7. Bijlage 1. Lokaal Preventieakkoord 'Iedereen KERNgezond in Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg (14963)

KERNgezond Katwijk Iedereen KERNgezond in Rijnsburg, Valkenburg en Katwijk Lokaal preventieakkoord Concept 26 mei 2021

Aanleiding In 2018 is het ‘Nationaal Preventieakkoord’ ondertekend. 70

Het akkoord dat nu voor u ligt dient als startdocument om de

landelijke partijen hebben gezamenlijke afspraken gemaakt

komende drie jaar een extra impuls te geven aan de thema’s

voor een gezonder Nederland. Het doel is dat in 2040

roken, gezond gewicht, alcohol en mentale gezondheid. Het is

Nederlanders gezondere keuzes maken en roken,

een groeiend akkoord, waarvan de betrokken partners

alcoholgebruik en overgewicht zijn verminderd.

gedeeld eigenaar zijn en een gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen voor de acties die erin worden

Met dit lokaal preventieakkoord geven we een lokale invulling aan het Nationaal preventieakkoord, met een Katwijks sausje. Het is belangrijk dat het past bij de Katwijkse situatie en dat de lokale partijen samen bepalen waar de energie ligt om de komende jaren aan de slag te gaan. De afgelopen maanden hebben verschillende Katwijkse (publieke en private) organisaties samen dit akkoord opgesteld. Aan de hand van meerdere werksessies zijn we aan de slag gegaan om de inhoud van het preventieakkoord vorm te geven.

opgenomen. Gedurende de looptijd van dit akkoord kunnen nieuwe partners aansluiten en nieuwe ideeën worden toegevoegd.

Verbinding met bestaand aanbod

Integrale aanpak

Gezondheid is een belangrijk thema in Katwijk. Er gebeurt

In Katwijk richten we ons op een viertal thema’s. Deze kunnen niet

al veel op gebied van preventie. De Maatschappelijke

los van elkaar gezien worden. We vliegen ze daarom integraal aan.

Agenda (MAG) vormt sinds 2019 de belangrijkste basis

In dit akkoord hebben we ervoor gekozen om dit te doen aan de

voor het Sociaal Domein, met een duidelijke ambitie op

hand van vier integrale pijlers, waar onderstaande thema’s in

gebied van gezondheid: ‘Inwoners van Katwijk zijn gezond en

terugkomen:

hebben een gezonde levensstijl’. Er is duidelijk verbinding

🚭 Roken

tussen de thema’s die onder de MAG vallen en dit akkoord:

🍺 Alcohol

gezond eten, bewegen, sociaal-psychische gezondheid en

😃 Mentale gezondheid

verslaving. Vanuit de Onderwijsagenda, JOGG, het

🍏 Gezond gewicht

Sportakkoord, de Samenwerkingsalliantie Katwijk en de Omgevingsvisie wordt een gezonde leefstijl ook al meegenomen als speerpunt. Ook dit preventieakkoord valt onder de Maatschappelijke Agenda. De afspraken in dit akkoord zijn bedoeld als aanvulling en versterking van de activiteiten die al plaatsvinden. Kortom, een extra stap naar een gezondere gemeente!

De pijlers zijn: Omgeving, Organisatie, Leefstijl en Zorg & Welzijn.

Huidige situatie Gezondheid en een gezonde leefstijl zijn van onschatbare

Onder jongeren springt het alcoholgebruik er duidelijk uit.

waarde. Juist nu, in tijden van de corona pandemie maar ook het

Katwijkse jongeren drinken meer alcohol dan het landelijk

stijgen van de zorgkosten. Kijkend naar de cijfers zitten we op

gemiddelde en doen ook meer aan bingedrinken. Ondanks dat

veel thema's op of boven het landelijk gemiddelde. Dit betekent

er volgens 81% van de ouders NIX 18 wordt nagestreefd,

dat er nog genoeg werk te verrichten is. Denk bijvoorbeeld aan

geeft maar 31% van de jongeren in deze groep aan dit na te

overgewicht bij volwassenen. Bij meer dan de helft van de

leven.

inwoners tussen de 19-64 jaar en zelfs bij 68% van de 65+ers is er sprake van overgewicht. Maar ook bij kinderen tot 14 jaar is er meer sprake van overgewicht dan het Nederlands gemiddelde. Voornamelijk in de groep 10- 14 jaar is er een duidelijke stijging te zien in het aantal kinderen dat te zwaar is.

Tevens staat de mentale gezondheid van inwoners door de huidige pandemie onder druk. Het is daarom nu extra belangrijk om in te zetten op een gezonde leefstijl. Dat maakt dit preventieakkoord juíst nu extra belangrijk.

Ambities In dit preventieakkoord hebben de partners de volgende ambities geformuleerd: ●

De Katwijkse omgeving is zo ingericht dat Katwijkers gestimuleerd worden om gezonde keuzes te maken.

●

We bekijken problematiek vanuit het brede perspectief van Positieve Gezondheid en versterken de verbinding tussen het medisch en sociaal domein.

●

De inwoners van Katwijk zijn zich bewust van wat een gezonde leefstijl is en worden geholpen in het maken van gezonde keuzes om dit in de toekomst zelf te kunnen doen. Hierbij willen we ons extra richten op de lage SES groep, om gezondheidsverschillen te verkleinen.

●

Er is ondersteuning en begeleiding voor organisaties die in willen zetten op gezonde leefstijl.

Algemene acties voor het akkoord Er zijn een paar acties die zich niet op een specifieke pijler richten, maar op preventie in het algemeen. Acties die preventie op de kaart zetten. Alle partners dragen bij aan deze acties. Actie 1: Communicatie rond positieve gezondheid We creëren een doorlopende communicatie campagne rond dit

Actie 3: We creëren een duidelijke structuur voor organisatie en communicatie van het akkoord.

onderwerp, startend met een startbijeenkomst om het

Via werkgroepen gaan we met elkaar aan de slag om de acties

preventieakkoord en alle activiteiten rondom preventie goed

uit dit akkoord tot uitvoering te brengen. Om gedurende de

zichtbaar te maken. Daarnaast haken we aan bij landelijke acties zoals

looptijd van dit akkoord op hoofdlijnen de voortgang te

Stoptober, Week van de gezonde jeugd en Dry januari.

bewaken (financieel en inhoudelijk), richten we tevens een kerngroep op. Deze kerngroep bepaalt elk jaar in overleg met

Actie 2: We geven zelf het goede voorbeeld en communiceren over de goede voorbeelden en rolmodellen

de partijen de verdeling van het uitvoeringsbudget. Daarnaast organiseren we meermaals grotere bijeenkomsten om elkaar te inspireren en informeren over de voortgang.

Als partners van het lokaal preventieakkoord Katwijk geven we het goede voorbeeld binnen onze eigen organisaties. Tevens communiceren we naar de inwoners over goede voorbeelden en rolmodellen in Katwijk, ter inspiratie en bewustwording.

1. Omgeving De Katwijkse omgeving is zo ingericht dat Katwijkers gestimuleerd worden om gezonde keuzes te maken. Actie 1: We creëren gezonde omgevingen op gebied van roken en voeding. 🚭

We organiseren een lokale bijeenkomst voor partners over rookvrij (sport, scouting, speeltuinen en kinderboerderij) Partners: GGD, Kocon, Team:Fit

🚭

We werken toe naar rookvrije speeltuinen. In 2021 maken we twee speeltuinen rookvrij, in 2022 breiden we dit uit met vier speeltuinen om uiteindelijk alle speeltuinen rookvrij te maken. Daarnaast starten we een peukenopruimactie rond de speeltuinen, om te monitoren of de omgeving van de speeltuin rookvrij blijft en welke acties hier nog verder voor kunnen worden ondernomen. Partners: Gemeente, GGD, Welzijnskwartier.

🍏

Sportlocaties, kinderboerderijen, speeltuinen en buurthuizen begeleiding aanbieden om kantine/horeca gezonder te maken. Partner: Team:Fit

Actie 2: Onderzoeken of een rookvrije/ gezonde omgeving kan worden opgenomen in de gemeentelijke subsidieaanvragen. 🚭🍏 Partner: Gemeente Katwijk, Team:Fit Actie 3: Inventariseren van mogelijke plekken en initiatieven om buiten bewegen vorm te geven, voor iedereen toegankelijk. 🍏 We inventariseren waar we beweegplekken kunnen creëren met voor iedereen vrij toegankelijke apparaten, beweegroutes en speelweide gericht op alle leeftijdsgroepen, zodat iedereen de mogelijkheid heeft om te bewegen. Via de methode Sociale Kwaliteit wordt er verbinding gemaakt met de omgevingsvisie. Partners: Gemeente, Welzijnskwartier

2. Organisatie We bieden ondersteuning en begeleiding voor organisaties die in willen zetten op gezonde leefstijl. Actie 1: Het voorlichten en ondersteunen van organisaties voor een gezonde werkvloer. 🚭

We maken een informatiepakket voor organisaties om hen te helpen rookvrij te worden. Partners: GGD, Zorggroep Katwijk.

🍺 🍏

Werkgevers voorlichten over verborgen alcoholproblematiek of andere leefstijlachterstanden. Partners: Baby en jij, Fitwomen gym, Lumen, GGZ Rivierduinen, de Brug

😃

Werkgevers voorlichten over de mogelijkheden voor medewerkers met psychische problematiek. Partners: Lumen, GGZ Rivierduinen

🚭🍺 🍏😃

Collectieve verzekering laden met preventie. Partner: Zorg en Zekerheid, gemeente

Actie 2: Partners van het preventieakkoord geven zelf een gezond voorbeeld. 🍏 Denk hierbij aan: gezondheidselement bij 😃 personeelsbijeenkomsten, gezonde kantine en het inzetten op de mentale gezondheid van medewerkers. Partners: Welzijnskwartier, Zorggroep Katwijk, Sjaloomschool, Lumen, GGZ Rivierduinen, Fit Women Gym, Gemeente, de Brug 🚭

Zorggroep Katwijk maakt haar eigen praktijken rookvrij. Partner: Zorggroep Katwijk

Actie 3: We onderzoeken of we kerken kunnen betrekken om in gesprek te gaan over mentale problematiek, armoede en schulden. 😃 Kerken hebben een belangrijk band met hun leden. We inventariseren of we hen kunnen betrekken in het gesprek over mentale problematiek, armoede en schulden. Partners: Welzijnskwartier, GGZ Rivierduinen, de Brug

3. Leefstijl De inwoners van Katwijk zijn zich bewust van wat een gezonde leefstijl is en worden geholpen in het maken van gezonde keuzes om dit in de toekomst zelf te kunnen doen. Actie 3: Supermarktsafari Actie 1: We bevorderen de gezondheidsvaardigheden van inwoners. 🍏 Dit doen we door middel van begeleidingstrajecten, het inzetten van apps om te helpen bij gezonde voeding en het informeren van inwoners. We willen ons hierbij vooral richten inwoners met een lage SES. Partners: He jij!, Fitwomen gym, GGD? 🚭

Inwoners helpen die willen stoppen met roken ondersteuning bieden. Partner: Welzijnskwartier Een cursusaanbod voor laaggeletterden om de digitale- en gezondheidsvaardigheden te vergroten. Partner: Bibliotheek Via straatwerk gesprekken voeren met jongeren. Partner: De Brug

Actie 2: We zetten NIX18 in ter bewustwording van ouders 🍺 Partners: Brijder, Welzijnskwartier, GGD, Team:Fit

🍏

We helpen inwoners om gezonde keuzes te maken in de supermarkt. Hierbij richten we ons op inwoners met een lager budget. Partner: Fitwomen gym

Actie 4: Inwoners activeren door het opruimen van zwerfafval 🍏 Inwoners worden gestimuleerd om mee te doen aan het zwerfafvalproject. Hierbij worden speeltuinen en het strand vrij gemaakt van afval in combinatie met stoppen met roken en beweegactiviteiten. Partner: Gemeente, Welzijnskwartier Actie 5: De sociale omgeving (ouders/verzorgers) van kinderen voorlichten over een gezonde leefstijl 🍏 Hierbij wordt de verbinding gemaakt met JOGG. 😃 Partners: GGD, KOK kinderopvang Actie 6: Samenzijn en gezond eten verder uitbreiden 🍏 We breiden het project Foodlab verder uit, waarbij kinderen voedseleducatie krijgen. 🍏 😃

Eettafels & kookcafe combineren met laagdrempelige voorlichting over gezonde voeding. Partners: Welzijnskwartier, Wijkteam gemeente

4. Zorg & Welzijn We bekijken problematiek vanuit het brede perspectief van Positieve Gezondheid en versterken de verbinding tussen het medisch en sociaal domein. Actie 1: Een ketensamenwerking tussen professionals rond de geboortezorg opstarten. 🚭 🍺 😃 🍏

Onderzoeken of Kansrijke Start kan worden opgezet in Katwijk. Hiermee ondersteunen we kwetsbare zwangeren en signaleren we op tijd. Partners: Verloskundigepraktijk Katwijk, Baby en jij, GGD, Jeugdverpleegkundige, Gemeente, werkgroep preventie Kocon

Actie 2: Kind naar Gezonder Gewicht 🍏 Programma vanuit JOGG waarin kinderen met 😃 gewichtsproblematiek uit gezinnen waarbij sprake is van en multiproblematiek vanuit een breed perspectief intensief worden begeleid om tot een gezondere leefstijl te komen. Partners: GGD/JGZ, Reos, Welzijnskwartier, Zorggroep Katwijk, Zorg en Zekerheid, Gemeente

Actie 3: We trainen professionals en vrijwilligers in het voeren van het brede gesprek. 🚭 Vanuit de gedachte van Positieve gezondheid trainen we 🍺 professionals en vrijwilligers in het voeren van het brede 😃 gesprek. De verbinding tussen het Sociaal en Medisch domein 🍏 is hierbij van belang. Partners: Brijder, Gemeente, GGZ Rivierduinen, de Brug, GGD? Bewustwording van werkers in het medisch domein over de rol van laaggeletterdheid bij preventie. Geven van een training 'Herkennen van laaggeletterdheid'. Partner: Bibliotheek

Actie 4: Uitbreiding Digitaal plein 🍏 We breiden de sociale kaart ‘Digitaal plein’ uit, zodat al het 😃 aanbod op de thema’s goed zichtbaar is 🍺 Partner: Kocon 🚭

Monitoring en evaluatie Vanuit het Nationaal Preventieakkoord is per gemeente een uitvoeringsbudget ter beschikking gesteld, naar rato van het aantal inwoners. Voor de gemeente Katwijk is er voor 2021, 2022 en 2023 per jaar € 40.000,- beschikbaar. Dit zal worden ingezet voor de uitvoering van de opgestelde acties en de communicatie naar inwoners. Monitoring en evaluatie is een essentieel onderdeel van het uitvoeren van succesvolle projecten en activiteiten. Aan de start van dit akkoord zijn er een aantal ambities opgesteld om ervoor te zorgen dat de Katwijkse inwoner een gezondere leefstijl aanhangt. Aan deze ambities zijn concrete acties gekoppeld, die door de betrokken partijen zullen worden geëvalueerd op effectiviteit. De resultaten van deze afzonderlijke acties bundelen we zodat we gedurende het verloop van het akkoord inzichtelijk kunnen maken wat de stand van zaken is en kunnen laten we zien welke resultaten er al zijn behaald. De effecten brengen we waar mogelijk cijfermatig in beeld om eventuele trends zichtbaar te maken.

We doen dat via het databoek van de Maatschappelijk Agenda op basis van de cijfers zoals de gezondheidsmonitor van de GGD. Bij het gebruik van deze bronnen moet rekening gehouden worden met de frequentie waarmee ze worden vernieuwd. Daarnaast zal er gedurende het traject ook kwalitatief geëvalueerd worden op de inzet, realisatie van de acties, samenwerking en betrokkenheid van de partners.

Partners:

Wie volgt..?

Bijlage: Cijfers Jeugd*

Katwijk

Overgewicht (2-14 jaar)

Hollands Midden

Nederland

14,5%

12%

(4-17 jaar) 13,2%

Alcohol (klas 2/4 VO)

30% - 22% recent binge drinken

25% - 17% recent binge drinken

40,7% - 30,5% recent binge drinken

Roken (klas 2/4 VO)

5%

4%

7,7%

Bewegen meer dan 1u per dag (klas 2/4 VO)

13%

16%

onb.

Somberheid

18%

21%

onb.

Volwassene*

Katwijk

Hollands Midden

Nederland

Overgewicht (19-64)

55%

46%

47,8%

Overgewicht (65+)

68%

58%

57,9%

Overmatig alcoholgebruik (19-64)

5%

7%

8,5%

Overmatig alcoholgebruik (65+)

9%

10%

6,9%

Roken

22%

20%

21,7%

Beweegt voldoende

65%

66%

49.1%

Matig of hoog risico op depressie of angst (19-64 jaar)

51%

51%

45% *Cijfers hebben we ontvangen van de GGD HM