8. Brief van het college van B&W van 16 december 2020 inzake voortgangsrapportage Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek eerste helft 2020 (1820552)

Postbus 589 – 2220 AN Katwijk

Contactpersoon:

de gemeenteraad van Katwijk

Mevrouw K. Hendriks Afdeling:

Beleid Fysieke Leefomgeving Te bereiken op:

071 – 406 k.hendriks@katwijk.nl Ons kenmerk:

Bijlage(n):

1820552

3

Verzenddatum: 16 december 2020

Uw kenmerk: Onderwerp: Voortgangsrapportage Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek eerste helft 2020

Katwijk, 15 december 2020 Geachte , Inleiding In 2019 hebben de gemeenten Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen besloten de stichting Greenport Duin- en Bollenstreek op te richten. Het doel van de stichting is behoud en versterking van de internationale concurrentiepositie van sierteeltondernemers in de Duin- en Bollenstreek. Het heeft enige tijd geduurd voor een bestuur kon worden gevormd. Bestuur De stichting Greenport wordt geleid door een bestuur, dat wordt ondersteund door een programmabureau. In het bestuur zijn ondernemers, onderwijs/onderzoek en overheid vertegenwoordigd. Vanuit de overheid zijn de wethouders Greenport van de gemeente Katwijk en Lisse afgevaardigd. De wethouder uit Lisse fungeert als voorzitter van de stichting. Vanuit de gemeente Katwijk neemt Gerard Mostert namens de Greenport Duin- en Bollenstreek deel aan de Greenboard, het strategisch platform van stichting Greenports Nederland. De Greenboard is opdrachtgever van de Tuinbouwagenda en bespreekt op reguliere basis de voortgang met de minister van LNV. Daarnaast zijn er vertegenwoordigers vanuit toerisme, glastuinbouw, handel, bollenteelt en onderwijs. Het bestuur heeft een Programmamanager aangesteld. De Programmamanager heeft een programmabureau samengesteld om de taken van de stichting te kunnen uitvoeren. Jaarplan 2020.

Door het bestuur is allereerst gewerkt aan een jaarplan 2020 waarin zij haar prioriteiten heeft vastgelegd (zie bijlage 1). Dit jaarplan is gedeeld met het bestuurlijk overleg Greenport van de gemeenten in de Duin- en Bollenstreek. Het bestuurlijk overleg heeft het jaarplan op 12 februari positief beoordeeld met een aantal kritische aantekeningen.

gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

**

2/2

Ons kenmerk

Exploitatieovereenkomst Op 6 april 2020 is de Overeenkomst exploitatiebijdrage stichting Greenport Duin- en Bollenstreek getekend door de gemeenten en de stichting (zie bijlage 2). In deze overeenkomst is de financiering van de stichting vanuit de gemeenten vastgelegd, wat de stichting met die financiering mag doen en hoe er verantwoording moet worden afgelegd naar de gemeenten. Rapportage Van de stichting is de “Greenport Duin- en Bollenstreek – Rapportage Q2 2020” ontvangen (zie bijlage 3). Uit deze rapportage blijkt dat ook voor de stichting de coronacrisis gevolgen heeft. Het heeft activiteiten vertraagd of voor het moment onmogelijk gemaakt. Desondanks zijn veel activiteiten voortgezet conform planning of met enige vertraging. Bij veel activiteiten is de stichting wel afhankelijk van verschillende partners die mede bepalen of een activiteit succesvol en binnen planning kan verlopen. Uit het financiële overzicht blijkt dat er in de eerste helft meer uitgaven waren dan inkomsten. De verwachting is dat dit in de tweede helft recht wordt getrokken. Onder andere door de nog te ontvangen bijdrage van de gemeenten. Daarmee zou ondanks een enkele tegenvaller er aan het eind van het jaar een positief saldo moeten zijn. Vervolg Voor 2021 heeft de stichting Greenport Duin -en Bollenstreek een jaarplan opgesteld. Over dit jaarplan rapporteren wij in het eerste kwartaal van 2021.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Katwijk, de secretaris de burgemeester

mr. drs. R.T. Jie Sam Foek ir. C.L. Visser __________________________________________________________________________ Bijlagen: 1. Jaarplan Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek 2020 2. Overeenkomst exploitatiebijdrage Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek 3. Rapportage Q2 2020 van de Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek

Jaarplan 2020 Greenport Duin- en Bollenstreek, versie 1.2

29-1-2020

Opzet Voorliggend document is de definitieve versie van jaarplan 2020 voor Greenport Duin- en Bollenstreek. Het bevat hoofdlijnen van de context waarbinnen dit plan tot stand gekomen is en uitgevoerd wordt, een korte weergave van het proces wat hieraan ten grondslag ligt, de weergave van de relevante programmalijnen en de bijbehorende mensen en middelen om het programma uit te voeren. De programmalijnen zijn en worden verder uitgewerkt in projecten en activiteiten. Voor een deel zijn dit bestaande projecten en activiteiten, voor een deel zullen er ook nieuwe projecten en activiteiten opgestart en uitgevoerd worden in 2020. Dit document kan gebruikt worden als een korte uitlijning van het jaarplan. Voor publieksdoeleinden zal een nog kortere versie in nog beter begrijpbare taal gemaakt worden.

Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek Statutaire doelstelling: het in de Duin- en Bollenstreek behouden en versterken van de economische en duurzame prestaties van de sierteeltsector in de breedste zin van het woord en de sectoren die daarmee verband houden, met behoud van de woonaantrekkelijkheid en de landschappelijke kwaliteit. De stichting tracht haar doel onder meer te verwezenlijken door: 1. Het ontwikkelen en in stand houden van een permanent platform voor strategisch overleg op het gebied van de sierteeltsector; 2. Het initiëren, stimuleren en (doen laten) ontwikkelen en uitvoeren van innovatief en hoogwaardig onderzoek en onderwijs; 3. Het realiseren van een kennisinfrastructuur en kennisoverdracht; 4. Het initiëren en (doen laten) uitvoeren van projecten die passen bij de notitie getiteld: ‘meerjarenprogramma Greenport Duin- en Bollenstreek 2017-2020’, dan wel de herziening van deze notitie.

Greenport Duin- en Bollenstreek is één van de zeven regionale Greenports, die met elkaar samenwerken in Greenport Nederland. Binnen de Duin- en Bollenstreek is de Economic Board Duinen Bollenstreek (EBDB) een belangrijke partner. De EBDB geeft uitvoering aan de Economische Agenda Duin- en Bollenstreek, jaagt deze aan en is bezig de volgende, strategische regionale economische agenda voor te bereiden. Binnen de Economische Agenda is Greenport één van de vier pijlers. Concreet betekent dit dat financiële middelen van de vier deelnemende gemeenten via de Economische Agenda beschikbaar zijn voor Greenport Duin- en Bollenstreek. Sinds 1 januari 2018 maakt Flower Science onderdeel uit van Greenport Duin- en Bollenstreek. Steeds meer en meer is in de activiteiten die onder dit label en door de Greenport uitgevoerd worden sprake van synergie, die in 2020 zal leiden tot feitelijke integratie van beide.

1

Context Er is in 2019 het nodige veranderd in de context waarbinnen Greenport Duin- en Bollenstreek haar activiteiten uitvoert. Zo is op 16 december de stichting Greenport Duin- en Bollenstreek formeel opgericht, waarmee verschillende vertegenwoordigers vanuit de relevante belanghebbenden binnen de Greenport ook daadwerkelijk een plek in de aansturing van de Greenport gekregen hebben. Op 1 januari 2020 bestaat het bestuur van Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek uit zes personen: Kees van der Zwet (voorzitter), Claudia Chi, Gerard Mostert, Piet van der Poel, Marcel van Vliet en Henk Westerhof. We zijn nog in gesprek met een zevende kandidaat. Op 14 maart 2019 werd het zogenaamde ‘Tuinbouwakkoord’ (TBA) ondertekend, waarmee meer dan 35 partijen uit de tuinbouw zich verbonden aan de onderliggende agenda en hier samen mee aan de slag (gegaan) zijn. Greenport Duin- en Bollenstreek is op dit moment bij vijf van de acht transitietafels, die de basis vormen voor de uitwerking van het TBA, direct of indirect aangesloten. Dit betreffende tafels Gezonde Planten (waarvan wij trekker zijn), Ruimtelijke Inrichting, Verslogistiek, Innovatie en Onderwijs & Arbeidsmarkt. Aan de tafels Gezonde Mensen, Internationalisering en Energie nemen we geen deel, maar zijn we via ons netwerk vertegenwoordigd.

Alle tafels rapporteren regelmatig aan de Greenboard, waarin een van onze bestuursleden, Gerard Mostert, zitting heeft. Ook relevant is het coalitieakkoord van Provincie Zuid-Holland, waarin een goede positie voor de (vier) Greenports in de provincie voorzien is. In de persoon van mevrouw Adri Bom-Lemstra hebben we te maken met een ervaren gedeputeerde op o.a. het dossier land- en tuinbouw, die bovendien goed ingevoerd is in het onderwerp, o.a. doordat zij in de vorige collegeperiode (en ook in de huidige) voorzitter van Greenport West-Holland was (en is). Bij Provincie Noord-Holland is onze natuurlijke partner Jaap Bond in de nieuwe coalitie geen gedeputeerde meer, maar sinds eind 2019 wel de nieuwe voorzitter van onze partner KAVB. Als laatste mogen ook de personele wijzigingen binnen Greenport Duin- en Bollenstreek zelf niet ongenoemd blijven. In de persoon van Andries Middag is er sinds 1 september een nieuwe programmamanager actief, die de taken van Michiel Cappendijk (die in april 2019 gestopt is als programmamanager) overgenomen heeft. Voor de invulling van de overige taken binnen Greenport is in 2019 – nog afgezien van de verschillende projecten waarin wij actief zijn – gewerkt met een relatief vaste kern van negen personen, die verschillende ondersteunende taken uitgevoerd hebben.

Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het organiseren van activiteiten, het schrijven van persberichten en andere tekstproducties, het beheren van de (sociale) media en het uitvoeren van de (o.a. financiële) administratie en verantwoording van de Greenport. In 2020 wordt een aantal taken (eventmanagement en financiële administratie) in personele zin geïntegreerd, waardoor hetzelfde werk met minder (zes) mensen zal worden uitgevoerd. Proces Voorliggend jaarplan is tot stand gekomen in een iteratief en interactief proces van co-creatie, waarbij zowel diverse personen en partijen uit ons netwerk als het programmateam en het bestuur i.o. op diverse momenten betrokken zijn geweest. Te benoemen zijn een eerste groslijst d.d. 4 oktober 2019 (als bijlage 1 bijgevoegd), een eerste prioritering door het bestuur i.o. d.d. 18 oktober 2019 (als bijlage 2 bijgevoegd) en, accordering van de verdere uitwerking van deze prioriteiten d.d. 21 november 2019 (als bijlage 3 bijgevoegd) en de vaststelling van het jaarplan op 16 januari 2020.

2

Over de voortgang van het jaarplan wordt in 2020 regelmatig, maar tenminste eens per kwartaal, verantwoording afgelegd door de programmamanager aan het bestuur van Greenport Duin- en Bollenstreek en, afhankelijk van hun bevindingen, aan andere personen en partijen waarvoor het bestuur dit van belang acht. Deze verantwoording betreft zowel een meer algemene verantwoording van de activiteiten van de Greenport ten opzichte van de algemene doelen, als specifieke doelen per prioriteit, project en activiteit. Hierbij zijn met name de betrokken partijen, deelnemers en (financiële) vorderingen van belang. In onze nieuwsbrief nieuwe stijl (die naar al onze partners gaat die aangegeven hebben deze te willen ontvangen c.q. niet aangegeven hebben deze niet te willen ontvangen) zullen we ook regelmatig aandacht besteden aan de voortgang op de verschillende programmalijnen. Programmalijnen Greenport Duin- en Bollenstreek werkt al meerdere jaren met een viertal inhoudelijke programmalijnen, te weten: 1. Ruimte en bereikbaarheid: samen met GOM zetten wij ons in voor de ruimtelijke herstructurering en modernisering van het buitengebied, met ruimte voor schaalvergroting, intensivering en sanering. Ook een goede bereikbaarheid is essentieel voor onze Greenport. 2. Duurzaamheid en innovatie: duurzaam produceren is noodzakelijk in een dichtbevolkte regio.

Investeren in duurzaamheid is een kans voor bedrijven om zich te onderscheiden. De Greenport zet zich in om de aanwezige kennis zichtbaar en toegankelijk te maken en ondernemers, brancheorganisaties en onderwijs- en kennisinstellingen (nauw) met elkaar te verbinden. 3. Onderwijs en arbeidsmarkt: om als sector voor jonge mensen (niet alleen met een ‘groene’ achtergrond of opleiding) aantrekkelijk te zijn als werkgever zijn een goede aansluiting tussen het onderwijs, het bedrijfsleven en positieve beeldvorming belangrijke voorwaarden. 4. Positionering: de opgaven die de Greenport heeft vragen om een grotere en positievere bekendheid van wat het cluster is en doet. Deze lijnen zullen ook in 2020 leidend zijn, waarbij we op onderdelen wel de verbindingen met andere organisaties en activiteiten binnen en buiten de regio zullen opzoeken en versterken. Zo is het onderwerp Onderwijs bijvoorbeeld ook een van de randvoorwaarden uit de regionale Economische Agenda en maakt ook het onderwerp Regiobranding, dat natuurlijk alles te maken heeft met positionering van ons als Greenport, onderdeel uit van deze agenda. Activiteiten Gekoppeld aan de voornoemde programmalijnen heeft het bestuur van Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek ervoor gekozen om in 2020 in ieder geval aan de volgende onderwerpen prioriteit te geven: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Regionale bereikbaarheid: stimuleren en uitdragen van gezamenlijk geluid Onderwijs: samenwerking tussen alle betrokken partijen bevorderen Huisvesting arbeidsmigranten: samenwerking en oplossend vermogen bevorderen PR & Imago: realistisch beeld van imago cluster positief uitdragen en laten uitdragen Toekomst tuinbouw & handelsplaats Rijnsburg: onderzoek en visievorming Zijinstroom: onderzoeken wie nog meer in ons cluster aan de slag kan

Daarnaast zullen we ons blijven inzetten in het kader van de volgende, al langer lopende, samenwerkingen: 3

-

Ondersteuning Agrarische jongeren Duin- en Bollenstreek (tenminste bij opstart professionalisering) ‘klankbordgroep’ Flower Science, in aangepaste samenstelling Projectpartner Bollenpolder van de Toekomst (inzetten om projecttrekker te worden) Projectpartner Enjoy the Flowers (verduurzamen en doorontwikkelen zodat synergie tussen groene sectoren en toerisme versneld wordt) Programmapartner Vitale Teelt Projectpartner Fundamentele Systeemsprong Bollenteelt, Bollencoaster & Vitale Hyacint Coördinatie Startnotitie Duurzame Energietransitie Greenport Duin- en Bollenstreek Inzet t.b.v. Tuinbouwakkoord, o.a. trekker Transitietafel Gezonde Planten

In 2020 zullen we tenminste 12 netwerkactiviteiten (mede)organiseren. Op dit moment hebben we daarvoor al in beeld: -

Kennisplein Mechanisatiebeurs Vijfhuizen 7 – 9 januari Landscaping & De Groene Start (i.s.m. Wellantcollege) maart Inhoudsstoffen (i.s.m. Wellantcollege) april Tuinbouwbattle Ruimte om te ondernemen Toekomst tuinbouw & handelsplaats Rijnsburg Storytelling / license to produce Aantrekkelijk werkgeverschap Bollenpolder van de Toekomst Enjoy the Flowers Bokashi Bollenstreek in Bedrijf 15 augustus Holland Dahlia Event 21 – 23 augustus Greenport Congres najaar

Vanuit voornoemde activiteiten zullen we tevens verder werken aan een groeiagenda voor de langere termijn. Op dit moment zijn wel diverse onderwerpen en betrokken partijen voor deze agenda in beeld, maar is nog geen concrete afbakening en prioritering bekend. Dit zal in de loop van 2020 wel het geval zijn. Mensen Het bestuur van Greenport Duin- en Bollenstreek heeft als taak om te voorzien in een adequate bemensing van het programmabureau. In dat kader is eind 2019 een nieuwe overeenkomst gesloten met Andries Middag als programmamanager en worden in januari 2020 nieuwe overeenkomsten gesloten met Esther den Hertog, Karin Heppener en Eva van der Kwast (online communicatie). Voor de financiële administratie is overeenstemming met een nieuwe uitvoerder vanaf het moment dat de stichting haar eigen financiële huishouding (bankrekening, bestuursaansprakelijkheidsverzekering) op orde heeft. Tot die tijd blijft de financiële ondersteuning in gemeentelijke handen.

4

Middelen Er is in 2020 beschikking over een ruime financiële basis voor het uitvoeren van de taken van Greenport Duin- en Bollenstreek. Aanvullend op de ‘basisfinanciering’ vanuit de verschillende overheidspartijen (gemeenten en provincie) van ca. €215 k, resteert nog ca. €111 k projectsubsidie t.b.v. Flower Science-activiteiten voor 2020 en 2021 en zijn er bij Provincie Zuid-Holland (ca. €100 k) en Economic Board Duin- en Bollenstreek (ca. €215 k) gereserveerde budgetten beschikbaar voor 2020 (en 2021). Voor 2020 resulteert dit in de volgende begroting. Begroting 2020 (€ x 1.000) Onderwerpen Bereikbaarheid Onderwijs Huisvesting arbeidsmigranten Toekomst tuinbouw & handelsplaats Rijnsburg Zijinstroom Netwerkactiviteiten Stichting*1 Bollencoaster Startnotitie Energietransitie Inzet TBA Overige lopende verplichtingen*2 Algemeen, inclusief huisvesting*3 Ontwikkelagenda Gemeentelijke bijdragen Provinciale bijdragen Projectsubsidie FSc-activiteiten Overige Greenport-budgetten EBDB

Uitgaven Inkomsten 5 20 5 20 15 150 18 10 30 25 13 18 41 136 180 135 41 100 481 481

Uitgangspunten 1. Uitgaande van 3 x €150 vacatievergoeding a 40 weken. 2. Deels ook ‘gecoverd’ onder netwerkactiviteiten. 3. Huisvesting nieuw kantoor iets duurder (ca. € 6 k); €1 k bestuursaansprakelijkheidsverzekering; €1 k licenties e.d.; €3 k financiële administratie.

5

Bijlage 1 Groslijst Jaarplan 2020 d.d. 4 oktober 2019 Versterken van de bestaande (vier) programmalijnen: 1. Ruimte en bereikbaarheid: a. Binnen ons bestuur moeten we nog doorpraten over de manier waarop we ons ‘t.o.v.’ GOM willen profileren, als onze partners (zoals de jonge ondernemers) ons bijvoorbeeld vragen om ons hard te maken voor ruimere bouwmogelijkheden of een lagere bollengrondcompensatie. Ook moeten we doorpraten over het verzoek van GOM om hen te helpen ‘hun verhaal’ beter te vertellen, o.a. door vaker en aansprekender resultaten te delen via onze eigen en andere media. b. In aansluiting op het landelijke Klimaatplan, de Regionale Energiestrategie (RES) Holland-Rijnland en de verschillende sectorale visies en plannen loopt op dit moment (m.m.v. diverse partners in de Greenport) een aanbestedingstraject om te komen tot een Startnotitie Energietransitie voor onze Greenport. Er ligt namelijk nog een ‘gat’ tussen de verschillende landelijke afspraken en plannen en de regionale inbedding en uitvoering. c. Verder ‘laden’ en concretiseren van het project ‘Bollenpolder van de Toekomst’ (lopend, op zoek naar financiering voor uitvoering, diverse partners betrokken) tot state of the art voor alle bollenteeltgebieden in ons land. d. Traject Toekomst Tuinbouw Duin- en Bollenstreek i.s.m.

GOM, Glastuinbouw NL en Royal Flora Holland (RFH) om de mogelijkheden voor modernisering van het bestaande areaal glastuinbouw te actualiseren en de handelsplaats Rijnsburg verder te versterken m.b.v. landelijke kennis partners Tuinbouwakkoord (TBA). e. Onderzoeken van de mogelijkheden om een beter regionaal ‘geluid’ v.w.b. bereikbaarheid van de streek te organiseren. f. Onderzoeken van de mogelijkheden om huisvesting van seizoensarbeiders te vergemakkelijken – met als bedoeling om hiermee ook andere categorieën woningzoekenden te helpen. 2. Innovatie en duurzaamheid: a. Vitale Teelt 2030 (richt zich met name op de bollenteelt) verbreden met meer ketenpartijen en sectoren (tuinbouw, ‘periferie’) en verdiepen door hier tenminste extra inzet op het gebied van waterkwaliteit (i.s.m. HHR) en biodiversiteit (i.s.m. Naturalis) aan toe te voegen. Hiermee komt chemievrij telen dichterbij. Deze wens leeft nadrukkelijk bij de jonge ondernemers. b. Onderzoeken in hoeverre we m.b.v. kennis van Wageningen UR en ‘andere’ instellingen voor onderzoek en onderwijs (Leiden, Delft, Rotterdam) een verdere verdieping op het gebied van ‘harde’ innovatie in mogelijk is (zowel qua celbiologie als technologie en logistiek). 3. Onderwijs en arbeidsmarkt: a. Met hernieuwde energie voortzetten van de activiteiten van het Groene Onderwijscentrum i.s.m.

EBDB, gericht op het stimuleren van contact tussen ondernemers uit de Greenport en leerlingen, studenten en onderwijs, met nadrukkelijk aandacht voor de verbinding tussen de Greenport en toerisme. b. Samen met de verschillende onderwijspartners in de regio (o.a. EBDB, Fioretti, KTS, Wellant, HiH, HvL) onderzoeken op welke manier we de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven in de regio kunnen bestendigen m.b.v. landelijke kennis partners TBA en provinciale Human Capital Agenda (HCA). Doel: kennis uit de klas/collegezaal naar de kas en bollengrond brengen en vice versa. c. Samen met partners in de regio (RFH, UWV, SBB) onderzoeken in hoeverre versterkte inzet op zij-instromers uit andere sectoren en/of met afstand tot de arbeidsmarkt kansen biedt voor bedrijfsleven in de regio, a la GroenStart. 6

4. Positionering: a. Netwerk binnen én buiten de regio verbreden en écht samen werken, waarbij we ons in eerste instantie (voor die versterking) richten op EBDB, HHR en Provincie ZuidHolland (PZH) en de mogelijkheden voor samenwerking met Haarlem, Leiden en Amsterdam (en eventueel Rotterdam) en Innovation Quarter onderzoeken. Steden bieden kansen voor afzet, ambassadeurs en werkgelegenheid. b. Communicatiefunctie van de Greenport versterken, onder andere door onze eigen media beter en meer inhoudelijk te benutten, met regelmaat deel te nemen aan of initiatief te nemen voor werkbezoeken van bijvoorbeeld politici en door te onderzoeken welke meerwaarde we kunnen leveren aan initiatieven als ‘Bollenstreek in Bedrijf’, ‘Kom in de Kas’ en ‘Enjoy the flowers, respect our pride’. Binnen ons bestuur moeten we nog doorpraten over óf en hoe we ons op het ‘grote publiek’ in de regio willen richten en hoe wij onderdeel van ‘het grote verhaal’ van de streek willen zijn. Deze wens leeft nadrukkelijk bij de jonge ondernemers. c. Betere programmering (meer in lijn met programma, innovatiever, voor breder publiek) van Flower Science-activiteiten, integratie van het label ‘Flower Science’ binnen de Greenport. 5. Onderzoeken hoe we – aanvullend op hetgeen hiervoor beschreven is crossovers/verbindingen kunnen leggen/versterken met: a. Recreatie & toerisme (i.s.m. EBDB en Keukenhof). b.

Transport & logistiek (i.s.m. Bedrijfsleven Bollenstreek). c. Handel (i.s.m. Anthos) d. Visserij e. Space (i.s.m. EBDB)

7

Bijlage 2 Eerste prioritering door het bestuur i.o. d.d. 18 oktober 2019 Programmalijn

Onderwerp

Karakter

Planning

Aandachtspunten

Gezamenlijke prioriteit (door minimaal drie bestuurders genoemd Ruimte & bereikbaarheid

Bereikbaarheid%

Gezamenlijk standpunt (bepalen en) uitdragen

Lopend

Aanhaken op BO Bereikbaarheid & maatschappelijke adviesgroep Duinpolderweg

Onderwijs & arbeidsmarkt

Opleiding%

Programma & activiteiten opzetten

Meteen beginnen

Aansluiten bij Businesscase EBDB

Huisvesting arbeidsmigranten%

Rol en toegevoegde waarde bepalen

Verkennen

Verhouding t.o.v. overheden

Imago (+ PR + licence to produce)*%

Programma & activiteiten opzetten

Verkennen

Doelgroepen bepalen, (deels) samenwerken met Agrarische jongeren Duin- en Bollenstreek

Rol PZH

Positionering

Eventuele prioriteit (door twee bestuurders genoemd) Ruimte & bereikbaarheid

Toekomst tuinbouw & handelsplaats Rijnsburg

Onderzoek & lobby

Voorbereiden

Onderwijs & arbeidsmarkt

Instroom

Rol en toegevoegde waarde bepalen

Verkennen

* ook benoemd door jongeren % ook benoemd door klankbordgroep Flower Science

Voorgaande prioritering is door het bestuur i.o. overgenomen, met als belangrijkste kanttekeningen/voorwaarden/aanvullingen dat er in 2020 ook op een goede manier aandacht besteed moet worden aan de onderwerpen RO, onderzoek, certificering en de huidige Flower Science-activiteiten. Voor de volledigheid zijn hierna de overige onderwerpen uit lijst met prioriteiten weergegeven.

8

Programmalijn

Onderwerp

Karakter

Planning

Opmerkingen

Over nadenken (door één bestuurder genoemd of door kbg FSc genoemd) Ruimte & bereikbaarheid

Uitbreidingsmogelijkheden bouwvlakken* Bollengrond (compensatie en opwaardering) Energietransitie

Innovatie & duurzaamheid

Chemie* Onderzoek Advies Certificering

Positionering

Lobby & beleid afstemmen

Overig

Agrotoerisme% Samenwerking overheden (o.a. ODWH)%

* ook benoemd door jongeren % ook benoemd door klankbordgroep Flower Science

9

Bijlage 3 Verdere uitwerking prioriteiten d.d. 21 november 2019 – geactualiseerd 7 januari 2020

1. Bereikbaarheid Relatie met doelstelling en Tuinbouwakkoord Rechtstreeks verband met hoofddoel: bereikbaarheid is één van de belangrijkste voorwaarden voor economische prestaties en een belangrijke randvoorwaarde voor woonaantrekkelijkheid en landschappelijke kwaliteit. Geen rechtstreeks verband met TBA, hoewel bereikbaarheid wel een belangrijke voorwaarde voor een goede Ruimtelijke Inrichting en een goede (Vers)logistiek is. Vanuit markt en cluster wordt al jarenlang – zij het diffuus – gevraagd om verbetering van de bereikbaarheid. Aanleiding De regionale bereikbaarheid van de Greenport Duin- en Bollenstreek is al decennialang onderwerp van gesprek. Soms wordt er ook een daadwerkelijke (tijdelijke) verbetering van deze bereikbaarheid gerealiseerd. Een korte analyse van de gang van zaken in de afgelopen jaren leert dat er in veel gevallen geen sprake is/was van een gezamenlijk geluid vanuit overheid dan wel bedrijfsleven, laat staan van een gezamenlijk geluid vanuit overheid én bedrijfsleven. Die diffuse signalen vanuit de regio hebben niet bijgedragen aan de gewenste en noodzakelijke verbetering van de regionale bereikbaarheid (understatement).

Zonder overdreven verwachtingen te hebben van de invloed die Greenport Duin- en Bollenstreek in haar eentje kan hebben op een meer gezamenlijk geluid, ligt er wel ‘vrije ruimte’, om andere partijen te helpen en te stimuleren om tot een meer gezamenlijk geluid te komen én dit gezamenlijke geluid met meer kracht te laten horen op de diverse plekken waar de Greenport en haar partners acteren. Activiteiten -

-

Stimuleren van intergemeentelijk Bestuurlijk Overleg Bereikbaarheid om met een gezamenlijk geluid te komen in gezamenlijkheid met organisaties vanuit maatschappelijk middenveld en bedrijfsleven. Stimuleren van diverse organisaties (maatschappelijk en bedrijfsleven) om met een gezamenlijk geluid te komen in gezamenlijkheid met de vijf gemeenten in de regio. Uitdragen van voornoemd gezamenlijk geluid in de diverse gremia waar Greenport en/of haar partners actief zijn. Uitdragen van voornoemd gezamenlijk geluid via de (sociale) media van Greenport en haar partners, zowel passief (geluid versterken) als actief (geluid maken).

Inzet -

Bestuurders en partners via hun eigen netwerken. Werkorganisatie en partners via hun eigen netwerken. Eventueel creëren van ‘eigen’ content, om gezamenlijk geluid onder de aandacht te brengen/houden.

10

-

Eventueel aansluiten bij/organiseren van een (publieks)activiteit over dit onderwerp (wat we vroeger Flower Science-activiteiten noemden).

Randvoorwaarden -

Er moet sprake zijn van een gezamenlijk geluid. Verantwoordelijkheid t.a.v. deze prioriteit bestuurlijk verankeren bij één of een duo van bestuurders. Beperkte/geen invloed op budget (max. €5 k).

11

2. Onderwijs Relatie met doelstelling en Tuinbouwakkoord Direct verband met hoofddoel: goed onderwijs is een belangrijke voorwaarde voor het behouden en versterken van de economische en duurzame prestaties van de Greenport, onderzoek is nodig om duurzame prestaties te (kunnen blijven) leveren. Twee subdoelen gaan specifiek hier op in: initiëren, stimuleren en (doen laten) ontwikkelen en uitvoeren van innovatief en hoogwaardig onderzoek en onderwijs én het realiseren van een kennisinfrastructuur en kennisoverdracht. Rechtstreeks verband met TBA, door middel van de transitietafel(s) Onderwijs & Arbeidsmarkt (en Innovatie). Vanuit markt en cluster wordt al jarenlang gevraagd om verbetering van het onderwijs en onderzoek in/voor de regio.

Aanleiding Samenwerking tussen onderwijs, onderzoek, ondernemers(organisaties) en overheid is nodig om de verschillende uitdagingen waarmee alle betrokken partijen te maken hebben het hoofd te kunnen bieden. Voor ‘het onderwijs’ is het belangrijk relevant en up tot date te blijven, om zelf aantrekkelijk te blijven voor scholieren en studenten en om over goed personeel te kunnen beschikken. Voor de praktijk is het belangrijk dat het onderwijs relevant en up tot date blijft om zo over goed geschoolde ondernemers en medewerkers te kunnen beschikken. Beide voornoemde zaken zijn geen vanzelfsprekendheid en vragen continue inzet van en afstemming tussen alle betrokken partijen. In de Greenport lopen op dit moment verschillende activiteiten die zich richten op het versterken van de relatie tussen onderwijs en de omgeving, waarbij soms ook nadrukkelijk aandacht is voor zijinstromers op de arbeidsmarkt. Kort samengevat (we vergeten vast nog iets) betreft dit: -

-

-

-

-

Businesscase Economic Board Duin- en Bollenstreek: vier concrete actielijnen (waaronder de activiteiten ‘Green Unplugged’ en ‘Groen Onderwijscentrum’) en één lijn gericht op het verduurzamen van (het werken aan) de relatie tussen onderwijs en omgeving in de regio. Betrokken onderwijsinstellingen uit zowel op basis- als vervolg- en beroepsonderwijs. Bollenacademie: een samenwerkingsverband van bedrijfsleven, onderwijs, onderzoek en teeltadvies met als doelen om een goed scholingsaanbod te realiseren voor studenten en werkenden, het reguliere bloembollenonderwijs verder te ontwikkelen en de instroom in het onderwijs en de deelname aan scholing voor werkenden in de sector te vergroten. Sterk techniekonderwijs: binnen de Greenport bestaan twee regio’s met hun eigen plannen en (landelijke) middelen (financiën, ondersteuning, data, inspiratie, tools en informatie) om te werken aan een duurzaam, dekkend en kwalitatief sterk technisch onderwijs voor en door vmbo-scholen, mbo-instellingen, bedrijfsleven en regionale overheid. Betrokkenheid Greenport is tot nog toe beperkt, partners (o.a. Wellant en KAVB) zijn wel aangesloten. Uitwisseling tussen studenten en medewerkers van de samenwerkende universiteiten van Rotterdam, Leiden en Delft en ondernemers in de Greenport bevindt zich in een (ad hoc) opstartfase, met een intermediaire rol voor Greenport.

Onder andere via de agenda van het Tuinbouwakkoord kan deze uitwisseling versterkt worden. Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) faciliteert een zogenaamde ‘Pilot praktijkleren met de praktijkverklaring in het mbo’, om de overgang naar werk te versoepelen en de kans op blijvend werk vergroten. De pilot is bedoeld voor werkzoekenden 12

-

-

-

en werkenden zonder startkwalificatie, voor wie het behalen van een volledig mbo-diploma (incl. entreeopleiding) of een mbo-certificaat vooralsnog niet haalbaar lijkt. In deze pilot is een belangrijke rol weggelegd voor de betreffende mbo-instelling (Wellant?), die tot op heden nog geen gebruik heeft gemaakt van deze mogelijkheid. Er doen zich analogieën voor met private initiatieven van bijvoorbeeld Royal Flora Holland, KLM en het Rotterdamse havenbedrijfsleven. Door Glastuinbouw Nederland worden diverse projecten en activiteiten uitgevoerd op dit thema, waarbij participatie vanuit (ondernemers uit) Greenport Duin- en Bollenstreek tot nog toe beperkt was. Een aantal voorbeelden is Vlog uit de Kas, Go Go Greenhouse, Directeur voor een dag en Kasgroeit. Greenport werkt, zowel projectmatig als programmatisch, op diverse onderdelen samen met (onderzoekers en studenten van) Wageningen UR. Via deze projecten wordt nieuwe kennis ontsloten voor studenten en ondernemers en andere partners. In navolging van Greenport Noord-Holland Noord participeren ook in onze Greenport volgend jaar scholieren in de zogenaamde ‘Tuinbouwbattle’, waarbij basisscholen met elkaar de strijd aan gaan voor de beste tulpenteelt m.b.v. een teeltopstelling met ledverlichting op een teeltkar.

Activiteiten Er zijn keuzemogelijkheden variërend van een meer basale ‘low profile’ inzet in lijn met de huidige inzet tot een versterkte inzet, met mogelijk ontwikkeling van (een) eigen programma en projecten. Met een oplopende ambitie zouden we de volgende activiteiten moeten en/of kunnen ondernemen: -

-

-

-

Deelnemen in Businesscase Economic Board Duin- en Bollenstreek: Green Unplugged + Groen Onderwijscafé (= voormalige Flower Science-activiteit) + studie- en lesopdrachten. We kunnen variëren met de inzet gericht op het verduurzamen en verder uitbouwen van dit programma. Advies: in ieder geval voorlopig nauw bij betrokken blijven en actief ‘meedoen’. Activiteiten Bollenacademie en STO volgen en waar relevant communicatief uitdragen (in principe alleen versterken van communicatie door voornoemde, eventueel eigen communicatie creëren als dat iets toevoegt). Meeliften op verdergaande samenwerking tussen ‘andere’ universiteiten en ondernemers(organisaties) uit Greenport. Meeliften op landelijke projecten en activiteiten Glastuinbouw Nederland en verbinding met Greenport versterken (bijvoorbeeld door ‘hen’ naar ‘ons’ toe te halen op een activiteit). Blijven participeren in programma’s en projecten waarin we samenwerken met WUR. We kunnen variëren met de inzet als het gaat om het zelf actief aandragen van en/of participeren in projecten. Tot nog toe ‘beperkten’ we ons tot het communicatief ‘uitventen’ van de project(resultat)en, bijvoorbeeld door de voormalige Flower Science-activiteiten. Tuinbouwbattle in onze Greenport organiseren (hebben we al toegezegd). Aanjagen en eventueel mee-opzetten van pilot praktijkleren SBB in onze Greenport.

Belangrijk notie hierbij is dat het in (bijna) alle gevallen gaat over: onderwijs in een groene context, wat inhoudt dat dit onderwerp breder is dan het groenonderwijs in/voor onze regio. Inzet -

Bestuurders en partners via hun eigen netwerken. Werkorganisatie en partners via hun eigen netwerken. Eventueel creëren van ‘eigen’ content, om dit onderwerp onder de aandacht te brengen. 13

-

-

(Mee-)organiseren van (publieks)activiteiten over dit onderwerp (wat we vroeger Flower Science-activiteiten noemden), in de vorm van Tuinbouwbattle, Green Unplugged, Groen Onderwijscafé en eventueel nog een nieuwe/extra activiteit in aansluiting op de activiteiten vanuit EBDB. Afhankelijk van keuze bestuur: meer actieve inzet op strategie (op welke onderwerpen moeten onderzoek en onderwijs zich met name richten) en/of projectuitvoering (werk naar ons ‘toetrekken’).

Randvoorwaarden -

Verantwoordelijkheid t.a.v. deze prioriteit bestuurlijk verankeren bij één of een duo van bestuurders. Relatie met onderwerpen huisvesting arbeidsmigranten/goed werkgeverschap en ‘zijinstroom’: synergie tussen deze drie onderwerpen benutten. Bij een versterkte inzet: draagvlak bij partners. Bij een versterkte inzet: beschikbaarheid van voldoende middelen (€5 – 20 k). Bij een versterkte strategische inzet: op welke onderwerpen willen wij ons richten? Op basis van lopende projecten en eerdere prioritering lijken in ieder geval voor de hand te liggen: chemievrij(er) telen, certificering, waterkwaliteit, functionele biodiversiteit. Advies: twee stappen verder vooruit kijken en actief de slag maken naar onderwerpen als transport en logistiek en celbiologie.

Stand van zaken We hebben medio december met vertegenwoordigers van Wellant Greenport en de Greenports Boskoop en Aalsmeer om tafel gezeten om te bespreken hoe we in het kader van dit onderwerp meer samen op kunnen trekken. Dit gesprek zetten we voort op 22 januari a.s.. We hebben zes onderwerpen geïdentificeerd: imago, hotspot, leven lang ontwikkelen, authentiek opleiden, digitalisering en Groenstart.

14

3. Huisvesting arbeidsmigranten Relatie met doelstelling en Tuinbouwakkoord Indirect verband met hoofddoel: huisvesting van arbeidsmigranten (in de regio) is nodig om de economische prestaties van de Greenport te kunnen blijven leveren en moet goed uitgevoerd worden, om geen (negatieve) invloed te hebben op de woonaantrekkelijkheid en landschappelijke kwaliteit. Geen rechtstreeks verband met TBA, hoewel goede huisvesting wel een belangrijke voorwaarde voor een goede Ruimtelijke Inrichting is. Vanuit markt en cluster wordt al jarenlang gevraagd om en gewerkt aan de verbetering van de mogelijkheden om arbeidsmigranten te huisvesten. Aanleiding Al decennialang wordt in de bedrijfsvoering door (met name primaire) bedrijven uit de Greenport gebruik gemaakt van zogenaamde ‘arbeidsmigranten’. De laatste jaren is de aandacht voor dit onderwerp toegenomen. Deze aandacht spitst zich onder meer toe op de wijze waarop deze arbeidsmigranten gehuisvest worden. Hierbij is ten minste een tweetal factoren te onderscheiden: -

-

Belang van goede huisvesting vanuit goed werkgeverschap (goede huisvesting is randvoorwaarde nummer 1 voor arbeidsmigranten om te komen (of niet)), in het licht van de afnemende aantrekkelijkheid van Nederland als werkterrein voor arbeidsmigranten uit de ‘traditionele’ landen van herkomst (m.n. wet- en regelgeving en sociale akkoorden). Belang van goede huisvesting vanuit goede ruimtelijke ordening/huisvestingsbeleid overheden: goede huisvesting helpt om scheefwonen onder deze en andere doelgroepen te voorkomen en op te lossen, doorstroom in de woningmarkt mogelijk te maken en oneigenlijk gebruik van recreatieverblijven te voorkomen, in het licht van een ambivalente houding t.a.v. allochtonen in algemene zin bij een groot deel van de Nederlandse samenleving en politiek én een economisch positieve conjunctuurgolf en bijbehorende belangstelling voor woningruimte in de Randstad.

Initiatieven gericht op het verbeteren van huisvesting van arbeidsmigranten worden op dit moment met name vanuit directe belanghebbenden (huisvesters, uitzendbureaus, werkgevers) geïnitieerd en met de nodige NIMBY tegemoet getreden door omwonenden en gemeentepolitici. In dit ‘debat’, dat zich verhit en verhardt, ontbreken met regelmaat feiten en bruikbare causaliteit. Activiteiten -

-

Beginnen met het verkennen van de ‘vrije ruimte’ voor Greenport op dit onderwerp door middel van het voeren van gesprekken met vertegenwoordigers van huisvesters, uitzendbureaus, werkgevers en eventueel omliggende steden. Afhankelijk van de uitkomst van deze verkenning gerichte vervolgactiviteiten organiseren. In ieder geval één (publieks)activiteit gericht op dit onderwerp organiseren in de eerste helft van 2020.

Inzet -

Verkenning door werkorganisatie i.s.m. partners (ambtelijk en bestuurlijk) bij lokale overheden, o.a. door adviseurschap Taskforce Huisvesting arbeidsmigranten.

Randvoorwaarden 15

-

Verantwoordelijkheid t.a.v. deze prioriteit bestuurlijk verankeren bij één of een duo van bestuurders. Relatie met onderwerpen onderwijs en ‘zij-instroom’: synergie tussen deze drie onderwerpen benutten. Bij een versterkte inzet: draagvlak bij partners. Bij een versterkte inzet: beschikbaarheid van voldoende middelen (€ 5 k +).

16

4. PR & Imago Relatie met doelstelling en Tuinbouwakkoord Indirect verband met hoofddoel: PR & Imago helpen om de prestaties van de Greenport te laten zien (preach what you practice) en omgekeerd helpen ze om de prestaties duurzaam te houden (practice what you preach). Goede PR & Imago dragen bij aan het laten zien van de woonaantrekkelijkheid en landschappelijke kwaliteit van de regio. Direct verband met het subdoel gericht op kennisoverdracht. Geen rechtstreeks verband met TBA, hoewel het TBA wel input oplevert waarop we in de regio kunnen meeliften. Vanuit markt en cluster wordt al jarenlang – zij het diffuus – gewerkt aan verbetering van het imago. Aanleiding Hoewel het merendeel van de Nederlandse bevolking – en zeker ‘de rest van de wereld’ – overwegend positief is over de Nederlandse land- en tuinbouw (maatschappelijke waardering 2017: 7,7, in lijn met voorgaande jaren), is er onder (veel) ondernemers sprake van een ervaren gebrek aan waardering. Hoewel deze ervaring in veel gevallen gebaseerd is op incidenten en spanning in relaties tussen ondernemers en maatschappij (en als vertegenwoordiger daarvan soms de overheden) niet exclusief voorbehouden is aan de sierteeltsector, wordt al jarenlang door diverse sectororganisaties en commerciële partijen actief inzet gepleegd op positieve beïnvloeding van het imago van producent en product (vgl.

Kom in de Kas, Bollenstreek in bedrijf, Open dagen Albert Heijn, Boer Bewust, Boert Bewust etc.). Ook agrarische jongeren in onze Greenport geven aan dat extra inzet op het onderwerp PR & Imago noodzakelijk is en dat de huidige inzet daarop vanuit de traditionele sectororganisaties tekort schiet. In de praktijk merken we dat sommige gemeentelijke politici hun standpunten t.a.v. onderwerpen die voor de partners in de Greenport van belang zijn onvoldoende baseren op feitelijke kennis van zaken. Als je hierbij in ogenschouw neemt dat uit onderzoek blijkt dat de waardering voor de agrarische sector in de breedte toeneemt wanneer de bekendheid met de sector toeneemt, is helder dat er sowieso nog wat te winnen valt. Activiteiten -

-

-

Aanwezige kennis en ervaring aanbieden om bestaande activiteiten, zoals Bollenstreek in Bedrijf, Enjoy the Flowers en regionale uitvoeringen van Kom in de Kas, te versterken, al dan niet in combinatie met een versterkte aanwezigheid en zichtbaarheid vanuit Greenport met voor ons relevante onderwerpen en activiteiten. In onze eigen berichtgeving consequent aandacht hebben voor (de invloed op) het imago van onze partners in de Greenport bij relevante ontwikkelingen en activiteiten. Ondernemers (zowel individueel als via sectorplatform als via agrarische jongeren) helpen in hun ‘zoektocht’ om met het onderwerp PR & Imago concreet aan de slag te gaan, zowel door ze zelf een spiegel voor te houden (is het echt zo erg als wij denken?) als door ze in contact te brengen met bruikbare partners uit ons netwerk. Samen met ketenpartijen onderzoeken op welke wijze verdergaande en versnelde certificering van primaire producenten in de Greenport kan bijdragen aan verbetering van het imago.

17

-

Verder verkennen van de ‘vrije ruimte’ voor Greenport op dit onderwerp door middel van het voeren van gesprekken met vertegenwoordigers van onze partners in de Greenport. Eventuele combinaties met activiteiten van EBDB gericht op regiobranding. Afhankelijk van de uitkomst van deze verkenning gerichte vervolgactiviteiten organiseren.

Inzet -

Bestuurders en partners via hun eigen netwerken. Werkorganisatie en partners via hun eigen netwerken. Eventueel creëren van ‘eigen’ content, om dit onderwerp onder de aandacht te brengen. Aantal bestaande activiteiten versterken met onze kennis en ervaring, eventueel uit te breiden met extra inzet voor onze eigen doelen. In ieder geval één (publieks)activiteit gericht op dit onderwerp organiseren in de eerste helft van 2020. Verkenning door werkorganisatie en bestuur i.s.m. partners waar we wat kunnen toevoegen op dit onderwerp, in ieder geval door in gesprek te gaan met onze partners in de regio.

Randvoorwaarden -

-

Verantwoordelijkheid t.a.v. deze prioriteit bestuurlijk verankeren bij één of een duo van bestuurders. Draagvlak bij (project)partners voor versterkte inzet. Goede afbakening van doelen en doelgroepen voor dit onderwerp. We kunnen profiteren van het feit dat de ogen van veel partijen op ons en op onze regio gericht zijn, maar moeten hierdoor niet ‘verdrinken in’ of ‘bezwijken onder’ dit onderwerp. Bij een versterkte inzet: beschikbaarheid van voldoende middelen (€5 – 20 k) (er is nog budget voor dit onderwerp gereserveerd voor ons bij EBDB).

18

5. Toekomst tuinbouw & handelsplaats Rijnsburg (verder uit te werken) Relatie met doelstelling en Tuinbouwakkoord Rechtstreeks verband met hoofddoel: om de prestaties van de Greenport te kunnen versterken is het belangrijk te weten waar we naartoe willen gaan met specifiek de tuinbouw en de handelsbedrijven in Rijnsburg. Bij het onderzoeken van het toekomstbeeld zijn woonaantrekkelijkheid en landschappelijke kwaliteit belangrijke factoren. Direct verband met het subdoel gericht op het ontwikkelen en in stand houden van een permanent platform voor strategisch overleg op het gebied van de sierteeltsector. Mogelijk rechtstreeks verband met TBA, door middel van hulp afkomstig van de transitietafel Ruimtelijke Inrichting. Vanuit markt en cluster wordt al jarenlang – met verschillende meningen – gevraagd om een concreet (soms anders dan huidig) toekomstbeeld voor tuinbouw en handelsplaats. Aanleiding Ondanks alle inspanningen vanuit de diverse betrokken partijen, is het de afgelopen jaren niet of nauwelijks gelukt om de aanwezige concentratiegebieden voor glastuinbouw verder te versterken. Wel zien we dat veel bedrijven met hun bedrijfsvoering gestopt zijn en hun bedrijfsbebouwing gesloopt hebben of voor andere doeleinden gebruiken.

Een aantal (ruimtelijke) ontwikkelingen biedt mogelijk aanknopingspunten om op regionaal niveau nog eens opnieuw te kijken ‘hoe de puzzel gelegd’ kan worden. Wanneer ‘andere functies’ financieel kunnen bijdragen aan verplaatsing van tuinbouwbedrijven van locaties met minder toekomstperspectief naar het primaire tuinbouwconcentratiegebied Trappenberg-Kloosterschuur, levert deze ontwikkeling een bijdrage die in het belang is van de Greenport als geheel. Ten aanzien van het concentratiegebied Trappenberg-Kloosterschuur geldt dat versterking door middel van een betere energiehuishouding mogelijk is en dat het (nog) niet volledig benutten van de beschikbare ontwikkelruimte mogelijk ook ruimte voor andere (tijdelijke) functies biedt. (Tijdelijke) functiewijziging van glastuinbouwbestemming zal in alle gevallen nauwkeurige afstemming met andere betrokken overheden, met name Provincie Zuid-Holland, vragen. Ten aanzien van de handelsplaats Rijnsburg geldt juist dat er een grotere behoefte aan (uitbreidings)ruimte is dan op dit moment planologisch-juridisch voorzien. Onderzoek en visievorming kan helpen om deze ruimte ‘dichterbij’ te brengen.

Partners Partners Transitietafel Ruimtelijke Inrichting, Royal Flora Holland, GOM, Glastuinbouw Nederland, individuele tuinbouwondernemers en handelsbedrijven, Provincie Zuid-Holland.

Stand van zaken Op 14 januari praten we met een procesbegeleider die vanuit Greenports Nederland is aangesteld om regionale Greenports te ondersteunen bij ruimtelijke inrichtingsprojecten, zoals mogelijk als uitkomst van dit traject plaats gaan vinden. 19

6. Zijinstroom (verder uit te werken) Relatie met doelstelling en Tuinbouwakkoord Indirect verband met hoofddoel: zijinstroom kan helpen om de economische prestaties van de Greenport te kunnen blijven leveren. Bovendien boor je door middel van zijinstromers een groep mensen aan met (mogelijk) nieuwe ideeën en netwerken, die kunnen helpen bij verduurzaming en het vertellen over de prestaties van de Greenport en een impuls kunnen geven aan (het gebruik van) het onderwijs in/voor de regio. Via deze twee lijnen is er een direct verband met twee subdoelen, gericht op onderwijs én kennisinfrastructuur en -overdracht. Mogelijk rechtstreeks verband met TBA, door middel van hulp afkomstig van de transitietafel Onderwijs & Arbeidsmarkt. Vanuit markt en cluster wordt (nog) niet echt gezamenlijk werk gemaakt van zijinstromers. Een organisatie als Royal Flora Holland en individuele ondernemers doen dit al wel (met succes).

Aanleiding Door diverse oorzaken (o.a. gebrek aan personeel afkomstig uit de traditionele vakopleidingen) zien we (de noodzaak voor) zijinstroom in de bedrijven in de Greenport toenemen. Soms zijn dit mensen die alleen vaktechnisch een achterstand tot deze arbeidsmarkt hebben, soms spelen ook andere beperkingen (fysiek, mentaal, sociaal) een rol. In andere Greenports (Noord-Holland Noord, West-Holland) wordt met succes gewerkt aan het vergroten van het arbeidspotentieel voor bedrijven in de Greenports aldaar. Dergelijke inzet kan in onze Greenport ook plaatsvinden. Deze ‘bypass’ kan tevens een oplossing zijn voor het toenemende tekort aan geïnteresseerden voor het vaktechnisch onderwijs, met alle gevolgen van dien voor de betreffende instelling(en).

Stand van zaken Een gesprek met de verantwoordelijk projectleider vanuit Greenport Noord-Holland Noord over het programma GroenStart heeft het bovengenoemde beeld bevestigd. Een verkenning naar de kansen en aanknopingspunten voor een dergelijk programma in onze regio kan op korte termijn uitgevoerd worden tegen overzienbare kosten (ca. €15 k). De komende tijd wordt verkend of er meer partijen kunnen en willen bijdragen aan een dergelijke verkenning (financieel en/of inhoudelijk).

20

7. Netwerk-activiteiten Vanuit de huidige uitvoerende partijen/personen van de Flower Science-activiteiten is het voorstel om 2020 te gebruiken om het FSc-netwerkprogramma op een logische en verantwoorde wijze te laten aansluiten en integreren in het GP-programma. Navolgende tekst is van de hand van Esther den Hertog en gaat hier nader op in. Hierbij kijken we met een schuin oog naar onze collega’s van Greenport West-Holland en de zogenaamde ‘HortiHeroes’. Uiteindelijk zullen we, later dit jaar of begin volgend jaar, met een concreet voorstel voor integratie van Greenport en Flower Science bij het bestuur terug komen. Zoals het nu in de praktijk is: de GP is een organisatie waar vooral overheden en grotere bedrijven en organisaties. HortiHeroes richt zich meer op individuele ondernemers en jongeren. Het grootste verschil is de tone-of-voice waarin de berichten gepubliceerd worden. Dat verschil hanteren wij nu ook. Ik denk dat we GP kunnen uitbouwen en aantrekkelijker maken én Flower Science integreren als een open platform voor kennisdelen in en over de sector. De Greenport heeft een eigen kennisnetwerk onder de naam Flower Science. Het netwerkprogramma richt zich op het verbinden van de vier belangrijkste groepen in de Greenport: ondernemers, overheid, onderzoek(sinstellingen) en onderwijs met als doel kennis te delen en te inspireren om te innoveren.

De activiteiten van het netwerk sluiten aan bij de programmalijnen van de Greenport, actualiteiten of vragen uit de sector. Bij de organisatie van de activiteiten wordt zoveel mogelijk de samenwerking gezocht met (kennis)partners. Bij alle bijeenkomsten wordt aandacht geschonken aan het uitnodigen, betrekken en enthousiasmeren van jongeren. Om de Flower Science activiteiten logisch te positioneren binnen de Greenport, moet een aantal stappen worden gezet. De netwerkactiviteiten richten zich op het ontsluiten van kennis tussen de vier doelgroepen (onderzoek, onderwijs, ondernemer en overheid) met als doel het stimuleren van (innovatieve)ontwikkeling in de sector. Om het netwerk te plaatsen binnen de Greenport moet komend jaar een aantal praktische, vooral materiele zaken worden georganiseerd (aanpassen website, nieuwsbrief, sociale media en ander communicatiemateriaal). De kans op verbreding van het netwerk wordt in eerste instantie in Katwijk gezocht. Zowel qua onderwerpen als qua uitbreiding van de doelgroepen zijn daar mogelijkheden. Richting en toegang vanuit de bestuurders helpt om dit vlot te trekken. Een andere kans is het richten op de directe omgeving (een nieuwe O in het rijtje) door meer publieksgerichte activiteiten toe te voegen.

De netwerkactiviteiten hebben verschillende niveaus van interactie: informeren & inspireren; participeren & ervaren; consulteren & activeren. Concreet stellen we voor om in 2020 in ieder geval de volgende activiteiten uit te voeren. Voor de volledigheid zijn ook de (lopende) ideeën en suggesties van de Flower Science-klankbordgroep weergegeven. Bij de voorgestelde activiteiten is waar mogelijk een verbinding met de hiervoor benoemde (eventuele) inhoudelijke prioriteiten gemaakt en is ook al een concreet voorstel voor de vorm van de activiteiten gedaan.

21

1. 2. -

-

-

-

Bereikbaarheid Geen zelfstandige netwerkactiviteiten. Onderwijs Ontmoeting: (gesprek op gang brengen; 20 – 30 deelnemers) over vraagstukken en opdrachten van ondernemers en uitwerkingen hiervan door scholieren/studenten. I.s.m. EBDB. Groen Onderwijscafé: a la Flower Science café, maar dan met als specifieke doelgroep studenten/scholieren van gerelateerde onderwerpen. I.s.m. Wellantcollege, als onderdeel van Bc Onderwijs & arbeidsmarkt EBDB. Green Unplugged: bedrijfsbezoek van studenten/scholieren aan relevante Greenportbedrijven. I.s.m. Wellantcollege, als onderdeel van Bc Onderwijs & arbeidsmarkt EBDB. Tuinbouwbattle: a la Tuinbouwbattle in Greenport Noord-Holland Noord.

3. Huisvesting arbeidsmigranten - Café (gericht op kennis delen): plenaire sprekers en discussie met zaal; 60 – 80 deelnemers: onderwerp: aantrekkelijk werkgeverschap om werknemers aan te trekken en te behouden, met specifieke aandacht voor de rol van huisvesting daarbinnen. Doelgroep: zowel ondernemers (en hun adviseurs) als gemeentelijke politici/bestuurders. - Werkbezoek aan goede voorbeelden van huisvesting voor alle geïnteresseerden i.s.m. Taskforce Huisvesting Arbeidsmigranten. 4. PR & Imago - Masterclass (zelf aan het werk aan de hand van inspirerende voorbeelden, maximaal 30 deelnemers, voorrang voor jongeren) over ‘imago’: hoe praat ik met de pers? We laten ons informeren door de programmamakers van Zembla en journalisten van kritische media. - Masterclass (zelf aan het werk aan de hand van inspirerende voorbeelden, maximaal 30 deelnemers, voorrang voor jongeren) over ‘license to produce’: hoe vertel ik dat ik een license to produce heb? Hoe vertel ik überhaupt over mijn bedrijf, sector en regio? In lijn met marketingstrategie EBDB. 5. Toekomst tuinbouw & handelsplaats Rijnsburg - Ontmoeting (gesprek op gang brengen; 20 – 30 deelnemers) over ‘handelsplaats Rijnsburg’: welke ontwikkelingen verwachten we? Welke ruimte willen we bieden, bijvoorbeeld voor startups of growups? I.s.m.

onderwijs en universiteiten (andere dan Wageningen UR), als onderdeel van programma ‘space between’ van EBDB. 6. Zijinstroom 7. Ruimtelijke Ordening - Ontmoeting (gesprek op gang brengen; 20-30 deelnemers) over ‘ruimte’: gemeentelijke en provinciale RO-ambtenaren, Omgevingsdienst West-Holland. - Café (gericht op kennis delen): plenaire sprekers en discussie met zaal; 60 – 80 deelnemers; onderwerp: mogelijkheden voor bedrijven; hoe kan ruimte gebruik ook anders (a.g.v. innovatie in sector).

22

8. Nog niet gethematiseerde activiteiten - Congres (inspiratie en agendasetting; 200-250 deelnemers; luisteren én meedoen): onderwerp nader te bepalen, eind 2020. 9. Lopende verplichtingen (ergens in 2020, niet per se in de eerste helft) - Een nader te categoriseren activiteit in het kader van het project Bollenpolder van de Toekomst, waarbij we de tussenresultaten van dit project presenteren.

10. Overige ideeën (in principe NIET in de eerste helft van 2020) - Café over ‘duurzaamheid’: inspiratie uit duurzaamheidsplatform handel voor verduurzamen van je bedrijf. Duurzaamheid in de keten, hoe motiveer je de toeleveranciers en afnemers om voor duurzaam te kiezen. - Café over ‘innovatie’: telen zonder chemie, wat is het alternatief? Eventuele voorbeelden: Slow Flowers + De Groene Tulp. - Café over ‘duurzaamheid’: landscaping als middel om biodiversiteit in stedelijke gebieden te vergroten. Voorbeelden uit eigen sector (JUB + Agenda De Groene Stad) + Naturalis/Leidse partners. - Ontmoeting (gesprek op gang brengen; 20-30 deelnemers) over ‘agrotoerisme’: Wat is kansrijk? Hoe pak ik dat aan? Voorbeelden uit eigen sector en regio (FAM Flowers, Tulperij) en daarbuiten. - Ontmoeting (gesprek op gang brengen; 20 – 30 deelnemers) over ‘inhoudsstoffen’: wat kun je nog meer met je product? Voorbeelden uit zorg (Erasmus ziekenhuis) en voeding. - Ontmoeting (gesprek op gang brengen; 20 – 30 deelnemers) over ‘verpakkingen’: hoe verduurzamen wij verpakkingsmateriaal? (Past bij thema circulaire land- en tuinbouw en lopende acties om plastic soep terug te dringen; voorbeelden uit andere sectoren beschikbaar). - Ontmoeting (gesprek op gang brengen; 20 – 30 deelnemers) over ‘duurzaamheid’: afval, porrihopen en biogas, mogelijkheid om eigen energiecoöperatie op te richten.

- Masterclass (zelf aan het werk aan de hand van inspirerende voorbeelden, maximaal 30 deelnemers) over ‘imago/toerisme’: is een Bollenstreek-label een kans om herkomst te claimen en daarmee kwaliteit te koppelen aan imago? - Masterclass (zelf aan het werk aan de hand van inspirerende voorbeelden, maximaal 30 deelnemers) over ‘bokashi’: is dit een manier waar bedrijven uit de agrarische sector en de overige groene sectoren samen kunnen werken? I.s.m. Meermaker Teylingen, mogelijk als onderdeel van Bollenpolder van de Toekomst. - Werkbezoeken: inspiratie vinden bij bedrijven die al iets bijzonders doen. Doelgroep: ondernemers. - Werkbezoeken: inspiratie bezoeken om te laten zien wat de ontwikkelingen in de sector zijn. Aan de hand van bedrijfsbezoeken. Doelgroep zijn overheidsinstanties, buitenlandse gasten, investeerders, bedrijven uit andere regio’s. Samenwerkingspartner: EBDB.

23

6-4-2020

6-4-2020

6-4-2020

6-4-2020

Greenport Duin- en Bollenstreek – Rapportage Q2 2020

18 augustus 2020

Voorliggende rapportage bevat de tweede rapportage dit jaar aan het bestuur van Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek (die in principe vier keer per jaar op deze wijze geïnformeerd worden) en tevens de eerste rapportage dit jaar aan het Ambtelijk en Bestuurlijk Overleg Greenport van de samenwerkende gemeenten in de regio Duin- en Bollenstreek. Na bespreking in het bestuur van de stichting respectievelijk het ambtelijk en bestuurlijk overleg kan de inhoud en/of opzet van deze rapportage aangevuld en/of gewijzigd worden. De rapportage is opgedeeld in vier onderdelen: inhoudelijke voortgang, financiële voortgang, relevante organisatorische ontwikkelingen en rapportage op enkele specifieke prestatie-indicatoren, zoals overeengekomen in de exploitatieovereenkomst tussen Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek en de vijf samenwerkende gemeenten in de regio Duin- en Bollenstreek.

Inhoudelijke voortgang 1. Ruimte en bereikbaarheid Traject Toekomst tuinbouw & handel Duin- en Bollenstreek Proces Inhoud Bijzonderheden Veel en goede betrokkenheid (nog) geen aandachtspunten Iets vertraagd door Corona ondernemers Gestart in maart 2020. Inmiddels hebben meerdere bilaterale en plenaire bijeenkomsten met ondernemers in de tuinbouw en handel plaatsgevonden. Uitvoering door Florpartners, gefinancierd door Greenports Nederland, opdrachtformulering i.s.m. GOM en gemeente Katwijk. Oplevering uiterlijk in principe 2e helft 2020. Regionale bereikbaarheid Proces Inhoud Bijzonderheden Loopt niet (goed) Duinpolderweg voorlopig ‘van We zijn tot nog toe slechts volgend op de overheden in ZH, dus weinig invloed. de baan’, alternatieven in voorbereiding. (Ook) onze bescheiden inzet i.h.k.v. de Duinpolderweg (o.a. d.m.v. een brief aan de Staten van de provincies Noord en Zuid-Holland heeft geen enkel effect gehad. 2. Duurzaamheid en innovatie Bollenpolder van de toekomst Proces Inhoud Bijzonderheden Gaat langzaam, kleiner Aangescherpte en haalbare Achtereenvolgens Corona, afhaken KAVB en zomerperiode hielpen niet bij de kernteam en directe project(idee)en. voortgang. betrokkenheid ondernemers helpen wel. Na herstart in februari en maart, gooiden achtereenvolgens Corona, het afhaken van KAVB en de zomerperiode roet in het eten, zowel bij procesmatige als inhoudelijke voortgang.

M.b.v. klein comité (bestaande uit HHR, GOM, PZH, Greenport en drie individuele ondernemers) richten we ons na de zomer met aangescherpte en haalbare project(idee)en met name op herstructurering, waterkwaliteit en biodiversiteit. Meekoppelkansen m.b.t. onderzoeken duurzame energieproductie, kringlooplandbouw en biodiversiteit (zie ook hierna). Vitale Teelt Proces Inhoud Bijzonderheden Gaat langzaam Nauwelijks voortgang Plenaire activiteit over Vitale Teelt 2e helft 2020 in de planning.

(Deels) vernieuwde samenstelling, personele omstandigheden (ziekte en sabbatical) en verschillende focus en werkwijzen bij de direct betrokkenen helpen niet om weer op stoom te komen. Inhoudelijk zetten we in dit verband nauwelijks noemenswaardige stappen, maar zijn we wel de medeaanstichter van een breder initiatief om onderzoek en demonstratie in de bollenteelt meer samen te doen en te delen, waar ook Keukenhof bij betrokken is. Project Fundamentele Systeemsprong Bollenteelt Proces Inhoud Bijzonderheden Verloopt conform planning Geen aandachtspunten Bescheiden rol als project- en communicatiepartner. Project Bollencoaster Proces Inhoud Bijzonderheden Verloopt conform planning Geen aandachtspunten Bescheiden rol als projectpartner. Project Vitale Hyacint Proces Inhoud Bijzonderheden Verloopt conform planning Geen aandachtspunten Bescheiden rol als projectpartner en voorfinancier. Greenport Duin- en Bollenstreek klimaatneutraal 2040 Proces Inhoud Bijzonderheden Verloopt conform planning Kleinschalige windenergie en Brede betrokkenheid van partners bij overheden en bedrijfsleven.