7. Raadsvoorstel Verordening op de adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk (13201)

Aan de gemeenteraad

Kenmerk Programma Onderwerp

: Z13201D13205 : Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling : Verordening op de adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk

Katwijk, 18 mei 2021

Aanleiding en doel

Het programma Aan de slag met de Omgevingswet heeft een aantal criteria vastgesteld waaraan overheden bij het inwerkingtreden van de Omgevingswet minimaal moeten voldoen. Eén van de criteria is dat het bevoegd gezag (en/of haar uitvoeringsorganisatie) in staat is om aanvragen voor omgevingsvergunningen te beoordelen volgens de eisen van de Omgevingswet. Dit leidt tot een actiepunt dat opgenomen is in de lijst van minimale acties van de VNG: het instellen van de adviescommissie omgevingskwaliteit. De huidige werkwijze Sinds december 2013 kent de gemeente Katwijk een Erfgoedcommissie. Voor die tijd bestond er een geïntegreerde commissie die ging over welstand en monumenten. Dit bleek destijds te beperkt. Om die reden werd er een Erfgoedcommissie ingesteld, waarin leden van verschillende disciplines een plek kregen. De huidige Erfgoedcommissie adviseert het college gevraagd en ongevraagd over de cultuurhistorische kwaliteit van de leefomgeving. Dit houdt onder andere in dat wanneer een omgevingsvergunning wordt aangevraagd voor een monument, de Erfgoedcommissie zich hier eerst over buigt en het college adviseert over de gevolgen van het plan voor de monumentale waarden van het pand. De Erfgoedcommissie biedt specialistische kennis op cultuurhistorisch vlak, waarop het college van B&W voor advies kan terugvallen.

Waar nodig zoekt de Erfgoedcommissie afstemming met de stadsbouwmeester, om tot een op elkaar afgestemd advies te komen. De adviescommissie omgevingskwaliteit De adviescommissie omgevingskwaliteit heeft in ieder geval tot taak te adviseren over de aanvragen voor een ‘omgevingsvergunning voor een rijksmonumentenactiviteit met betrekking tot een monument’. Voor gemeenten met deze ‘gebouwde of aangelegde’ rijksmonumenten is het instellen van een adviescommissie omgevingskwaliteit een wettelijke plicht die bij het inwerkingtreden van de Omgevingswet op orde moet zijn. De gemeenteraad moet daar nog vóór het inwerkingtreden van de Omgevingswet een besluit over nemen. De belangrijkste aandachtspunten ten opzichte van de huidige situatie zijn: 1. De verplichte adviescommissie omgevingskwaliteit kan een bredere adviesrol toegewezen krijgen door de gemeenteraad. In het geval van de gemeenteraad, moet deze rol worden omschreven in het omgevingsplan. Ook het college kan de nieuwe adviescommissie omgevingskwaliteit om advies vragen. 2. Bij een complexere wijziging van het rijksmonument heeft de minister van OC&W (uitgevoerd door de RCE) het recht van advies of instemming. Het instemmingsrecht geldt voor archeologische monumenten (zie artikel 4.32 Omgevingsbesluit). Voor het ingrijpend wijzigen of slopen van een rijksmonument geldt een adviesrecht van de Minister van OC&W.

Indien er sprake is van 2

instemmingsrecht wordt de reguliere termijn verlengd van acht naar twaalf weken (zie artikel 16.64, eerste lid Ow). 3. Op grond van het overgangsrecht blijft de Welstandsnota gelden als een beleidsregel op grond van het omgevingsplan, voor de ruimtelijke bouwactiviteit (zie artikel 4.114 Invoeringswet Omgevingswet). 4. De stadsbouwmeester als wettelijke figuur vervalt onder de Omgevingswet (afdeling 17.2 of artikel 16.15 lid 2). De huidige stadsbouwmeester kan als adviseur (artikel 16.15, lid 2) of als lid van adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk worden benoemd. De huidige opdracht en invulling van de Erfgoedcommissie voldoen niet aan de vereisten van de Omgevingswet, bijvoorbeeld daar het gaat om verwijzingen naar wetgeving, regels of beleid. Ook de grondslag voor het welstandstoezicht, zoals nu opgenomen in de Woningwet komt te vervallen met inwerkingtreding van de Omgevingswet. De nieuwe (Omgevingswet-proof) verordening en reglementen zijn tot stand gekomen op basis van: 1. De modelverordening van de VNG: In september 2020 heeft de VNG met de FRK en de RCE een modelverordening gemeentelijke adviesstelsel uitgebracht, met daarbij een ledenbrief met aandachtspunten voor de implementatie. 2.

De handreiking van de VNG: In de handreiking van de VNG wordt een vijfstappenplan gegeven om het huidige adviesstelsel voor zover mogelijk te continueren onder de Omgevingswet en daarbij te voldoen aan de wettelijke plicht tot instelling van de gemeentelijke adviescommissie. 3. Evaluatie van de huidige Katwijkse verordeningen en reglementen: In november 2020 zijn de evaluaties van de huidige werkwijze gestart. Er is uitgebreid gesproken met de stadbouwmeester, de beleidsambtenaar Erfgoed, beleidsmedewerker Stedenbouw en leden van het programmateam Omgevingswet. Hiernaast hebben er in januari 2021 gesprekken plaatsgevonden met de betrokken vergunningverleners en de Erfgoedcommissie. Belangrijke punten van verbetering bleken te zijn: (I) de duidelijkheid van de hiërarchie, (II) de duidelijkheid van de inhoudelijke kaders, (III) de communicatie, (IV) afdoening onder verantwoordelijkheid en (V) de samenwerkingsruimte. Deze punten hebben allen een plek gekregen in de nieuwe verordening en reglementen. 4. Een aantal voorbeelden van gemeenten die eerder dezelfde opgave hebben opgepakt, waaronder de gemeente Den Helder, die vorig jaar als één van de eerste gemeenten in Nederland de adviescommissie omgevingskwaliteit heeft ingesteld. Indicatoren (facultatief) Een goede verdere implementatie van de Omgevingswet.

Motivering voorstel Wettelijke verplichting Voor alle gemeenten met gebouwde of aangelegde rijksmonumenten is het verplicht een adviescommissie omgevingskwaliteit instellen voor de advisering over ‘aanvragen om een omgevingsvergunning voor een rijksmonumentenactiviteit, met betrekking tot een monument’. Het is in ieder geval noodzakelijk dat de adviescommissie adviseert over gemeentelijke monumenten en de dubbelbestemming cultuurhistorie. Het instellen van deze commissie wordt genoemd op de lijst met de minimale eisen, waaraan gemeenten moeten voldoen voor inwerktreding van de Omgevingswet, van de VNG. Eén van de 3

criteria is namelijk dat het bevoegd gezag (en/of haar uitvoeringsorganisatie) in staat is om aanvragen voor omgevingsvergunningen te beoordelen volgens de eisen van de Omgevingswet. Overgangsrecht De huidige adviescommissies of adviseurs voor cultureel erfgoed en ruimtelijke kwaliteit vallen niet onder het overgangsrecht van de Omgevingswet; de taken en bevoegdheden van de huidige welstandscommissies en monumentencommissies vervallen van rechtswege. De bepalingen over de adviescommissies uit de Erfgoedwet, de erfgoedverordening en de bouwverordening kunnen niet zonder meer worden omgezet. De grondslag van de Erfgoedcommissie op grond van de Woningwet, zoals bijna elke gemeente die nu heeft, komt te vervallen voor nieuwe aanvragen. Daarmee vervalt de bevoegdheid van de commissie, als de raad geen adviescommissie omgevingskwaliteit instelt op grond van de Omgevingswet. De commissie moet voor dus voor inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn ingesteld. Kanttekeningen Actualisatie huidige welstandsnota De huidige welstandsnota behoeft een actualisatieslag. Kortgeleden is er een inventarisatie gemaakt van knelpunten die aangepast dienen te worden. Deze punten zullen moeten worden opgepakt in de nabije toekomst.

Het actualiseren van de welstandsnota en de transitie naar een nota ruimtelijke kwaliteit/nota uiterlijk bouwwerken/nota Omgevingskwaliteit schuift namelijk door naar het moment waarop er met de gebiedsgerichte aanpak (omgevingsplan) aan de slag wordt gegaan. Dit voorkomt dubbel werk. Link met het omgevingsplan Alle gemeenten met gebouwde of aangelegde rijksmonumenten moeten zoals gezegd een adviescommissie omgevingskwaliteit instellen, die minimaal adviseert over aanvragen voor een omgevingsvergunning voor een rijksmonumentenactiviteit met betrekking tot een monument. De gemeenteraad kan daarnaast aangeven bij welke activiteiten die in het omgevingsplan worden genoemd, advies gevraagd moet worden. In het omgevingsplan staan regels over activiteiten en onder welke voorwaarden deze op een locatie toegestaan zijn, bijvoorbeeld dat het bouwen moet voldoen aan de regels over het uiterlijk van bouwwerken. De gemeenteraad kan in het in het omgevingsplan bepalen bij welke categorieën bouwwerken of in welke gebieden het vragen van advies aan de adviescommissie omgevingskwaliteit verplicht is. Het college van burgemeester en wethouders kan ook op eigen initiatief advies vragen over activiteiten of over beleid voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Ook dit aspect schuift door naar het moment waarop er met de gebiedsgerichte aanpak (omgevingsplan) aan de slag wordt gegaan.

Leden van de adviescommissie omgevingskwaliteit De Omgevingswet vereist dat de leden van de adviescommissie omgevingskwaliteit worden benoemd door de gemeenteraad. Leden van het gemeentebestuur kunnen geen lid zijn van de commissie. De samenstelling van de commissie moet zodanig zijn dat een onafhankelijk en deskundig oordeel kan worden gevormd en enkele leden van de commissie moeten deskundig zijn op het gebied van de monumentenzorg. De adviescommissie omgevingskwaliteit kan op regionale of provinciale schaal werken en adviseren aan meerdere gemeenten, maar ook in dat geval moet de commissie worden ingesteld en de leden worden benoemd door iedere afzonderlijke gemeenteraad. Het staat de gemeente vrij om naast de adviescommissie omgevingskwaliteit ook andere instanties als adviseur in te schakelen, zoals een kwaliteitsteam, stadsbouwmeester, stadsarchitect, supervisor of adviesbureau. Bij het inrichten van de commissie zal de afweging moeten worden gemaakt of dit minimaal en goedkoop zal gebeuren, of dat de commissie optimaal zal worden ingericht, waar natuurlijk de nodige kosten aan verbonden zijn. 4

De commissie dient in ieder geval te bestaan uit twee leden met deskundigheid op het gebied van monumenten en een voorzitter. Volgens de Memorie van toelichting dient de commissie aanvullend ten minste over deskundigheid op het gebied van cultuurhistorie, bouw- en architectuurhistorie, restauratiearchitectuur, landschap en stedenbouw te beschikken (Kamerstukken II 2014-2015, 33962 nr. 3, p. 581). Eén enkele persoon kan hierbij meerdere expertises vertegenwoordigen. Hiernaast dient er een overweging gemaakt te worden m.b.t. het al dan niet gebruik maken van de diensten van Vereniging Dorp, Stad en Land. Eind Q3 2021 zal het college het voorstel met de benoemingsbesluiten ontvangen. In dit voorstel wordt rekening gehouden met de verschillende keuzemogelijkheden. In Q4 zal dit voorstel aangeboden worden aan de raad. Voorstel voor raadsbehandeling (facultatief) N.v.t. Aanpassingen naar aanleiding van commissiebehandeling (facultatief) N.v.t. Middelen Een adviescommissie omgevingskwaliteit wordt voor Katwijk verplicht (rijksmonumenten). Daarnaast gaan we ervan uit dat de huidige vorm van welstandstoets (stadbouwmeester) in stand blijft. Uitgangspunt voor de kosten is een marktconform tarief voor de leden van de commissie. Voor de adviezen bij concrete aanvragen worden bij de initiatiefnemers leges in rekening gebracht. Kosten en kostendekking zijn op dit moment nog indicatief.

Bij de instelling van de commissie en aanstelling van de leden, de besluitvorming over de welstand onder de Omgevingswet en de vaststelling van de nieuwe legesverordening wordt de definitieve financiering duidelijk. Dan zal ook een begrotingswijziging worden aangeboden. Kosten Kosten voor de commissie (stadbouwmeester en leden) Aanvullende advisering

40.000,10.000,-

Totaal

50.000,-

Dekking Huidige budgetten Vanuit de aanvullende middelen Omgevingswet (zie Kaderbrief)

32.500,17.500,-

Totaal

50.000,-

Ook zullen de kosten deels uit de leges gedekt kunnen worden. Wat er precies doorgerekend zal worden in het kader van de Omgevingswet wordt bepaald bij het opstellen van de nieuwe legesverordening. Uitvoering Integratie in de huidige werkwijze 5

Voorgesteld wordt om de werkwijze als beschreven in de verordening op de adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk (incl. reglementen) vanaf Q3 2021 al in de huidige werkwijze te integreren, zodat er op voorhand geoefend kan worden. Dit is van belang om eventuele kinderziektes uit het proces te halen. Overdracht Belangrijk aandachtspunt is een goede overdracht van de bij de Erfgoedcommissie lopende aanvragen en projecten naar de adviescommissie omgevingskwaliteit per inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet. In de tussenliggende periode tussen het raadsbesluit en de startdatum van deze nieuwe werkwijze hebben ambtenaren en toekomstige leden van de adviescommissie omgevingskwaliteit intensief contact met de Erfgoedcommissie, om zo bekend te worden met de initiatieven en betrokken initiatiefnemers. Evaluatie Het is van belang de nieuwe werkwijze regelmatig te evalueren, met name in de eerste jaren die zullen volgen. De voorzitter van de adviescommissie omgevingskwaliteit organiseert met de commissie een jaarlijkse, inhoudelijke evaluatie van de werkzaamheden en heeft hiertoe tenminste eenmaal per jaar een evaluerend overleg met de portefeuillehouder. De uitkomsten van het evaluatiegesprek worden opgenomen in het jaarverslag van de commissie. Het jaarverslag kan voor de raad aanleiding zijn voor bijstelling van het gemeentelijk beleid.

De commissie kan naar aanleiding van de verrichte werkzaamheden beleidsaanbevelingen doen. Bijvoorbeeld over de in het omgevingsplan op te nemen beoordelingscriteria met betrekking tot de omgevingskwaliteit. Om die reden verschijnt het jaarverslag tijdig vóór de jaarlijkse beleidsen begrotingscyclus in de gemeente. De specifieke bepalingen over het jaarverslag van het college zijn onder de wet vervallen. In verband met de politieke verantwoordelijkheid voor de omgevingskwaliteit heeft het college het voornemen om de bestaande praktijk van verantwoording en terugkoppeling voort te zetten en deze mee te nemen in de verplichte evaluatierapportage over de uitvoering van het omgevingsrecht aan de raad. In de gemeentelijke evaluatierapportage kan bijvoorbeeld aandacht worden besteed aan hoe is omgegaan met de adviezen van de commissie en aan het (tijdig) inwinnen en ontvangen van advies binnen de afdoeningstermijn. Daarnaast wordt de werking van deze verordening ten minste éénmaal in de 4 jaar samen met de commissie geëvalueerd, te starten 2 jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet. In de PHO's Ruimte en Erfgoed zal aanvullend de nodige aandacht worden geschonken aan de evaluatie van de adviescommissie omgevingskwaliteit. Publicatie Nadat de verordening op de adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk (incl.

reglementen) door de raad is vastgesteld wordt deze gepubliceerd. Juridisch advies JZ is akkoord met het voorstel. Communicatie De nieuwe werkwijze wordt voor inwerkingtreding van de Omgevingswet breed bekend gemaakt via diverse kanalen van de gemeente. Speciale aandacht zal uitgaan naar de initiatiefnemers die ten tijde van de inwerkingtreding van de nieuwe werkwijze een initiatief hebben lopen bij de 6

commissie. Zij zullen geïnformeerd worden over het vervolg wat betreft de advisering op hun (vergunnings-)aanvraag. Bijlage(n) 1. Bijlage 1. Verordening op de adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk (incl. reglementen).

Burgemeester en wethouders van Katwijk, De secretaris De burgemeester

7

Raadsbesluit Kenmerk Programma Onderwerp

: Z13201D13205 : Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling : Verordening op de adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk

De raad van de gemeente Katwijk; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Katwijk van 18 mei 2021; gelet op gelet op de artikelen 108 en 149 van de Gemeentewet en afdeling 17.2 van de

Omgevingswet;

BESLUIT: 1. de verordening op de adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk (incl.

reglementen) per inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet vast te stellen;

2. de regels met betrekking tot de commissie in de artikelen 1, 3, 4, 12 en 15 van de Erfgoedverordening gemeente Katwijk per inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet te laten vervallen; 3. de regels met betrekking tot de commissie in hoofdstuk 9 en bijlage 9 van de Bouwverordening gemeente Katwijk per inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet te laten vervallen; 4. de werkwijze als beschreven in de verordening op de adviescommissie omgevingskwaliteit gemeente Katwijk (incl. reglementen) vanaf Q3 2021 in de huidige werkwijze te integreren, zodat er op voorhand geoefend kan worden.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Katwijk in zijn openbare vergadering van De griffier

De voorzitter

8