50. Brief van LTO Noord van 15 maart 2021 inzake toekomstvisie Duin- en Bollenstreek (1893531)

Achter de boer en tuinder. Voor ons allemaal.

Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur

Aan Wethouders en Raadsleden van de gemeente ...

LTO Noord afdeling Duin- en Bollenstreek en KAVB Kring Bloembollenstreek werken op vele gebieden samen. Ook organiseren wij regelmatig bedrijfsbezoeken voor de wethouders en raadsleden van de diverse gemeenten in de Bloembollenstreek. Vanwege de Corona pandemie zijn wij het afgelopen jaar niet in staat geweest om deze bedrijfsbezoeken door te laten gaan. Uiteraard vinden wij dit zeer jammer want niets is mooier om u op deze manier te laten zien hoe onze bedrijven werken in de prachtige Bloembollenstreek.

KAVB Kring Bloembollenstreek houdt zich voornamelijk bezig met de portefeuille Bloem­ bollen. Ook beheren zij de portefeuilles Kwaliteit, Handel, Broeierij, Scholing, Water, Flora en Fauna en Agrarisch Natuurbeheer. LTO Noord Afdeling Duin- en Bollenstreek houdt zich voornamelijk bezig met Ruimtelijke Ordening. Verder hebben de bestuursleden de portefeuilles; Bloembollen, Zomerbloemen en Vaste Planten, Glastuinbouw, Veehouderij, Natura 2000, Water en PR/vrouw & bedrijf.

Onze organisaties werken graag met u samen. Wij kunnen elkaar versterken en de problemen die er zijn samen aanpakken en oplossen. Mochten ervan uw kant vragen zijn dan zijn wij ten alle tijden bereid u hierin van informatie te voorzien. Voor vragen kunt u contact opnemen met het secretariaat. Zij kunnen u dan doorverwijzen naar het juiste bestuurslid. Ilse van Haaster, Secretariaat LTO Noord Afdeling Duin- en Bollenstreek. Email: llse.van.haaster@outlook.com

Marit Hogervorst, Relatiebeheer en Regiocoördinator KAVB Kring Bloembollenstreek, Secretariaat. Email: Hoqervorst@kavb.nl

Hopende U hiermee van dienst te zijn geweest verblijven wij met vriendelijke groet,

Bestuur LTO Noord afdeling Duin- en Bollenstreek. Bestuur KAVB Kring Bloembollenstreek.

T

Lu

te JI 1

■

i VlB i

-

Ss

—

,. **

P4W

- MF

■1V

.

V,

. '..4\

f ' -'

*..jM»

r

_ ___

■

_________

a //]

,

'«4»

v

Ha

J

2Ö

-

EM UUB

i • **

1

mV

••

4 L_

'■ 4» -

- ■

<1

TOEKOMSTVISIE VAN DE DUIN- EN

BOLLENSTREEK V

Hillegom - Noordwijk - Noordwijkerhout

LTO w<i>

NOORD

Lisse - Teylingen - Katwijk - Oegstgeest ONDERNEMEN DOE JE SAMEN

LTO Noord T 088 - 888 66 66

F 088 - 888 66 60

E info@ltonoord.nl I www.ltonoord.nl

LTO Noord Zwolle

KAVB

Zwartewaterallee 14 8031 DX Zwolle

Weeresteinstraat 10A

Postbus 240

Postbus 175 2180 AD Hillegom

8000 AE Zwolle

2181 GA Hillegom

Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

2

Voorwoord

I <

*

/

9

4 *

/

A

/

a/ 'kf

I

Voor u ligt de toekomstvisie van LTO Noord afdeling Duin- en Bollenstreek. Deze is samengesteld door

(vertegenwoordigers van) de vele sectoren die in deze streek actief zijn. Met deze visie willen we aangeven wat

er nodig is om de land- en tuinbouwbedrijven in de Duin- en Bollenstreek vitaal te houden. De Duin- en Bollenstreek is een prachtige regio die direct het beeld oproept van bollen-, bloemen- en

plantenteelt en veehouderij. Het woongenot is goed door de veelzijdigheid van dit landschap en de open ruimten. Hoe kunnen we dit met het oog op de toekomst behouden?

De ontwikkelingen in de land- en tuinbouw gaan door. De innovatieve instelling van ondernemers, ontwikke­

lingen in de technologie en het kennisniveau zorgen voor onze vooruitlopende positie. Eisen op het

gebied van milieu en energie worden strenger. Hier worden in gezamenlijkheid grote inspanningen voor geleverd, ondanks de verschillende belangen, diverse sectoren, bedrijven en ondernemers. Dit zal in de toekomst zo blijven en ruimte vragen van de ondernemers én de omgeving.

Het gebied moet aantrekkelijk blijven: voor ondernemers om te blijven ondernemen, voor burgers om er te

wonen en voor toeristen om te recreëren. De verschillende belangen en wensen vragen hierin om maatwerk van beleidsmakers en overheidsinstanties.

Wij zijn trots op onze bedrijven en hopen dat deze visie kan bijdragen aan een goede balans tussen omgeving en land- en tuinbouw.

Namens het bestuur van de LTO Noord afdeling Duin- en Bollenstreek,

Wim van Haaster

Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

3

Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

4

Land- en tuinbouwsector in de Duin- en Bollenstreek De Duin- en Bollenstreek is een uniek gebied: de

bloeiende bollenvelden in combinatie met groene weilanden,

zomerbloemen

en

vaste

planten

vormen het landschap. De variatie aan landschap

levert veel recreatie en toerisme op in het gebied.

DUIN-EN BOLLENSTREEK

Hoe kunnen we met het oog op de toekomst kwali­ gebied

370 LAND- EN TUINBOUWBEDRIJVEN

behouden? In deze visie brengen we dat graag in

In de Duin- en Bollenstreek telen zo'n 85% van de agrarische bedrijven bollen, bloemen en planten. Overige 15% bestaat uit veehouderijbedrijven.

teit

en

diversiteit

van

het

landelijk

beeld.

In de Duin- en Bollenstreek zijn 370 land- en tuin­

11111

bouwbedrijven actief die samen een oppervlakte van

ruim 4.600 hectare omvatten. De verwachting is dat

het aantal agrarische bedrijven in 2030 is gedaald naar circa 250 bedrijven, maar dat de oppervlakte

4.600 HECTARE GROND In gebruik voor hoogwaardige sierteelt en voedselproducten.

X

per bedrijf juist groter is geworden. Verschillende

trends en ontwikkelingen, zoals schaalvergroting en verbreding, spelen hier een rol in. Naast de primaire

HÉT BLOEMBOLLENGEBIED VAN

bedrijven zijn ook de handel- en exportbedrijven van

NEDERLANDEN DE WERELD

belang voor het Greenportcomplex. LTO Noord en de KAVB zijn als belangenbehartigers

trots op de agrarische sectoren in de Duin- en Bollenstreek.

De

grote

hoeveelheid

kennis

en

innovatie van de agrarische ondernemers in het gebied zorgt nationaal en internationaal voor een belangrijke positie. In 2030 is de agrarische sector in

de Duin- en Bollenstreek een verantwoorde en toekomstbestendige sector welke bijdraagt aan de gezondheid en leefbaarheid van de samenleving.

Meer dan 60 procent van de totale wereldhandelsstromen in de bollensector vindt plaats in de Duin- en Bollenstreek.

GROTE HOEVEELHEID KENNIS EN INNOVATIE Er vinden veel initiatieven plaats voor nieuwe ontwikkelingen en innovaties.

GUNSTIG KLIMAAT Gematigd zeeklimaat, goede grond en hydrologie. Dit biedt vrijwel jaarrond bewerkbare gronden, plant- en oogstzekerheid en kwaliteit.

CONTINUÏTEIT EN INKOMEN

*

Een sterke positie in de markt door te blijven investeren in productie en afzet, kwaliteit, omgeving en arbeidsomstandigheden.

Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

5

Ruimtelijke ontwikkeling Voor

de

toekomstige

van

ontwikkelingen

de

agrarische sector is planologische duidelijkheid van

groot belang. Het kenmerkende landschap van de Duin- en Bollenstreek is tenslotte gevormd door de

ontwikkeling van agrarische bedrijven en sectoren. Door stedelijke druk zijn de gemiddelde grond­

prijzen in deze regio hoog, wat zorgt voor veel onzekerheid. Om dit landschap te behouden is het belangrijk

ruimte

blijven

te

bieden

aan

(toekomstige) agrarische ondernemers.

BOLLEN- EN BLOEMENTEELT

De ontwikkelingen in de markt stellen eisen aan bedrijfsactiviteiten die

in

het ruimtelijk beleid

GLASCONCENTRATIE

gefaciliteerd moeten worden. Dit geldt ook voor de

In de toekomst zal de Rooversbroekpolder in Lisse

verwerking en afzet van bloembollen. Om toekomst-

beperkte

bestendig te zijn zullen (kleinere) bloemenkwekers

bieden voor glastuinbouw en als concentratiegebied

verder optimaliseren en deels ook specialiseren.

verdwijnen. Hetzelfde geldt voor het tuinbouw­

Er vindt een verschuiving plaats van 'dagelijks veilen'

gebied De Woerd in Valkenburg. De toekomst voor

geen

tot

uitbreidingsmogelijkheden

naar 'uit voorraad verkopen'. Het geoogste product

de glastuinbouw zit voornamelijk in de gebieden

zal niet meer dezelfde dag het bedrijf verlaten, waar­

De

door extra geïnvesteerd moet worden in optimale

Kloosterschuur in Rijnsburg. Echter, De Zijlhoek zit

bewaarcondities, zoals grotere en betere koelcellen.

op slot: er zijn geen mogelijkheden voor nieuwe

Dit houdt in dat meer ruimte nodig is voor

ontwikkelingen en innovaties. De Zijlhoek moet een

voldoende capaciteit, want producten blijven langer

duurzaam glastuinbouwgebied

op het eigen bedrijf.

doende toekomstmogelijkheden. Hiervoor heeft de

Zijlhoek

in

Valkenburg

en

Trappenberg-

blijven mét vol­

sector overheidsinstanties nodig die nieuwe ontwik­

kelingen en innovaties stimuleren. Bij uitbreidingen of verbouwingen is het belangrijk maatwerk te ...

leveren en gezamenlijk te kijken hoe initiatieven

passen binnen het landschap. In het tuinbouwgebied Trappenberg-Kloosterschuur bevinden

zich

een

aantal

toekomstbestendige

bedrijven: innovatief en ontwikkeld op het gebied

Rooversbroekpolder

/

van milieu, teelt en afzet. Daarnaast is TrappenbergKloosterschuur aangewezen als duurzaam productie­

Trappenberg-Kloosterschuur j

gebied. Voor tuinbouwbedrijven waar elders in de regio geen geschikte locatie is, zijn hier voldoende

mogelijkheden. Als blijkt dat De Zijlhoek toch geen '4--

De Woerd-De Zijlhoek

\;’'V

'X'

W -

'■

-■

geschikte locatie is voor bedrijven, moet er een

J

regeling komen voor verplaatsing naar het gebied Trappenberg-Kloosterschuur. Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

6

VASTE PLANTEN

VRIJKOMENDE AGRARISCHE BEBOUWING

De Duin- en Bollenstreek is uitermate geschikt voor

Het aantal agrarische bedrijven neemt af. Dit

de vaste plantenteelt vanwege de vruchtbare grond

betekent dat er in het buitengebied woningen en

en het geschikte klimaat. De vaste plantensector en

bedrijfsgronden vrijkomen.

andere sectoren hebben een sterke vruchtwissel-

worden

werking met elkaar. Zo is de teelt van vaste planten

door agrarische ondernemers die hun bedrijf

en bloemen voor milieudruk op de bollengrond

willen uitbreiden. Het behoud van een agrarische

onmisbaar. Op die manier blijft de grond vruchtbaar,

functie is hierin wenselijk. Gebouwen die geen

gezond en weerbaar. Door voldoende ruimte te

passende

bieden

aan

de

bedrijven

met vaste

planten

profiteert de bollenteelt hier ook van.

bedrijfsgronden

Naar verwachting

veelal

herbestemming

overgenomen

krijgen

dienen

gesaneerd te worden om verpaupering, oneigen­ lijk gebruik en hinder te voorkomen voor door­

De vaste plantensector, maar ook de bloembollen­

gaande bedrijven.

sector, heeft vaak een kasfaciliteit ter ondersteuning van de opengrondsactiviteiten. Deze faciliteit wordt

AGRARISCHE STRUCTUURVERSTERKING

over­

Voor alle sectoren in de regio geldt dat schaalver­

wintering, opkweken van jong plantmateriaal of

groting hand in hand moet gaan met concentratie

voor

diverse

activiteiten

ingezet,

zoals

productie van het eindproduct. Deze activiteiten zijn

onlosmakelijk verbonden met de totale bedrijfs­ activiteiten. Nieuw ondersteunend glas moet dan

ook mogelijk blijven.

van percelen. Niet automatisch komt grond op de

juiste plaats beschikbaar. Inzet van ondernemers en overheden om de agrarische structuur te

versterken is noodzakelijk. Ook handhaving van niet-agrarisch gebruik van agrarische gronden

VEEHOUDERIJ

Om te kunnen voldoen aan de snel ontwikkelende

helpt om de gebruiksmogelijkheden in de regio te bevorderen.

eisen op het gebied van milieu- en dierenwelzijn,

groeit de vraag naar bouwblokken met voldoende

HUISVESTING

omvang. Dit heeft tot gevolg minder, maar grotere

De agrarische sectoren en verwerkende industrie

en efficiëntere bedrijven. Bouwblokken met een

bieden veel werkgelegenheid in de Duin- en

oppervlakte van 1,5 tot 2 hectare zijn momenteel

Bollenstreek. Veilige huisvesting voor tijdelijke

nog gemeengoed. Ook goot- en bouwhoogten zullen

werknemers blijft belangrijk. Bestemmingplannen

mee moeten 'groeien' met toenemende behoefte

moeten ruimte bieden om faciliteiten op of nabij

aan meer licht, lucht en ruimte in de stallen. Bouw­

het bedrijf te creëren.

hoogten tot 12 meter zijn nu nog uitzonderlijk maar

zullen in de toekomst de standaard zijn. Ook goothoogten tot 8 meter zijn bij relatief nieuwe stalvormen als zogenaamde 'koeientuin' of 'serrestal',

die meer en meer toegepast worden, gebruikelijk.

Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

7

Circulariteit De agrarische sector werkt aan een duurzamere

moet echter wel behouden blijven waarbij voor­

toekomst: minimale emissies, verbeteren van de

komen moet worden dat de bodem uitgeput raakt.

biodiversiteit en bodem- en waterkwaliteit, volop

Een ruime vruchtwisseling en het gebruik van groen-

gebruik van duurzame energie en hergebruik van

bemesters in combinatie met voldoende aanvoer

restafval.

van mineralen en organische stof draagt hieraan bij.

Bodemvruchtbaarheid kan tevens behouden blijven ONDERZOEK

De agrarische sector is blij dat duurzaamheid een

door op het juiste moment met inzet van moderne

machines bewerkingen uit te voeren.

belangrijk thema in het overheidsbeleid vormt. De sector verricht zelf al vele jaren baanbrekend werk

als het gaat om vermindering van de milieubelasting. De sector laat onderzoek uitvoeren om nieuwe

kennis en technologie op dit gebied verder te ontwikkelen. Verdere uitvoering hiervan en commu­

nicatie zijn van belang om kennisoverdracht te stimuleren. Hierin staat samenwerking met lokale

overheidsinstanties, onderwijs en onderzoekscentra centraal. BIODIVERSITEIT BODEM- EN WATERKWALITEIT

De Duin- en Bollenstreek heeft een grote rijkdom

Om de kwaliteit van het water te verbeteren is de

aan vogels en natuur. Landelijk kwetsbare vogelsoor­

afgelopen jaren door middel van het Deltaplan

ten zoals patrijs, veldleeuwerik en gele kwikstaart

Agrarisch Waterbeheer (DAW) een afname van de

doen het op de bollengrond relatief goed. Om bio­

uitspoeling van meststoffen en gewasbeschermings­

diversiteit en daarmee natuur en landschap in de

middelen gerealiseerd. Hierdoor wordt naast de wa­

streek verder te versterken werken agrariërs en

terkwaliteit ook ingespeeld op de bodemkwaliteit in

streekbewoners samen in verschillende projecten

het gebied. De agrarische sector gaat in de toekomst

zoals Wandelnetwerk Bollenstreek, Bloemrijke bijen­

verder met maatregelen om meststoffen en gewas­

linten en hagen en erfbeplanting.

beschermingsmiddelen efficiënter te gebruiken en

de biodiversiteit te vergroten. Dit doen ze door het

toepassen van een aantal innovatieve maatregelen.

Bijvoorbeeld door een hogere aanvoer van effec­ tieve organische stof (EOS) en het nemen van teeltmaatregelen om de afbraak van organische stof te

voorkomen. BODEMVRUCHTBAARHEID

De afbraaksnelheid van organische stof in de Duin­

en Bollenstreek is van nature hoog vanwege de kalkrijke zandgronden. Door de goede waterdoorlatend-

heid en het gebruik van meststoffen is de regio voor veel gewassen geschikt. De bodemvruchtbaarheid Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

8

Energie Nederland staat de komende decennia voor belang­

SAMENWERKING

duurzame

Om (grotere) stappen te maken richting het opwek­

productie en het verbruik van energie. In deze

ken van duurzame energie is meer samenwerking

rijke

uitdagingen

als

het

gaat

om

transitie spelen boeren en tuinders een belangrijke

nodig tussen (agrarische) bedrijven. Denk aan het

rol.

energie opwekken voor elkaar en het gezamenlijk investeren in nieuwe vormen van duurzame energie. PRODUCTIE

Het clusteren van productiebedrijven in bijvoorbeeld

De agrarische sector wekt 50% van alle duurzame

De Zijlhoek zal het eenvoudiger maken om duur­

energie op en heeft het voornemen energieneutraal

zame energie vorm te geven. Hierbij kan gedacht

te produceren. De verwachting is dan ook dat het

worden aan een warmterotonde waarbij gezamen­

aantal zonnedaken in de Duin- en Bollenstreek zal

lijk gebruik wordt gemaakt van de warmtebuis die

groeien.

Het opslaan van energie is nog een

aandachtspunt. Veel bedrijven hebben juist in de

richting Leiden loopt. Tevens kunnen er voordelen ontstaan voor waterzuivering en geothermie.

winter of 's nachts energie nodig. De afgelopen jaren

is veel geïnvesteerd in het verminderen van energie­ verbruik en de ambitie is om ook deze lijn voort te

zetten. Bijvoorbeeld door het gebruik van rest­ warmte vanuit de kassen voor het drogen van de

bollen.

Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

9

Markt en maatschappij Nederland is een van de grootste spelers in de

TOERISME

export van land- en tuinbouwproducten. Gezonde

De regio is in de beeldvorming hét bloembollen-

bedrijven

aan

het

gebied van Nederland en de wereld. Gebaseerd op

Leveranciers,

ligging, historie en centrumfunctie. Jaarlijks komen

verwerkers en afnemers zijn allemaal vertegen­

miljoenen toeristen naar het gebied. De Duin- en

woordigd in het gebied, waardoor het aantrekkelijk

Bollenstreek laat bij uitstek zien dat bloembollen en

is voor andere bedrijven om zich te vestigen.

toerisme

dragen vanzelfsprekend

verdienvermogen

van

de

regio.

bij

versterken.

elkaar kunnen

Door een

gezamenlijke inspanning van alle relevante partijen ECONOMISCHE PRESTATIES

in de regio kan nog veel voordeel worden behaald

Bedrijven uit de Greenport Duin- en Bollenstreek

uit de toeristische mogelijkheden die de regio biedt.

zorgen voor meer dan 60 procent van de totale

Denk hierbij aan productverkoop op bedrijven,

wereldhandelsstromen in de bollensector. Deze

deskundige rondleidingen of logeren bij de kweker.

regio neemt zo'n 10 procent van het nationale

Niet geheel onbelangrijk is hierbij ook de toeristische

productieareaal en de direct daarmee samen­

druk, die goed gestructureerd moet worden om de

hangende productiewaarde voor haar rekening. Met

streek aantrekkelijk te houden.

een handelsomzet van 550 miljoen euro en een ex­

portwaarde van 415 miljoen euro levert het bloem­ bollencluster economisch zeer aansprekende cijfers.

Handelsbedrijven zoeken daarnaast steeds meer

directe lijnen met productiebedrijven. De locatie en

het grote aanbod maken het gebied des te aantrek­ kelijker. INVESTEREN

De land- en tuinbouwsectoren in de Duin- en Bollen­ streek hebben het afgelopen jaar economisch beter

gepresteerd. Veel bedrijven investeren in automati­ NEVENACTIVITEITEN

sering, GPS, zuinigere productiemiddelen en duur­ zame energie. De verwachting is dat op termijn meer

Het agrarische bedrijf is de kern maar een groot

wordt geïnvesteerd in uitbreiding van areaal en

aantal

gebouwen.

waarmee

ondernemers extra

Bijvoorbeeld

ontplooit

inkomen

agrarisch

nevenactiviteiten

wordt

gegenereerd.

natuurbeheer,

boeren­

Kwekers zijn steeds beter in het verlengen van het

ligplaatsen voor pleziervaartuigen, kanoverhuur en

oogstseizoen door ook in andere delen van de

recreatief medegebruik. Gezonde ondernemingen

wereld hun producten te telen. In Nederland

dragen

worden

en

vermogen van de regio. De veehouderij draagt ook

vermarkt. Hierdoor zijn de bloemen langer voor de

voor een belangrijk deel bij aan lokale consumptie.

bloemisten beschikbaar en kan dit een behoorlijke

De vleesveehouderij en zuivelboerderijen leveren

versterking van het agrarische bedrijf betekenen.

bijvoorbeeld aan lokale en regionale afzetkanalen.

Een win-winsituatie.

Dit zorgt voor een verkorting van de voedselketen

de

bloemen

vervolgens

verwerkt

vanzelfsprekend

bij

aan

het

verdien­

tussen grond en mond. Consumenten kunnen kiezen

voor lokaal voedsel van hoogwaardige kwaliteit én zien waar hun voedsel vandaan komt. Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

10

Kennisontwikkeling en innovatie In Nederland hebben we een zeer hoog kennis­

AUTOMATISERING EN ROBOTISERING

niveau als het gaat om de land- en tuinbouwsector.

De verwachting is dat de ontwikkeling van robotise­

Binnen de Duin- en Bollenstreek zijn er veel initia­

ring en automatisering steeds verder gaat. Bloemen-

tieven voor nieuwe ontwikkelingen en innovaties in

kwekers in de Duin- en Bollenstreek werken nog niet

de agrarische sector. Het Innovatie en Demon­

veel met bosrobots, maar binnen enkele jaren zijn er

stratie Centrum (IDC) voor de Bollen en Vaste plan­

betere en betaalbare machines op de markt die hier

ten in Lisse is hier een voorbeeld van. Hier werken

verandering in brengen. Deze robotisering en auto­

ondernemers samen met de regio aan implemen­

matisering maken schaalvergroting mogelijk én

tatie en toepassing van kennis van binnen en

noodzakelijk om economisch rendabel te blijven.

buiten de sector. Tevens stimuleren en faciliteren

De nieuwe technologische ontwikkelingen vragen

Greenport Noord-Holland Noord

en Greenport

om ruimte. Moderne schuren waar de sorteerrobots

Duin- en Bollenstreek veel projecten waar onder­

en verwerkingsmachines hun werk moeten doen zijn

zoek, innovatie en onderwijs centraal staan.

hiervoor belangrijk. DIGITALISERING

KENNISINFRASTRUCTUUR

De vraag naar kennis over de teelt, bedrijfsvoering

Digitalisering is een middel om innovatie en kennis­

en markt neemt bij bedrijven snel toe. Deze kennis is

overdracht te versterken. Denk bijvoorbeeld aan de

voornamelijk gefragmenteerd aanwezig. Dit stelt

digitale transformatie van Royal Flora Holland. De

bedrijf.

verkoop- en levertijden worden anders met een digi­

Voldoende kennis moet voor zowel kleine als grote

tale marktplaats. Bedrijven moeten de mogelijkheid

bedrijven beschikbaar blijven. Aanwezigheid van een

hebben om met deze transformatie mee te groeien.

kennisinfrastructuur in de regio biedt extra kansen

Toegang hebben tot een goede digitale infrastruc­ tuur is hierin noodzakelijk.

eisen

aan

het

management van

aan kennisintensieve bedrijven.

een

Toekomstvisie Duin- en Bollenstreek

Onze vijf ambities De sector zal diverse inspanningen en verantwoordelijkheden zelf moeten nemen met betrekking tot een

economisch rendabele toekomst. Deze vijf ambities helpen daarbij:

MAATSCHAPPIJ

Meer transparantie en verbinding door verbreding van werkzaam­

heden zoals productverkoop en rondleidingen op bedrijven, boerderij-

ligplaatsen voor pleziervaartuigen en kanoverhuur.

CIRCULARITEIT

Verder uitbouwen van de aanwezige basis voor biobased producten uit bloembolgewassen/vaste planten of plantaardige resten daarvan. De

regio als proeftuin voor nieuwe marktconcepten.

Beter benutten van warmte, elektriciteit en opslagcapaciteit van de waterbassins van de glastuinbouwbedrijven.

ENERGIE

Toepassen van rendabele opties voor vermindering van energiegebruik

en inzet duurzame energie. Kijken naar mogelijkheden voor seizoensopslag.

MINERALEN

Behalen doelen Kaderrichtlijn Water en streven naar emissievrij telen.

Reststoffen benutten als waardevolle inhoudsstoffen. Omschakeling naar maatschappelijk ondernemen.

LOGISTIEK EN INFRASTRUCTUUR

Verbeteren door betere datastromen en fysiek agrarisch vervoer.

Bijvoorbeeld door de mogelijkheid van landbouwverkeer op N-wegen. Daar waar mogelijk en haalbaar streven naar herverkaveling ten

behoeve van een efficiënte bedrijfsvoering, perceel benutting, minder

agrarisch verkeer op de openbare weg, minder verrommeling en meer

mogelijkheden voor weidegang.

NOORD