Tweede nota van beantwoording over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691) 19 juni 2025 De antwoorden van het college van B&W op de vragen van de fracties staan schuin gedrukt onder de vraag. Nr. 1.

Pag.

Fractie GB

Vraag & Antwoord Is de provincie bereid mee te investeren in het bezoekerscentrum of anderszins? Zij willen nu alleen het depot huren. De provincie Zuid-Holland is vooralsnog niet bereid mee te investeren in het deel van het bezoekerscentrum. De ontwikkeling van het archeologisch depot is op termijn kostendekkend, maar de exploitatie van het bezoekerscentrum niet. De businesscase van het archeologisch depot is rond jaar 23 positief en gaat dus vanaf dan bijdragen aan het dekken van het tekort op het bezoekerscentrum. In die zin heeft het bezoekerscentrum baat bij de combinatie met het archeologisch depot.

2.

GB

Het verkrijgen van een natuurvergunning is onzeker, hoe realistisch is het om te veronderstellen dat dit wel goed komt zeker nav recente uitspraken RvS omtrent stikstof? De haalbaarheid van de natuurvergunning hangt sterk af van de actuele regelgeving en beleidsruimte op het moment van aanvraag. Op dit moment is het dossier stikstof nog sterk in beweging. Recente uitspraken van de Raad van State benadrukken in ieder geval het belang van zorgvuldige onderbouwing en maatregelen om stikstofeffecten te beperken. Bij een tijdige integratie van effectieve maatregelen (zoals elektrificatie, modulair bouwen en emissiearme technieken) kan de kans op doorgang aanzienlijk worden vergroot, hoewel volledige zekerheid niet vooraf te geven is.

3.

GB

Openingstijden 6 dagen per week; Wordt Zondagopenstelling in de exploitatie meegenomen? Voor de Plusvariant wordt uitgegaan van een openstelling van 6 dagen per week. Welke dagen dit betreft is nog niet gespecificeerd.

4. 19 juni 2025

GB

Zijn er al gesprekken gaande met een vijfde partij, is een businesscase hiervoor sowieso rond te rekenen? Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Pagina 1 van 8

Nr.

Pag.

Fractie

Vraag & Antwoord Tot op heden is er alleen een kennismakingsgesprek gevoerd. Na een go van uw raad zal er weer contact met deze partij worden gezocht om te bespreken of zij nog steeds geïnteresseerd zijn. Wel dient hierbij nog samen met het team Inkoop te worden bekeken op welke wijze de selectie van de 5e partij dient plaats te vinden. De stappen die we tot nu toe hebben gezet waren een marktconsultatie en nog geen aanbesteding.

5.

GB

Subsidiemogelijkheden zijn gering, welke mogelijkheden zijn er wel?. Zijn banken nog wel bereid als aan voorwaarden wordt voldaan? In 2024 is er door een adviesbureau een subsidiescan uitgevoerd voor het Limes Erfgoedcentrum. Hieruit is gebleken dat de incidentele subsidiemogelijkheden er met name zijn voor het bezoekerscentrum. Deze subsidies richten zich veelal op de organisatie (kunst)exposities, tentoonstellingen in de openbare ruimte, cultuureducatie, amateurkunst of het onderhoud/herstel van monumenten. De aanvraag van deze subsidies zal vooral bij de participanten liggen qua opgave. De gemeente denkt hierin met hen mee. Wanneer de stukken compleet zijn, kan er via de participanten opnieuw beroep worden gedaan op het impactfonds van de Rabobank.

6.

GB

Aantrekken private equity; zijn (particuliere) durfinvesteerders overwogen? Het aantrekken van private partijen of particulieren, via bijvoorbeeld crowdfunding, is benoemd in het raadsvoorstel.

7.

GB

Ontbreken van alleen aanname vanuit PvE maken het project zeer risicovol. Is het college zich bewust dat het voorstel eigenlijk nog niet beslissingsrijp is en bij een go een open einde situatie ontstaat? Deze aspecten zullen de komende periode worden uitgewerkt. Het voorliggend besluit is geen open-einde voorstel. Aan het einde van de ontwerpfase (dus als het programma van eisen, het ontwerp, de bouw- en investeringskosten bekend zijn en de businesscase is opgesteld) zullen de uitkomsten met de gemeenteraad worden gedeeld en zal instemming worden gevraagd met het omzetten van het C-krediet naar een A-krediet. Uw raad maakt dan een definitieve keuze. Na akkoord van de gemeenteraad op dit voorstel zullen de nog niet uitgewerkte aspecten, onderzocht, onderhandeld en/of uitgewerkt moeten worden. Dit bevat het komen tot een sluitende businesscase, het aanbestedingstraject en daarmee ook een Voorlopig en Definitief ontwerp. Indien de onderzoeken aangeven dat realisatie, om welke reden dan ook, op de beoogde locatie toch niet mogelijk is, of het college ernstige twijfels heeft over haalbaarheid of de betaalbaarheid op grond van tussentijdse uitkomsten, onderzoeken en/of businesscase, dan

19 juni 2025

Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Pagina 2 van 8

Nr.

Pag.

8.

Fractie

Vraag & Antwoord zal er overleg met de gemeenteraad en de Provincie Zuid-Holland plaatsvinden over de ontstane situatie en over een eventueel vervolg.

GB

Is een gefaseerd groeimodel mogelijk? Zo ja, hoe dan? In de ontwerpfase zal ook de exploitatiebegroting van de nog op te richten stichting verder worden uitgewerkt en zal een meerjarenbegroting worden opgesteld. Hierbij kan rekening worden gehouden met een groeimodel.

9.

GB

Samenvoeging met plannen KW museum of andere musea als alternatief bekeken? Samenvoeging van het bezoekerscentrum met het Katwijks museum of andere musea als alternatief voor het Limes Erfgoedcentrum is nog niet onderzocht. Het Katwijk Museum is één van de participanten in het bezoekerscentrum. Het Katwijks Museum richt zich slechts met een klein deel van de collectie op de Romeinse geschiedenis. De hoofdverhaallijnen van het museum zijn het visserijverleden en de kunstenaarskolonie. De ambities van het museum hebben dan ook maar beperkte impact op de Romeinencollectie en -tentoonstelling. Wel heeft het museum aangegeven open te staan voor een intensieve samenwerking op het gebied van exploitatie, bijvoorbeeld door het gezamenlijk inzetten van een professionele medewerker.

10.

GB

Kunnen met minder m2 de ambities van de plus variant gerealiseerd worden? Door de participanten is aangegeven dat de 850m2 van de basisvariant niet voldoende is om hun verhaal op een goede wijze te kunnen laten zien. Mogelijk kan, in samenspraak met de participanten, in het ontwerpproces worden gekeken naar een “tussenvariant” tussen de Basis- en Plusvariant.

11.

KK

Is er daadwerkelijk een verantwoordelijkheid van de Katwijkse bevolking om iets met die herontdekte Limes grens te doen, of is dit eerder een provinciaal of landelijk belang? Hoewel UNESCO de status van werelderfgoed toekent, ligt de daadwerkelijke zorg, bescherming en publieksvoorlichting bij nationale en lokale overheden. Daarmee heeft de gemeente dus ook een taak voor het zichtbaar maken van de Limes.

12.

19 juni 2025

KK

Waarom heeft het college destijds de locatie in Katwijk in concurrentie met Alphen bij de provincie bepleit zonder daarvoor toestemming van de gemeenteraad te vragen? Men kon toch weten dat hier aanzienlijke bedragen mee gemoeid zouden zijn?

Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Pagina 3 van 8

Nr.

Pag.

13.

Fractie

Vraag & Antwoord De gemeenteraad is vanaf 2021 op de hoogte gehouden van de gesprekken met de Provincie Zuid-Holland over de realisatie van het archeologisch depot met een bezoekerscentrum aan de Uitwatering. Op 23 februari 2023 heeft uw raad ingestemd met de voorbereidingen om te komen tot een Limes Erfgoedcentrum aan de Uitwatering.

KK

Is de interesse in het Romeinse verleden in Valkenburg niet veel groter door de daar gedane opgravingen? Waarom werd er aldaar geen plek gekozen? Daar zijn dus daadwerkelijke bewijzen gevonden van Romeinse aanwezigheid, en is er een grotere betrokkenheid vanuit de burgerij, terwijl de huidige uitwatering helemaal niet de plek is waar de Rijn destijds in de Noordzee uitmondde. In de locatieafweging is ook gekeken naar de omgeving Valkenhorst. De provincie Zuid-Holland heeft naar diverse locaties gekeken en heeft, afgezet tegen hun Programma van Eisen, de voorkeur uitgesproken voor de locatie Wantveld (Uitwatering). Eén van de locaties was nabij de barakken. Op basis van de locatieafweging heeft uw raad om een verdere uitwerking van de locatie bij de Uitwatering gevraagd.

14.

KK

Wat heeft het voor zin een Nota Omgevingskwaliteit te gaan opstellen als we tevoren al gevraagd worden op deze kwetsbare groene plek een betonnen depot te vestigen dat diep de grond in gaat? De Nota Omgevingskwaliteit beoogt een gemeente breed beleidsdocument dat de bestaande (voormalige) welstands- en erfgoedkaders actualiseert en integreert, in lijn met de systematiek en uitgangspunten van de Omgevingswet. Door middel van de op te stellen Nota Omgevingskwaliteit kan zorgvuldig invulling gegeven aan de zorgplicht voor Omgevingskwaliteit ook bij (grotere) ruimtelijk ontwikkelen, zoals ook het Limes Erfgoedcentrum.

15.

KK

Wat heeft het voor zin een omgevingsvisie te ontwikkelen voor het gebied rond de uitwatering als we tevoren besluiten daar dit bouwwerk te realiseren, dat allesbepalend zal zijn voor de uitstraling en beleving van de uitwatering en omgeving? De gebiedsvisie Rijnmonding vormt het overgangsgebied vanuit de Hoornes en Katwijk aan Zee naar het duingebied. Het is een belangrijke schakel die de verschillende wijken en landschappelijke gebieden (Koepelduinen, Kustversterking, Uitwatering) met elkaar verbindt. Investering in de Rijnmond is belangrijk om de ontwikkelingen en verdichting in het Havenscharnier en de Hoornes mogelijk te maken en de leefkwaliteit voor de bewoners te behouden en versterken (verdichten en vergroening). In de huidige situatie is de verbinding met de omgeving slecht en functioneren randen van het gebied als barrières met de omringende wijken. Dit is duidelijk terug te zien bij de Hoorneslaan die de Rijnmonding van de wijk scheidt. Om aan goede overgangen te kunnen werken in de gebiedsvisie is het belangrijk dat er over de grenzen wordt gekeken en wordt aangesloten bij de ontwikkelingen die er in de omgeving spelen zoals de gebiedsvisie Havenscharnier en Hoornes en met goede voorstellen te komen de verbinding te verbeteren. Daarbij vormen de bestaande gebiedsvisies de basis waarop wordt aangesloten en waarbij nieuwe inzichten worden

19 juni 2025

Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Pagina 4 van 8

Nr.

Pag.

16.

Fractie

Vraag & Antwoord verwerkt (zoals de doorfietsroute van Leiden langs het Uitwateringskanaal naar Katwijk (Rijnmonding) en de verbeteringen rond de Hoorneslaan.

KK

Is er een behoefteonderzoek uitgevoerd onder de Katwijkse bevolking (of breder) naar de behoefte en gevoelde urgentie voor deze voorziening in onze gemeente? Nee.

17.

KK

Is de stichting die voorheen bekend stond als Werkgroep Romeinen op een of andere wijze in kwantitatieve of kwalitatieve zin te beschouwen als een representant van de Katwijkse bevolking? Verschillende partijen (waaronder de werkgroep Romeinen (Stichting Limes Legacy Katwijk) zijn vanaf het begin betrokken bij het project, ook toen dit eerder in de gemeenteraad is besproken.

18.

KK

Bij hoeveel mensen leeft het sentiment of de gevoelde romantiek die bij sommigen samenhangt met deze specifieke periode in de geschiedenis van Nederland? In 2021 heeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) de Erfgoedwet op het onderdeel archeologie laten evalueren. De uitkomsten “zijn verwoord in het rapport “inventarisatie publieksbereik archeologie in Nederland”. Dit rapport is aan uw raad (bij het raadsbesluit van 23 februari 2023) aangeboden.

19.

KK

Is er enige relevantie van specifiek deze periode die groter of belangrijker zou zijn in relatie tot andere periodes in de geschiedenis van dit gebied? Het bezoekerscentrum zal niet alleen ingaan op het tijdperk Romeinen, maar zal een breder verhaal vertellen. In het Limes Erfgoedcentrum leggen we de onzichtbare verhalen van alle tijden bloot. Met als basis het verhaal van de Romeinen die hier een vesting bouwden, op de grens van rivier en zee, het laatste punt van de Limes. Door onder én boven de grond te kijken, terug én vooruit te kijken, ontdek je wat je eerst niet zag en komt de plek veelstemmig en gelaagd tot leven. Je ontdekt daarbij verschillende werelden, die op elkaar ingrijpen en elkaar versterken. Samen leggen ze de onzichtbare verhalen bloot die je anders laten kijken naar de plek, jezelf en de toekomst? Hoe hebben het klimaat, de mensen, technologische en andere ontwikkelen het kruispunt gevormd? De werelden liggen op een logische plek, in relatie tot het gebouw en het omringende landschap. De duinen en zee voor het Natuurcentrum en de Coast Busters, de rivier voor de Bubble Barrier, het gemaal voor het Hoogheemraadschap, het Wantveld en het strand voor de schilders van het Katwijks Museum en last but not least de bodem en de zee voor de Romeinen.

19 juni 2025

Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Pagina 5 van 8

Nr. 20.

Pag.

Fractie KK

Vraag & Antwoord Is er op enige manier iets zichtbaar in het huidige Katwijk of in de lokale cultuur dat verwijst naar of een relatie heeft met de Romeinse periode? In Katwijk zijn op verschillende plekken verwijzingen naar de Romeinse periode.

21.

KK

Is er een inschatting hoeveel Katwijkers jaarlijks deze voorziening zouden gaan bezoeken? Hoe moeten we dit toekomstig gebruik inschatten, bijvoorbeeld in vergelijking met een sporthal of een openbaar recreatiegebied? In het rapport van XPEX, bijgevoegd bij het raadsvoorstel, wordt in de Plusvariant uitgegaan van 40.000 bezoekers per jaar. Dit gaat niet alleen over Katwijkers maar juist ook over mensen buiten. Op pagina 15 wordt een vergelijking gemaakt met andere culturele voorzieningen in Katwijk.

22.

KK

Is de tijd van Napoleon, toen deze uitwatering tot stand kwam, of zijn de hoogtijdagen van de visserij en de kunstenaarskolonies die er toen waren niet een meer aansprekende periode voor Katwijk om iets mee te doen als daar geld voor is? Binnen Katwijk zijn er al musea die aandacht besteden aan deze tijden. Het Limes Erfgoedcentrum zal daarmee een toevoeging zijn op het huidige aanbod.

23.

KK

Gaan de gewenste enorme uitgaven niet ten koste van het Katwijks Museum? Of anders gezegd, zou het niet verstandiger zijn om (een deel van) het geld in deze reeds lang bestaande voorziening te steken, een instelling die zich bewezen heeft, in plaats van dit enorme bedrag in een luchtkasteel of droom van een zeer select gezelschap te investeren, een besteding van publieke middelen waarvan het maatschappelijk nut discutabel geacht kan worden? Deze uitgaven gaan niet ten koste van het Katwijks Museum. Door de verwachtte toename van (bovenregionale) bezoekers aan Katwijk is de verwachting dat dit ook een positief effect kan hebben op het aantal bezoekers van het Katwijks Museum. Hierover zijn ook gesprekken gevoerd met het Katwijks Museum. Tevens is de voormalig voorzitter van het museum als adviseur betrokken geweest bij de totstandkoming van dit voorstel.

24.

KK

Wat is de relatie van de groep mensen die onder de naam “Coastbusters” de openbare ruimte wil schoonhouden met het erfgoed uit de tijd van de Romeinen? In het rapport van XPEX, bijgevoegd bij het raadsvoorstel, wordt hier nader op in gegaan.

25. 19 juni 2025

KK

Hoeveel mensen zijn daadwerkelijk actief in de stichting die de wens heeft om dit depot aan de uitwatering te realiseren? Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Pagina 6 van 8

Nr.

Pag.

Fractie

Vraag & Antwoord We hebben geen cijfers van het aantal actieve vrijwilligers bij de vier participanten Wanneer deze cijfers gewenst zijn, kunnen we deze opvragen.

26.

KK

Brengen de hobbyisten die deze voorziening op kosten van de gemeenschap willen realiseren ook eigen geld in? De participanten zullen zelf aan de slag gaan met het vinden van externe financiering, zoals de Postcode Loterij.

27.

KK

Tamelijk gebruikelijk bij projecten die als doel het realiseren van accommodaties hebben is dat als het doel gerealiseerd is de animo om er verder nog tijd en energie in te steken of er gebruik van te maken inmiddels zal zijn weggeëbd. Hoe voorkomen we dat dit patroon zich hier ook voordoet? Daarom wordt in het rapport van XPEX voorgesteld ook te gaan werken met een aantal vaste medewerkers. Waarbij de grootte van de formatie afhankelijk is van de keuze voor de variant. Daarnaast zullen de vier participanten ook een gezamenlijke stichting moeten oprichten, waardoor we met één partij afspraken kunnen maken.

28.

KK

Is er enig zicht op dat er voldoende draagvlak en interesse is bij de Katwijkse bevolking om hier als vrijwilliger een onmisbare rol te gaan vervullen? Hierover is gesproken met de participanten. Zij hebben veel enthousiasme en we hebben hierin met hen opgetrokken. Tijdens de gesprekken is het aspect vrijwilligers niet als probleem naar voren gekomen. De vier partijen hebben een grote groep vrijwilligers in hun netwerk. Daarnaast zal, als het Erfgoedcentrum gerealiseerd wordt, dit naar verwachting een aanzuigende werking hebben.

29.

KK

Welke gebouwen worden er eigenlijk volgens de plannen opgericht en hoe diep gaan die de grond in? Er zal één gebouw worden gerealiseerd, bestaande uit een archeologisch depot en een bezoekerscentrum. Tijdens de ontwerpfase zal worden bepaald hoe diep de grond in zal worden gegaan. Het depot zal grotendeels onder de grond worden gerealiseerd en het bezoekerscentrum ten dele.

30.

KK

Moet de gemeenteraad over een abstract fenomeen dat zonder de te verwachten overschrijdingen al meer dan 20 miljoen zou gaan kosten beslissen, of komen er ook ontwerpen en tekeningen op tafel? Na akkoord van de gemeenteraad zullen de nog niet uitgewerkte aspecten, onderzocht, onderhandeld en/of uitgewerkt moeten worden. Dit bevat het komen tot een sluitende businesscase, het aanbestedingstraject en daarmee ook een Voorlopig en Definitief

19 juni 2025

Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Pagina 7 van 8

Nr.

Pag.

31.

Fractie

Vraag & Antwoord ontwerp. Indien de onderzoeken aangeven dat realisatie, om welke reden dan ook, op de beoogde locatie toch niet mogelijk is, of het college ernstige twijfels heeft over haalbaarheid of de betaalbaarheid op grond van tussentijdse uitkomsten, onderzoeken en/of businesscase, dan zal er overleg met de gemeenteraad en de Provincie Zuid-Holland plaatsvinden over de ontstane situatie en over een eventueel vervolg. Aan het einde van de ontwerpfase (dus als het programma van eisen, het ontwerp, de bouw- en investeringskosten bekend zijn en de businesscase is opgesteld) zullen de uitkomsten met de gemeenteraad worden gedeeld en zal instemming worden gevraagd met het omzetten van het C-krediet naar een A-krediet.

KK

Op welk moment komt er een gedetailleerde businesscase op tafel? In het raadsvoorstel staat de planning opgenomen. De gedetailleerde businesscase is gekoppeld aan het raadsbesluit.

32.

KK

Moet door de gemeenteraad een besluit worden genomen over deze enorme investering zonder dat er een door een externe partij geverifieerde complete en betrouwbare businesscase is die een aantal scenario’s omvat? De businesscase zal worden beoordeeld door een externe partij, zowel bij het Voorlopig – als het Definitief Ontwerp. Op basis van die beoordeling kan de gemeenteraad een afweging maken bij het goedkeuren van het ontwerp en het omzetten van het C-krediet naar een A-krediet.

33.

KK

Is er een afweging gemaakt tussen het maatschappelijk nut van deze uitgave, bezien vanuit het belang van de Katwijkse bevolking die deze investering moet betalen, in vergelijk met andere wenselijke investeringen, b.v. op het gebied van sport (sporthal) of recreatie (b.v. recreatiegebied de Mient Kooltuin. Ja, het college weegt bij het voorstel van de totale investeringsagenda aan de gemeenteraad iedere keer de juiste balans tussen alle benodigde en wenselijke investeringen. In die weging is ook het Limes Erfgoedcentrum meegenomen.

19 juni 2025

Tweede nota van beantwoording van de informatieve vragen over Uitwerking variant Limes erfgoedcentrum (3597691)

Pagina 8 van 8