6. Brief van wijkraad Stevenshof, ontvangen op 2 juni 2021, over RES 1.0 (1907184)

DE WIJKVERENIGING VAN DE STEVENSHOF

Aan Burgemeester & Wethouders en Gemeenteraad van Katwijk p/a Griffie@katwijk.nl Leiden, 1 juni 2021 Onderwerp: Regionale Energie Strategie 1.0 Holland Rijnland (RES) Beste mensen,

Als Wijkvereniging Wijkraad Stevenshof zijn wij onaangenaam verrast door de plannen in de Regionale Energie Strategie 1.0 bij het Valkenburgse Meer. Bijgaand zenden wij u een kopie van onze brief aan Gemeente Leiden. In bijgaande brief uiten wij onze zorgen over de gevolgen van de aangewezen zoeklocatie voor de windturbines voor de leefbaarheid in de wijk en verzoekt wij dringend deze uit de plannen te schrappen. Wij rekenen op uw begrip / steun en zijn altijd bereid om nadere toelichting aan u te geven. Met vriendelijke groet, Namens Wijkvereniging Wijkraad Stevenshof Ron Derogee Henk Osinga Gerard Kwakkenbos

Voorzitter Vicevoorzitter Adviseur

DE WIJKVERENIGING VAN DE STEVENSHOF

Aan het college van Burgemeester en Wethouders en de Gemeenteraad van de Gemeente Leiden Postbus 9100 2300 PC Leiden Leiden, 28 mei 2021 Onderwerp: Regionale Energie Strategie 1.0 Holland Rijnland (RES) Geacht college, Geacht raadslid,

Inleiding In april 2020 is de Regionale Energie Strategie 1.0 Holland Rijnland (RES) vrijgegeven voor besluitvorming. In de RES zijn de locaties aangegeven waar volgens de energieregio Holland Rijnland het best duurzame elektriciteit op land kan worden opgewekt. Op de kaart van de RES liggen op en rond het Valkenburgse Meer twee zoekgebieden die elkaar deels overlappen: één voor ‘zon op veld’ en één ‘VRM-locatie’ voor windenergie langs de noord-, oost- en westoever van het meer. Vanuit de planontwikkeling voor Valkenhorst op voormalige Vliegkamp Valkenburg zijn binnen de VRM-locatie 3 plekken gereserveerd voor windturbines. Deze plekken liggen niet op de westoever, bij Valkenhorst, maar op de oostoever, op minimale afstand van de woonwijk Stevenshof. De Wijkvereniging Wijkraad Stevenshof is onaangenaam verrast om van deze ontwikkelingen kennis te nemen in de Regionale Energie Strategie 1.0 Holland Rijnland. Zij heeft in februari 2021 met de gemeente Leiden over de kansenkaart voor de regionale energiestrategie gesproken, maar deze plannen net over de gemeentegrens zijn daarbij niet ter sprake gekomen. Wel zijn o.a. zonnevelden in de polder tussen wijk en de N434 (Rijnlandroute) besproken.

Gezien de nog beperkte groene ruimte , waarover wij als wijkvereniging met de Gemeente in gesprek zijn om deze ruimte groen te houden , hebben wij gewezen op de vele vierkante meters dakoppervlak in onze wijk die geschikt zijn voor zonnepanelen en voor een deel ook al is benut. In deze brief uit de wijkraad haar zorgen over de gevolgen van de aangewezen zoeklocatie voor de windturbines voor de leefbaarheid in de wijk en verzoekt zij dringend deze uit de RES Holland Rijnland te schrappen.

Zoekgebieden Regionale Energie Strategie 1.0 Vanwege de schaarse ruimte in de regio en behoud van de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteiten is in de RES een aantal richtinggevende principes aangehouden voor de selectie van zoekgebieden voor wind en zon op land. Deze zijn o.a. gebaseerd op het bundelen van hinder langs bestaande grootschalige infrastructuur en op dubbel gebruik van ruimte voor zon en wind. IHierdoor liggen in de RES vrijwel alle zoekgebieden voor wind langs de A4, A44, N11 en N206, vaak in combinatie met zon op veld. Het zoekgebied aan het Valkenburgs Meer is een oudere VRM-locatie, die overgenomen is uit de Visie Ruimte en Mobiliteit van de provincie Zuid Holland uit 2014. De vraag is of deze locatie met de huidige inzichten en het veel grotere vermogen van windturbines nog wel de juiste keuze is VRM-locatie Valkenburgse Meer Op papier voldoet de VRM-locatie aan het Valkenburgse Meer aan het principe om hinder van windturbines te combineren met hinder van grootschalige infrastructuur om overlast op gevoelige locaties te beperken. In werkelijkheid liggen deze locatie pal naast de Stevenshof, aan de overzijde van de A44. In plaats van een beperking van overlast ontstaat in onze wijk juist een cumulatie van geluid, bovenop het huidige lawaai van de A44 en over enkele jaren ook van de N434 of Rijnlandroute.

Bovendien zijn in de VRM-locatie al 3 plekken gereserveerd voor windturbines.. Deze plekken zijn o.a. aangegeven in het ‘Inrichtingsontwerp Oostoevers Valkenburgse Meer’ en liggen ten noorden van brasserie Het Buitenhuis, naast de entree aan de Ommedijkse weg en in de zuidoosthoek naast autodemontage De Graaf. Vanuit Valkenhorst gezien liggen deze plekken op een logische locatie, aan de overzijde van het meer, maar vanuit de Stevenshof gezien juist op de meest gevoelige locatie, op slechts 300 meter afstand van de rand van de Stevenshof. Geluidhinder De beoogde windturbines op deze plekken zullen vooral gevolgen hebben voor de noordwestelijke buurten van de Stevenshof en rond het Haagsche Schouw. In totaal liggen meer dan 600 woningen binnen 300 tot 500 meter afstand van de windturbines. Deze effecten blijven echter niet beperkt tot deze woningen. Net zoals het geluid van het verkeer op de A44 vaak doordringt tot in het midden van de wijk is het geluid van windturbines in de praktijk ook op grotere afstand hoorbaar. In tegenstelling tot het wegverkeer wordt dit geluid ook midden in de nacht geproduceerd en dringt door de lage frequentie ook binnenshuis door. Deze permanente blootstelling aan geluid, dag en nacht, kan op termijn tot ernstige gezondheidsklachten leiden.

Uiteraard gelden voor de geluidsbelasting van windturbines wettelijke regels waaraan moet worden voldaan, , maar in de Nederlandse regelgeving wordt geen onderscheid gemaakt tussen landelijke of stedelijke gebieden. Het maakt voor de wet niet uit of binnen 500 meter van windturbines meer dan 600 woningen liggen, zoals in de Stevenshof, of slechts 12, zoals bij het windpark Spui in Nieuw Beijerland, waar de helft van de bewoners inmiddels is verhuisd vanwege te grote hinder en overlast.

Leefbaarheid De voorgestelde windturbines om Valkenhorst duurzaam en energieneutraal te maken hebben ook gevolgen voor de leefbaarheid in en rond de Stevenshof. Door de korte afstand tot de wijk, de hoogte en de dynamiek van de rotorbladen zullen de windturbines in vele straten, tuinen en woningen van de Stevenshof dominant aanwezig zijn en een stempel drukken op de wijk. Voor veel bewoners in de Stevenshof is het Valkenburgse Meer een aantrekkelijk recreatiegebied op loopafstand van de woning. Door de verstedelijking in de directe omgeving, zoals het Duyfrak en straks Valkenhorst, neemt dit recreatieve belang alleen maar toe. De beoogde windturbines en zonnevelden conflicteren met dit belang, zowel voor de Stevenshof als voor de overige woonwijken rond dit meer. Met de beoogde windturbines en zonnevelden op en rond het meer neemt de recreatieve-en sportieve- waarde van dit meer af en resteert alleen het weinige groen in de wijk voor een dagelijks ommetje. Landschap en ecologie Zowel de Stevenshof als het Valkenburgse Meer liggen strak tegen de gemeentegrens met Wassenaar en daarmee in het grensgebied van de regio Holland Rijnland en Rotterdam Den Haag. Direct over deze grens ligt de Groene Zone.

Deze zone is onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland en vormt de belangrijkste ecologische verbinding tussen het Groene Hart en de duinen tussen Scheveningen en Noordwijk, dat opgenomen zal worden in het Nationaal Park Holland Duin. De nieuwe faunapassage onder het knooppunt Maaldrift naast de Stevenshof is een belangrijke schakel in deze verbinding, maar de kwaliteit van deze ecologische verbinding is afhankelijk van de ruimte voor biotopen ter weerszijden van deze passage, in het bijzonder voor kleine roof- en knaagdieren, vleermuizen en amfibieën. De zuidelijke en oostelijke oevers van het Valkenburgse Meer bieden ruimte om deze ecologische kwaliteit te versterken in combinatie met recreatieve fietsen wandelpaden. Vanuit deze achtergrond is in de regio Rotterdam Den Haag dit gebied uitgesloten voor de grootschalige opwekking van elektriciteit door wind of zon, terwijl enkele tientallen meters verder, op basis van oudere plannen, dit juist wordt voorgesteld en voor een deel al is ingevuld.

Conclusie Vanwege de negatieve effecten van windturbines en zonnevelden op en rond het Valkenburgse Meer voor de leefbaarheid, de woonkwaliteit en de biodiversiteit verzoekt de Wijkraad Stevenshof het college van Burgemeester en Wethouders en de Gemeenteraad van Leiden om, in overleg met de energieregio’s, buurgemeenten en de provincie, de zoekgebieden op en rond het Valkenburgs Meer te schrappen en alternatieve methoden te onderzoeken om Valkenhorst en de regio echt duurzaam te maken, niet alleen ten aanzien van energie, maar ook ten aanzien van de leefbaarheid, de woonkwaliteit en biodiversiteit.

Wij rekenen op uw steun en zijn altijd bereid om nadere toelichting aan u te geven. Met vriendelijke groet, Namens Wijkvereniging Wijkraad Stevenshof Ron Derogee

Voorzitter

Henk Osinga

Vicevoorzitter

Gerard Kwakkenbos

Adviseur

Bijlage 1- tekeningen en impressies (apart documenet) Bijlage 2 - Geraadpleegde bronnen: 1. RES - Regionale Energiestrategie Holland Rijnland, april 2021 2. RES - Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag, maart 2021 3. Stedenbouwkundig Raamwerk Nieuw Valkenburg (Valkenhorst), Rijksvastgoedbedrijf, mei 2020 4. Inrichtingsontwerp oostoevers Valkenburgse Meer, gemeente Katwijk, december 2018 5. Nota van Uitgangspunten Valkenburgse Meer, De Zijlhoek/De Woerd, Tjalmastrook, gemeente Katwijk, december 2020 6. De Groene Zone - Nota van Uitgangspunten, gemeente Wassenaar, januari 2020 7. Omgevingsvisie Katwijk (ontwerpversie), gemeente Katwijk, januari 2021 8. Structuurvisie Wassenaar 2025, gemeente Wassenaar, maart 2017 9. Energielandschappen - Advies Provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit Zuid-Holland, december 2018 10. Atlas van de Regio - Regio Holland Rijnland, Planbureau voorde Leefomgeving, november 2020 11. Nederlandse geluidsnormen in internationaal perspectief, artikel Windnieuws-nr 4 2015 12. Windmolens in strijd met Europees recht, interview met Peter de Lange, De Andere Krant, 2020 editie Klimaat 13. Motie Schonis en de WHO-richtlijnen voor omgevingsgeluid (2018) Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu 2019 14. Gezondheidseffecten van windturbinegeluid, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu 2020 Bijlage 3 - Geraadpleegde websites: 1. 2. 3. 4.

https://www.ruimtelijkeplannen.nl/ https://www.topotijdreis.nl/ https://www.google.nl/maps/ https://www.nwea.nl/ (Nederlandse WindEnergie Associatie)

RES HOLLAND RIJNLAND Kaarten, tekeningen en fotomontages Stevenshof

Uitsnede van de RES-kaart Holland Rijnland De zwarte lijn is de grens van de regio, dit is tevens gemeentegrens van Wassenaar met resp. Katwijk, Leiden en Voorschoten De grijze diagonale lijnen zijn de A44 met de aansluitingen van de Rijnlandroute t.p.v. de knoop Leiden West naar katwijk en t.p.v. het nieuwe knooppunt Maaldrift (net buiten de regio) naar de Corbulotunnel/A4. Het groene gebied is de VRM-locatie uit de Visie Ruime en Mobiliteit van de provincie Zuid-Holland uit 2014. De gele arcering is het zoekgebied ‘zon op veld.

Montage van de RES-kaart op de topografische ondergrond In deze kaart toont in meer detail het ruimtebeslag van de VRM locatie en het zoekgebied ‘zon op veld’ op en rond het Valkenburgs Meer. Sinds 2014 is een strook van de VRMlocatie benut voor de verbreding van de A44 van 2x2 naar 2x4 rijstroken t.p.v. de Stevenshof. Het zoekgebied ‘zon op veld’ valt aan de zijde van de Stevenshof samen met de VRM locatie en beslaat ook het strand, het wateroppervlak, de Brasserie en het smalspoormuseum. Aan de overzijde van de Rijn zijn ook het Bio Sciencepark, Holiday Inn, begraafplaats Rhijnhof en Koppelstein als onderdeel van dit zoekgebied aangeduid.

Uitsnede van het Inrichtingsplan Oostoever Valkenburgs Meer uit 2018

De drie plekken die gereserveerd zijn voor de plaatsing van windturbines zijn op deze tekening met witte stippen aangegeven: 1. ten noorden van de Brasserie en het smalspoormuseum 2. naast de entree vanaf de Ommedijkse weg 3. in de zuidoosthoek, tussen het autodemontagebedrijf en het fietspad.

Montage van de beoogde windturbines langs het Valkenburgs Meer op de topografische ondergrond In deze montage zijn de gereserveerde plekken met witte stippen aangegeven en paars omlijnd. De rode cirkels geven van elke locatie de 500 meter contour weer. Alleen al in de Stevenshof liggen meer dan 600 woningen binnen deze contouren, die elkaar voor een groot deel overlappen, zoals rond de Beppy Nooijstraat en de Valkenburgseweg. . In de praktijk is het geluid van de windturbines ook buiten de 500-meter contour hoorbaar en zijn de windturbines vanuit de gehele wijk zichtbaar (zie fotomontages)

1

Fotomontages Vanaf een aantal standpunten in de Stevenshof zijn foto’s genomen in de richting van het Valkenburgs Meer. Voor zover bekend is nog geen onderzoek gedaan naar het type windturbine dat langs het Valkenburgs Meer kan worden geplaatst.

2 4

3

De meeste windturbines die de afgelopen jaren in Nederland zijn geplaatst hebben en vermogen van 3 MW. Dit is ook het vermogen van de windturbine in de fotomontages, die een ashoogte heeft van 122 meter en een tiphoogte van 180 meter. Met behulp van referentiehoogtes is vanuit elk standpunt voor elke windturbine – voor zover zichtbaar- de visuele hoogte berekend en vervolgens op de juiste locatie ingemonteerd. De locaties zijn: 1. Valkenburgseweg 2. Elisabeth Koolaartstraat 3. Groenstrook achter Fien de la Marstraat 4. Heintjke Davidsweg 5. Tine Tammespad 6. Anna Swellengrebelpad

5

6