente Kerkrade het Lokale Uitvoeringsprogramma (LUP) Vie vastgesteld. Hierin stond te lezen: Het uitvoeringsprogramma Vie is een reisgids voor de komende 10 jaar. Een reis waarvan het reisdoel bekend is, maar waarin de wegen die we nemen steeds zullen variëren omdat zich steeds nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden voordoen en we blijven aanhaken bij nieuwe programma’s, interventies, (beleids)ontwikkelingen en inzichten. Maar ook een reis die de ambitie heeft om door de jaren heen van resultaten naar duurzame effecten te leiden. Met de raad is afgesproken om periodiek een up-date te geven van de stand van zaken van de lopende programma’s. Gezien de omvang van het aantal programma’s gebeurt dit schriftelijk voor alle programma’s en wordt in de commissie Vie steeds de verdieping gemaakt op een aantal specifieke onderwerpen. Gezien de omvang van de schriftelijke informatie en luisterend naar de suggesties in de commissie en raad is dit document opgebouwd uit een tweetal delen. In het eerste deel is een overzicht in vogelvlucht opgenomen waarmee op een vlotte manier inzicht kan worden verkregen in de status en financiën van de (afzonderlijke) programma’s. Dit is het zogenaamde Programma Management Office (PMO) gedeelte.
Waar de behoefte bestaat aan een meer inhoudelijke toelichting is vervolgens in het tweede deel van deze rapportage per programma een afzonderlijk tekstueel gedeelte opgenomen.
Tot slot herhalen we nogmaals: positieve gezondheid gaat over alle domeinen en kent dus ook een samenhang met al ons ‘reguliere’ beleid dat geen onderdeel uitmaakt van dit uitvoeringsprogramma. Vie is daarmee 100% gericht op vitaliteit en gezondheid, maar vitaliteit en gezondheid is meer dan Vie.
4
Onderdeel A
Programma’s in vogelvlucht (PMO)
5
A Programma’s in vogelvlucht (PMO) Dit eerste deel A, programma’s in vogelvlucht, start met een ‘overall’ overzicht van de huidige programma’s. Hierin is het aantal programma’s binnen de drie programmalijnen en Innovatiehub te vinden alsook de status van deze programma’s. Na dit ‘overall’ overzicht volgt een verdere verdieping op de diverse afzonderlijke programma’s. In de ‘vlaai’ linksboven is in de blauw/groene uitsnede te zien uit welk onderdeel van de door de raad voor 2021 voor beschikbaar gestelde Vie-middelen het betreffende programma gefinancierd wordt. Wordt het programma uit andere middelen dan Vie beschikbaar gesteld, dan is de gehele vlaai grijs. Rechtsboven is dan te vinden uit welke middelen dit programma dan wel gefinancierd wordt. Wordt een programma wel uit de Viemiddelen gefinancierd, dan is rechtsboven te zien hoe hoog dit budget is en voor welk deel er reeds verplichtingen zijn aangegaan. Daaronder is te zien wat de status is van het programma of deelprogramma’s. Op de tijdlijn wordt aangegeven op welk moment nieuwe ontwikkelingen binnen het programma gepland zijn.
6
Gezonde jeugd
7
8
9
10
Vitale wijken
11
12
13
Vitaal ouder worden
14
15
16
17
18
19
20
21
Onderdeel B
Tekstuele toelichting per programma
22
Kansrijke Start Nu niet zwanger Doelgroep Nu niet zwanger (NNZ) richt zich vrouwen en mannen in de vruchtbare leeftijd bij wie (vaak) sprake is van een combinatie van problemen. Denk hierbij aan ernstige psychische problematiek, verstandelijke beperking, verslaving, dakloosheid, schulden, loverboyproblematiek en illegaliteit. Vaak is er een gebrek aan zelfredzaamheid en zijn meerdere hulpverleners betrokken. Juist deze groep heeft behoefte aan extra ondersteuning bij de keuze voor anticonceptie als zij nog niet zwanger willen worden. Bijvoorbeeld omdat zij niet goed weten hoe ze zich tegen zwangerschap kunnen beschermen of omdat het regelen van anticonceptie gewoonweg niet lukt door de waan van de dag en andere problemen.
Algemene omschrijving Het programma Nu Niet Zwanger ondersteunt kwetsbare vrouwen en mannen om zelf de regie te nemen over hun kinderwens, zodat vrouwen niet ongepland en tegen hun wens zwanger worden. NNZ-verpleegkundigen van de GGD bieden begeleiding op maat door het voeren van open en eerlijke gesprekken over de kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Kernelementen in de aanpak zijn: 1. Een proactieve, persoonlijke begeleiding op maat: NNZ sluit in de praktische uitvoering aan bij de dagelijkse leefwereld van cliënten. Bij hun vragen, emoties, behoeften, drempels en mogelijkheden; 2. Een intensieve samenwerking met ketenpartners in het sociaal-maatschappelijk werkveld zoals welzijnswerk en jeugdhulp voor onder andere signaleren, verwijzen en uitvoeren van het programma; 3. De samenwerking met medisch professionals zoals verloskundigen, gynaecologen en huisartsen voor advies, verwijzing en het plaatsen van anticonceptie.
Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Nu Niet Zwanger beoogt het % ongeplande zwangerschappen onder jong volwassenen tot 25 jaar in Zuid-Limburg terug te brengen van 3,4% naar 2,5% (landelijk gemiddelde).
Monitoring Begin 2020 is de eerste factsheet Nu Niet Zwanger Zuid-Limburg opgeleverd met de resultaten van 2019. Dit zal jaarlijks worden herhaald. De GGD geeft o.a. zicht in het aantal verwijzingen naar de NNZverpleegkundige, het aantal bereikte cliënten en het percentage dat vrijwillig en gemotiveerd heeft gekozen voor anticonceptie. Cijfers over het % ongeplande zwangerschappen zijn afkomstig van het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ door Rutgers en Soa Aids Nederland in samenwerking met GGD‘en, het RIVM en het CBS.
23
Betrokken partijen • • • • •
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/unit Seksuele Gezondheid; Provincie Limburg; Gynaecologen, verloskundigen en huisartsen in de regio; Diverse organisaties in Zuid-Limburg waar aandachtsfunctionarissen NNZ zijn getraind.
Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.
Status
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
24
VoorZorg Doelgroep VoorZorg richt zich op moeders en hun (eerstgeborene) kinderen (van -9 maanden tot twee jaar), waarbij sprake is van veel risicofactoren. Denk hierbij aan mishandeling en verwaarlozing, een laag opleidingsniveau, huiselijk geweld, middelen gebruik in de zwangerschap en beperkte affectieve en pedagogische vaardigheden.
Algemene omschrijving Voorzorg bestaat uit een intensief schema van gemiddeld twee huisbezoeken van 1 à 1½ uur per maand door een speciaal opgeleide VoorZorg-verpleegkundige met ervaring in de Jeugdgezondheidszorg. De verpleegkundige ondersteunt de jonge vrouwen tijdens de zwangerschap en na de geboorte bij de verzorging en opvoeding van het kind. De huisbezoeken beginnen zo vroeg mogelijk in de zwangerschap (uiterlijk 28 weken zwangerschap) en lopen door totdat het kind twee jaar is. VoorZorg is een bewezen effectieve interventie die bijdraagt aan de preventie van kindermishandeling en ernstige ontwikkelingsproblemen bij jonge kinderen, verbetering van het zwangerschaps- en geboorteproces voor moeder en kind, verbetering van de gezondheid en ontwikkeling van het kind en verbetering van de persoonlijke ontwikkeling van de moeder en haar mogelijkheden voor opleiding en werk.
Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma VoorZorg draagt bij aan kansengelijkheid doordat het positieve effecten heeft op hechting, borstvoeding en opvoeding, minder stress in de gezinnen en een daling van kindermishandeling. In 2018 kwam er bij Veilig Thuis Zuid-Limburg 298 meldingen binnen van kindermishandeling / conflictscheiding.
Monitoring JGZ brengt het aantal VoorZorg trajecten in beeld. In samenspraak met JGZ en Veilig Thuis kan monitoring plaatsvinden op hechting, borstvoeding, opvoedingsproblematiek en het aantal meldingen van kindermishandeling / conflictscheiding.
Betrokken partijen • • •
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg.
Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.
Status Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie 25
Stevig ouderschap Doelgroep Stevig Ouderschap richt zich op kinderen in de leeftijd van 6 weken tot 2,5 jaar en hun (aanstaande) ouders (mogelijk vanaf 16 weken zwangerschap) met onder andere een belastende voorgeschiedenis, persoonlijke problemen, onvoldoende ondersteunende context.
Algemene omschrijving Stevig ouderschap is gericht op ondersteuning bij het opvoeden en bestaat uit zes huisbezoeken van een speciaal opgeleide jeugdverpleegkundige. Cliënten bepalen zelf waar ze over willen praten. Van vragen over opvoeding tot verhalen over hun jeugd of huidige situatie. De jeugdverpleegkundige luistert, geeft eventueel advies en zoekt samen met cliënten naar oplossingen. Stevig Ouderschap gaat uit van vier prenatale en zes tot tien postnatale huisbezoeken (tot de kinderleeftijd van twee jaar) door een daartoe speciaal opgeleide Stevig Ouderschap verpleegkundige. Stevig ouderschap is een bewezen effectieve interventie die leidt tot een afname van het risico op ernstige opvoedingsproblematiek, betere fysieke en psychosociale ontwikkeling van het kind, meer empathische interactie en minder fysieke strafmaatregelen door de ouders, vroegtijdige toeleiding naar minder zware zorg en ouders die beter toegerust zijn voor het ouderschap.
Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Stevig Ouderschap draagt bij aan het voorkómen van ernstige opvoedingsproblemen, waaronder kindermishandeling. In 2018 kwam er bij Veilig Thuis Zuid-Limburg 298 meldingen binnen van kindermishandeling / conflictscheiding.
Monitoring JGZ brengt het aantal Stevig Ouderschap trajecten in beeld. In samenspraak met JGZ en Veilig Thuis kan monitoring plaatsvinden op opvoedingsproblematiek, lichamelijke en psychosociale ontwikkeling van het kind en het aantal meldingen van kindermishandeling / conflictscheiding.
Betrokken partijen • • •
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg.
Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.
Status Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
26
Knooppunt Kansrijke Start Kerkrade Doelgroep Het Knooppunt Kansrijke Start richt zich op de zwangere vrouwen en/of (jonge) gezinnen die na risicosignalering als potentieel kwetsbaar of kwetsbaar worden ingeschat. Deze kwetsbaarheid bestaat uit een combinatie van medische én sociale risico’s. Denk bij sociale risico’s aan schuldproblematiek, psychosociale problemen, middelengebruik, relationele problemen/huiselijk geweld en huisvestingsproblematiek.
Algemene omschrijving Het Knooppunt Kansrijke Start zijn gericht op het realiseren van samenhangende zorg door integrale samenwerking tussen partners vanuit het medisch en sociaal domein in de prenatale en postnatale fase. Hierbij staat de eigen regie van het gezin centraal. In Zuid-Limburg is reeds goede ervaring opgedaan met de zogenaamde ‘Knooppunten’ in het onderwijs. Het Knooppunt Kansrijke Start draagt bij aan het bevorderen eigen kracht, regie en ondersteuning van het gezin vanaf de zwangerschap (zwangere/gezin staat centraal). Deze ondersteuning gebeurt doordat professionals in een lokaal team de behoeften van het gezin zo vroeg mogelijk verkennen (wat is er nodig om de eigen kracht/regie te bevorderen) en door de mogelijkheden voor steun op maat samen met het gezin te bespreken en te organiseren. Het lokale Knooppunt Kansrijke Start bestaat op zijn minst uit de verloskundige, jeugdverpleegkundige, kraamzorg en wordt aangevuld met andere partners die een rol hebben in het organiseren van steun op maat. Voor de vorming van de Knooppunten Kansrijke Start wordt kennis gedeeld en ervaringen uitgewisseld tussen 3 van de 4 ZuidLimburgse gemeenten waar de perinatale gezondheid het slechtst is: Kerkrade, Landgraaf en Vaals.
In deze knooppunt bijeenkomsten is een van de thema’s om als lokaal team van professionals rondom een gezin dezelfde taal te gaan spreken, het streven is om Positieve Gezondheid te gaan gebruiken als gezamenlijke taal.
Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. De Knooppunten Kansrijke Start dragen bij aan het verkleinen van de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Kerkrade kent scoort het slechts van heel Nederland op deze indicator (217,3 per 1.000 geboortes t.o.v. landelijk gemiddelde van 159,0 per 1.000 geboortes). Beoogd resultaat is om de score voor Kerkrade terug te brengen naar het landelijk gemiddelde (verlaging van ca. 25%). Naast het knooppunt wordt ook gewerkt aan digitale zorgpaden, waarin het steunpallet inzichtelijk gemaakt wordt. Hierdoor kunnen zorgprofessionals snel schakelen om het gezin via een warme overdracht op de plek te krijgen waar ze de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.
Monitoring De indicator vroeggeboorte en laag geboortegewicht is afkomstig van Perined en kan jaarlijks worden gemonitord via het dashboard Gezondheid op Waar Staat Je Gemeente. Dit is tevens een belangrijke indicator voor de fase Kansrijke Start in de monitoring en evaluatie van de aanpak Trendbreuk op zowel regionaal niveau als gemeentelijk niveau. De kwartiermaker Kansrijke Start Zuid-Limburg en de projectleider Kansrijke Start monitoren de voortgang van de lokale coalities in Zuid-Limburg en Parkstad. De voortgang van het lokale knooppunt 27
Kerkrade wordt gemonitord door de kwartiermaker en projectleider in samenwerking met de beleidsmedewerker van de gemeente Kerkrade. Gekeken wordt naar de breedte waarin ketenpartners uit het sociaal en medische domein vertegenwoordigd zijn, de mate en wijze waarin periodiek overleg plaatsvindt (informerend, mening vormend, besluitvormend), voortgang in processtappen van kennismaken naar inrichten naar uitvoeren.
Betrokken partijen • • • • • • • • • • • • • •
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg; Gemeente Landgraaf en Vaals; Radar; Kinderopvang Parkstad; Verloskundigenpraktijk Puur; Verloskundigenpraktijk La Vie; Geboortezorg Limburg (kraamzorg); HOZL; Xonar; Impuls; Moventis GGZ; Toegangsteam Jeugd gemeente Kerkrade.
Regie Het opzetten van het Knooppunt Kansrijke Start valt onder regie van de gemeente, waarbij de GGD / Programmabureau Trendbreuk ondersteunt.
Status Onder leiding van de gemeente zijn de partners samengebracht. Na aanleiding van meerdere bijeenkomsten met stakeholders zijn samenwerkingsafspraken gemaakt en zal begin 4e kwartaal 2021 het knooppunt kansrijke start operationeel zijn. De digitale zorgpaden zullen ook in het 4e kwartaal live gaan.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
28
Centering zwangerschap Doelgroep Als een verloskundigenpraktijk besluit te starten met Centering zwangerschap dan wordt deze vorm van zorg aangeboden aan alle zwangere vrouwen die zich aanmelden voor begeleiding bij de verloskundigenpraktijk. Centering zwangerschap richt zich daarmee op alle zwangere vrouwen.
Algemene omschrijving Centering zwangerschap is een programma van Stichting Centering Nederland dat de medische controles en alle informatie rondom zwangerschap, de bevalling en de eerste babytijd combineert. Het is een andere manier van het verlenen van verloskundige zorg, namelijk aan een groep zwangere in plaats van de standaard individuele consulten. Acht tot twaalf vrouwen met dezelfde zwangerschapsduur ontmoeten elkaar en volgen tien groepssessies van twee uur (waarvan één na de geboorte). Elke groep wordt begeleid door twee vaste professionals: een verloskundige en een andere professional, bijvoorbeeld een kraamhulp of een jeugdverpleegkundige. Door de groepsaanpak krijgen zwangere gemiddeld 17 uur méér zorg dan in een individueel traject en kunnen er meer onderwerpen dieper worden besproken. Dit biedt meer interactietijd tussen de zorgverlener en de zwangere. Centering zwangerschap is een bewezen effectieve interventie die de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht verkleint. Deelnemers stoppen vaker met roken, krijgen een gezondere leefstijl en een betere mentale gezondheid. Ze leren dus om gezondere keuzes te maken, niet alleen voor zichzelf maar ook voor de baby. Ook blijkt dat de meeste vrouwen dit een hele fijne vorm van zorg vinden en meer vertrouwen hebben in hun zwangerschap, bevalling en rol als moeder.
Zwangere vrouwen steunen elkaar en wisselen kennis en ervaringen uit. Hierdoor ontstaat een actieve rol en inbreng. Bovendien ontstaan er contacten en vriendschappen tussen de deelnemers onderling, waardoor zij ook na de zwangerschap steun bij elkaar vinden over de opvoeding en ontwikkeling van de kinderen.
Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Centering zwangerschap draagt bij aan het verkleinen van de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Kerkrade kent scoort het slechts van heel Nederland op deze indicator (217,3 per 1.000 geboortes t.o.v. landelijk gemiddelde van 159,0 per 1.000 geboortes). Beoogd resultaat is om de score voor Kerkrade terug te brengen naar het landelijk gemiddelde (verlaging van ca. 25%).
Monitoring De indicator vroeggeboorte en laag geboortegewicht is afkomstig van Perined en kan jaarlijks worden gemonitord via het dashboard Gezondheid op Waar Staat Je Gemeente. Dit is tevens een belangrijke indicator voor de fase Kansrijke Start in de monitoring en evaluatie van de aanpak Trendbreuk op zowel regionaal niveau als gemeentelijk niveau.
29
Betrokken partijen • • • • • •
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg; Kraamzorg; Stadsregio Parkstad; Verloskundigenpraktijk Puur.
Regie Kwartiermaker Kansrijke Start onder leiding van Programmabureau Trendbreuk. Dit in samenwerking met de ambtelijke projectleider Kansrijke Start onder leiding van de centrumgemeente Heerlen en aangestuurd door het Programmateam Kansrijke Start Parkstad. Van deze laatste maakt de gemeente Kerkrade t.b.v. lokale implementatie ook deel uit.
Status Trendbreuk/Kansrijke Start Zuid-Limburg vervult een aanjaagrol om Centering zwangerschap op meerdere plekken te laten starten. Verloskundigenpraktijk Puur in Kerkrade heeft zich begin 2020 als eerste praktijk gemeld om te starten. De verplichte training is vanwege de coronacrisis herhaaldelijk uitgesteld. In juni van dit jaar is verloskundigepraktijk Puur samen met een andere praktijk uit Maastricht als eerste getraind. De eerste groep centering zwangerschap zal in september/oktober van dit jaar starten. Er is ook animo onder andere verloskundigenpraktijken. De gesprekken hierover lopen nog.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
30
Proeftuin Geboortezorg Flex Doelgroep Met de proeftuin zorgen we dat gezinnen in een kwetsbare positie de uren kraamzorg die zij nodig hebben om zelfstandig en zelfredzaam het ouderschap aan te gaan, ook daadwerkelijk kunnen ontvangen. Indien nodig ontvangen zij nog een nog een extra steuntje in de rug na de wettelijke periode kraamzorg van 8 tot 10 dagen. Zo willen we in het prille begin van het leven maximale ondersteuning bieden aan deze gezinnen om hun zelfredzaamheid te vergroten en om hun kind(eren) een gezonde en veilige start van het leven te bieden.
Algemene omschrijving Gezinnen die door de verloskundige gesignaleerd worden als (zeer) kwetsbaar, woonachtig zijn in Parkstad of Sittard-Geleen, verzekerd zijn bij CZ of VGZ en voornemens zijn kraamzorg te ontvangen/ kraamzorg ontvangen door Geboortezorg Limburg wordt deelname aan de proeftuin aangeboden. Gezinnen die niet kunnen of willen deelnemen aan de pilot, maar wel behoefte hebben aan soortgelijke steun, ontvangen steun uit het regulier beschikbare steunpallet in de regio. Geboortezorg Flex bestaat uit 2 pijlers Pijler 1 De eerste pijler van de proeftuin betreft het laten vervallen van de eigen bijdrage voor 150 gezinnen die worden gesignaleerd als (zeer) kwetsbaar, op basis van de kwetsbaarheidsdefinitie. Hiermee is er geen financiële drempel meer voor de inzet van maximale kraamzorg in deze gezinnen. Met deze pijler realiseren we in de proeftuin binnen één jaar voor 150 gezinnen in een kwetsbare positie een goede basis vanuit kraamzorg in de eerste 8 tot 10 dagen aansluitend op de bevalling. Pijler 2 Voor 100 gezinnen (waarvan er 50 doorstromen uit pijler 1), in een (zeer) kwetsbare positie wordt kraamzorg op maat aangeboden, die ingezet kan worden gedurende de eerste zes maanden na de geboorte.
Het gaat hier om volgens de kwetsbaarheidsdefinitie, (zeer) kwetsbare gezinnen die (tijdelijk) niet zelfredzaam zijn en in deze cruciale levensfase een steuntje in de rug nodig hebben. Deze ondersteuning is ofwel complementair op het bestaande aanbod aan gezinsondersteuning binnen gemeenten maar kan ook afzonderlijk worden ingezet. Er kan ook sprake zijn van overbrugging totdat andere zorg voor het gezin beschikbaar is. Geboortezorg Flex kan aansluitend op de kraamperiode zijn, maar kan ook los van de kraamperiode worden verleend. Afhankelijk van wat het specifieke gezin nodig heeft wordt de inzet van de flexibele kraamzorg bepaald, er wordt uitgegaan van een gemiddelde inzet van 24 uur per gezin.
Beoogd resultaat De verwachting is dat de inzet van pijler 1 o.a. leidt tot gezinnen die beter voorbereid en met meer zelfvertrouwen het ouderschap zelfstandig aangaan, minder stress en meer regie over eigen leven bij gezinnen en hoger gebruik van kraamzorg bij gezinnen waar dit nodig is. De verwachting is dat de inzet van pijler 2 o.a. leidt tot gezinnen die beter voorbereid zijn op het ouderschap en meer open staan voor hulp, een veilige hechting tussen ouders en kind, meer veerkracht en eigen regie over eigen leven bij gezinnen en minder verwijzingen door JGZ binnen het 1e levensjaar.
Monitoring Om te weten of de proeftuin de gewenste effecten oplevert worden 2 deelstudies uitgevoerd, door een onderzoeker van de GGD Zuid Limburg. De monitoring en evaluatie sluit aan op het hoofddoel van de proeftuin, namelijk het vergroten van de zelfredzaamheid van gezinnen. Het streven is om effecten 31
van de proeftuin aan te tonen op de vier dimensies: betere ervaren kwaliteit van zorg, betere gezondheid van de populatie, afname kostenstijging per hoofd van de bevolking en grotere werktevredenheid onder betrokken zorgprofessionals. Effecten van de proeftuin worden gemeten middels de afname van vragenlijsten bij (aanstaande) ouders in zowel de interventie als controlegroep binnen de proeftuin en professionals werkzaam binnen de proeftuin.
Betrokken partijen • • • • • • • •
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Geboortezorg Limburg Verloskundig samenwerkingsverband Samen Zuyd en verloskundigen Gemeenten in Parkstad Gemeente Sittard-Geleen Zorgverzekeraar CZ Zorgverzekeraar VGZ
Regie De projectgroep waar gemeente Kerkrade als vertegenwoordiging namens de Parkstadgemeenten zitting in heeft zal de voortgang gedurende de uitvoering van de proeftuin bewaken.
Status De implementatie van de proeftuin Geboortezorg Flex is op dit moment gaande. In oktober 2021 zal de daadwerkelijke uitvoering van deze proeftuin gestalte krijgen.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
32
Gezonde jeugd Basis- en middelbare school
33
Gezonde basisschool van de toekomst (GBT) Doelgroep Kinderen in de leeftijd van 4 t/m 12 jaar.
Algemene omschrijving Met de GBT worden de ontwikkelkansen en de gezondheid van kinderen bevorderd en gezondheidsachterstanden weggewerkt. Dit gebeurt enerzijds door het aanbieden van Gezonde Voeding door middel van een gezonde lunch en anderzijds door een uitgebreid kwalitatief goed beweegaanbod. Met de verlengde schooldag in combinatie met de aanpak talentontwikkeling werken kinderen daarnaast aan het verkennen en investeren in de eigen talenten. De Gezonde Basisschool van de Toekomst kent een directe verbinding met haar omgeving. De school vormt een sociaal maatschappelijke hotspot in de buurt. Buurtbewoners en vooral ouders van de kinderen kunnen een actieve rol spelen op school en verenigingen worden betrokken bij het vormgeven van het aanbod. Waar mogelijk worden op termijn lokale en regionale tuinders en telers betrokken bij het leveren van de producten voor de lunch. De Gezonde Basisschool van de Toekomst vormt samen met de kinderopvang, de tussenschoolse en naschoolse opvang een logisch geheel. Medewerkers van de kinderopvanglocaties zijn steeds beter toegerust om een belangrijke sociale en pedagogische aanvulling te vormen op het onderwijsleerproces. Daarnaast kunnen zij bijvoorbeeld op momenten zoals de tussenschoolse opvang, de leiding nemen en zorgen voor een gericht aanbod.
Pedagogisch medewerkers en onderwijsassistenten vervullen een belangrijke rol vervullen bij de begeleiding van leerlingen. In Kerkrade wordt gestart met de implementatie van GBT op De Steltloper in het Rolduckerveld en De Schatkist in Bleijerheide-Nulland.
Beoogd resultaat Het ontwikkelen van een gezonde leefstijl en het vergroten van (onderwijs-)kansen bij leerlingen in het basisonderwijs zodat zij opgroeien tot gezonde volwassenen/een gezonde generatie waarmee de negatieve trend op het gebied van de gezondheid in de regio gekeerd wordt. Daarnaast krijgt de sociaal emotionele ontwikkeling van leerlingen op de Gezonde Basisschool van de Toekomst een positieve impuls.
Monitoring Uit verschillende onderzoeken en monitoringssystemen de afgelopen jaren blijkt dat de GBT een bijdrage levert aan een gezonde leefstijl, waarbij op termijn een kentering te verwachten is in de negatieve trend op het gebied van gezondheid in de regio. Daarnaast blijkt dat de kinderen zich sociaal emotioneel sterker ontwikkelen, wat enerzijds bijdraagt aan het vergroten van de leerprestaties op school, alsook anderzijds bijdraagt aan de kansen (in talentvorming) van kinderen. Het monitoren van de GBT is een dynamisch proces welk op elk moment bijgesteld kan worden. Op procesniveau zal worden gemonitord op de start van de twee scholen De Schatkist en De Steltloper. Op inhoud zijn er in samenwerking met de regio indicatoren benoemd ten aanzien van nog verder te onderzoeken effecten op leerprestaties en gezondheid.
34
Betrokken partijen • • • • • • • • •
Stichting implementatie gezonde basisscholen; Movare/school; Gemeente Kerkrade; Kinder Opvang Parkstad; GGD-Zuid Limburg; Regionaal Partnership Fontys; Regio Parkstad; Provincie Limburg; (lokale) ondernemers
Daarnaast vinden er gesprekken plaats met mogelijke partners die een bijdrage kunnen leveren bij de naschoolse activiteiten in het kader van de verlengde schooldag zoals VaZom – Bibliotheek – Muziekschool – Oranje Vereniging Kerkrade – Continium etc. en partners rondom de school in de wijk (bv Sportverenigingen – Muziekverenigingen – Scouting –Speeltuinen etc.)
Regie Stichting implementatie gezonde basisscholen
Status De beide interventiescholen GBT liggen in een wijk waar de verschillende problematieken groot zijn. De Steltloper ligt in het Rolduckerveld en De Schatkist ligt in Bleijerheide-Nulland. Beide scholen bevinden zich op dit moment in de voorbereidingsfase. Het traject heeft als gevolg van de Covid19pandemie en de bijbehorende maatregelen vertraging opgelopen, vooral omdat het voor de scholen onmogelijk was om de ouders op een effectieve wijze bij de planvorming te betrekken. In het kader van het Regionaal Partnership Fontys en in afstemming met de beide schooldirecties zijn de afgelopen maanden sportstudenten ingezet op de twee beoogde GBT-scholen. Onder aansturing van de combinatiefunctionaris zetten zij de kinderen tijdens de tussenschoolse pauzemomenten aan tot bewegen. Deze samenwerking met Fontys wordt komend schooljaar voortgezet. De begeleiding van de studenten vormt hierbij een aandachtspunt. Op dit moment wordt er dan ook gewerkt aan het vormgeven van een goede coördinatie en aansturing van het tussenschools bewegen. In dit kader zal het aantal beschikbare uren combinatiefunctionaris worden uitgebreid (besluitvorming heeft reeds plaatsgevonden). De beide scholen zijn de afgelopen periode, voor zover mogelijk, aan de slag geweest met de implementatie van de GBT. De Schatkist heeft een projectplan GBT voorbereid.
Dit plan is intern met het hele onderwijsteam van de school en de regiepartners GBT (GGD, Kinder Opvang Parkstad en de gemeente) gedeeld en besproken. Dit plan vormt de basis voor de voorbereidingen. Waar nodig wordt het plan gedurende het traject bijgesteld. Onderdeel van het traject is de communicatie richting de ouders en de MR. De school heeft al verschillende keren op hoofdlijnen gecommuniceerd richting ouders en MR over het voornemen om GBT-school te worden (o.a. via informatiebrieven en filmpjes). Om een beeld te krijgen van het draagvlak onder ouders is er recentelijk ook een tussenpeiling uitgezet. In het besluitvormingstraject is instemming MR en draagvlak onder ouders namelijk van essentieel belang om tot opstart GBT te kunnen komen. Als gevolg van de Covid19-maatregelen hebben er echter ook de afgelopen maanden geen ouderbijeenkomsten kunnen plaatsvinden (dit geldt overigens voor alle scholen in de regio die met 35
deze voorbereidingen bezig zijn). De hoop is dat dit na de zomervakantie wel weer mogelijk is. Op dit moment zijn we dan ook bezig met het organiseren van team- en ouderbijeenkomsten kort na de zomervakantie. De huidige planning is namelijk dat De Schatkist na de kerstvakantie start met het GBTconcept. Bijzonder aandachtspunt in het traject van De Schatkist is dat de school nu een continuerooster kent. Om te kunnen starten als GBT moet de schooldag dus fors worden verlengd. Bovendien betalen ouders nu geen ouderbijdrage voor het overblijven. Dit betekent dat de stap naar de GBT voor De Schatkist best behoorlijk is. Communicatie met en draagvlak onder ouders is daarmee cruciaal voor het slagen van het traject. Ook De Steltloper is de afgelopen maanden actief aan de slag geweest met de planvorming rondom de GBT. Hiervoor is er intern een werkgroep samengesteld. Net als De Schatkist is ook De Steltloper als gevolg van de Covid-19-maatregelen nog niet in staat geweest om op een effectieve manier met ouders in gesprek te gaan over de GBT. Communicatie met ouders heeft tot nu toe namelijk vooral digitaal plaatsgevonden, d.m.v. informatiebrieven, filmpjes, vlogs etc.. Ouderbijeenkomsten en persoonlijke gesprekken met ouders hebben nog niet plaatsgevonden. Ook het instemmingsproces met de MR moet nog worden opgestart.
Hoewel de stap naar de GBT voor De Steltloper minder groot is omdat de schooldag maar beperkt hoeft te worden verlengd en ouders ook nu al een ouderbijdrage betalen voor het overblijven (€1), is ook hier instemming van MR en draagvlak onder ouders noodzakelijk. Na de zomervakantie hopen we het communicatietraject verstrekt te kunnen inzetten. In aanloop naar de GBT zal de Steltloper na de zomervakantie starten als beweegschool. Dit betekent dat pedagogisch medewerkers van Kinder Opvang Parkstad in de tussenschoolse pauzes worden ingezet om de kinderen te laten bewegen. Zij worden hierbij ondersteund door de Fontys-studenten. De combinatiefunctionaris zal gaan zorgdragen voor coördinatie en aansturing. Op dit moment heeft de Steltloper nog geen datum gesteld voor de invoering van het volledige GBTconcept (d.w.z. ook de lunch). Vanuit het perspectief van de Regiodeal heeft het de voorkeur dat dit op zo kort mogelijke termijn gebeurt. Hierover vindt na de zomervakantie dan ook een bestuurlijk gesprek plaats. De gezonde lunch is een belangrijk onderdeel van de GBT. De afgelopen maanden is gewerkt aan een wettelijk sluitend aanbestedingsproces hiervoor. Movare heeft hierin het voortouw genomen, mede ondersteund door de provincie Limburg en het juridisch advies van Boels Zanders Advocaten. De aanbesteding is in mei jl. in de markt gezet. Helaas hebben er geen partijen ingeschreven.
Om toch te komen tot een succesvolle aanbesteding heeft het Bestuurlijk Overleg SES recent besloten om de maximale prijs voor de lunch te verhogen tot € 2,60. Tenslotte vindt er overleg plaats rondom een ruimtelijke herstructurering van de schoolpleinen. Het beweegvriendelijk inrichten en het vergroenen van schoolpleinen leveren namelijk een bijdrage aan de ontwikkeling van de kinderen in zijn algemeenheid en op het gebied van gezondheid en vitaliteit in het bijzonder.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
36
Netwerkaanpak voor kinderen met (risico op) overgewicht & obesitas Doelgroep Kinderen met (risico op) overgewicht & obesitas.
Algemene omschrijving Sporten en bewegen in zijn algemeenheid is essentieel voor kinderen. In combinatie met de gezonde basisschool en samen met verenigingen en waar aan de orde met ondersteuning van het Jeugd Sport Fonds wordt hier in brede zin op ingezet. Toch is bewegen niet voor ieder kind even vanzelfsprekend en makkelijk. Ongeveer 1 op de 7 Nederlandse kinderen in Nederland is te zwaar. Ook in Limburg zijn er te veel kinderen met overgewicht en obesitas. Zowel gemeenten, de GGD in beiden regio’s als de Provincie Limburg zetten daarom in op het verbeteren van de gezondheid van onze jeugd door middel van verschillende preventiegerichte gezondheidsprogramma’s zoals onder andere Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) en de Gezonde Basisschool van de Toekomst. Toch zien we dat we in Limburg nog een uitdaging hebben als het gaat om het ondersteunen van kinderen (en het gezin) met (beginnend) overgewicht en obesitas. Om die reden hebben de regio’s Noord-, Midden- en Zuid-Limburg een samenwerking opgestart om samen deze gemeenschappelijke opgave aan te gaan als één Limburgse alliantie. Cool 2B Fit Kerkrade/Partnership Fontys Sporthogeschool De afgelopen 2 jaar is in de gemeente Kerkrade het Cool 2B Fit programma ontwikkeld voor kinderen met overgewicht. Hierbij was er sprake van een multidisciplinaire aanpak met o.a.
een diëtist, psycholoog, kinderfysiotherapeut, sportinstructeur en projectleider. De studenten van Fontys Sporthogeschool die stage lopen in de gemeente Kerkrade binnen het partnership worden ingezet als beweegbuddy van de kinderen tijdens de sportles. De bewezen effectieve interventie ‘’Cool 2B Fit’’ is de afgelopen jaren gerealiseerd in samenwerking met ZonMw. De subsidie vanuit de Sportimpuls van ZonMw heeft de gemeente Kerkrade de mogelijkheid geboden om een lokale ketenaanpak op te starten. De subsidie middelen van uit de Sportimpuls stoppen per 1 december 2020. Eén van de doelstellingen binnen het programma Cool 2B Fit was om ervoor te zorgen dat de ketenaanpak werd geborgd in de regio. Dit is gelukt met de zogenaamde ‘Limburgse Netwerkaanpak voor kinderen met (risico op) overgewicht & obesitas’ die naadloos aansluit bij de doorontwikkeling en borging van het Cool 2B Fit programma in Kerkrade en de regio. Het borgen van een gedegen aanpak omtrent leefstijl en het zorgen voor een duurzame gedragsverandering vraagt een lange adem. Om écht een gezonde leefomgeving voor onze jeugd te creëren, is het noodzakelijk dat zowel publieke als private partners in zowel het sociaal domein als zorgdomein met elkaar (gaan) samenwerken. Daarnaast is een gezonde(re) leefstijl aanleren een belangrijke onderdeel van gezond opgroeien, dat begint met de opvoeding thuis.
Ouders zijn dus net als professionals cruciale partners. De netwerkaanpak richt zich op een doelgroep met een zeer specifieke behoefte; dit vraagt dan ook om een specifieke signalering. Signalering gebeurt door de volgende professionals: 1. Jeugdverpleegkundige(n) en jeugdartsen van de Jeugdgezondheidszorg; 37
2. Zorgdomein: Professionals uit de eerste- en tweedelijnszorg; huisarts/kinderarts/jeugdarts /tandarts, POH jeugd- en somatiek, fysio-oefen- en ergotherapeuten diëtisten, Centrale zorgverlener en kinderleefstijlcoach, KLSC enz.; 3. Sociaal domein: gemeentelijke toegang, professionals uit het onderwijs, wijkprofessionals, maatschappelijk werk, jeugdhulpverlening, schuldhulpverlening etc.; 4. Ouders/verzorgers uit de wijk. Een sluitende netwerkaanpak bevat dus preventie en zorg vanuit zowel sociaal- als zorgdomein, met een brede blik op de volledige problematiek van het kind of het gezin. Twee verschillende werelden, met twee verschillende financieringsstromingen en ieder hun eigen taal. En tegelijkertijd met hetzelfde doel: zorg en ondersteuning bieden dichtbij de mensen en zo veel mogelijk te voorkomen dat (meer) zorg nodig is. En daarmee streven beide partijen het doel na om de stijgende zorgkosten in te perken. Er is een optimale verbinding met andere Trendbreuk aanpakken en overige relevante initiatieven in de regio zoals o.a. De Gezonde Basisschool van de Toekomst, de aanpak Kansrijke Start en de Limburgse Netwerk aanpak voor kinderen met (risico op) overgewicht & obesitas.
Beoogd resultaat Een Netwerkaanpak uitvoeren in de provincie Limburg voor een periode van 3 jaar waarin maximaal 800 kinderen met medische indicatie en 500 kinderen zonder medische indicatie ondersteund worden met passende hulp om het overgewicht terug te brengen, weerbaarder te worden en eigen regie te pakken over hun eigen gezondheid. Binnen Kerkrade is het doelstelling om in 3 jaar tijd 130 kinderen met een licht GGR (Gewichtsgerelateerd Gezondheids Risico), en 60 kinderen die een matig, zwaar of extreem GGR te gaan includeren.
Monitoring Als programmateam en in het bijzonder de zorgverzekeraars en gemeenten als zijnde financier, moet gezamenlijk worden bepaald wat de Key Performance Indicators (KPI’s) in dit experiment zijn, waarbij advies kan ingewonnen bij een aantal (externe) partijen. Deze KPI’s hangen samen met de ambitie en doelstellingen en met de NZA (Nederlandse zorgautoriteit) innovatiebeleidsregel. Hierbij valt te denken aan: • Indicatoren kwaliteit van leven van kind en gezin (BMI, Positieve Gezondheid, behalen van individuele doelen, klanttevredenheid,); • Indicatoren zorgverzekeraar (aantal doorverwijzingen); • Indicatoren zorgpad (procesevaluatie, implementaties van interventies in zorgpad); • Indicatoren verbinding sociaal- en medisch-zorgdomein (tevredenheid samenwerking, op- en afschalen, etc.); • Het inzichtelijk maken wat de besparingen (o.a. in euro’s) aan de achterkant zijn, voor zowel het sociaal domein als het zorgdomein; • Wat de maatschappelijke effecten zijn. Voor dit onderdeel zijn in de provincie verschillende partijen die hier uitvoering aan kunnen geven, zoals de GGD Limburg-Noord en de GGD Zuid Limburg en Stichting Your Coach Next Door en MUMC+. Ook kan er gedacht worden aan een aantal hogescholen.
Betrokken partijen • • • • • •
GGD Noord Limburg & GGD Zuid Limburg; Gemeenten Heerlen, Kerkrade, Maastricht, Roermond, Sittard-Geleen en Venlo; Kind Naar Gezonder Gewicht; MUMC+ (inclusief Limburgs Consortium kinderartsen); Programmabureau Trendbreuk; Stichting Your Coach Next Door; 38
•
Zorgverzekeraars CZ & VGZ.
Regie Stuurgroep Trendbreuk Zuid-Limburg & stuurgroep Noord-Midden Limburg.
Status De gesprekken met de Stuurgroep Trendbreuk Zuid-Limburg, stuurgroep Noord-Midden Limburg en de samenwerkende partners bevinden zich in de afrondende fase. De verwachting is dat de Limburgse Netwerkaanpak vanaf Q3/Q4 2021 wordt gestart.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
39
Talentontwikkeling: ‘Leren locatie Holz’ Doelgroep Leerlingen van het vmbo Holz in Kerkrade
Algemene omschrijving De locatie vmbo Holz van het Beroepscollege Parkstad Limburg (BcPL) is een onderwijslocatie waar voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (VMBO) basis, kader, gemengde en theoretische leerweg worden aangeboden. Eind 2019 is er door SVO|PL in samenwerking met de gemeente Kerkrade een plan van aanpak opgesteld om vier jaar versterkt in te zetten op Talentontwikkeling en Zorg op maat. Door (professionele) zorg op maat (schoolmaatschappelijk werk, groepstraining Superklas en spreekuur Bureau Halt) te leveren op school voor een kleine groep leerlingen met een complexe zorgbehoefte en daarmee deze zorg dus voor een groot deel weg te halen bij de docenten, kunnen zij meer aandacht geven aan de overige leerlingen waarmee +ook voor de totale groep de kans op schooluitval en slechte keuzes die leiden tot nog meer kansenongelijkheid afneemt. Via het programma ‘praktijkleren vmbo Holz’ worden jongeren toegerust voor de arbeidsmarkt en wordt een bijdrage geleverd aan het terugdringen van armoede bij inwoners door het verhogen van de arbeidsparticipatie. Voor leerlingen betekent dit dat zij in een contextrijke omgeving leren (en toetsen maken). Voor docenten betekent dit dat zij opgeleid worden zodat zij vanuit hun reguliere rol ook die van leerwerkplekmakelaar en loopbaanbegeleider op zich kunnen nemen. Partijen ontvangen vanuit de Regio Deal Parkstad een subsidie.
Beoogd resultaat •
•
•
•
Gerichtere toeleiding van jongeren naar school/werk. Alle leerlingen van BcPL Holz weten in het examenjaar welke opleiding ze willen volgen en waarom deze bij hun past. Ze hebben een gedegen traject doorlopen en hun ouders zijn hier intensief bij betrokken; Vergroten van het toekomstperspectief van kwetsbare jongeren. Alle leerlingen in het examenjaar hebben een vervolgopleiding gekozen of worden toegeleid naar werk. De vervolgopleiding is gekozen nadat leerlingen een realistisch onderbouwd beeld hebben van hun gewenste beroep; Vergroten van de rol van bedrijven in de arbeidsmarktoriëntatie van kwetsbare jongeren. Bedrijven nemen deel aan het gezamenlijke traject om leerlingen gedegen te laten oriënteren en leren in de praktijk en toe te leiden naar een vervolgopleiding of werk; Opzetten van een systeem van duale opleiding /oriëntatie met gezamenlijke verantwoordelijkheid van school en bedrijf voor kwetsbare jongeren middels een duurzame structuur voor samenwerking waarbij bedrijven en school samen leerlingen opleiden en voorbereiden op vervolgonderwijs of werk.
Monitoring Monitoring vindt plaats via periodieke afstemming tussen partijen en voortgangsrapportages
Betrokken partijen • • • • •
SVOPL/BcPL Holz Gemeente Zorg en welzijnspartners Stichting Beroepsonderwijs en bedrijfsleven Samenwerkende Bedrijventerreinen Kerkrade 40
Regie BcPL Holz en gemeente
Status Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
41
Pleintje.app – Het buitenspelen van de toekomst - Pilot Doelgroep / programmalijn Jongeren 8-14 jaar
Algemene omschrijving Kinderen spelen steeds minder buiten, hierdoor bewegen ze minder en worden minder sociale verbindingen gelegd tussen kinderen. De Pleintje-app speelt hierop in met een vernieuwd (buiten-) spelaanbod. Kinderen maken hun eigen unieke Avatar, kiezen hun favoriete Pleintje, maken een spel aan en nodigen vrienden uit om te ontmoeten, spelen, bewegen en te chillen. Door veel buiten te spelen verzamelen ze punten, kunnen ze uitdagingen voltooien en winnen ze medailles om hun avatar te upgraden. Door telkens nieuwe spellen toe te voegen blijft Pleintje de kinderen uitdagen om buiten te spelen. Binnen Pleintje staat hiervoor breed motorisch ontwikkeling voorop. Binnen Pleintje staat plezier en meedoen voorop en Pleintje is expliciet niet gericht op prestatie. Binnen Pleintje bestaat eveneens de mogelijkheid voor b.v. Verenigingen om kinderen op te roepen voor Workshops, Open Dagen, Challenges etc. Zo probeert Pleintje de ongebonden sporter te verbinden met de verenigingen.
Beoogd resultaat Pleintje wordt in het nieuwe schooljaar 2021/2022 geïntroduceerd en moet tegen het einde van het schooljaar door 50% van de schoolgaande kinderen van 8-14 jaar geïnstalleerd en gebruikt worden.
Monitoring Pleintje ondersteunt gemeenten met het verkrijgen van inzicht in het buitenspelen. Met het interactieve Pleintje-dashboard kunnen gemeente efficiënt hun sport- en beweegbeleid vormgeven en aanpassen. Het dashboard biedt (live) inzicht in het beweeggedrag van de jeugd, zoals: aantal gebruikers, aantal beweeguren, verhouding j/m, gemiddelde leeftijd, gebonden/ongebonden sporters, meest gespeelde activiteiten, analyses van speellocaties en meer
Te benaderen partijen • • • • •
Onderwijspartners Kindpartners Verenigingen Roda J.C. Midden in de Maatschappij VIE Innovatiehub
Regie Vie Innovatiehub & gemeente Kerkrade
Status Pleintje is een pilot voor 1 jaar en wordt in oktober 2021 gelanceerd met een Kick-Off event. Het streven is de herfstvakantie. Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie 42
Shufflesports (Pilot) Doelgroep/Programmalijn VMBO jongeren (jongeren tussen 12 en 17 jaar).
Algemene omschrijving Van de vmbo’ers beweegt 44 procent voldoende terwijl dat percentage onder havo/vwo’ers 58 procent is, blijkt uit cijfers van de Gezonde Generatie Trendmonitor. Daarin geeft slechts 25 procent van de vmbo’ers aan te worden aangemoedigd door hun omgeving om genoeg te bewegen en te sporten. Met het unieke, nieuwe concept ShuffleSports willen scholen, sportbonden, gemeenten en NOC*NSF inactieve vmbo-jongeren in beweging krijgen. Trampoline-fitness, obstacle-voetbal of dansend judoën: door twee sporten met elkaar te combineren wordt tegemoet gekomen aan de sportbehoefte van deze doelgroep, die afwisseling en samen sporten belangrijker vindt dan de allerbeste willen zijn.
Beoogd resultaat Als jongeren nu gaan sporten, is de kans groter dat ze dat op latere leeftijd blijven doen. Door een specifieke doelgroep te kiezen, namelijk eerste- en tweedeklassers, kan de meeste impact worden gemaakt. De pilot is geslaagd als 16% van de bereikte jongeren zich aanmeldt voor Shufflesports, de helft van de aanwezigen (nog) niet sportend is en 50% vervolgens nog een keer mee doet.
Monitoring Het ShuffleSports aanbod (een na-schools aanbod) is iedere maand anders. Het aanbod wordt maandelijks gevalideerd waarbij de deelname wordt gemeten. Doel van de pilot is om een te komen tot een duurzame oplossing van blijvend enthousiaste jongeren. Bij gebleken geschiktheid en populariteit zullen we in overleg met betrokken partijen proberen zo snel mogelijk op te schalen, mede om de nieuwe sportactiviteit duurzaam te borgen.
Betrokken partijen • • • • •
NOC*NSF Onderwijsinstellingen (Vakleerkrachten VMBO) – We starten bij VMBO Holz Sportverenigingen (later stadium) Commerciële aanbieders Gemeente Kerkrade
Regie Gemeente Kerkrade in overeenstemming met NOC*NSF.
Status In september vindt er een presentatie plaats van NOC*NSF aan LO-docenten BCPL en buurtsportcoaches waarna de kick-Off zal plaatsvinden in het vierde kwartaal van 2021. Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
43
Vitale Wijken
44
Sociaal programma Rolduckerveld Regio Deal Parkstad Limburg is één regio in Nederland aan wie door het Rijk een bedrag is toegekend voor een Regio Deal. Met de deal hebben Rijk, Provincie Limburg en de regio afgesproken gezamenlijk de schouders te zetten onder de aanpak van de regionale opgave in Parkstad. Er wordt met de deal een impuls gegeven aan de aanpak die de regio de afgelopen jaren heeft ingezet. In de Regio Deal staat een integrale transformatie van het centrum en de buurten van de regio Parkstad centraal. Hierbij wordt naast de fysieke aanpak van de woningvoorraad en winkelvoorzieningen ook de verduurzamingsopgave en de aanpak van de sociaal-economische problematiek meegenomen. Bovendien wordt aandacht besteed aan de kansen die grensoverschrijdende samenwerking biedt voor dit gebied. Het hoofddoel van de Regio Deal is tweeledig • Parkstad Limburg structureel op het gemiddelde niveau in Limburg1 te krijgen waar het gaat om de belangrijkste kerncijfers voor brede welvaart zoals leefbaarheid, opleiding, inkomen en arbeidsparticipatie, woonkwaliteit en groenvoorzieningen, leegstand, vastgoedwaarde en investeringsbereidheid private partijen. Het bereiken van de structureel beoogde effecten vereisen een langdurige inspanning.
• Vorenstaande realiseren door een actieve samenwerking van alle betrokken partijen en daarmee te komen tot een regio die de regionale opgaven effectief op eigen kracht aanpakt. Dat gebeurt aan de hand van een breed gedragen en motiverend wenkend perspectief (‘stip op de horizon’). De buurt Rolduckerveld is 1 van de ontwikkelgebieden binnen de Regio Deal, waarbij een integrale aanpak noodzakelijk is om de sociaal-fysieke leefbaarheid en sociaaleconomische structuur te verbeteren. In de bijlage ‘Vitaliteit en gezondheid in cijfers’ is informatie te vinden waaruit deze noodzaak blijkt.
Beoogd resultaat Het doel is om via een integrale aanpak de diverse problemen naar het gemiddelde Zuid-Limburgse niveau terug te dringen. Het is de ambitie om de vicieuze cirkel van de intergenerationele kansarmoede en sociaaleconomische achterstanden te doorbreken.
Sociaal programma In Rolduckerveld wordt de komende jaren vanuit het Vie gedachtegoed gewerkt aan een gezonde en vitale stad. Dit wordt gedaan vanuit het zogenaamde ‘sociaal programma Rolduckerveld’ waarin verder wordt gebouwd op de eerdere ontwikkelingen en de ingeslagen route vanuit de stadsdeelvisie Kerkrade-Oost I (2012) en de gebiedsvisie Rolduckerveld (2019). Door zaken met elkaar te verbinden en de focus te verleggen naar dit gebied, wordt de komende jaren verder geïnvesteerd om een trendbreuk te realiseren.
1
Omdat er de komende jaren veel initiatieven op (Zuid-) Limburgs niveau worden ondernomen, is het reëel om aan te nemen dat de percentages op Limburgse schaal zullen stijgen en dat derhalve de stijging van de percentages in Parkstad meer dan proportioneel zullen moeten zijn, wil de relatieve achterstand worden ingelopen.
45
Zo wordt vanuit het sociaal programma integraal ingezet op interventies gericht op en in samenhang met, gezondheid, sociaal beleid, armoede en schuldhulpverlening, onderwijs en participatie. Deze interventies worden gecombineerd met de fysieke herinrichting van het gebied. Dit momentum zorgt ervoor dat we nadrukkelijk ‘achter de voordeur’ komen en hierdoor kunnen we ook vanuit meerdere invalshoeken aanpak en oplossingen combineren. De corporaties hebben een belangrijke signalerende rol en vormen één van de vindplaatsen van de inzet van de beschreven programmalijnen en hebben daarnaast een bijdrage in de langjarige aanpak in deze buurt die de komende jaren vorm moet krijgen. Ook partners die niet persé van nature met elkaar samenwerken, bijv. woningcorporaties en onderwijs-arbeidsmarkt-partijen gaan we met elkaar verbinden. De hele fysieke herstructurering leidt ook tot tijdelijke leegstand en mogelijke toename van leefbaarheidsproblemen. Door extra inzet van de corporaties Wonen Zuid en Heemwonen op leegstandsbeheer, wordt erop ingezet om (tijdelijke) verslechtering te voorkomen. Met duurzame investering worden duurzame relaties gelegd voor duurzame resultaten die tot de gewenste verbeteringen moeten leiden. Gezien de eigen dynamiek van de ontwikkelingen in Rolduckerveld is het Sociaal Programma Rolduckerveld opgesteld waarover de commissie separaat geïnformeerd zal worden.
Een programma dat dus elementen bevat uit het regulier beleid Burger, onderdeel uitmaakt van de programmalijn ‘vitale wijken’ in het uitvoeringsprogramma Vie en wordt uitgevoerd in samenhang met de ‘fysieke’ gebiedsvisie Rolduckerveld. Schematisch ziet een en ander er als volgt uit:
46
VoorzieningenWijzer Doelgroep Gezinnen/mensen met een inkomen tot modaal niveau.
Algemene omschrijving De VoorzieningenWijzer is een aanpak die mensen met inkomens tot modaal niveau helpt bij het kiezen en aanvragen van beschikbare voorzieningen. Het gaat hierbij om voorzieningen die aanzienlijke financiële en andere voordelen opleveren en de risico’s van sociale exclusie, huurachterstanden, gedwongen huisuitzettingen, ondermijning, armoede en problematische schulden verminderen. Het effect van deze aanpak is een verhoging van de kwaliteit van leven en een belangrijke besparing op maatschappelijke kosten die voortvloeien uit armoede- en schuldenproblematiek. Bij een pilot in Midden Limburg heeft de inzet van de VoorzieningenWijzer gemiddeld een structureel voordeel van €450 tot €650 per huishouden per jaar opgeleverd. De VoorzieningenWijzer is een instrument dat vanuit de sociale aanpak kan helpen om de doelen uit het fysieke domein te realiseren (en vice versa). Bij herstructureringsprojecten komen consulenten Voorzieningenwijzer achter-de-voordeur bij huurders en kan de VoorzieningenWijzer gebiedsgericht ingezet worden om ervoor te zorgen dat de huurders binnen een herstructureringsproject geholpen worden met de aanvraag van voorzieningen. De Voorzieningenwijzer is voortgekomen uit de Regionale Prestatieafspraken (2019-2024) en is een officieel project van de Regio Deal voor de ontwikkelgebieden waaronder Rolduckerveld.
Door de koppeling met de Regio Deal, wordt de VoorzieningenWijzer op een soortgelijke wijze ook aangeboden aan bewoners van goedkope particuliere woningen. Daarnaast kan het instrument ook gebruikt worden door gemeenten en corporaties in hun dagelijkse werkzaamheden, bijvoorbeeld op het moment dat huurcontracten worden gesloten of bij reguliere contactmomenten van medewerkers van sociaal domein met de doelgroep. De VoorzieningenWijzer bestaat uit de volgende onderdelen: • Toeslagen; beoordeeld wordt of deelnemers gebruik maken van relevante toeslagen. Zo niet, dan worden de ontbrekende toeslagen direct aangevraagd. • Inkomstenbelasting; voor deelnemers die geen aangifte inkomstenbelasting doen, wordt onderzocht of aangifte kan leiden tot een teruggave. Voor hulp bij het doen van aangifte wordt doorverwezen (indien gewenst via een warme overdracht) naar de maatschappelijke partner die deze ondersteuning al biedt. Bijvoorbeeld welzijnswerk of een formulierenbrigade. • Gemeentelijke minimaregelingen; beoordeeld wordt of deelnemers in aanmerking komen voor één of meerdere gemeentelijke regelingen voor mensen met een laag inkomen. Voor hulp bij het aanvragen van deze regelingen worden deelnemers ook hierbij naar de maatschappelijke partner doorverwezen die deze ondersteuning al biedt. Bijvoorbeeld welzijnswerk of een formulierenbrigade.
De gemeente bepaalt zelf welke regelingen in de VoorzieningenWijzer worden opgenomen. • Energie; er wordt advies gegeven over de best passende energieleverancier. Hierbij wordt verder gekeken dan enkel de goedkoopste leverancier. Zo wordt bijvoorbeeld rekening gehouden met het betaalgedrag van de deelnemer. Er zijn namelijk leveranciers waarbij de bonus vervalt als een deelnemer één keer niet tijdig betaald, deze leveranciers worden dan uit het advies gefilterd. Als overstappen gunstig is, wordt de overstap naar een nieuwe leverancier geregeld. • Zorgverzekering; er wordt nog geen advies gegeven over de best passende zorgverzekering. Voor advies en eventuele overstap wordt doorverwezen naar de maatschappelijke partner die deze ondersteuning al biedt. Bijvoorbeeld welzijnswerk. 47
Beoogd resultaat Het doel van de voorzieningenWijzer is het op gang helpen van mensen die niet in staat zijn de bestaande voorzieningen op eigen kracht aan te boren. Daarbij zijn er concreet de volgende doelen gesteld: • Minimaal 1000 kwetsbare huishoudens binnen de ophanden zijnde ontwikkelgebieden in de Regio deal bereiken in 3 jaar tijd. • Structurele verbetering van het besteedbaar inkomen bij deze huishoudens van € 450,- tot € 650,- per jaar (over 10 jaar tijd een multiplier van 10). • Aanvullend overige (kwetsbare) huishoudens binnen Parkstad, buiten de gebiedsontwikkelingen. • Het terugdringen van betaalbaarheidsrisico’s. • Meer inzet van inkomensondersteunende maatregelen en toeslagen als huurtoeslagen en zorgtoeslagen en gemeentelijke regelingen. • Indirect reductie van het aantal kinderen dat opgroeit in armoede door een betere inzet van bestaande instrumenten zoals kindregelingen, kindpakketten en toeslagen.
Monitoring Monitoring vindt plaat in structurele afstemmingsoverleggen met de projectleider en uitvoerende consulenten waarbij de werkwijze wordt geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. De leverancier van de VoorzieningenWijzer zorgt voor managementrapportages die ook halfjaarlijks besproken worden.
Betrokken partijen • • • •
Gemeente Kerkrade; Woningcorporaties Heem Wonen; Wonen Zuid en Wonen Limburg; Impuls.
Zorgweb organiseert de inrichting van het systeem, de opleidingen en de implementatie en doet dit in overleg met de contactpersonen van de gemeenten en van de corporaties.
Regie Het implementeren en uitvoeren van de VoorzieningenWijzer valt onder regie van de gemeente, waarbij Zorgweb ondersteunt.
Status
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
48
Community Building Doelgroep / programmalijn -
Alle actoren, zowel privaat als publiek, actief op gebied van gezondheid en vitaliteit Ontstijgt programmalijnen
Algemene omschrijving Community Building ontstijgt de programmalijnen en gaat over het actief beheren en verbinden van inwoners, de verschillende initiatieven maar ook organisaties die actief zijn op gebied van gezondheid en vitaliteit in Kerkrade, Parkstad en Zuid-Limburg. Naast het opzetten of ondersteunen van bewonersnetwerken gaat community Building ook over het effectief samenwerken tussen partners in wijken met als doel de afzonderlijke krachten te bundelen tot een hechte samenwerking waarbij het belang van de inwoner centraal staat maar gaat community building ook over samenwerking met bijvoorbeeld Public Services Lab en Brightlands Smart Services Campus. Community Building betekent het op de hoogte zijn van lopende initiatieven en events, en uitdagingen, kansen voor buurt/wijk, de regio en vice versa. Pas als de verschillende actoren goed van elkaar weten wat er speelt en welke projecten in voorbereiding of uitvoer zijn, kan men het meest optimaal gebruik maken van elkaar. Voor VIE houdt dit in dat er linken gelegd kunnen worden met de uitdagingen in Kerkrade en reeds succesvolle of sterke initiatieven die effectief en snel meerwaarde kunnen leveren hieromtrent.