Raadsvoorstel Wijzigingen verordeningen en bijstorten Stimuleringslening en Duurzaamheidslening (3625871)

Aan de gemeenteraad

Kenmerk Programma Onderwerp

: Z3625871D3679578 : Volksgezondheid en milieu : Vernieuwing verordeningen en bijstorten leningen Duurzaamheid

Katwijk, 20 mei 2025

Aanleiding en doel In 2016 zijn door de raad de verordeningen vastgesteld voor de Duurzaamheidslening voor particuliere woningeigenaren en de Stimuleringslening voor maatschappelijke organisaties (Z687243). Daarbij is respectievelijk € 500.000 en € 600.000 beschikbaar gesteld voor het verstrekken van deze leningen. De raad heeft in 2019, 2022 en 2023 bijstortingen gedaan voor de Duurzaamheidslening, waardoor het krediet in totaal is opgehoogd tot €5.700.000 (Z816096, Z3112923, Z2947673). Tevens heeft de raad in 2022 een nieuwe verordening voor het verstrekken van duurzaamheidsleningen vastgesteld. De leningen zijn een goed middel om de energietransitie betaalbaar te houden. Inwoners met een bestaande koopwoning en kleine particuliere verhuurders (tot drie huurwoningen) kunnen met de Duurzaamheidslening tegen een aantrekkelijke en vaste rente (1,7%) een bedrag van € 2.500 tot € 25.000 lenen om hun woning te isoleren of verduurzamen. VvE's, schoolbesturen, particuliere verhuurders (vanaf drie huurwoningen), verenigingen, energiecoöperaties en non-profitorganisaties kunnen voor verduurzamingsmaatregelen lenen via de Stimuleringslening. Het leenbedrag voor de Stimuleringslening is €2.500 tot €50.000 en de rente ligt afhankelijk van de looptijd tussen de 3,3% en de 4,0%.

De leningen kunnen onder andere worden afgesloten om energie te besparen, te isoleren of om een (hybride) warmtepomp aan te schaffen. De leningen worden door Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) uitgegeven. De SVn is een onafhankelijke stichting dat fondsen van gemeenten en overheden beheert. Sinds vaststelling van de Stimuleringslening in 2016 is de regeling niet meer aangepast. De regeling is daarmee verouderd en sluit onvoldoende aan op de behoeften van maatschappelijke organisaties. Dat is terug te zien in het aantal verstrekkingen van leningen, dat is blijven hangen op 7. De Stimuleringslening richt zich echter wel op een doelgroep die we willen ondersteunen bij het verduurzamen. Om dit doel te bereiken is het wijzigingen van de verordening van de Stimuleringslening vereist. Om de regeling te evalueren en te komen tot verbetervoorstellen is er een participatietraject (zie bijlage 3) uitgevoerd met de (potentiële) doelgroep. De uitkomsten van dit participatietraject hebben veel inzicht geboden en hebben geleid tot een aantal wijzigen in onder andere de doelgroep en de maatregelenlijst. Tevens dient er bijgestort te worden om in toekomstige aanvragen te kunnen voorzien. Na akkoord brengen we de regeling ook onder de aandacht bij de doelgroep middels een communicatieaanpak.

Met het wijzigen van de stimuleringslening wordt bovendien motie 1475: Duurzaamheidslening voor maatschappelijke organisaties en -verenigingen, aangenomen op 20 juni 2024, afgedaan. De afgelopen jaren is de vraag naar de duurzaamheidsleningen verder toegenomen. Inwoners zien vaker de noodzaak in van het verduurzamen van de eigen woning, bijvoorbeeld om hoofd te bieden aan de gestegen energieprijzen. Dit zien we ook terug in het stijgende aantal aanvragen voor de Duurzaamheidslening. In 2023 zijn er 270 aanvragen geweest, in 2024 146 aanvragen en in 2025 waren er in het eerste kwartaal 37 aanvragen. Om inwoners financieel te kunnen blijven ondersteunen, is bijstorting noodzakelijk. Daarnaast is het nodig de verordening te wijzigen naar aanleiding van technologische ontwikkelingen en om de regeling in lijn te houden met 2

de gemeentelijke subsidies zoals het ‘Katwijks Isolatiefonds’ (KIF) en de ‘Lokale Aanpak Isolatie voor koopwoningen’ (LAI). Hierdoor blijft de duurzaamheidslening ondersteunend aan de gemeentelijke subsidies, zodat bijvoorbeeld de lening gebruikt kan blijven worden om nog te ontvangen subsidiegelden voor te financieren. Op basis van de eerdere vraag naar de leningen en de verwachting voor de toekomst wordt een storting van € 1.100.000 voor de Stimuleringslening en € 1.000.000 voor de Duurzaamheidslening als voldoende gezien om de leningen te kunnen blijven verstrekken. Om dit te bekostigen zal dit bedrag als extra krediet verstrekt moeten worden door de raad. Bijlage 1 bevat het concept “Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid Katwijk”, waar alle wijzigingen een gele markering hebben. In bijlage 2 vindt u de huidige “Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid Katwijk”. Bijlage 3 bevat een was/wordt-lijst met wijzigingen voor de “Verordening Duurzaamheidslening Katwijk”. De huidige “Verordening Duurzaamheidslening Katwijk” vindt u in bijlage 4. Indicatoren (facultatief) N.v.t. Motivering voorstel Gevraagde beslissing 1.1: Wijzigen doelgroep Stimuleringslening De doelgroep wordt aangepast en verbreed zodat meer verschillende maatschappelijke organisaties de regeling kunnen aanvragen voor de verduurzaming van hun pand.

Zo is de doelgroep van Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) in lijn gebracht met de VvE-doelgroep in de “Subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie voor VvE’s”. Particuliere verhuurders met maximaal drie woningen kunnen gebruik maken van de duurzaamheidslening. Daarom wijzigen we de definitie van ‘particuliere verhuurder’ in de stimuleringslening naar ‘vanaf vier woningen’. Dit is een vereiste van SVn. In de huidige verordening kunnen stichtingen en kerkgenootschappen als rechtspersoon nog geen aanspraak maken op de regeling, terwijl uit het participatietraject blijkt dat zij wel geïnteresseerd zijn. Met de wijzigingen willen wij dat voor hen wél mogelijk maken. Door kerken toe te voegen aan de doelgroep, geven wij tevens uitvoering aan het doel om religieuze gebouwen te verduurzamen zoals gesteld in de “Uitvoeringsagenda Kerkenvisie Katwijk 2024 - 2027”. Gevraagde beslissing 1.2: Wijzigen duurzaamheidsmaatregelenlijst Stimuleringslening De lijst is aangepast naar aanleiding van technologische ontwikkelingen, voortschrijdend inzicht en koppelkansen. Zo zien we in aanvragen met de duurzaamheidsleningen een groeiende vraag naar thuisbatterijen. Vanwege de verlichtende werking van batterijen op netcongestie is deze maatregel toegevoegd. Daarnaast kunnen sinds 2016 energiecoöperaties lenen voor het ontwikkelen van een energieopwekproject.

Om dergelijke aanvragen te kunnen honoreren is ook hier een maatregel voor toegevoegd. Gevraagde beslissing 1.3: Wijzigen maximale leenbedrag naar € 150.000 Stimuleringslening Onder de huidige verordening kunnen organisaties maximaal € 50.000 lenen ten behoeve van het uitvoeren van verduurzamingsmaatregelen. Deelnemers aan het participatietraject gaven aan dat dit bedrag niet voldoende is om grootschalig te verduurzamen of om meerdere maatregelen tegelijkertijd te financieren. Dit is wel wenselijk. Daarnaast is met oog op inflatie en de gestegen materiaal- en uitvoeringskosten een verhoging redelijk. Naast de inhoudelijke wijzigingen zoals beargumenteerd in 1.1, 1.2 en 1.3, hebben er nog een aantal tekstuele aanpassingen plaatsgevonden ter verduidelijking van de verordening en zijn er een aantal procedurele artikelen gewijzigd of aangevuld naar aanleiding van veranderingen in het beleid van SVn. Gevraagde beslissing 2.1: Wijzigen duurzaamheidsmaatregelenlijst Duurzaamheidslening Net zoals voor de Stimuleringslening, wijzigen we de lijst naar aanleiding van technologische ontwikkelingen, voortschrijdend inzicht en koppelkansen. Zo voegen we ook hier thuisbatterijen toe aan de lijst. We spelen in op koppelkansen, door het bijvoorbeeld mogelijk te maken dat bewoners kunnen lenen voor het vervangen van 3

dakkapellen indien zij dan ook dakisolatie toepassen of voor het vervangen van radiatoren wanneer zij een warmtepomp installeren. We brengen de lijst in lijn met de gemeentelijke isolatiesubsidies (LAI en KIF) en de landelijke Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Daarnaast kunnen bewoners sinds 2022 (Z2947667) ook lenen voor deelname aan een energieopwekproject. Om dergelijke aanvragen te kunnen honoreren is ook hier een maatregel voor toegevoegd. Gevraagde beslissing 5: Bijstorten Stimuleringslening Door financiële ondersteuning te bieden aan VvE’s, energiecoöperaties en maatschappelijke organisaties, nodigen wij hen uit bij te dragen aan de energietransitie. Uit de evaluatie blijkt dat organisaties steeds meer bezig zijn met verduurzaming, maar dat financiering daarbij een drempel is. Omdat we de doelgroep verbreden en zullen starten met een communicatieaanpak, verwachten we in eerste instantie aan tien aanvragers een maximale lening á € 150.000 te verstrekken. Daarbij is de lening ondersteunend aan de LAI voor VvE’s. Met de lening kunnen VvE’s verduurzamingsmaatregelen voorfinancieren. Het is daarom belangrijk voldoende middelen beschikbaar te hebben.

Gevraagde beslissing 6: Bijstorten Duurzaamheidslening De Duurzaamheidslening is een financieel ondersteunend middel aan de gemeentelijke isolatiesubsidies, omdat de lening gebruikt kan worden om de uitvoering van verduurzamingsmaatregelen voor te financieren. Zo maken we de energietransitie ook mogelijk voor inwoners die niet in staat zijn om grote maatregelen direct zelfstandig te financieren. We verwachten een verdere stijging in het aantal aanvragen van de Duurzaamheidslening vanwege de communicatieaanpak op de gemeentelijke subsidies en de inzet van het Energieloket. Als de huidige trend aan aanvragen door zou zetten, zou het budget medio 2025 ontoereikend worden. Kanttekeningen Gevraagde beslissing 1.1: De middelen zijn ontoereikend voor de bredere doelgroep Door het verbreden van de doelgroep en het opzetten van een communicatiecampagne verwachten we een stijging in het aantal aanvragen voor de Stimuleringslening. Dit vergroot de kans dat het beschikbare budget snel wordt overschreden. Tegelijkertijd blijkt uit de praktijk dat sommige grotere aanvragers, zoals scholen en VvE's met meer dan tien appartementen, vaak hogere leenbedragen nodig hebben dan de regeling kan bieden. Voor hen is het Warmtefonds met hun Energiebespaarlening een passend alternatief. Om tijdig in te kunnen spelen op een eventueel tekort aan middelen, monitoren we het aantal aanvragen maandelijks.

Op deze manier kan de urgentie voor bijstorten vroegtijdig worden gesignaleerd. Gevraagde beslissing 1.2: Een maatregelenlijst kan beperkend zijn Door het specifiek vastleggen van de maatregelen waarvoor een lening aangevraagd kan worden, worden mogelijk andere energiebesparende of anderzijds duurzame maatregelen buitengesloten. Deze lijst is echter zorgvuldig samengesteld op basis van het participatietraject en de gewenste beleidsdoelen en -uitkomsten waar deze regeling voor is bedoeld. De huidige maatregelen en de toevoegingen zijn daarom specifiek maatregelen die wij willen stimuleren. Om open te staan voor innovatieve ontwikkelingen, hebben aanvragers de mogelijkheid om in de verordening onder artikel 4, lid 1, onder s een aanvraag in te dienen voor een maatregel die wel bijdraagt aan de beleidsdoelen genoemd in diezelfde verordening. Gevraagde beslissing 1.3: Er kunnen minder leningen verstrekt worden Met het huidige leenbedrag van € 50.000 en een startbudget van € 600.000 konden we meer leningen verstrekken dan in het nieuwe voorstel. Uit het participatietraject is echter gebleken dat organisaties aan het huidige leenbedrag niet voldoende hadden om hun gebouw te verduurzamen. Aangezien wij graag willen dat organisaties hun gebouwen goed kunnen verduurzamen, moet het leenbedrag verhoogd worden.

Na het verhogen van het leenbedrag, worden de aanvragen goed in gaten gehouden. Op deze manier kan de urgentie voor bijstorten vroegtijdig worden gesignaleerd. Gevraagde beslissing 1.3: Een deel van de doelgroep behoeft grotere leenbedragen dan € 150.000 Uit gesprekken met VvE’s en scholen blijkt dat de investeringen die zij moeten doen voor verduurzaming vaak hoger ligt dat € 150.000. Het Nationaal Warmtefonds biedt voor deze twee doelgroepen ook een lening aan, de Energiebespaarlening, waarbij dergelijke hogere leenbedragen wel mogelijk zijn.

4

Gevraagde beslissing 2.1: Minimum leenbedrag is te hoog voor deelname energieopwekproject De investeringskosten voor deelname aan een energieopwekproject liggen vaak onder de € 2.500, het minimum leenbedrag van de Duurzaamheidslening. Hiermee kunnen bewoners met een kleinere beurs of die niet in aanmerking komen voor een lening, geen gebruik maken van de lening. Dit vangen we op door onderzoek te doen naar de mogelijkheid voor het anderzijds ondersteunen van deze groep bewoners. Gevraagde beslissing 5 en 6.1: Er is samenhang met de investeringsagenda Stortingen in het fonds bij SVn moeten in samenhang gezien worden met de investeringsagenda. Zowel investeringen als het verstrekken van extra middelen aan SVn hebben invloed op de ruimte onder de netto schuldquote. Gevraagde beslissing 6.2: Ontwikkelingen Nationaal Warmtefonds Vanaf juni 2023 kunnen huishoudens met een verzamelinkomen van minder dan € 60.000 via het Nationaal Warmtefonds een duurzaamheidslening afsluiten tegen 0% rente. Voor huishoudens onder deze inkomensgrens wordt het dus voordeliger om bij het Nationaal Warmtefonds een lening af te sluiten dan bij SVn. De ontwikkelingen rond het Warmtefonds zijn geen aanleiding om te stoppen met het financieren van duurzaamheidsleningen bij het SVn.

Huishoudens met een verzamelinkomen boven de € 60.000 lenen namelijk bij het Warmtefonds tegen een rente van 3,70% tot 4,16% vergeleken met 1,7% bij het SVn. Daarom verwachten wij dat de vraag naar duurzaamheidsleningen bij het SVn zal aanhouden de komende jaren. Wel gaan we het aanbod van het Nationaal Warmtefonds meenemen in onze communicatie en advisering, om ervoor te zorgen dat inwoners gebruik maken van de lening met de laagst mogelijke rente. Voorstel voor raadsbehandeling (facultatief) N.v.t. Middelen De leningen lopen via een revolverend fonds. Dit betekent dat met het geld dat aanvragers aan leningen aflossen, er weer middelen in het fonds beschikbaar komen om nieuwe leningen te verstrekken. We gaan naar behoefte middelen storten op de derdengeldenrekening van SVn wanneer het saldo ontoereikend wordt. We houden daarbij rekening met de aflossingen, waardoor het kan zijn dat er op termijn minder gestort hoeft te worden. Stimuleringslening Op basis van de huidige inzichten wordt voorgesteld het bestaande krediet van € 600.000 voor de Stimuleringslening op te hogen met € 1.100.000 tot € 1.700.000. Een overzicht van het saldo op de rekening is te vinden in tabel 1. Af/bijschrijving

Bedrag

Rekeningsaldo per 01-04-2025

€ 375.000

Reserveringen per 01-04-2025

€0

Verwachtte verstrekte leningen (10x, á maximaal € 150.000) Verwachtte aflossingen (incidenteel en vast) rest 2025 Verwacht rekeningsaldo

€ -1.500.000

Benodigde storting door raad (afgerond)

€ 1.100.000

€ 15.000 € -1.110.000

Tabel 1. Met de gewijzigde verordening willen we inzetten op het verstrekken van leningen aan tien organisaties ter hoogte van het maximale leenbedrag. We verwachten een groei in het aantal aanvragen door het verbeteren van de regeling en de inzet van een communicatieaanpak om de doelgroep te bereiken.

5

De rekenrente van de gemeente is in 2025 1,2%. Over de uitstaande leningen zijn de rentelasten op basis van een rekenrente van 1,2% € 13.200 per jaar. De extra jaarlijkse beheerlasten zijn 0,59%. Dit komt uit op € 6.490 over de uitstaande leningen op basis van volledige verstrekking. Deze lasten worden gedekt uit de rente-inkomsten van de leningen verstrekt door SVn tegen een tarief van 2,4%. Dit is een aantrekkelijk rentepercentage in vergelijking tot de rente van overige duurzaamheidsleningenverstrekkers. Duurzaamheidslening Op basis van de huidige inzichten wordt voorgesteld het bestaande krediet van € 5.700.000 voor de Duurzaamheidslening op te hogen met € 1.000.000 tot € 6.700.000. Een overzicht van het saldo op de rekening is te vinden in tabel 2. Af/bijschrijving Rekeningsaldo per 01-04-2025

Bedrag € 485.000

Verwachtte verstrekte leningen rest 2025

€ -1.134.000

Verwachtte aflossingen (incidenteel en vast) rest 2025 Verwachtte verstrekte leningen 2026

€ 485.000 € -1.512.000

Verwachtte aflossingen (incidenteel en vast) 2026 Verwacht rekeningsaldo per 31-12-2026

€ 647.000 € -1.029.000

Benodigde storting door raad (afgerond)

€ 1.000.000

Tabel 2 Met de gewijzigde verordening willen we inzetten op het verstrekken van leningen tot en met eind 2026. We verwachten een groei in het aantal aanvragen door het verbeteren van de regeling en de inzet van een communicatieaanpak om de doelgroep te bereiken. Over de uitstaande leningen zijn de rentelasten op basis van een rekenrente van 1,2% € 12.000 per jaar. De extra jaarlijkse beheerlasten ad 0,59% over de uitstaande leningen bedragen op basis van volledige verstrekking € 5.900. Deze lasten worden gedekt uit de extra jaarlijkse rente-inkomsten van € 17.000 van de leningen verstrekt door de SVn tegen een tarief van 1,7%. Daar de lasten-/batenanalyse in meerjarenperspectief door variabele rentetarieven niet op voorhand te becijferen valt, worden de exacte gevolgen van de stortingen bij SVn en verstrekkingen van leningen in de reguliere P&Ccyclus verwerkt. Uitvoering Na besluitvorming in de gemeenteraad wordt het bedrag, in delen op basis van het saldo van rekeningcourant 2737 (duurzaamheidslening) en rekeningcourant 2738 (Stimuleringslening), overgemaakt naar SVn. Hiermee is dan weer voldoende saldo beschikbaar voor het verstrekken van leningen. De aangepaste verordeningen zullen via Daadkracht en communicatie (digitaal) worden gepubliceerd en ter inzage worden gelegd op het gemeentehuis voor zes weken. Juridisch advies Dit voorstel is afgestemd met JZ.

Communicatie Na vaststellen door het college wordt dit raadsvoorstel aangekondigd in het wekelijkse persgesprek. Na vaststelling van dit voorstel door de raad komt er een persbericht. Om de Stimuleringslening verder onder de aandacht te brengen, zal er een communicatieaanpak opgesteld worden. 6

Participatie Om de Stimuleringslening te evalueren heeft er een kleinschalig participatietraject plaatsgevonden in maart en april 2025. In totaal hebben wij zeven deelnemers gesproken tijdens focusgroepen. Deze zeven deelnemers vertegenwoordigden diverse doelgroepen van de regeling, waaronder scholen, VvE’s en (sport)verenigingen. De resultaten kregen zij teruggekoppeld in de concept verordening. Hier konden zij op reageren, voordat we de herziening definitief maakten. Het participatieplan en -verslag is opgenomen in bijlage 5 en 6. Bijlage(n) 1. Concept Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid Katwijk (met wijzigingen geel gearceerd) 2. Huidige Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid Katwijk 3. Was-wordt lijst Verordening Duurzaamheidslening Katwijk 4. Huidige Verordening Duurzaamheidslening Katwijk 5. Participatieplan Evaluatie Stimuleringslening 6. Participatieverslag Evaluatie Stimuleringslening 7. Begrotingswijziging 26 van 2025 - Bijstorten duurzaamheidsleningen

Burgemeester en wethouders van Katwijk, De secretaris De burgemeester

7

Raadsbesluit Kenmerk Programma Onderwerp

: Z3625871D3679578 : Volksgezondheid en milieu : Wijzigingen verordeningen en bijstorten Stimuleringslening en Duurzaamheidslening

De raad van de gemeente Katwijk; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Katwijk van 20 mei 2025, gelet op artikel 147, lid 1, artikel 149 en artikel 192 Gemeentewet,

BESLUIT: 1. De aangepaste “Verordening Stimuleringslening Duurzaamheid Katwijk” vast te stellen; 2. De was/wordt-lijst voor wijzigingen in de “Verordening Duurzaamheidslening Katwijk” vast te stellen; 3. Een aanvullende lening beschikbaar te stellen van € 1.100.000 voor het verstrekken van stimuleringsleningen tot een maximum van € 1.700.000; 4. Een aanvullende lening beschikbaar te stellen van € 1.000.000 voor het verstrekken van duurzaamheidsleningen tot een maximum van € 6.700.000; 5. De begrotingswijziging 26 van 2025 vast te stellen.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Katwijk in zijn openbare vergadering van De griffier

De voorzitter

8