2021-01-29 Raadsinformatiebrief GGD inzake COVID-19 Inclusief bijlagen.pdf

Aan de gemeenten van Zuid-Limburg T.a.v. de Raad

Datum

29 januari 2021

Onderwerp RIB COVID-19

Ons kenmerk 2021-00436

Doorkiesnr. -

Uw kenmerk -

Bijlage(n)

2

Geachte raadsleden,

Sinds de vorige raadsinformatiebrief, vlak voor kerst, zijn er veel nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Covid-19 en de bijdrage van de GGD Zuid Limburg op dit vlak. Graag informeren wij u in deze brief over de actualiteit van dit moment.

Vaccinaties: een nieuwe fase in de aanpak Covid-19 Het zal niemand zijn ontgaan; ook Nederland is begin 2021 gestart met vaccineren. Op 15 januari jl. was het de eer aan Christian Hoebe om de eerste vaccins namens de GGD Zuid Limburg te zetten. De eerste doelgroep die door de GGD gevaccineerd wordt, zijn medewerkers in de langdurige zorg. De marsroute voor vaccineren in Nederland en daarmee in Zuid-Limburg is in belangrijke mate afhankelijk van welk vaccin op welk moment beschikbaar komt in Nederland en in welke hoeveelheden. Wie op welk moment en in welke volgorde uitgenodigd wordt voor een vaccinatie, wordt landelijk bepaald. Het ministerie van VWS en het RIVM zijn hiervoor in de lead; zij worden hierbij geadviseerd door de gezondheidsraad. Het meest actuele overzicht is te vinden in de flowchart die als bijlage bij de kamerbrief van 12 januari is gepresenteerd en als bijlage bij deze brief is gevoegd. Duidelijk is dat de GGD’en en de huisartsen in de hoofdrol staan om deze enorme klus te klaren. De GGD Zuid Limburg staat klaar om deze klus te klaren en – op het moment dat de GGD de beschikking krijgt over vaccins – de vaccinaties professioneel en efficiënt te organiseren. Een taak waarmee de GGD veel ervaring heeft vanuit de massavaccinaties bij de jeugd, maar ook een taak die in deze pandemie opnieuw vraagt om maximale flexibiliteit en wendbaarheid. De

Directie- en bestuursbureau GGD Zuid Limburg | Geneeskundige Gezondheidsdienst Postbus 33, 6400 AA Heerlen T 088 - 880 50 00 | info@ggdzl.nl | www.ggdzl.nl

verschillende vaccins vragen om een verschillende aanpak; aanpassingen in tempo en aantallen vragen om continue aanpassingen in de praktijk.

Vaccinatie van 90-plussers en 85-plussers De GGD is deze week gestart met de vaccinatie van de 90-plussers en zal vanaf komend weekend ook de eerste vaccins toedienen aan de doelgroep 85-90 jaar. De huisartsen in Zuid-Limburg hebben in beeld gebracht welke 90-plussers in staat zijn een vaccinatielocatie te bezoeken. Deze mensen hebben een uitnodiging gekregen om zich bij de GGD te laten vaccineren. Inmiddels hebben in Zuid-Limburg al zo’n 1.750 90-plussers gebruik gemaakt van deze uitnodiging en een afspraak voor vaccinatie gemaakt via het landelijk afsprakennummer. Vanzelfsprekend is op locatie voorzien in alles wat nodig is om deze doelgroep te ondersteunen (zoals rolstoelen, een extra handje hulp waar nodig en voldoende ruimte voor een begeleider). Vandaag ontvangen alle thuiswonende mensen in de doelgroep 85-90 jaar een uitnodiging voor vaccinatie via het RIVM. Ook zij kunnen op zeer korte termijn terecht voor de eerste vaccinatie en maken daarbij direct ook een afspraak voor de tweede vaccinatie enkele weken later. Na deze doelgroepen zullen van oud naar jong ook de overige leeftijdsgroepen worden uitgenodigd voor een vaccinatie.

Een vaccinatielocatie in iedere subregio Op dit moment vinden alle vaccinaties in Zuid-Limburg plaats vanaf de XL locatie nabij het MECC in Maastricht. In de loop van de komende weken wordt deze locatie verruild voor drie nieuwe vaccinatielocaties in Zuid-Limburg, één in elke subregio. Vanuit deze nieuwe locaties zullen de komende maanden vele tienduizenden vaccins worden toegediend. Het mag voor zich spreken dat in alle locaties in ruime mate aandacht is voor de geldende maatregelen op het gebied van afstand en hygiëne. Inmiddels is bekend dat de locatie voor Parkstad de Rodahal zal worden. Deze locatie wordt vanaf 1 maart aanstaande in gebruik genomen. Wij verwachten u binnen maximaal twee weken ook te kunnen berichten over de beide andere locaties. De GGD vaccineert op dit moment met het vaccin van BionTech/Pfizer. De kenmerken van dit vaccin vragen om een aanpak vanaf centrale locaties en is niet geschikt voor lokale en kleinschalige toediening. Dit terwijl juist voor de oudere doelgroepen die dit vaccin krijgen, dit in beginsel voor de hand zou liggen.

Directie- en bestuursbureau GGD Zuid Limburg | Geneeskundige Gezondheidsdienst Postbus 33, 6400 AA Heerlen T 088 - 880 50 00 | info@ggdzl.nl | www.ggdzl.nl

Vervoer via Omnibuzz Om het voor zoveel mogelijk mensen mogelijk te maken de centrale vaccinatielocaties te bezoeken, zijn de mogelijkheden voor vervoer verkend. Mensen met een vervoersindicatie kunnen voor het bezoek aan de vaccinatielocatie gebruik maken van Omnibuzz. Op korte termijn zal het bestuur van Omnibuzz zich beraden of deze service ook geboden kan worden voor mensen zonder vervoersindicatie. Tot het moment dat hierover bestuurlijk overleg gevoerd wordt, kunnen ook 90-plussers zonder deze indicatie gratis gebruik maken van de diensten van Omnibuzz. Omnibuzz zorgt hierbij voor extra service. Bij het ophalen thuis checken de chauffeurs of mensen alle benodigde papieren bij zich hebben. De chauffeur die iemand ophaalt, brengt deze zelfde persoon na vaccinatie weer naar huis. De chauffeurs wachten dus op locatie. Vanzelfsprekend is op locatie voorzien in voldoende parkeerplaatsen.

Steeds meer vaccinaties per dag Vaccinaties zijn nog schaars. Op dit moment zet de GGD Zuid Limburg dagelijks zo’n 600 vaccins: 7 dagen per week tussen 08.00 uur en 20.00 uur. Naar verwachting komen in de loop van het voorjaar steeds meer vaccins in Nederland beschikbaar. Op basis van de op dit moment beschikbare informatie, werkt de GGD Zuid Limburg toe naar 3.500 vaccins per dag (vanaf mei-juni). De voorbereidingen hiervoor lopen op schema en bieden voldoende mogelijkheden te anticiperen op eventuele wijzigingen en/of versnellingen in het vaccinatieproces. Opnieuw werkt de GGD hierbij volgens het principe ‘van doen naar organiseren.’ De GGD zet primair geen eigen reguliere medewerkers in (primaire processen GGD lopen door), maar gaat voor het duurzaam organiseren van de opgave en flexibel kunnen meebewegen. Deze aanpak is in eerdere fasen van de pandemie zeer succesvol gebleken.

Testen en bron- en contactonderzoek Landelijk is sinds enkele weken een daling te zien in het aantal positieve testuitslagen per dag. Ook in Zuid-Limburg is een daling zichtbaar, maar worden dagelijks nog steeds zo’n 200 bronen contactonderzoeken uitgevoerd. De doorlooptijden in de teststraten zijn op dit moment uitstekend. Mensen kunnen doorgaans binnen enkele uren terecht op de locaties in Maastricht, Urmond en Landgraaf. De corona informatielijn van de GGD Zuid Limburg wordt nog steeds goed gevonden. Naast algemene vragen en het maken van testafspraken, bellen mensen ook steeds vaker met vragen over vaccinaties.

Directie- en bestuursbureau GGD Zuid Limburg | Geneeskundige Gezondheidsdienst Postbus 33, 6400 AA Heerlen T 088 - 880 50 00 | info@ggdzl.nl | www.ggdzl.nl

Berichtgeving over datalek Deze week zijn wij allemaal opgeschrikt door het bericht over het onzorgvuldig omgaan met bijzondere persoonsgegevens en het stelen van data uit onze GGD-systemen. Een uitermate serieus en schokkend incident. In de bijlage ‘GGD en haar data – Hoe zit het echt?’ vindt u een uitgebreide toelichting op dit vraagstuk. Ook de GGD Zuid Limburg werkt met de beide ICT systemen die in de bijlage zijn genoemd: HPzone en CoronIT. Bij de aanpak van Corona is gekozen voor het gebruik van een landelijk systeem voor de 25 GGD’en in Nederland. De keuzes voor systemen worden op nationaal niveau gemaakt. Wij hechten eraan te vermelden dat de GGD Zuid Limburg in haar werk altijd – en zeer zeker ook in deze coronacrisis –zorgvuldig te werk gaat. Vanaf het begin van de crisis werken de collega’s die bijdragen aan de bestrijding van de coronacrisis – geheel coronaproof – fysiek op locatie en voert de GGD zelf regie op het werk en is dit niet uitbesteed aan een ‘derde partij’. Enerzijds vanuit kwaliteitsoogpunt, maar zeker ook vanuit het oogpunt van veiligheid. Wij realiseren ons terdege dat veel (nieuwe) collega’s werken met medische gegevens. In elk onderdeel van het werk zijn we ons hiervan bewust en hebben processen daarom vanaf de start zo goed als mogelijk ingericht.

Zo worden selectiegesprekken altijd gevoerd door een collega van de GGD, wordt bij start van werkzaamheden een geheimhoudingsverklaring ondertekend en via de uitzendbureaus een VOG overlegd. Locaties kennen toegangscontroles en beveiliging en in werktijd zijn ook altijd teamleiders en supervisors op locatie. Tijdens de trainingen is dataveiligheid een vast onderdeel. Vanzelfsprekend is ook de GGD Zuid Limburg extra alert naar aanleiding van de berichtgeving deze week en wordt nogmaals maximaal kritisch gekeken naar deze vraagstukken.

Met vriendelijke groet,

M.A.H. Clermonts – Aretz Bestuursvoorzitter GGD Zuid Limburg

Directie- en bestuursbureau GGD Zuid Limburg | Geneeskundige Gezondheidsdienst Postbus 33, 6400 AA Heerlen T 088 - 880 50 00 | info@ggdzl.nl | www.ggdzl.nl

F.C.W. Klaassen Ambtelijk secretaris

12 januari 2021

Vaccinatiestrategie*

*Let op! De gegevens waarop deze afbeelding is gebaseerd veranderen continue. Start en ­snelheid van vaccineren zijn voortdurend aan veranderingen onderhevig. De planning is

Afbeelding 1

2021

Q1

GGD

Medewerkers verpleeghuizen en kleinschalige woonvormen 273.000

Q2

a­ fhankelijk van o.a. goedkeuring, werking, levering en distributie van de vaccins. Op basis van ontwikkelingen en adviezen kan ook veranderen welke groep welk vaccin krijgt.

Q3

Q4

Medewerkers gehandicaptenzorg 258.000 Medewerkers wijkverpleging en Wmo 204.000

Instellingsarts

Bewoners verpleeghuizen en mensen met een verstandelijke beperking in een instelling 155.000 Intramurale GGZ-cliënten 60.000

Huisarts

Bewoners kleinschalige woonvormen en mensen met een verstandelijke beperking in een instelling 77.000 Niet mobiele thuiswonenden vanaf 60 jaar** Van oud naar jong

Mensen van 18-60 jaar met een medische indicatie 1.800.000

GGD / huisarts

Mobiele thuiswonenden vanaf 60 jaar ** Van oud naar jong

Mensen van 18-60 jaar (zonder medische indicatie) 7.100.000 – Van oud naar jong

Werkgever

Medewerkers acute zorg 30.000

Zorgmedewerkers intramurale GGZ 25.000 Alle overige zorgmedewerkers

Lokale diensten publieke gezondheid

Zorgmedewerkers BES en CAS eilanden – 7.000 Inwoners St. Eustatius en Saba, alle bevolkingsgroepen – 4.000 Inwoners (overige) BES en CAS eilanden ouder dan 60 jaar – 75.000 Inwoners (overige) BES en CAS eilanden van 18 - 60 jaar – 235.000

Vaccins

Cumulatieve geplande levering vaccins per kwartaal (x 1mln)

Q1

Q2

Q3

Q4

BioNTech/Pfizer

2,9

10,1

16,9

19,5

Moderna

0,4

1,8

3,1

6,2

AstraZeneca, CureVac, Janssen of Sanofi

4,5

14,9

24,9

35,3

Vaccinerende zorgmedewerkers mogen zichzelf inenten met het vaccin dat ze toedienen.

**De totale omvang van de groep mobiele en niet mobiele thuiswonenden vanaf 60 jaar bedraagt circa 4.300.000 personen.

12 januari 2021

Vaccinatiestrategie*

*Let op! De gegevens waarop deze afbeelding is gebaseerd veranderen continue. Start en ­snelheid van vaccineren zijn voortdurend aan veranderingen onderhevig. De planning is

Afbeelding 2

a­ fhankelijk van o.a. goedkeuring, werking, levering en distributie van de vaccins. Op basis van ontwikkelingen en adviezen kan ook veranderen welke groep welk vaccin krijgt.

Doelgroepen Doelgroep

Vaccin

Wanneer starten

Zorgmedewerkers van verpleeghuizen en kleinschalige woonvormen, gehandicapten­ zorg, wijkverpleging en Wmo-onder­ steuning.

Vaccin A / C

Vaccin B / A

Doelgroep

Zorgmedewerkers van verpleeghuizen en kleinschalige woonvormen, gehandicaptenzorg, wijkverpleging en Wmo-ondersteuning.

Verpleeghuisbewoners en mensen met een verstandelijke beperking in een instelling.

Vaccin

Vaccin A / C

Wanneer starten

Vaccin A

Vaccin B / C

Vaccin A / B / C

Vaccin B

Vaccin C

Vaccin C / B

Zorgmedewerkers acute zorg ziekenhuizen (IC en kliniek, ambulance, spoedeisende hulp).

Intramurale GGZ-cliënten en hun zorg­medewerkers.

Thuiswonenden vanaf 60 jaar – van oud naar jong.

Niet mobiele thuiswonenden vanaf 60 jaar – van oud naar jong.

Mensen van 18-60 jaar met een medische indicatie.

Alle overige zorgmedewerkers.

Mensen van 18-60 jaar (zonder medische indicatie) – van oud naar jong.

Vaccin B / A

Vaccin A

Januari

Vaccin B / C

Vaccin A / C

Vaccin B

Vaccin C

Februari

Vaccin C./ A

Vaccin C

Januari

Januari

Januari

Februari

Februari

Februari

Februari

Februari

Februari

Door wie

GGD

Instellingsarts / huisarts

Werkgever

Instellingsarts / werkgever

GGD / Huisarts

Huisarts

Huisarts

Werkgever

GGD / huisarts

Waar

Centrale locatie

Instelling

Ziekenhuis

GGZ-instelling

Centrale locatie / Huisartspraktijk

Huisartspraktijk / thuis

Huisartspraktijk

Ziekenhuis / instelling

Centrale locatie / huisartspraktijk

Januari / februari

Instellingsarts / huisarts

GGD

Door wie

Januari

Werkgever

Februari

Instellingsarts / werkgever

Februari

GGD / Huisarts

Februari

Huisarts

Huisarts

April

Vaccin C

Mei

Verpleeghuisbewoners en mensen met een verstandelijke beperking in een instelling.

Zorgmedewerkers acute zorg ziekenhuizen (IC en kliniek, ambulance, spoedeisende hulp).

Intramurale GGZ-cliënten en hun zorg­medewerkers.

Werkgever

GGD / huisarts Mobiele thuiswonenden vanaf 60 jaar – van oud naar jong.

Waar

Centrale locatie

Instelling

Ziekenhuis

GGZ-instelling

NB: Alle leveringen zijn onder voorbehoud van markttoelating.

Indicatief leveringsoverzicht COVID-19 vaccins (x 1mln) 2020

2021

Q4

Q1

Q2

Q3

Q4

Q1

TOTAAL

0,165

2,7

7,2

6,8

2,6

-

19,5

B Moderna

-

0,4

1,36

1,36

3,1

-

6,2

C AstraZeneca

-

4,5

5,2

2

-

-

11,7

C CureVac

-

-

2,2

2

2,2

2,2

8,6

C Janssen

-

-

3

6

2,3

-

11,3

C Sanofi

-

-

-

-

5,85

5,85

11,7

0,165

7,6

19,0

18,2

16,1

8,1

69,0

A BioNTech/Pfizer

TOTAAL

Centrale locatie / huisartspraktijk

Huisartspraktijk / thuis

Huisartspraktijk

Ziekenhuis / instelling

Centrale locatie / huisartspraktijk

Afhankelijkheden vaccins Mensen van 18-60 jaar met een medische indicatie.

2022

Vaccinerende zorgmedewerkers mogen zichzelf inenten met het vaccin dat ze toedienen.

Niet mobiele thuiswonenden vanaf 60 jaar – van oud naar jong.

Via EU: Afspraken met 6 vaccin-ontwikkelaars. Het Europese Medicijn Agent­schap (EMA) beoordeelt of een vaccin tegen corona veilig en effectief is.

Alle overige zorgmedewerkers. Geschiktheid Niet alle vaccins zijn geschikt voor iedereen (ouderen, kwetsbaren). Afhankelijk van beoordeling EMA.

Levering Hoe meer vaccins, hoe meer vaccinaties mogelijk. Er wordt geleverd in tranches.

Distributie Wijze van verpakking en levering (-70 graden) zijn van invloed op het vaccineren.

Mensen van 18-60 jaar (zonder medische indicatie) – van oud naar jong.

Notitie van GGD GHOR Nederland

GGD en haar data – Hoe zit het echt? - Een repliek GGD-medewerkers opereren al ruim 10 maanden in de vuurlinie, net als al die andere zorgprofessionals. Met man en macht wordt gewerkt aan dat ene ultieme doel: het coronavirus bestrijden. Een missie waar wij vol voor gaan door te testen, vaccineren en het doen van bron- en contactonderzoek. Deze week zijn wij allemaal opgeschrikt door het bericht over het onzorgvuldig omgaan met bijzondere persoonsgegevens en het stelen van data uit onze GGD-systemen. Een uitermate serieus en schokkend incident. Er is sprake van een ernstig misdrijf met grote impact. Voor ons en eigenlijk voor iedereen in Nederland.

De afgelopen week is er veel gesproken, geschreven en gespeculeerd over deze zaak. Verhalen over de GGD en de veiligheid en beveiliging van onze data en ICT-systemen volgden elkaar in rap tempo op. Verhalen vol feiten en verzinsels, onjuistheden en onvolledigheden, terechte en onterechte kritiek. Maar hoe zit het nu echt? Een repliek.

Spijt Deze ernstige situatie roept heel begrijpelijk allerlei emoties op. Bij ons als GGD’ers en ook bij mensen in Nederland. Mensen die zich hebben laten testen, vaccineren en mee hebben gedaan aan bron- en contactonderzoek. Emoties als verontwaardiging, verdriet en frustratie. Bezorgdheid en boosheid. Ongeloof en onbegrip. Wij begrijpen dat heel goed. Wij voelen ook die pijn. Het spijt ons dat dit zo heeft kunnen gebeuren. Omdat dit afleidt van waar we ons in het land allemaal mee bezig zouden moeten houden: ervoor zorgen dat we dat verwoestende en ontwrichtende coronavirus onder controle krijgen én houden. Daar zou alle focus en energie op gericht moeten zijn. Ook die van ons.

Hart voor de publieke gezondheid Het versterken van de publieke gezondheid en de veiligheid. Dat is de taak en rol van GGD’en in ons Nederlandse systeem. Een taak en rol die wij met hart en ziel uitoefenen. De gezondheid van ons allemaal drijft ons. Daarom zijn wij al maandenlang in de weer. Alle dagen van de week. Met vele duizenden mensen. En dat aantal groeit nog iedere dag. Duizenden gedreven mensen die hart hebben voor hun werk en de publieke gezondheid. Duizenden mensen die zich volledig focussen op het bestrijden van het coronavirus. Daar is alles wat we doen op gericht. Voorkomen dat mensen ziek worden. Of erger. Op een integere en betrokken manier.

Geen bewijs grootschalige verkoop of verhandeling Maar de zaken zijn zoals ze zijn. Niet iedereen blijkt met deze integere en betrokken intentie bezig te zijn geweest. Mensen die werken voor een GGD zijn op een onjuiste en onzorgvuldige manier omgegaan met persoonsgegevens. Persoonsgegevens van burgers zijn gestolen. En het lijkt erop dat zij die gegevens uit onze GGD-systemen te koop hebben aangeboden of gedeeld met onbevoegden. Voor de duidelijkheid: wij (GGD en politie en justitie) hebben vernomen dat er datasets worden 1

aangeboden, maar er is niet waargenomen dat deze ook daadwerkelijk zijn verkocht of verhandeld. Dit is allemaal nog onderdeel van het grootschalige en grondige onderzoek van politie en justitie. Zij nemen deze situatie zeer hoog op. En daar zijn wij blij mee.

De gelegenheid maakt de dief Hoe het ook precies blijkt te zitten, wij kunnen er niet omheen dat dit heeft kunnen gebeuren. Mensen hebben misbruik kunnen maken van data omdat ze daar ruim toegang toe hadden. De gelegenheid maakt de dief. Wij hebben naar eer en geweten keihard gewerkt en keihard ons best gedaan. Maar het was niet genoeg. Er zijn fouten gemaakt. Daar lopen wij niet voor weg. Wij willen hier wel wijzen op de context waarin wij keuzes hebben gemaakt en hebben moeten maken. Het coronavirus golfde en golft nog steeds over het land. Al onze focus lag op de gezondheid van ons allemaal en het bestrijden van het virus. Ervoor zorgen dat zoveel mensen zo snel mogelijk getest konden worden. Dat was de opdracht die we kregen. In die strijd hebben we lastige keuzes moeten maken over systemen en de inrichting daarvan. En waar keuzes worden gemaakt, worden óók fouten of verkeerde keuzes gemaakt. Niet bewust of opzettelijk. Maar wel fouten of verkeerde keuzes, omdat je achteraf moet constateren dat ze tot onwenselijke situaties hebben geleid. Zoals nu. Kwaadwillenden zijn moedwillig en onrechtmatig aan de haal gegaan met persoonsgegevens. Dat had niet mogen gebeuren.

Twee systemen GGD’en werken met twee systemen. CoronIT en HPZone. CoronIT is het administratiesysteem voor het test- en vaccinnatieproces en de communicatie hierover. Dus als iemand een afspraak maakt voor een coronatest over een vaccinatieafspraak, komen zijn of haar persoonsgegevens in CoronIT. Daarnaast werken we met HPZone. Dat is een elektronisch dossier dat we gebruiken bij het bron- en contactonderzoek. Speciaal voor de bestrijding van de coronapandemie wordt er gewerkt met een uitgeklede versie van HPZone: HPZone Lite.

CoronIT CoronIT is een relatief nieuw systeem. Hier zijn de GGD’en mee gaan werken toen wij de opdracht kregen van het ministerie van VWS om mensen te gaan testen op het coronavirus. Dit was tot dat moment geen rol van de GGD. Alles is in zeer korte tijd en onder zeer hoge druk opgetuigd. Want het virus wachtte niet. Er moesten zo snel mogelijk teststraten komen. En een systeem waarin de gegevens kwamen te staan. Een goed en veilig systeem– en dat is het ook. Is het perfect? Zeker niet. Werken we continu aan het verbeteren van het systeem? Bijvoorbeeld op het gebied van informatieveiligheid en privacy, controles en analyses? Absoluut. Overigens zijn er in het najaar van 2020 naar aanleiding van berichten in de media vragen aan ons gesteld door de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) over CoronIT. Deze vragen hebben wij beantwoord, waarna de AP geen aanvullende vragen had.

2

Voor zover wij nu kunnen overzien zijn er persoonsgegevens van individuen uit CoronIT gehaald. Geen datasets met gegevens van duizenden (of meer) mensen. En voor zover wij nu kunnen overzien heeft dit weinig tot niets te maken met het falen, disfunctioneren of de eventuele onveiligheid van het systeem. In dit geval gaat niet om systeemfouten, maar om boosaardige opzet en de drang om over de rug van anderen wat te verdienen. Als kwaadwillende mensen moedwillig gegevens uit een systeem halen, dan is dat bijna niet te voorkomen. Elk systeem is zo sterk als de zwakste schakel en meestal zijn de mensen de zwakste schakel. Dat lijkt ook in dit geval zo te zijn. Wij zijn blij dat er afgelopen weekend – toen bekend werd dat er persoonsgegevens buiten onze ‘poorten’ terecht waren gekomen - direct twee mensen zijn gearresteerd. En afgelopen week nog meerdere.

HPZone En dan hebben we nog HPZone. Een systeem uit 2003. Een systeem dat al jarenlang gebruikt werd door 23 GGD’en voor de infectieziektebestrijding. Een systeem waar een kleine groep artsen en verpleegkundigen mee werkte als ze te maken kregen met een lokale uitbraak van een infectieziekte. Een systeem dus voor en van specialisten waar zij al buitengewoon lange tijd op zeer kleine schaal en binnen elke GGD apart probleemloos mee werkten. Toen corona uitbrak is er onder hoge druk en in korte tijd de keuze gemaakt om HPZone als basis te blijven gebruiken voor het uitvoeren van bron- en contactonderzoek; dit werd HPZone Lite. We hadden niks beters. Zo konden we snel van start en snel handelen. En dat wilden wij ook, want corona dreigde ons land te overspoelen. En ja, wij weten en wisten dat HPZone (Lite) niet geschikt is om zo grootschalig en zo intensief te worden gebruikt als nu nodig is bij het bestrijden van de coronapandemie. Daar zijn wij al maanden heel transparant en eerlijk over. Als geen ander kennen wij de beperkingen van het systeem. Het is echter onvermijdelijk dat HPZone een relatief open systeem is. Dit is nodig om dat te doen waar het systeem bij moet helpen: infectieziektebestrijding. Dus daar is bij de keuze van de inrichting vanuit gegaan.

Ook toen in plaats van een handvol gespecialiseerde artsen en verpleegkundigen duizenden mensen in het systeem gingen werken. Van die openheid hebben bepaalde lieden nu misbruik gemaakt. Zij hebben tegen de regels en voorschriften in persoonsgegevens uit HPZone gehaald en die te koop aangeboden. Om hoeveel gegevens het gaat en van wie, daar kunnen we nu nog niets over zeggen. De fout zit hier in de menselijke keuze om iets volstrekt laakbaars te doen in combinatie met een systeem dat relatief open (en daardoor kwetsbaar) is. Dat is ook precies de reden waarom we - samen met het ministerie van VWS - al maanden werken aan een nieuw systeem. Een systeem dat voldoet aan de huidige eisen (qua veiligheid en gebruikersvriendelijkheid) en omstandigheden (het indammen van een landelijke pandemie waar duizenden mensen dagelijks mee bezig zijn). Alles is erop gericht om dit systeem GGD Contact – samen met het bijbehorende BCO-portaal – in maart operationeel te hebben voor de coronabestrijding. Dan kunnen we afscheid nemen van HPZone Lite bij de bestrijding van de coronapandemie. Het is uiteraard wel belangrijk dat dit systeem dezelfde functionaliteiten heeft die cruciaal zijn in deze pandemiebestrijding. Zoals de koppeling met het RIVM. Daar werken we ook aan.

3

En nu? Nu gaan we in eerste instantie ‘gewoon’ door met het bestrijden van de pandemie. En daarbovenop werken we met vereende krachten aan het vergroten en verbeteren van de veiligheid van onze systemen en het opsporen van onrechtmatigheden. We werken nauw en intensief samen met politie, justitie en data- en cybercrimespecialisten om fouten die zijn gemaakt door mensen én systemen te traceren. Mensen die buiten hun boekje zijn gegaan zullen worden ontslagen. Heel simpel. En zwakke plekken in de beveiliging zullen worden opgespoord en verstevigd. We nemen allerlei beheermaatregelen om de veiligheid en vertrouwelijkheid beter te kunnen waarborgen. Bepaalde functionaliteiten gaan ‘op slot’ voor de meeste gebruikers. Helemaal ‘op slot’ kunnen we HPZone Lite niet zetten. Eenvoudigweg omdat we dan de infectieziektebestrijding in het slot zouden gooien. Dat mag natuurlijk nooit gebeuren. Het virus is nog allesbehalve onder controle. Bovendien laten we een externe audit uitvoeren naar het gebruik van de data door de GGD en onze partners. Door al deze daden willen wij het vertrouwen herstellen. Want juist omdat wij staan voor die publieke gezondheid, weten wij als geen ander dat vertrouwen een cruciaal element is om onze rol in de virusbestrijding goed te vervullen. We kunnen er niet omheen.

Door deze datadiefstal heeft het vertrouwen van mensen in de GGD en in het werk dat we doen een forse deuk opgelopen. Zij vragen zich – begrijpelijkerwijs – af of hun zeer gevoelige en persoonlijke informatie bij ons wel in veilige handen is. Het heeft nu topprioriteit om die veiligheid te vergroten en het vertrouwen te herstellen.

Speciaal nummer voor mensen met vragen Wij begrijpen heel goed dat mensen van wie de gegevens in onze systemen zitten ongerust zijn en vragen hebben. Daarom hebben wij een speciaal telefoonnummer ingesteld waar zij terecht kunnen met hun vragen en zorgen. Dit nummer is vanaf 29 januari 2021 bereikbaar van 09.00 tot 21.00 uur, 7 dagen in de week.

Landelijk telefoonnummer: 085 – 1308226.

4