9. Raadsvoorstel Decembercirculaire 2021 (2781884)

Aan de gemeenteraad

Kenmerk Programma Onderwerp

: Z2781884D2797722 : Bestuur en ondersteuning : Decembercirculaire 2021

Katwijk, 18 januari 2022

Aanleiding en doel

Op 14 december 2021is de decembercirculaire 2021 ontvangen, In de decembercirculaire zijn o.a. aanvullende Corona compensatiemiddelen voor 2021 en 2022 verwerkt. De decembercirculaire 2021 is doorgerekend, ten opzichte van de septembercirculaire 2021 is voor 2021 sprake van een voordelig resultaat ad € 1.028.000, dit is incl. € 573.000 voor corona compensatie die eventueel via de resultaatbestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 voor dat doel wordt gereserveerd. Na verrekening met het negatieve resultaat over 2020 ad € 251.000 wat via de deze circulaire wordt afgerekend resteert een positief saldo van € 777.000 wat vrijvalt in het jaarrekeningresultaat 2021. De budgettaire consequenties vanaf 2022 kunnen in de meerjarenbegroting worden verwerkt via begrotingswijziging 16/2022. Motivering voorstel

Belangrijkste ontwikkelingen/aankondigingen binnen de decembercirculaire 2021: 1. Zoals gebruikelijk wordt het accres niet aangepast in de decembercirculaire; 2. In de decembercirculaire is o.a. de 6e tranche van de corona compensatiemiddelen opgenomen; 3. Verder zijn er 9 taakmutaties opgenomen die voor een deel betrekking hebben op 2021 en daarnaast structurele middelen (o.a. voor salarissen zorg en versterking wijkteam); 4. Er wordt een vooraankondiging gedaan voor de meicirculaire voor o.a. de decentralisatieuitkering bevolkingsdaling, pilots voor landelijke vreemdelingen voorzieningen, aanpak jeugdwerkloosheid en uitvoeringskosten klimaatakkoordtaken van gemeenten. Actualiteiten Herijking gemeentefonds: De fondsbeheerders hebben in juli/augustus 2021 aan de ROB en de VNG het voorstel voor de nieuwe verdeling aangeboden, met het verzoek deze informatie mee te nemen in de advisering en consultering. Op 19 oktober jl. heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) advies uitgebracht over het voorstel voor de nieuwe verdeling van het gemeentefonds. De ROB constateert in zijn advies dat de nieuwe verdeling een verbetering is ten opzichte van de huidige verdeling, maar stelt wel dat de nieuwe verdeling niet ongeclausuleerd kan worden ingevoerd. Op 1 november jl. heeft de VNG het ministerie van BZK om een reactie op het ROB-advies gevraagd.

Conform het ROB-advies stellen de fondsbeheerders daarom een stapsgewijze invoering voor en het maximeren van het bedrag van de herverdeeleffecten. Ook ondersteunen de fondsbeheerders het voorstel van de ROB om in aanloop naar en na de invoering onderzoek uit te voeren en de effecten te blijven monitoren om de verdeling stapsgewijs verder te verbeteren. De verwachting is dat de bestuurlijke consultatie aan de kant van de VNG begin 2022 is afgerond. Deze consultatie betreft het nieuwe verdeelmodel voor de algemene uitkering. Vooruitlopend daarop is de VNG reeds gestart met de consultatie van gemeenten over het 2

nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen, een afzonderlijk onderdeel van het gemeentefonds. Besluitvorming over de invoering van de integrale nieuwe verdeling is aan het nieuwe kabinet. Al eerder in 2021 zijn de voorlopige effecten van de beoogde invoering van het nieuwe verdeelstelsel bekendgemaakt. De beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2023, op basis van de dan bekende gegevens zullen de effecten worden geactualiseerd. De herverdeeleffecten zijn voor gemeenten gemaximeerd op € 60 per inwoner over een periode van 4 jaar (dus € 15 per inwoner per jaar). Het voorlopig nadelig effect voor Katwijk is berekend op € 7 per inwoner. Deze uitkomst wordt de komende maanden nader geanalyseerd, daarover wordt u separaat geïnformeerd. Na bekendmaking van het definitieve effect zal dit in de begroting worden verwerkt. Effecten regeerakkoord Recent is het nieuwe regeerakkoord met financiële doorrekening gepresenteerd. Op basis van de doorrekening is de verwachting dat het gemeentefonds voor de jaren 2022 (€ 0,6 mlrd), 2023 (€ 2,5 mlrd), 2024 (€ 3,1 mlrd) en 2025 (€ 2,9 mlrd) zal stijgen a.g.v. het accres (trap op, trap af effect), het schrappen van de oploop van de opschalingskorting en structurele compensatiemiddelen voor jeugdzorg. De genuanceerde doorrekening volgt in de startnota die normaal gesproken ca. 6 weken na doorrekening regeerakkoord plaatsvindt.

De vertaling naar de gemeentebegroting vindt plaats via toekomstige circulaires. Doorrekening: In de samenvattende tabel zijn de effecten van de decembercirculaire doorgerekend voor de gemeente. Hieronder staan de grootste mutaties en de bijbehorende toelichting:

Toelichting: a. Uitkeringsfactor/accres : De voeding van het gemeentefonds als gevolg van de methode ‘samen de trap op en samen de trap af’ wordt het accres genoemd. De accressen 2020 en 2021 zijn vastgeklikt op het niveau van de meicirculaire 2020 ter waarde van respectievelijk € 1.240 en € 1.030 miljoen. Dit om rust en stabiliteit te creëren tijdens de corona-pandemie en er vindt geen afrekening plaats. Voor de jaren vanaf 2022 heeft het kabinet heeft besloten geen accres toe te kennen over het aanvullende maatregelenpakket van € 2,75 miljard naar 3

aanleiding van de Algemene Politieke Beschouwingen. Normaliter zou daar ± 10 % van naar het gemeentefonds vloeien; b. Ontwikkeling uitkeringsbasis: Bij het begrip ontwikkeling van de uitkeringsbasis gaat het over de mutaties van de landelijke aantallen inwoners, woonruimten, leerlingen, uitkeringsgerechtigden, WOZ-waarden enzovoort. Katwijk: De aantallen voor Katwijk worden bij elke circulaire doorrekening geactualiseerd op basis van de uitkeringsspecificaties die door BZK worden bekendgemaakt. Dit leidt tot bijstellingen in de doorrekening. De negatieve bijstelling bij de doorrekening van de decembercirculaire wordt veroorzaakt door een verlaging van de maatstaf “Ouders met (langdurig) psychisch medicijngebruik” die bij voorgaande circulaires verkeerd is berekend; c. Voorzichtige benadering maatstaven: bij de doorrekening van circulaires wordt rekening gehouden met een reservering voor verkeerde berekeningen van maatstaven. Vanwege de bij onderdeel b. genoemde correctie wordt dit effect in mindering gebracht op deze reservering; d. Taakmutaties: Dit betreft mutaties a.g.v. landelijke maatregelen.

De middelen voor 2021 vallen vrij in het jaarrekeningsresultaat 2021, vanaf 2022 worden deze voor dit doel beschikbaargesteld via begrotingswijziging 16/2022. Toelichting taakmutaties: d1. Jeugdhulp: subsidieregeling continuïteit cruciale jeugdzorg. In mei 2019 hebben de VNG en het Rijk hiervoor afspraken gemaakt over de inrichting van een subsidieregeling. Op de begroting van het ministerie van VWS is toen € 20 miljoen beschikbaar gesteld. Via de subsidieregeling kunnen aanbieders van cruciale jeugdhulp tijdelijke liquiditeitssteun ontvangen indien dit noodzakelijk is om continuïteit van zorg te garanderen. Er is afgesproken dat de middelen aan het eind van 2021 worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Momenteel is nog € 18,9 miljoen beschikbaar in de subsidieregeling continuïteit cruciale jeugdzorg. Het restant van € 1,1 wordt op een later moment toegevoegd. d2. Salarislasten zorgdomein. Het kabinet heeft aangegeven een bedrag van € 675 miljoen beschikbaar te stellen om de zorgsalarissen extra te verhogen. En stelt vanaf 2022 structureel € 94 miljoen beschikbaar aan gemeenten, opdat zij de financiële middelen hebben om de stijging van de zorgsalarissen in het sociaal domein mogelijk te kunnen maken. Een bedrag van € 80 miljoen landt in de algemene uitkering.

een structurele toevoeging vanaf 2022 van € 80 miljoen, gesplitst in € 40 miljoen voor jeugdzorg en € 40 miljoen voor Wmo (zowel opvang en begeleiding als huishoudelijke hulp). In het voorjaar 2022 ontvangen gemeenten, bij de verwerking van de reguliere loon- en prijsbijstelling voor Beschermd Wonen, het resterende structurele bedrag van € 14 miljoen. d3. Versterking dienstverlening gemeenten: parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag (POK). De rijksoverheid geeft aan dat naast de hersteloperatie 4

voor getroffen ouders en kinderen, er ook maatregelen nodig zijn die structureel tot brede verbeteringen in beleid en uitvoering moeten leiden. Onderdeel hiervan is het versterken van de dienstverlening bij alle onderdelen van de overheid, waaronder de gemeenten. Het kabinet heeft besloten voor het versterken van de dienstverlening bij gemeenten en het extra ondersteunen van mensen in kwetsbare posities voor de periode tot en met 2027 € 150 miljoen per jaar beschikbaar te stellen via diverse geldstromen. Vanaf 2021 is de compensatie in het gemeentefonds € 109 miljoen. Dit bedrag bestaat uit de volgende onderdelen: a. Robuust rechtsbeschermingssysteem; b. Systeemleren; c. Versterking ondersteuning wijkteams; d. Impuls integraal werken. d4. Digitale voorzieningen: de doorberekening van lasten Generieke digitale infrastructuur, Mijn overheid/Digid en Burgerservicenummer vindt plaats middels een verlaging van de algemene uitkering; d5. Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht. Op 1 juli 2022 treedt naar verwachting de nieuwe Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen in werking. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer complexere projecten. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers.

Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde taken en krijgen gemeenten er extra taken bij. Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wkb ontvangen gemeenten in 2021 een initiële bijdrage van € 10 miljoen. e. Integratie-/decentralisatie- en specifieke uitkeringen: Dit betreft mutaties voor de integratieuitkering Inburgering en decentralisatieuitkeringen voor lening inburgeringsplichtigen en mantelzorg. Deze middelen vallen vrij in het jaarrekeningsresultaat 2021. ;

e1. Inburgering: In het bestuurlijk overleg van oktober 2021 zijn tussen het ministerie van SZW en de VNG afspraken bekrachtigd over de incidentele vergoeding die gemeenten ontvangen voor de kosten die zij maken voor de ICT-voorzieningen die gereed moeten zijn op 1 januari 2022; e2. Einde lening inburgeringsplichtig: Via een decentralisatie-uitkering worden middelen aan gemeenten beschikbaar gesteld voor begeleiding en het in een beperkt aantal gevallen financieel ondersteunen van inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn bij het betalen van extra cursusuren of examengelden; e3. Mantelzorg: Het ministerie van VWS faciliteert via een eerste tranche in totaal 44 gemeenten via een decentralisatie-uitkering om de toegang tot lokale regelingen voor mantelzorgers te vereenvoudigen en de regellast voor mantelzorgers bij de aanvraag van deze voorzieningen te verminderen.

5

f.

3D’s in het sociaal domein: Dit betreft een verhoging van de integratie-uitkering Participatie met als doel het opvangen van exploitatietekorten bij Sociale Werkbedrijven over de periode 1 januari tot 1 oktober 2021.

g. Corona steunpakket: In de decembercirculaire is de 6e tranche van de corona compensatiemiddelen opgenomen.

De compensatiemiddelen voor de gemeenteraadsverkiezingen voor 2022 worden voor dit doel beschikbaargesteld via begrotingswijziging 16/2022. Toelichting inkomstenderving 2020: In het Bestuurlijk overleg financiële verhoudingen van 7 april jl. is afgesproken dat gemeenten reële compensatie ontvangen voor de derving van inkomsten door covid-19 in 2020. De compensatie betreft de volgende posten: toeristenbelasting, parkeerbelasting, terrasprecario- en reclamebelasting, marktgelden, evenementenleges, havengelden en kwijtschelding / oninbaar verklaren lokale heffingen als gevolg van corona. De compensatie vindt plaats op basis van het verschil tussen begrote en gerealiseerde inkomsten, waarbij eventuele meevallers ten opzichte van de begroting worden gesaldeerd met de derving. Gemeenten ontvangen geen compensatie voor gemiste inkomsten indien dit voortkomt uit eigen beleid. h. De onder d. en g. opgenomen middelen voor 2022 e.v. worden voor deze doelen beschikbaargesteld via begrotingswijziging 16/2022. Verwerking 2021 Door de late publicatie van de decembercirculaire is het niet mogelijk om in 2021 nog uitgaven te doen voor deze onderwerpen. De commissie BBV heeft in januari 2021 aangegeven dat het niet mogelijk is om deze lasten op de balans van de jaarrekening 2021 als “nog te betalen” op te nemen.

De inkomsten worden wel toegerekend aan 2021, gaan mee in de resultaatbepaling van het boekjaar en mogen worden gereserveerd voor 2022 via resultaatbestemming Kanttekeningen

De ontwikkeling van het aantal woningen/inwoners is gebaseerd op een geactualiseerde woningbouwprognose. Met name in meerjarenperspectief neemt het risico op afwijkingen door vertraging etc. toe. Voor een deel is hierop geanticipeerd binnen de woningbouwprognose. Het hieraan verbonden risico wordt o.a. afgedekt door de stelpost areaaluitbreidingen. Middelen

Het positieve saldo voor 2021 ad € 777.000, wat resteert na aftrek van de verrekening met het negatieve budgettaire effect van 2020 ad € 251.000 valt vrij in het jaarrekeningsresultaat 2021. Via de resultaatbestemming van dit resultaat is het mogelijk om voor 2021 beschikbaar gestelde middelen voor deze doelen te reserveren. De budgettaire consequenties voor 2022 e.v. kunnen in de meerjarenbegroting 2022-2025 worden verwerkt via begrotingswijizging 16/2022. 6

Bijlage(n)

1. Decembercirculaire 2021 (versie 14 december 2021) 2. Rapportage Pauw 3. Begrotingswijziging 16/2022

Burgemeester en wethouders van Katwijk, De secretaris De burgemeester

7

Raadsbesluit Kenmerk Programma Onderwerp

: Z2781884D2797722 : Bestuur en ondersteuning : Decembercirculaire 2021

De raad van de gemeente Katwijk; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Katwijk van 18 januari 2022; gelet op gelet op artikel 192 en 198 van de Gemeentewet;

BESLUIT: 1. De budgettaire consequenties voor 2022 e.v. in de meerjarenbegroting 2022-2025 te verwerken via begrotingswijziging 16/2022.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Katwijk in zijn openbare vergadering van De griffier

De voorzitter

8