Raadscommissie 250327 (notulen)(vastgesteld)

Notulen van de openbare vergaderingen van de raadscommissie van de gemeente Katwijk gehouden op donderdag 27 maart 2025

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

Punten van behandeling Locatie Raadzaal 1.

Opening ...................................................................................................................................... 3

2.

Vaststelling van de agenda van de raadscommissie ................................................................. 3

3.

Uitgangspunten voor de Voorjaarsnota 2025 (3665030) ........................................................... 3

4.

Gezond en veilig opgroeien (3656818) .................................................................................... 15

5.

Sluiting ...................................................................................................................................... 21

2

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

RAADZAAL Aanwezig bij de punten 1,2 en 3 zijn 9 leden: de heer B.W. Drinkwaard (CDA), de heer M. van Duijn (DURF), de heer J.H. Haasnoot (KiesKatwijk), mevrouw G.K. Haasnoot-de Mooij (ChristenUnie), de heer drs L.M. van der Plas (VVD), de heer D. Remmelzwaal (SGP), de heer R.P. Slootweg (GemeenteBelangen), mevrouw C. Tawfik (D66) en de heer M. van Tuijl MSc (PvdA). Voorzitter: de heer W.J. van Duijn Griffier: mevrouw M.C.F. Valasek Wethouder: de heer J.C. Knape Notulist: de heer P.J. Emck ________________________________________________________________________________ 1.

Opening

De voorzitter opent de sessie om 19.33 uur. 2.

Vaststelling van de agenda van de raadscommissie

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming stelt de commissie de agenda vast. OORDEELSVORMENDE SESSIE 3.

Uitgangspunten voor de Voorjaarsnota 2025 (3665030)

De voorzitter wijst erop dat het college in plaats van een raadsbesluit een brief heeft aangeboden. Dat betekent dat de raad in de vorm van moties andere uitgangspunten mee kan geven in de raadsvergadering van 10 april. Op dat moment is er nog genoeg tijd om de gevolgen daarvan in de voorjaarsnota te verwerken. Later indienen, in de vergadering van 15, mei is niet mogelijk, aangezien de Voorjaarsnota al op 30 mei wordt aangeboden. Hij stelt vast dat er geen insprekers aanwezig zijn. De heer M. van Duijn deelt mee dat zijn fractie de door het college benoemde uitgangspunten ondersteunt: de prioriteiten woningbouw en bestrijden van energiearmoede; keuzes moeten zo min mogelijk impact hebben op inwoners; de begroting moet meerjarig sluiten. Het blijkt met veel technische beheersmaatregelen mogelijk financieel gezond te blijven. Het tekort is lager dan werd gevreesd, mede door de jaarlijkse verhoging van de ozb. Raad en college onderkennen echter dat deze maatregel niet oneindig kan worden toegepast, gezien de financiële druk die dat op de inwoners legt. Dat vraagt om een eerlijke en afgewogen discussie, en daarom wil zijn fractie dat het college een scenario uitwerkt zonder of met een gematigde ozb-verhoging. Als de ozb niet wordt verhoogd, moet voor € 5 miljoen aan maatregelen worden getroffen. Het is de vraag welke, en wat daarvan de consequenties zijn.

Zijn fractie wil over alternatieven beschikken om een echte keus te kunnen maken. Hij is benieuwd hoe de andere fracties hierover denken. Mevrouw Haasnoot waardeert de wijze waarop het college de raad bij dit proces betrekt. Haar fractie wil dat de gemeente financieel gezond blijft, maar ook dat de inwoners zo veel mogelijk worden ontzien bij de maatregelen die daarvoor nodig zijn. Er dient dus eerst te worden bezuinigd op zaken

3

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

die hen niet raken. Haar fractie steunt de door het college genoemde topprioriteiten op het gebied van woningbouw en bestrijden van energiearmoede en de keus voor maatregelen die het minste impact hebben op inwoners. De boventrendmatige ozb-verhoging kan niet oneindig worden voortgezet en is alleen gerechtvaardigd om de voorzieningen en de leefbaarheid in stand te houden. Haar fractie mist hierop een visie in de brief van het college en vraagt om in de Voorjaarsnota verder uit te werken wat de opties zijn. Op dit moment zijn de nadelen zonder ozb-verhoging in de meerjarige begroting onoverbrugbaar, maar in het verleden is regelmatig gebleken dat de Rijksbijdragen meevielen. Haar fractie ziet mogelijkheden om verder te bezuinigen. Zij noemt het fractiebudget en het schrappen van de newsroom en citymarketing als voorbeelden, maar weet dat daarmee waarschijnlijk slechts een begin wordt gemaakt. De heer L.M. van der Plas ziet dat in andere gemeenten echte keuzes worden gemaakt. Zoals gewoonlijk is in Katwijk alles anders: het college kiest voor minuscule verschuivingen, het schrappen van uitgaven die waren begroot maar niet zijn gedaan en past boekhoudkundige trucs toe met stelposten en de algemene reserve. Terwijl inwoners en ondernemers lijden onder de forse stijging van de lokale lasten – ongeveer 50% in drie jaar tijd – spreekt het college over deugdelijk financieel beleid.

Er wordt vrijwel niet gesneden in de ambtelijke organisatie, die in een paar jaar tijd met honderd ambtenaren is uitgebreid. Ook gaat het college door met allerlei prestigeprojecten waarvan de waarde voor inwoners en ondernemers valt te betwisten. Zijn fractie wil dat er structurele keuzes worden gemaakt. De uitgaven moeten omlaag; met meer dan de 1% die het college nu voorstelt. Alleen dan komt de gemeente tot een financiële gezonde organisatie en zijn de inwoners niet langer de dupe van het falen om keuzes te maken. De heer Slootweg treft een omvangrijke lijst met overwegend evenwichtige keuzes. Zijn fractie heeft wel een aantal opmerkingen. Het college kiest voor betaalbare woningen: daarmee is tegenstrijdig dat het wil bezuinigen op het handhaven van die betaalbaarheid. Als het college wil inzetten op het tegengaan van energiearmoede, is het tegenstrijdig om te bezuinigen op het duurzaamheidsbudget en de warmtetransitie. Anderzijds laat het college twee gemakkelijke bezuinigingen liggen. Het wil wachten op de evaluatie van de feestbus, die met bijna € 50 subsidie per feestganger een geldverslindende hobby is, die snel kan worden afgeschaft. Ook wil het college wachten op de actie-agenda Winkelcentrum van de toekomst voordat het wil tornen aan de regel van twee uur gratis parkeren. Als die tijd wordt teruggebracht tot maximaal een uur komt er jaarlijks € 200.000 vrij.

Dit is een politieke keus. Met de opbrengst van deze posten, € 275.000, kunnen andere maatregelen worden teruggedraaid. Hij steunt het afschaffen van de Newsroom. Wethouders maken volop gebruik van social media. Zijn fractie maakt zich wel zorgen over de extra bezuiniging op het wegenonderhoud. Katwijk zit al op het minimum. Hij hoopt dat het college deze punten uit zijn betoog overneemt, want dan hoeft hij geen moties in te dienen. Mevrouw Tawfik erkent dat het maken van keuzes niet gemakkelijk is. Keuzes die worden gemaakt om het huishoudboekje van de gemeente sluitend te krijgen raken de inwoners. Dat vraagt om een zorgvuldige belangenafweging en een langetermijnstrategie die verder reikt dan 2029. Keuzes moeten voelbaar recht doen aan de inwoners die op de gemeente vertrouwen.

4

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

Haar fractie kiest niet voor snelle oplossingen die op termijn tot grote problemen leiden. Keuzes mogen niet ten koste gaan van leefbaarheid, onderwijs en de toekomst van de gemeente. Het college besteedt in zijn verkennende brief geen aandacht aan de maatschappelijke gevolgen. Het afzien van het indexeren van welzijnssubsidies heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat bepaalde activiteiten verdwijnen. Het sociaal weefsel wordt dan wegbezuinigd. Een soortgelijk effect heeft het doorvoeren van de bezuinigingen op onderwijs en energietransitie. Om deze reden is de verkenning van het college voor haar fractie onvoldoende. Haar fractie wil dat de hopeloos verouderde schoolgebouwen en sporthallen worden vernieuwd, dat de woningen van het gas afgaan en dat het sociaal weefsel in stand blijft. Dat is wat Katwijk verbindt en bezuinigen daarop is onacceptabel. Haar fractie geeft er de voorkeur aan dat wordt bezuinigd op de politieke keuzes die dit college heeft gemaakt, zoals de Newsroom, waarvan inmiddels is gebleken dat die niet bijdraagt aan een toegankelijkere dienstverlening. De heer Drinkwaard deelt mee dat een verdere voortzetting van de boventrendmatige verhoging van de ozb voor zijn fractie onbespreekbaar is, en ook onnodig. Het college gaat in zijn brief slechts kort op de investeringsagenda in omdat daarover nog een afzonderlijk gesprek volgt.

Voor zijn fractie is dat echter de financieel belangrijkste draaiknop, reden om daar toch op in te gaan. Hij waardeert dat in de collegebrief een realistischer realisatiepercentage wordt genoemd, namelijk 50%, in plaats van de 70% waar nu nog mee wordt gerekend. Als deze realisatie wordt doorgerekend naar de besparing op de kapitaallasten, komt dat al uit op zo’n € 2 miljoen per jaar. Zijn fractie heeft een aantal opmerkingen over de voorgestelde maatregelen. Punt 7, exploitatie bewaakte fietsenstalling: zijn fractie denkt dat de aangegeven bezuiniging grotendeels kan worden gehandhaafd en de stalling toch kan worden gerealiseerd. Met de punten 18, bouwleges, 23 stelpost welzijnsprogramma en 27, reserve sociaal domein heeft zijn fractie moeite, omdat die, direct of indirect, de inwoners raken, terwijl een van de doelstellingen is om dat niet te doen. Graag een reactie van het college. Wat betreft de handhaving woonruimtes: zijn fractie wil eerst een evaluatie van de effecten van de recent ingevoerde huisvestingsverordening ontvangen voordat daarover wordt beslist. De heer Van Tuijl stelt vast dat de kosten voor de inwoners voortdurend stijgen. Zijn fractie wil daarom duidelijke keuzes maken, voor een sterk, sociaal Katwijk, waarbij niemand aan de kant staat en de kernen worden versterkt.

Voor zijn fractie is het een absolute voorwaarde dat de minimaregelingen na 2026 overeind worden gehouden. Zijn fractie zal een motie indienen om die regelingen en het jongerenperspectieffonds toe te voegen aan de uitgaven. In de meeste keuzes van het college kan zijn fractie zich vinden. Zijn fractie wil echter niet bezuinigen op het welzijnsprogramma – dat gaat ten koste van groepen die die steun echt nodig hebben – en heeft vragen bij de bezuinigingen op het terugdringen van wachtlijsten in de jeugdzorg, tegen de achtergrond van de grote opgave die daar ligt en de vandaag ontvangen reactie. Datzelfde geldt voor het duurzaamheidsbudget en het wegbezuinigen van de middelen voor de warmtetransitie. Hoe gaat de gemeente die grote opgave dan aanpakken? De antwoorden op de schriftelijk gestelde vragen bevredigen zijn fractie niet. Zijn fractie ziet andere bezuinigingsmogelijkheden: op het organisatie- en ontwikkelingsbudget, op de kosten voor werving en selectie en door het treffen van een aantal verkeers- en parkeermaatregelen. Met die maatregelen kan het bedrag worden bereikt dat het college voorstelt. Zijn fractie zal moties indienen die zijn gericht op het maken van die keuzes, zodanig dat oog wordt gehouden voor de bestaanszekerheid van inwoners.

5

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

De heer J.H. Haasnoot acht de brief van het college in alle opzichten teleurstellend. De boekhoudkundige cijfermanipulatie als antwoord op het ravijnjaar is een vorm van pappen en nathouden. Het college meldt niets over inhoudelijke keuzes die mogelijk zijn in de investeringsagenda. Daarmee is de zoveelste kans gemist om de dramatische titel van dit traject waar te maken. De inwoners betalen letterlijk de prijs, aan de ene kant door de torenhoge en progressief stijgende lokale lasten, aan de andere kant doordat zal blijken dat het Gat van Valkenhorst en de noodzaak om alle scholen te vernieuwen ertoe leidt dat er geen geld meer zal zijn om andere, voor de eigen inwoners cruciale investeringen te plegen. In Katwijk verandert er in bestuurskracht alleen iets als straks de wal het schip gaat keren. Omdat het nog niet zover is, wordt gewoon doorgegaan op het pad van de luxe politieke hobby’s. Het is te hopen dat de rechter Valkenhorst afblaast, want de gemeente kan de lasten die met dat wurgcontract samenhangen niet opbrengen, ondanks het feit dat inwoners overmatig zware lokale lasten betalen. Het college meldt in de brief aan de raad dat het de huidige lijn wil voortzetten. Verder bevat de brief een mager lijstje maatregelen dat feitelijk niets voorstelt: driekwart daarvan gaat over lucht uit de begroting persen.

Het zijn fake-bezuinigingen; inwoners van Katwijk blijven te veel betalen om daar vervolgens te weinig voor terug te krijgen. Zijn fractie is van mening dat een herstructurering van de financiën moet plaatsvinden. De heer Remmelzwaal is tevreden dat het uiteindelijk meevalt – hij neemt ver afstand van de uitspraak dat lucht uit de begroting fake is – en dat komt mede door het goede beleid dat de afgelopen jaren is gevoerd. De gemeente hield rekening met de noodzaak om vele miljoenen te bezuinigen, maar de opgave voor ‘het ravijnjaar’ blijkt slechts € 1,6 miljoen te zijn, oplopend naar € 3 miljoen in 2029. Dat is overzienbaar, zeker op een begroting van € 250 miljoen. Daarom kan zijn fractie instemmen met de richtingennota van het college, ook omdat daarin als principes zijn opgenomen dat de lasten voor de burger zoveel mogelijk worden beperkt, de voorzieningen op peil worden gehouden en wordt ingezet op de topprioriteiten. Een automatisch doorgaande stijging van de ozb accepteert ook zijn fractie niet, zeker niet na 2026. Hij sluit zich aan bij het idee van DURF om scenario’s met geen of beperkte stijging uit te werken. Hij is het eens met het CDA dat de investeringsagenda een rol kan spelen in deze opgave. Dat programma is erg ambitieus.

De gemeente werkt al jaren, met enig succes, aan realistischer begroten en hij is het ermee eens dat moet worden besproken hoe dat financieel uitwerkt. Hij vraagt het college om met een procesvoorstel voor de behandeling van de investeringsagenda te komen. De voorzitter benoemt de volgende hoofdlijnen: scenario’s met een gematigde of geen ozbverhoging; bezuinigen op parkeren/Newsroom/welzijnssubsidie/investeringsagenda; er is een motie aangekondigd over minimaregelingen en het jongerenperspectieffonds. Wethouder Knape ziet een gevarieerd beeld in de commissie, hoewel sommige fracties ook dezelfde punten aandragen. Hij hoopt dat dat ertoe leidt dat de raad richtinggevende uitspraken doet naar aanleiding van wat het college voorstelt. Dat is ook de gedachte achter het afgesproken proces. In voorgaande begrotingen is rekeningen gehouden met de boventrendmatige verhoging van de ozb met 5%, en dat loopt door in de begrotingen voor de komende jaren. Het college onderschrijft dat dat niet door kan blijven gaan. Afschaffen heeft echter ook consequenties voor de plannen van de gemeente. Er is gevraagd om scenario’s op te stellen voor het (gedeeltelijk) afschaffen van die verhoging. Dat betekent dat de gemeente meer moet bezuinigen dan nu is voorgelegd. Wat hij echter niet hoort van de partijen die pleiten voor afschaffing, zoals CDA, VVD en KiesKatwijk, is waar die

6

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

bezuinigingen moeten worden gezocht. Welke taken van de gemeente willen die fracties beperken of afstoten? Het CDA noemt wel de investeringsagenda. Het gaat om een gat van € 5 miljoen. Hij hoort financieel gezien bescheiden suggesties over afschaffen nachtbus en gratis parkeren beperken tot een uur, maar welke grote begrotingsonderdelen moet het college betrekken bij het invullen van dat scenario? Hij hoort dat graag van de raad. Het college is bereid kritisch naar de ozb-verhoging te kijken als het totaalbeeld gereed is. Op 14 april stelt het Rijk vast of en hoeveel geld wordt toegevoegd aan het jeugdfonds en de algemene middelen. Op het moment dat de voorjaarsnota wordt besproken, is eveneens het beeld van de investeringsagenda compleet. De accountant heeft er eveneens op gewezen dat een gedeeltelijke uitvoering van de investeringsagenda tot gevolg heeft dat de gemeente onnodig geld vasthoudt in de begroting. Het college heeft in de brief gemeld welke aanpak van de investeringsagenda het voor ogen heeft: actualiseren, proberen om keuzes maken in het proces naar de voorjaarsnota toe en – dat is al enigszins voorbesproken met de organisatie – het aanpassen van de werkwijze. Het realisatiepercentage moet omhoog en dat percentage moet realistisch in de begroting worden verwerkt. Als er in de raad ideeën leven over te schrappen investeringen hoort hij dat graag.

De VVD stelde voor om meer te snijden in de uitgaven van de gemeente. De accountant meldde dat Katwijk, in tegenstelling tot sommige andere gemeenten, het geld niet oppot maar inzet voor een goed voorzieningenniveau. De middelen worden besteed aan door de gemeente gestelde doelen, zoals verbetering van scholen, tegengaan van energiearmoede en om, wat de PvdA als randvoorwaarden benoemt, namelijk de minimaregelingen en meedoen in de maatschappij. Als de inkomsten naar beneden moeten, moet ook dat voorzieningenniveau omlaag. Het is een fabeltje dat de ozb omlaag kan door te snijden en dat niemand daar dan wat van merkt. Er kan in de organisatie worden gesneden, maar dat betekent dat de gemeente hetzelfde takenpakket met minder medewerkers moet realiseren en dat er minder kan worden gedaan. De inwoners zullen dat merken. Als de gemeente besluit taken af te stoten kan worden bezien welke personele consequenties dat heeft. Het college neemt de bezuinigingssuggesties mee in zijn afwegingen. De ambtelijke organisatie heeft gemeld nog ruimte te zien in het wegenonderhoud. Hij onderschrijft dat de gemeente niet door de ondergrens mag zakken. De voorzitter stelt vast dat de wethouder Financiën de volledige spreektijd van het college heeft verbruikt. Hij hoort graag van de commissie of die prijs stelt op specifieke beantwoording van bepaalde punten door andere leden van het college.

Hij stelt vast dat de commissie over wil gaan tot het debat. De heer J.H. Haasnoot heeft meerdere suggesties gedaan om te bezuinigen. De grootste daarvan is het Gat van Valkenhorst, waarbij het gaat over meer dan € 100 miljoen aan investeringen. Verder steekt Katwijk, gerekend naar inwoneraantal, heel veel geld in het regionale warmtebedrijf terwijl de gemeente weinig warmte af gaat nemen. Hij noemt het erfgoeddepot. Dat zijn luxe zaken die de gemeente kan schrappen. De heer Remmelzwaal vraagt of de genoemde € 100 miljoen in de begroting zijn opgenomen. Of gaat het om een doemscenario dat KiesKatwijk in de lucht ziet hangen? De heer J.H. Haasnoot zegt dat het om een verzameling investeringen gaat die versnipperd en onder een andere noemer in de begroting zijn verwerkt en deels ook achter de horizon van de meerjarenbegroting zitten. De gemeente heeft recent miljoenen moeten neerleggen voor een

7

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

fietsviaduct en andere viaducten. Bij een ander contract had Katwijk die kunnen declareren. Dat die kosten niet bekend worden gemaakt, is een teken aan de wand. De heer Remmelzwaal kende het antwoord al: dit bedrag staat niet in de begroting. Hij verzoekt ermee op te houden daar steeds melding van te maken, want dat is stemmingmakerij. De heer J.H. Haasnoot wijst erop dat op zijn aandringen in de begroting een speciaal hoofdstuk over Valkenhorst is opgenomen. In dat hoofdstuk wordt geen enkel bedrag genoemd, omdat die kosten zijn verdeeld en sommige al zijn geschrapt. De heer Remmelzwaal hoort dat KiesKatwijk iets in de lucht ziet hangen en zegt dat dat zoveel miljoen kost. Dat klopt gewoon niet. De heer Slootweg vindt in de brief van het college diverse bezuinigingsvoorstellen terug die betrekking hebben op Valkenhorst. Die zijn dus ondergebracht in het reguliere budget. De heer J.H. Haasnoot vraagt te benoemen waar die dan staan. De heer Slootweg noemt punt 22, stelpost Valkenhorst organisatie. Er zijn er meer. De heer J.H. Haasnoot ziet dat als een voorbeeld van lucht uit de begroting drukken. Dat heeft niets om het lijf, er was te ruim begroot. Wethouder Mostert hoort stellen dat de kosten voor Valkenhorst onduidelijk zijn en verspreid over de begroting zijn ondergebracht.

Het college heeft eerder alle posten op een rij gezet en gerubriceerd in een brief aan de raad aangeboden. De optelsom daarvan komt niet uit op € 100 miljoen. Vervolgens is gesteld dat de gemeente de kosten van de dure brug moet dragen. Die brug wordt voor 90% door anderen bekostigd. Het is belangrijk om deze beweringen elke keer te weerspreken omdat het anders mogelijk is dat volgers van de politiek daarin gaan geloven. In de brieven van het college kan precies worden nagelezen hoe het zit. De heer J.H. Haasnoot ontkent niet dat er bijdragen van derden zijn. Desondanks staat in de impactanalyse dat er minstens € 100 miljoen moet worden bijgestort. Dat wil het college niet weten, en dan zegt het steeds dat spreker liegt en dat dat blijkt uit hier een brief en daar een papiertje. Wethouder Knape hoort met regelmaat het kostenneutrale Limes erfgoedcentrum noemen als bezuinigingsmogelijkheid. Dat is een investering die de gemeente terug wil verdienen. Als dat anders uitvalt, komt het college naar de raad voor overleg. Dat centrum schrappen levert geen bezuiniging op. Er zitten veel andere posten in de investeringsagenda die in dat opzicht wel wat opleveren. Wethouder Spek hoort stellen dat Katwijk, gerekend naar inwoneraantal, heel veel geld in het regionale warmtebedrijf steekt.

Katwijk ontvangt een Rijksbijdrage die de kosten die in 2025, 2026 en 2027 worden gemaakt volledig dekt. Daarnaast is in de lijst opgenomen dat de gemeente € 150.000 op warmte bespaart. Dat wordt opgelost uit de reserve aardgasvrije wijken, waarvoor het geld ook door het Rijk is opgebracht.

8

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

De heer Van Tuijl stelt de bezuiniging op het welzijnsprogramma aan de orde. Uit de beantwoording van de daarover gestelde vragen wordt hem niet duidelijk wat het effect daarvan zal zijn. Hij wil voorkomen dat de bezuiniging gevolgen heeft voor de uitvoering van dat programma, en het lijkt erop dat dat wel het geval zal zijn. Hij vraagt deze bezuiniging nader te duiden. De heer Drinkwaard sluit zich bij deze vraag aan. Wethouder Spek deelt mee dat ook hier het uitgangspunt is dat organisaties zo min mogelijk worden geraakt. In de Excellijst staat dat dat niet kan worden uitgesloten. Het resterende bedrag in de stelpost is nog steeds aanzienlijk. Een groot deel daarvan wordt ingevuld aan de hand van de maatschappelijke agenda (MAG) en de indexatie van die bedragen op basis van prijs- en loonstijgingen. De tender voor de MAG is uitgezet, partijen hebben zich ingeschreven en er zat al een besparing in omdat die bedragen niet zijn geïndexeerd, waardoor het Sportbedrijf deels kon worden gefinancierd. Door dat structureel toe te passen wordt een besparing bereikt. Er is nog een bedrag over om lopende het jaar tegenvallers op te kunnen vangen. Later in het jaar wordt een nieuwe stelpost gevormd op basis van de uitgangspunten in de begroting. Het college ziet geen reden waarom dit op dit moment ten koste zou gaan van de inhoudelijke activiteiten.

De MAG-partijen hebben zich ingeschreven op basis van de beschikbare bedragen. De heer Van Tuijl begrijpt wat het college zegt. Omdat alles permanent duurder wordt, is het voor hem niet zeker dat deze aanpak niet leidt tot een bezuiniging op het welzijnswerk. Een aantal jaren geleden is, beargumenteerd, gekozen voor bezuinigen op het welzijnswerk in de wijk. Achteraf bleek dat geen goede keus. Hij wil voorkomen dat die geschiedenis zich herhaalt. Hij mist houvast en is er op dit moment niet van overtuigd dat dit een juiste maatregel is. De heer Drinkwaard hoort het college stellen dat er geen effecten zullen zijn op het werk van het Welzijnskwartier, terwijl in de brief van het college over de bezuinigingsmaatregelen toch echt staat dat die lagere prijscompensatie voor subsidies ‘er mogelijk toe gaat leiden dat niet alle activiteiten op dezelfde wijze kunnen worden uitgevoerd’. Dat lijkt tegenstrijdig. Hij hoort graag een nadere motivatie van het college. De heer Slootweg vraagt wat de bezuiniging is als de gemeente ieder jaar een bedrag overhoudt. De heer Remmelzwaal gaat ervan uit dat het hier gaat om lucht uit de begroting halen. Is dat zo? Wethouder Spek wijst erop dat een van de zekerheden die aan de maatschappelijke organisaties is geboden bestaat uit de meerjarige subsidies. De stelpost wordt iedere keer opnieuw gevormd, op basis van de uitgangspunten voor de begroting.

Dit jaar is duidelijk dat er ruimte is; in de Excellijst is wel opgemerkt dat zich altijd tegenvallers kunnen voordoen in de prijs- en loonindexatie. Op dit moment is daar geen aanleiding voor, mede omdat de MAG-subsidies voor 2024 en 2025 niet zijn geïndexeerd. Alle inschrijvende partijen zijn daarmee akkoord gegaan. Samenvattend begrijpt de heer Van Tuijl dat het college meldt dat er lucht uit de begroting wordt gehaald. Die post wordt ieder jaar opnieuw gevormd: hij vraagt de toezegging te doen dat als in enig jaar blijkt dat er meer geld nodig is, het college dat tijdig, voor de indexatie, aan de raad meldt. Hij wil voorkomen dat achteraf de situatie ontstaat dat er toch wordt gekort op activiteiten omdat de gemeente de indexatie niet kon betalen na het verlagen van de stelpost.

9

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

Dat lijkt wethouder Spek een prima toezegging. Het is belangrijk om dat te weten om een goede inschatting te kunnen maken. Hij verduidelijkt nogmaals dat in dit pakket geen bezuinigingen zijn opgenomen op opdrachten binnen de MAG. De heer L.M. van der Plas hoort de drie coalitiepartijen vragen om scenario’s met een lagere ozb. Vervolgens spreekt de wethouder in zijn reactie alleen oppositiepartijen aan, terwijl verschillende daarvan alternatieven aandroegen die in de miljoenen lopen. Er lijkt iets mis met diens gehoor. De ozb-verhoging is voor zijn fractie onacceptabel. De afgelopen jaren heeft die daarom voorstellen gedaan om de stijging in ieder geval te verlagen. Hij is zeer benieuwd naar scenario’s om naar nul procent boventrendmatige stijging te gaan. Mevrouw Haasnoot wil ook geen verhoging, maar komt dan in de spagaat dat dat ten koste gaat van het voorzieningenniveau. De VVD wil geen verhoging, maar zij heeft die fractie nog geen voorstellen horen doen hoe het gat dat dan in de begroting ontstaat kan worden gedicht. Zoals gezegd ziet zij ook geen eenvoudige oplossing, maar zij hoort hier graag meer over van een partij die daar zo strak inzit. De heer L.M. van der Plas heeft al meerdere opties genoemd.

Aanvullend wijst hij erop dat zijn fractie de afgelopen periode tegen een aantal dure voorstellen heeft gestemd: groenbeheer, nachtbus, kinderburgemeester, huisvestingsverordening, nieuwe regels over het verplicht opvangen van regenwater, onderzoek naar de Kwakelwei – eenmalig, maar dat kostte € 100.000 – en het college trekt € 100.000 uit voor een project in de Rijnmond. Het allerbelangrijkste staat in het initiatiefvoorstel: kijk met een frisse blik naar de ambtelijke organisatie. Mevrouw Haasnoot heeft in de eerste bijdrage van de VVD geen concrete voorstellen gehoord. Zij is benieuwd naar waar die fractie in het vervolg mee komt. De heer Van Tuijl herinnert eraan dat zijn fractie mogelijkheden ziet om een half miljoen extra te bezuinigen. Zijn fractie voegt daar vanavond nog ongeveer € 361.000 aan toe. Dat is niet genoeg om de ozb-verhoging volledig af te schaffen. Zijn fractie gaat ermee akkoord dat scenario’s worden onderzocht die dat mogelijk maken, maar zal absoluut niet instemmen met maatregelen die raken aan de bestaanszekerheid van inwoners. Dat is een kneiterharde voorwaarde. Daarnaast ligt er nog de optie investeringsagenda. Het lijkt hem lastig om die te doorzoeken met als oogmerk ‘wat valt hier te halen?’ Ook hij hoort graag van het college op welke termijn dat kan, want de gemeente heeft cumulatief tot aan 2029 € 5 miljoen nodig.

De VVD noemde zojuist een aantal mogelijke bezuinigingen, die echter tot niet meer dan hooguit tweehonderdduizend euro optellen. Hij krijgt graag concreet van die fractie voorgerekend hoe de gemeente tot € 5 miljoen kan komen. De heer L.M. van der Plas noemde veel meer dan wat de PvdA meldt. Het belangrijkste element is het initiatiefvoorstel. Hij hoopt dat de PvdA bereid is om kritisch naar de organisatie te kijken, die in een paar jaar tijd met honderd ambtenaren gegroeid, veel meer dan in andere gemeenten het geval is. Daar valt serieus geld te halen. De heer Van Tuijl somt op dat in de door de PvdA opgestelde half miljoen bezuiniging posten zijn opgenomen voor organisatie en ontwikkeling (€ 50.000) en de dakpanconstructie werving en selectie (€ 100.000). Daar wil zijn fractie naar kijken. Maar het is simplistisch om te zeggen ‘haal veel ambtenaren weg’, want die voeren de taken uit die de raad heeft vastgesteld. Heel veel inwoners

10

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

waarderen dat, maar die beseffen misschien niet dat die ambtenaren daarmee bezig zijn. Een fors aantal ambtenaren wegsturen zal gigantische impact hebben. Hij daagt de VVD uit om dit te concretiseren en mee te denken over een goed voorstel, in plaats van te zeggen dat de oplossing ligt in het containerbegrip beperken van de ambtelijke organisatie. De heer L.M. van der Plas herhaalt dat zijn fractie, met KiesKatwijk, een initiatiefvoorstel heeft opgesteld met het voorstel om een externe doorlichting uit te voeren van de ambtelijke organisatie. Het is verstandig om dat af en toe te doen, om te kijken waar de ruimte ligt om ook daar kritisch naar te kijken. Daarmee is niet gezegd dat er veel ontslagen mogelijk zijn. Maar de huidige situatie, met een groei van 50% aan lokale belastingen, is onhoudbaar. De heer Slootweg hoort graag van de coalitiepartijen welke ideeën zij hebben om de afschaffing van de ozb-verhoging te financieren. Mevrouw Haasnoot merkt op dat de uitvoering van het initiatiefvoorstel om te beginnen geld kost – waarna mogelijk blijkt dat dat wat oplevert. Zij onderschrijft de gedachte dat het verstandig is om kritisch te kijken naar de eigen organisatie. De heer M. van Duijn wijst erop dat de financiële problemen bij alle gemeenten spelen.

Driekwart daarvan zal rode cijfers gaan schrijven omdat het Rijk, met de VVD in de coalitie, € 2,3 miljard op de gemeenten bezuinigt. Er zijn VVD-wethouders die daartegen protesteren. Steunt de VVD in Katwijk dat? De heer Remmelzwaal is van mening dat er al kritisch naar de organisatie wordt gekeken. De verschillende maatregelen die de organisatie raken tellen op tot rond de € 500.000. De permanente suggestie van de VVD dat daar alles valt te halen is niet terecht. Onderzoek daarnaar is overbodig en kost geld. Zijn fractie wil rust in de organisatie en is ervan overtuigd dat die veel en goed werk doet. Zijn fractie kiest dan eerder voor het terugbrengen van de periode vrij parkeren van twee naar een uur. De heer L.M. van der Plas is het niet met de vorige inbreng eens. Ook hij hoort graag de reactie van de coalitie op de vraag van de heer Slootweg. Hij hoopt dat de ChristenUnie, gezien de inbreng van zojuist, het initiatiefvoorstel steunt. Hij ziet op openbare bronnen dat de heer M. van Duijn actief is voor het kabinet: misschien heeft die wel meer invloed dan hij. De heer M. van Duijn ziet het als een vreemde stijlfiguur om de vraag bij hem terug te leggen. Hij vroeg de VVD om de mening van die fractie. Veel VVD-bestuurders komen in de knel en leggen dat neer binnen de eigen partij. De heer L.M. van der Plas neemt dit voor kennisgeving aan.

Hij ziet ervan af om te reageren op de inbreng van de SGP. De heer Remmelzwaal is zeer benieuwd naar de financiële effecten van het aanpassen van de investeringsagenda. Hij heeft ook het parkeren genoemd. De heer L.M. van der Plas wijst erop dat ook deze ingrepen niet leiden tot het benodigde bedrag. Het CDA heeft benoemd dat ingrepen in de investeringsagenda ongeveer € 2 miljoen opleveren, en het parkeren levert, denkt hij, ongeveer € 200.000 op.

11

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

De heer Remmelzwaal antwoordt dat dat in ieder geval flink wat oplevert. Zijn fractie vraagt ook om een scenario met een aanpassing tussen 0% en 5%. De heer J.H. Haasnoot betreurt dat de commissie delibereert op grond van gebrekkige gegevens. Er is een flauw lijstje ingeleverd waarvan 77,85% gewoon lucht is. Bij het kopje Newsroom heeft hij de aantekening ‘lokaas’ gezet. De bedoeling was dat de raad zou gaan kruidenieren over kleine postjes, en dat is ook gelukt. Er is geen informatie verstrekt over de investeringsagenda, waarvan de helft een sprookje blijkt te zijn. De heer Van Tuijl is het daarmee oneens. De raad heeft veel informatie ontvangen, ook over de investeringen. Hij is het ermee eens dat het moeilijk is om daarin keuzes te maken. Op basis van die informatie heeft de PvdA gemeld nog een half miljoen te kunnen bezuinigen en heeft hij aangekondigd een aantal andere keuzes in moties te zullen gieten. De heer J.H. Haasnoot bedoelt dat het college de ambtenaren een stuk zonder visie heeft laten opstellen. Vervolgens spreekt de raad over posten die naar verhouding te weinig opleveren. De heer Slootweg wacht nog op het antwoord van DURF op zijn vraag: welke ideeën heeft die fractie om de afschaffing van de ozb-verhoging te financieren? De heer M. van Duijn vraagt het college om dat te doen bij het opstellen van de scenario’s.

Als die voorliggen, kan de raad een goede keus maken. De heer Slootweg vraagt of DURF enige richting kan geven. Het gegeven antwoord komt erop neer dat het college dit maar moet uitzoeken. Kan het iets specifieker? De heer M. van Duijn wijst erop dat de coalitie de verhoging van de ozb als noodzakelijk heeft benoemd. Dat uitgangspunt geldt nog steeds, omdat de gemeente dan financieel uitkomt. Zijn fractie is er op voorhand geen voorstander van om daaraan te tornen, maar wil wel zien wat de consequenties zijn. Hij ziet niet meteen een alternatief. De heer Drinkwaard herhaalt dat zijn fractie de boventrendmatige ozb-verhoging afwijst. Hij erkent dat dat tot een behoorlijke opgave leidt. Hij heeft de investeringsagenda genoemd: daar wordt binnenkort afzonderlijk over gesproken. Dat wordt geen gemakkelijk gesprek, want er staat weinig op die lijst wat eenvoudig kan worden geschrapt. Aan de andere kant blijkt steeds opnieuw dat de capaciteit van de organisatie om het investeringsvolume weg te zetten beperkt is tot ongeveer € 25 miljoen per jaar, terwijl de gemeente tot aan 2029 gemiddeld € 50 miljoen per jaar wil realiseren. Dat is blijkbaar niet realistisch en dat betekent dat er keuzes moeten worden gemaakt. Hij heeft zelf becijferd dat dit leidt tot lagere kapitaallasten van € 2 miljoen per jaar. Dat is een behoorlijke bijdrage, tot in ieder geval 2028.

De accountant heeft laatst gemeld dat ‘de nieuwe zesde draaiknop’ bestaat uit het surplus in de algemene reserve. Die optie is door het college tot dusver minimaal ingezet. Hij kon zich vinden in inzet van € 0,5 miljoen structureel, dus dat kan een optie zijn. De algemene reserve wordt dan met dat bedrag verminderd, waardoor het weerstandsvermogen wat afneemt. Wethouder Knape is het ermee eens dat veel informatie is gedeeld.

12

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

Hij heeft gisteren de commissievergadering in de Tweede Kamer bijgewoond, waar 200 wethouders aanwezig waren. Het ongenoegen is groot, ook bij partijen die in de Tweede Kamer zitten. Er wordt een tweesporenbeleid gevoerd, door enerzijds een hap uit het Gemeentefonds te nemen en anderzijds te stellen dat de ozb niet mag worden verhoogd. Dat is niet bij elkaar te brengen. Veel wethouders, ook van de VVD, waren daar erg boos over en dit vraagt om een vervolggesprek. Het surplus is ook een mogelijkheid, die tot dusver alleen is ingezet als de gemeente dat nodig had. Er moet worden gekeken naar de ratio’s om te bepalen wat er kan. Wat betreft de realisatie wijst hij erop dat in de begroting rekening werd gehouden met een stelpost, omdat al werd voorzien dat niet alles zou worden gerealiseerd. Die stelpost is in de aan de raad verstrekte lijst ook nog eens vergroot. Er valt nog een slag te maken, maar er is al rekening mee gehouden. De heer Drinkwaard weet dat er wordt gerekend met 70%. Het gehaalde percentage ten opzichte van de ambitie is 50%. Er ligt nog ruimte. Wethouder Knape is het daarmee eens. Hij meldt alleen dat een deel van de ruimte al wordt benut. De heer J.H. Haasnoot leest in de brief dat het college geen richting mee wil geven over de boventrendmatige verhoging. In deze vergadering hoort hij een ander verhaal.

Wil het college daarvan afzien, of niet? Wethouder Knape zegt dat het college de effecten van die boventrendmatige verhoging op de inwoners ziet en erkent dat daarmee niet altijd door kan worden gegaan. Daarom is in beeld gebracht dat er extra moet worden bezuinigd; het college heeft gemeld daar niet op vooruit te willen lopen omdat het financiële beeld nog niet compleet is: het Rijk moet op 14 april een uitspraak doen en de gemeente moet zich nog buigen over de investeringsagenda. De fracties in de raad komen met een aantal posten die optellen tot misschien € 500.000. De ozb valt daarmee niet te overbruggen, dus moet het gesprek worden gevoerd over verdere ingrepen. De VVD suggereert om kritisch te kijken naar de organisatie. Ook het college heeft daarnaar gekeken en komt dan tot het volgende. Bij de organisatie moet worden geredeneerd vanuit de inhoud, dus, als de gemeente de keus maakt om bepaalde taken niet meer uit te voeren, kan worden bepaald welke fte’s kunnen worden geschrapt. Dat is wat het college betreft de volgorde, niet efficiënter werken, waar in het initiatiefvoorstel van wordt uitgegaan. Het college heeft per brief onderbouwd waarom de gemeente deze organisatie nodig heeft, hoe de komende tijd kritisch zal worden gekeken naar verschillende organisatieonderdelen en het bezuinigt in de voorliggende voorstellen € 500.000 op de organisatie.

Als de raad besluit om taken te schrappen, kan het college bepalen welke fte’s kunnen worden geschrapt. Daarover moet het gesprek gaan. Oneliners als ‘de ozb kan helemaal naar beneden’ zijn niet behulpzaam als daar niets tegenover wordt gezet. De heer J.H. Haasnoot vraagt te concretiseren wat wordt bedoeld met ‘Daarover moet het gesprek gaan.’ Wethouder Knape herinnert eraan dat de raad een dag lang is geïnformeerd over de begroting van de gemeente en dat de procesafspraak is gemaakt dat het college met een niet dichtgetimmerde richting komt. Sommige partijen positioneren zich door grenzen te stellen en suggesties te doen voor toevoegingen. Andere partijen vragen om scenario’s. Dat valt wat hem betreft onder ‘voeren van het gesprek’. Het college kan niets met de opstelling ‘onze fractie wil naar nul en pak de organisatie maar aan’.

13

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

De heer J.H. Haasnoot voert aan dat het initiatiefvoorstel van VVD en KiesKatwijk was bedoeld om brandstof te leveren voor dat gesprek. Straks komt er een voorstel van het college over de investeringsagenda en dan kan de raad moties en amendementen indienen. Dat valt toch niet onder ‘het gesprek aangaan’? De coalitie heeft de macht en de moties en amendementen van de oppositie worden weggestemd. Wethouder Knape ziet dat anders. Als de beschreven lijn was gevolgd, had het college gewoon een voorstel voorgelegd, was bij de voorjaarsnota gemeld dat het de zaken intern had geregeld en was de raad verzocht om bij het kruisje te tekenen. In plaats daarvan is gekozen voor het delen van alle informatie, voorleggen van een ruim voorstel en het geven van ruimte aan de raad om door middel van moties zaken mee te geven. Dat leidt dan tot een voorstel dat bij de behandeling van de voorjaarsnota wordt voorgelegd. De heer L.M. van der Plas heeft het initiatiefvoorstel genoemd als grootste mogelijkheid om geld te besparen. Het college heeft daar geen zin in. De fractievoorzitter van DURF spreekt meermaals over een nulscenario wat betreft de ozb en zegt dat het college dat uit moet werken: opnieuw spreekt de wethouder alleen oppositiepartijen erop aan dat zij geen onderbouwing leveren en niet met voorstellen komen. Er is bijna geen gemeente in het land waar de ozb met 50% is verhoogd.

Het is dan te gemakkelijk om naar landelijk beleid te wijzen. De lokale VVD is van mening dat er voldoende middelen beschikbaar moeten zijn om de lokale taken uit te voeren, maar wat voldoende is, verschilt kennelijk per gemeente. Ook landelijk moeten keuzes worden gemaakt die veel geld kosten. Hij benijdt die politici niet. Wethouder Knape wijst erop dat er een hap uit het Gemeentefonds wordt genomen en dat de gemeenten daar last van hebben. Het is tekenend dat meer dan de helft van de gemeenten in Brabant artikel 12-gemeenten worden als dat doorgaat. Dat heeft niets te maken met de stijging van de ozb. Hij kiest ervoor om die partijen aan te spreken die goedkoop zeggen ‘wij willen nul procent’ zonder daar iets tegenover te stellen. He CDA zegt dat ook maar zet er wat tegenover, en coalitiepartijen vragen het college om een aantal scenario’s uit te werken. Die zeggen niet ‘wij willen nul procent’, want zij weten dat dat consequenties heeft, dus willen zij daar kennis van nemen voordat zij een besluit nemen. Mevrouw Tawfik herinnert eraan dat zij bij de bespreking van de vorige voorjaarsnota aan het college meegaf dat het maatschappelijk middenveld niet verrast mag worden door de keuzes die de gemeente maakt. Het college toonde zich toen bereid om dat veld te betrekken bij de keuzes.

Hoe wil het college dat dit jaar aanpakken? Wethouder Knape zou die gesprekken noodzakelijk hebben geacht als er nog steeds sprake van zou zijn dat de gemeente voor een enorme opgave staat. De opgave valt kleiner uit, tenzij de ozb wordt verlaagd. Er wordt nu primair gekeken naar lucht in de begroting, geld dat de gemeente het komende jaar toch niet uitgeeft en naar maatregelen met de minste impact. Wel wordt onderkend dat voortzetten van de huidige afspraken over de ozb veel impact hebben en de gemeente daarover moet spreken. Dat is de reden waarom het college geen groot extern proces heeft opgezet. Als er moeilijke keuzes moeten worden gemaakt, zal dat alsnog gebeuren.

14

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

Wethouder Spek meldt dat er een aantal in de brief genoemde evaluaties zijn waarbij de belanghebbende partijen worden geïnformeerd en betrokken. Partijen in het maatschappelijk middenveld zijn tot dusver tevreden over de beperkte impact van de maatregelen die de gemeente voor ogen heeft. Mevrouw Tawfik ziet een tegenstrijdigheid: er wordt gekort op duurzaamheid en tegelijkertijd wordt gemeld dat energiearmoede een topprioriteit is. De heer J.H. Haasnoot constateert dat de Oranjevereniging Katwijk niet erg enthousiast is over het afschuiven van taken naar vrijwilligers door het college. Wethouder Spek zegt dat energiearmoede een topprioriteit blijft. Besparen, isoleren en subsidieregelingen blijven overeind. Duurzaamheid gaat over andere aspecten. De voorzitter formuleert onderstaande conclusie en schorst de vergadering om 20.59 uur. Het college doet de toezegging om tijdig aan de raad te communiceren wanneer de indexatie van de welzijnssubsidies tot tekorten leidt waardoor inzet van deze stelpost toch nodig blijkt. De commissie heeft overlegd met het college en neemt kennis van de stukken. De PvdA overweegt een motie in te dienen over de minimaregelingen en het jongerenperspectieffonds. INFORMATIEVE SESSIE 4.

Gezond en veilig opgroeien (3656818)

Aanwezig bij de punten 4 en 5 zijn 8 leden: de heer E. Barendregt MSc (ChristenUnie), mevrouw A.W. Brul-van Egmond (VVD), de heer R. van Duijn (DURF), de heer K.R. Hoek (SGP), mevrouw K.I. van der Nagel (CDA), de heer G. Ouwehand (PvdA), de heer G.A.F. Schrijvers (KiesKatwijk) en de heer R.P. Slootweg (GemeenteBelangen). Voorzitter: Griffier: College: Notulist:

de heer W.J. van Duijn mevrouw A. van Schaik wethouders E. Soetendal en S. Spek en burgemeester C.L. Visser de heer P.J. Emck

De voorzitter heropent de vergadering om 21.05. Naast het college is ook Stichting Kocon aanwezig om de raad te informeren. Er heeft zich één meespreker gemeld: Meespreker 1, op persoonlijke titel. Mevrouw De Graaf (ambtenaar) verzorgt de presentatie Gezond en veilig opgroeien. De presentatie is bij de stukken gevoegd. De heer Moolenburgh (voorzitter Stichting Kocon) verzorgt de presentatie namens Stichting Kocon. De presentatie is bij de stukken gevoegd. Meespreker 1 spreekt in. De tekst van haar inspraak is bij de stukken gevoegd.

15

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

De heer Schrijvers vraagt of wordt overwogen om na de overgangsperiode succesvolle projecten voort te zetten. Of wordt volledig overgegaan naar Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)? De heer Moolenburgh deelt mee dat veel uitwisseling tussen gemeenten plaatsvindt. Elders is een “veilig uitgaanpas” ontwikkeld, en Katwijk kan bezien of die binnen de gemeente bruikbaar is. Als wat in Katwijk is ontwikkeld verdwijnt, dan is dat product kennelijk niet zo de moeite waard. Hij heeft goede hoop dat producten blijven bestaan, of worden verbreed. Hij ziet meer kansen dan risico’s. De heer Schrijvers heeft horen spreken over de benodigde capaciteit. Kan daar nader op in worden gegaan? Mevrouw De Graaf meldt dat, met partners, lokaal en regionaal opschalingsketens worden ingericht. Dit is een opbouwfase en er moet worden gewerkt aan de borging. Er zijn casuïstiektafels in ontwikkeling, er worden convenanten afgesloten. De heer Schrijvers verwacht dan dat het college dat bespreekt met de raad. Wethouder Spek ziet dit als een allereerste stap. Vanavond is aan de orde dat er een gat zal vallen omdat Platform Kocon een andere positie inneemt en gaat afbouwen. Dat betekent dat de gemeente daarop in moet springen. In de presentatie is op hoofdlijnen beschreven wat het college de komende maanden wil doen, in samenhang met de voorjaarsnota.

Het wil een projectleider aantrekken, waarvan de kosten deels worden gedekt uit middelen die zullen vrijvallen, die moet gaan meewerken aan de toekomstige invulling. Een belangrijke opgave is het in stand houden van het door Kocon georganiseerde netwerk. Het zou ideaal zijn als een externe partij dat wil coördineren, maar dat is geen eenvoudige opgave. Bij de stukken is een planning gevoegd. Het eerste moment waarop het college hierop terug wil komen is bij de voorjaarsnota. De heer Barendregt ziet dat een aantal moties wordt opgesomd en dat het document afsluit met repressieve maatregelen. Waarom komen die niet in dat onderzoek terug? Wethouder Spek wijst erop dat er in de moties veel verschillende invalshoeken zijn gekozen, met als centraal thema ‘uitdagingen die jongeren ervaren bij het opgroeien in Katwijk’. Het college kiest ervoor om die te bundelen. De trends die uit de GGZ-monitor naar voren komen, zijn ook verontrustend. Er is daarom onderzoek uitgevoerd, de uitkomsten zijn gebundeld en het college stelt voor om het traject van OKO te gaan volgen om de acties op langere termijn goed te kunnen blijven uitvoeren. Er zijn verschillende actieagenda’s die zijn gericht op het welbevinden van de jeugd: de onderwijsagenda, veiligheidsagenda, de MAG. Dat is versnipperd, en het zou mooi zijn om daar meer structuur in aan te brengen.

Burgemeester Visser deelt mee dat in het onderzoek is getracht integraal te kijken naar preventie en repressie. De afgelopen jaren is gebleken dat alleen toepassen van repressie – huissluitingen, gebiedsverboden voor dealers – neerkomt op dweilen met de kraan open. Een gestructureerde aanpak vanuit veiligheid en sociaal domein in één programma – vanuit de raad kwam de suggestie voor het IJslandse model – is daarom aangewezen, want dan kan het netwerk worden gevormd dat ervoor zorgt dat een kind veilig kan opgroeien. De samenwerking tussen medewerkers openbare orde

16

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

en veiligheid en medewerkers beleid sociale leefomgeving is de afgelopen jaren al sterk gegroeid. Wat voorligt, is een gezamenlijk product. Het college denkt dat preventieve maatregelen noodzakelijk zijn om jongeren tijdig te bereiken. De heer Barendregt ziet deze tweezijdige aanpak als enerzijds moederlijke ontferming en anderzijds de vaderlijke hand. Hij vraagt of naar de beschermende factoren longitudinaal onderzoek is gedaan. De heer Schrijvers brengt onder de aandacht dat ouders een belangrijke rol spelen bij het veilig opgroeien van hun kind. Er wordt weleens gezegd dat in Katwijk alles anders is: geldt dat ook voor dit onderwerp? Hij weet dat het voorkomt dat ouders stug ontkennen dat het de verkeerde kant opgaat met hun kind. Burgemeester Visser bevestigt dat voorkomt wat de heer Schrijvers beschrijft. In de meeste gezinnen gaat het wel goed. Het komt voor dat het verkeerd gaat, ondanks dat ouders alles uit de kast halen om dat te voorkomen. Het komt ook voor dat ouders niet goed doorzien wat de consequenties zijn van hun handelen en in aanwezigheid van hun kinderen drugs gebruiken. Opgroeien in zo’n omgeving is lastig. Hij weet niet of de absolute aantallen toenemen; in ieder geval wordt dit gedrag beter zichtbaar omdat men dit ook buitenshuis doet, bijvoorbeeld bij evenementen. Dat is heel zorgwekkend.

Wethouder Spek weigert mee te gaan in de omschrijving ‘drugsdorp aan zee’. De trends in Katwijk wijken niet af van wat in de regio en in heel Nederland zichtbaar is. Dat geldt voor depressie, pesten, vapen en roken. Wat wel is veranderd, is dat daar in Katwijk veel over wordt gesproken, aan de hand van de campagne van Kocon, in de raad en in het maatschappelijke debat. Het probleem lijkt daardoor groter. De normalisatie van drugs is in grote steden veel groter. Uitvoeren van de gezondheidsmonitor levert tweejaarlijks resultaten op die door de gemeente kunnen worden benut voor de sturing. Dat is een kernpunt van OKO: door meten weten welke acties voor welke groepen jongeren noodzakelijk zijn. De heer Moolenburgh had tijdens de drugscampagne een probleem met het vinden van ouders die bereid waren om daarop te reageren. Kocon heeft vervolgens 110 straatinterviews gehouden, met als belangrijkste uitkomst dat bleek dat veel ouders erg onzeker zijn: bijna de helft zit met vragen over omgaan met sociale media, over vapen, Snapchat, enzovoorts. Dat is reden voor Kocon geweest om Digitaal plein Katwijk om te zetten in Ouders van Katwijk en om, in reactie op dit soort vragen, korte interventiefilmpjes te maken. De keus voor deze vorm is een olifantenpaadje: de ouders willen niet bij elkaar komen maar willen wel graag hulp. De vraag naar de rol van de ouders is relevant.

Hij raadt aan om er bij de aanpak rekening mee te houden hoe onzeker zij zijn. Mevrouw Brul leest in de bijlage over jeugdcriminaliteit cijfers over heel Katwijk. Valt na te gaan of de problematiek in kernen verschilt? Dat zou kunnen leiden tot andere keuzes in oplossingen. De heer Zuijderduijn (ambtenaar) bevestigt dat daarnaar is gekeken. De misdaad is over alle wijken gelijk verdeeld – dus die opgave is overal hetzelfde – maar van niet iedere misdaad is de leeftijd van de pleger bekend. Mevrouw Van der Nagel vraagt of specifieke groepen apart worden beschouwd, zoals jongeren met een licht verstandelijke beperking of jongeren met een migratieachtergrond.

17

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

Wethouder Spek deelt mee dat op het dashboard van de gezondheidsmonitor veel is te vinden. De gegevens worden voornamelijk verzameld in de tweede en vierde klassen van middelbare scholen, met een frequentie van een keer in de vier jaar. Daarbinnen wordt niet ingezoomd op bepaalde deelgroepen – wel op thema’s, zoals discriminatie van LHBTI-jongeren. De heer Moolenburgh deelt mee dat op dit moment ongeveer 150 vragen worden gesteld. Er wordt bekeken of de vragen meer kunnen worden toegespitst op school en soort klas. Trimbos wil daarin meegaan, mits de epidemioloog van de GGD akkoord is. Een onderverdeling naar verstandelijk vermogen is heel lastig aan te brengen. Het is wel een relevante vraag, want het is een feit dat jongeren in die groep kwetsbaarder zijn De heer Hoek vraagt welke aanpak werkt bij ouders die het gedrag van hun kinderen onterecht niet problematisch vinden. De heer Moolenburgh heeft de ervaring dat dat lastig is. De ouders die naar de voorlichting op scholen komen behoren juist niet tot die groep. Daarom is jarenlang voorlichting gegeven op avonden waarop aanwezigheid verplicht was. Heel vaak is het geen onwil maar onmacht. Daarom acht hij de omschrijving ‘ouders die niets willen’ onjuist. Vaak is er sprake van een scheiding of een andere problematische situatie. Bij onmacht zijn er wel ingangen, en daar moet op worden gefocust.

Eigenlijk wil iedere ouder dat zijn kind gelukkig wordt. De gemeente kan dat doen via het principe ‘It takes a village to raise child’. Er zijn methodes; vandaar de keuze voor Ouders van Katwijk en voor OKO. Bij andere gemeenten kan worden nagevraagd hoe zij erin zijn geslaagd bepaalde groepen binnen te krijgen. Meespreker 1 onderschrijft dat het belangrijk is dat ouders met elkaar in gesprek gaan. Op de middelbare school merkte zij dat het fout ging met haar kind en zij heeft toen een aantal ouders benaderd via WhatsApp. Er waren ouders die dat heel moeilijk vonden, maar op een gegeven moment ontstond een groep van zes die een oogje in het zeil hield bij alle kinderen. Soms is ook met de andere kinderen gesproken als er één een tijdje spoorloos was. Het is goed dat organisaties als Kocon op ouderavonden een presentatie verzorgen. Bij De Brug is een oudergroep gestart. Vooral de preventie bij jonge kinderen is belangrijk. Wethouder Spek vult aan dat eerder onderzoek in Katwijk is gedaan naar de aanpak van overgewicht, roken en alcoholgebruik. De onderzoekster meldde dat in Katwijk een repressieve aanpak niet wordt geaccepteerd, dat het nodig is om de taal te spreken en dat de boodschap op een positieve manier moet worden gebracht. Het is belangrijk daar rekening mee te houden en dat is een reden waarom in OKO veel nadruk ligt op contact met ouders.

Hij wil de huidige toegepaste benaderingen van ouders op deze ‘regels’ toetsen. Mevrouw Van der Nagel ziet dat slechts enkele scholen meedoen. Welke belemmeringen ondervinden scholen om zich aan te sluiten bij deze interventie? Ondersteunt de gemeente hen daarin? De heer Zuijderduijn deelt mee dat na het afsluiten van het onderzoek meer scholen zijn toegetreden: twee voor primair onderwijs en vier scholen voor voortgezet onderwijs. Het begint te lopen. Scholen hebben vaak het idee dat zij verantwoordelijk worden gesteld voor het oplossen van de problemen. In gesprekken wordt dan verduidelijkt dat er een aanbod wordt gedaan en alleen wordt verwacht dat zij meehelpen in de praktische organisatie. Hoogstens wordt aan leraren meegegeven

18

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

wat signalen zijn waar zij op kunnen letten. Hij hoopt dat nog meer scholen zullen volgen. Als bijna alle scholen meedoen, krijgen kinderen de hele doorlopende leerlijn mee. Mevrouw Brul vraagt of in de preventiefase met de kinderen wordt gesproken. De heer Zuijderduijn weet dat in de doorlopende leerlijn op speelse wijze informatie wordt bijgebracht. Kinderen wordt dan bijgebracht hoe eenvoudig het is om met iets bezig te gaan wat ze eigenlijk niet zouden moeten willen. Er is een les met confrontatietheater en rollenspellen. Wethouder Spek vult aan dat Shitzooi op scholen wordt uitgerold. Hij is bij een les aanwezig geweest en zag gelijk de discussie tussen leerlingen losbarsten. Dat is precies de bedoeling, dat heikele thema’s aan de orde komen, zoals snel geld en mentaal welzijn. Op het Andreascollege, locatie Pieter Groen, viel hem op dat de school vraagt naar het welzijn van kinderen en nagaat of zij weten waar zij terecht kunnen. Via de ingevulde vragenlijsten krijgt de gemeente ook veel informatie binnen. De heer Hoek gaat ervan uit dat er overlappende elementen zitten in het lopende programma Dealbreakers en OKO. Hoe wordt geborgd dat dat goed op elkaar aansluit? Burgemeester Visser deelt mee dat het Dealbreakerspakket, dat wordt aangeboden door RIEC, is gekozen als passend bij Katwijk. Er is veel ondersteuning, er wordt gemonitord en veel gemeenten passen dat toe.

Het accent ligt op het voorkomen van criminaliteit. Tegelijkertijd legt de gemeente via OKO contact met ouders en werkt zij aan organiseren van het netwerk. Dat zal meer zijn gericht op gebieden waar wat speelt. Wethouder Spek vult aan dat zich juist nu het probleem voordoet dat er zoveel wordt georganiseerd dat het zicht ontbreekt op de vraag of dat aanbod samenhangend en goed gestructureerd is. Hij noemde al de verschillende agenda’s die ieder op een deelaspect zijn gericht. OKO heeft een sterke binding met veiligheid en dat is bij dit onderwerp de juiste combinatie. Er zijn drie portefeuillehouders aanwezig bij dit agendapunt, met de intentie om die onderlinge verbanden te leggen. Het college komt nog te spreken over voortzetting van de extra uren voor jeugd- en jongerenwerkers voor gesprekken op de scholen. De heer Hoek veronderstelt dat een deel van het huidige aanbod buiten OKO valt, zoals het Noodfonds. Worden die onderdelen gehandhaafd bij bewezen effectiviteit? De heer Schrijvers wijst erop dat OKO van buiten wordt aangereikt terwijl in Katwijk verschillende partijen al jarenlang goed samenwerken, met Kocon als centrale spil. Hoe wordt die structuur geborgd als Kocon verdwijnt? Wethouder Spek licht toe dat het college van het begin af aan heeft uitgesproken dat OKO geen doel op zich is.

Wat Kocon nu doet, moet geborgd worden en er moet een goede structuur worden aangebracht in wat er op dat gebied wordt gedaan. OKO is daarvoor een goed middel. Het college wil een projectleider aanstellen om elementen te kunnen waarborgen en de overdracht van Kocon naar een nieuwe netwerkorganisatie te organiseren – voor Shitzooi, Noodfonds, nazorg en re-integratie. Het college is voornemens om na deze sessie uitvoeringsplannen met Kocon op te stellen. Medewerkers van Trimbos hebben uitgesproken dat Katwijk al veel goed aanpakt: in sommige gemeenten bestaat er geen netwerkorganisatie. Hij is het ermee eens dat Katwijk niet moet opgeven

19

Notulen van de openbare vergadering van de raadscommissie van Katwijk op 27 maart 2025, nr. 3674402

wat er al is bereikt en de nieuwe aanpak op Katwijkse wijze in dient te vullen, met aandacht voor het aanbrengen van meer structuur. Burgemeester Visser benadrukt dit. Het college staat voor een integrale aanpak en voor afstemming tussen veiligheid en sociaal domein. Producten als de Shitzooifilmpjes worden mogelijk opgenomen in de Dealbreakersaanpak. Het gaat erom dat kinderen veilig en gezond kunnen opgroeien. Mevrouw Van der Nagel vraagt of de HALT- en jongerenpreventieteams worden geëvalueerd op effectiviteit. Wordt er gekeken naar recidive en gedragsverandering? De heer Zuijderduijn weet niet of de lokale verwijzingen worden getoetst. Het aantal verwijzingen fluctueert sterk en de teams kunnen zelf ook de oorzaken daarvan niet achterhalen. De heer Schrijvers hoorde de heer Moolenburgh positieve cijfers voor Katwijk noemen bij terugkeer van inwoners uit de gevangenis. De heer Moolenburgh bevestigt dat er bij Kocon altijd personen zijn geweest die Katwijkers bezochten die in de gevangenis zaten. Alleen het organiseren van een bezoek is al zeer lastig; steun van de gemeente is daarbij zeer welkom. Om een indruk te krijgen beveelt hij aan om de serie Hotel Hell te bekijken. De recidive in Katwijk is uitzonderlijk laag, 13% tot 18%. Op dit moment zit een aantal zwaar bestraften in de gevangenis en dat maakt het onderhouden van het contact lastiger.