5. Vierde nota van beantwoording Afval anders inzamelen (1786188)

Vierde nota van beantwoording Afval anders inzamelen (1786188) 21 januari 2021 De antwoorden van het college van B&W op de vragen van de fracties staan schuin gedrukt onder de vraag. Nr. 1.

Pag.

Fractie GB

Vraag & Antwoord Om te kunnen besluiten inzake diftar en nascheiding heeft GB cijfers nodig over de resultaten van nascheiding en bronscheiding in gemeentes in dezelfde stedelijkheidsklasse als Katwijk, dus niet Amsterdam of Utrecht. Beschikt de gemeente over cijfers over de netto inkomsten uit PMD van één of enkele gemeentes met bronscheiding van PMD in de stedelijkheidsklasse van Katwijk alsmede over de netto inkomsten van een of enkele vergelijkbare gemeentes met nascheiding zodat de netto inkomsten vallen te vergelijken?

2.

3.

4.

GB

Een goede vergelijkingstool en bron van openbare data vormt de landelijke benchmark, ook omdat hier gemeenten ingedeeld worden op stedelijkheidsklasse. Aan de benchmark doen geen gemeenten mee in dezelfde stedelijkheidsklasse als Katwijk die aan nascheiding van pmd doen. De gemeente beschikt niet over cijfers over de netto inkomsten. Beschikt de gemeente over cijfers over de hoeveelheid GFT die de inwoners van een of enkele gemeentes met bronscheiding van PMD in de GFT container stoppen en hoeveel meer of minder de inwoners van gemeentes met nascheiding van PMD?

GB

Dit is niet landelijk in beeld gebracht, waardoor de gemeente niet over deze cijfers beschikt. Zijn er gemeentes zo groot al Katwijk die werken met diftar en hun PMD laten nascheiden?

GB

Het aantal gemeenten dat diftar combineert met nascheiding is beperkt. Er zijn enkele gemeenten bekend die werken met diftar in combinatie met het nascheiden van pmd. Dit betreft enkele Friese gemeenten waaronder Heerenveen die hun restafval nascheiden bij Omrin. Deze gemeenten vallen wel in een andere stedelijkheidsklasse dan Katwijk. Zij hebben diftar later als extra prikkel ingevoerd, omdat zij met alleen nascheiding van pmd de hoeveelheid restafval niet voldoende kunnen verminderen. Welk percentage PMD valt met nascheiding te winnen uit het huidige Katwijkse restafval? Dit percentage is afhankelijk van de nascheidingsinstallatie. De resultaten lopen aanzienlijk uiteen en daarnaast is de informatievoorziening beperkt. Om een vergelijking te maken:  Nascheiding: 12-25 kg pmd per inwoner per jaar (bandbreedte resultaten verschillende nascheidingsinstallaties)  Bronscheiding: gemiddeld 25 kg per inwoner (gemeenten stedelijksheidsklasse B) met een best practise van 55 kg pmd per inwoner

21 januari 2021

Vierde nota van beantwoording Afval anders inzamelen (1786188).

Pagina 1 van 4

Nr.

Pag.

5.

6.

7.

Fractie GB

Vraag & Antwoord (bron: benchmarkrapportage 2019) Bij het restafval zit momenteel 12 gewichtspercent PMD. Hoeveel wordt daarvan afgekeurd?

GB

Het pmd dat nog in het restafval zit, wordt niet gescheiden. Afkeur is hierop niet van toepassing. Op het brongescheiden pmd dat we in Katwijk inzamelen hebben we nog geen afkeur gehad. Welk percentage van het PMD is vervuild en wordt afgekeurd in een of enkele vergelijkbare gemeentes die met diftar werken?

GB

Dit is ons niet bekend en hangt ook mede af van het gekozen inzamelsysteem (zakken, rolcontainers of ondergrondse containers) en inzet van bv communicatie. Onderzoekers van het Learning Center Kunststof Verpakkingsafval hebben sorteeranalyses van pmd afval van gemeenten met elkaar vergeleken (422 monsters, 17 typen gemeenten). Zij konden geen significant verschil vinden tussen pmd uit een omgeving met en zonder diftar en leek de zuiverheid van het pmd in diftar gemeenten zelfs iets groter. Welk scheidingspercentage halen gemeentes die restafval en PMD samen inzamelen en dan laten nascheiden? Er is geen totaaloverzicht van afvalscheidingspercentages beschikbaar van gemeenten die nascheiding toepassen. Het scheidingspercentage wordt uiteindelijk maar deels door de inzameling van pmd bepaald. Het totale inzamelbeleid bepaalt het uiteindelijke scheidingspercentage. Jaarlijks komt er landelijk gemiddeld 40 kg pmd per inwoner vrij. De maximale reductie op de hoeveelheid restafval is daarmee dus ook maximaal 40 kg. Voor de meeste gemeenten is dit niet voldoende om de hoeveelheid restafval onder de 100 kg te brengen (VANG doelstelling). Katwijk heeft momenteel 202 kg restafval.

Om te vergelijken zijn hieronder de resultaten van de best presterende gemeenten in stedelijkheidsklasse B (vergelijkbaar met Katwijk) weergegeven naast de best presterende gemeenten met nascheiding:  Best presterende gemeenten klasse B (Lisse, Deventer, Hengelo): 65-88 kg restafval/inw  Bronscheiding in combinatie met diftar  Best presterende gemeenten nascheiding (Omrin gemeenten waaronder Heerenveen en Ooststellingwerf): 104 – 112 kg restafval/inw  Nascheiding pmd in combinatie met diftar  Kanttekening: in dit resultaat is ook de nagescheiden organische fractie meegerekend. Er is landelijk discussie of deze fractie als gescheiden afval gezien mag worden, omdat dit niet gerecycled kan worden, alleen energieterugwinning. De waarde is daarmee nie vergelijkbaar met brongescheiden gft (vergisting en compostering). Het aandeel nagescheiden gft bedraagt circa 30 kg per inwoner en hoort eigenlijk meegenomen te worden als aandeel restafval. Conclusie: bronscheiding in combinatie met diftar levert de grootste reductie op de hoeveelheid restafval op en kwalitatief gezien de meest hoogwaardige grondstoffen. Ook de best presterende nascheidingsgemeenten halen de VANG doelstelling niet.

Navraag bij de NVRD leerde dat zij de afgelopen jaren hebben ervaren dat gemeenten die inzetten op meer pmd scheiding aan de bron, hier ook positieve resultaten zag in de bronscheiding van de andere stromen als papier en gft. Navraag leert ook dat er geen voorbeelden zijn van gemeenten die goede resultaten halen met bronscheiding en diftar en die vervolgens overstappen op nascheiding. Dat lijkt dus niet plaats te vinden.

21 januari 2021

Vierde nota van beantwoording Afval anders inzamelen (1786188).

Pagina 2 van 4

Nr.

Pag.

8.

Fractie

GB

Vraag & Antwoord Een aantal Circulus-Berkel gemeenten (o.a. Apeldoorn, Deventer en Bronckhorst) hebben laten doorrekenen of nascheiding voor hen interessant zou zijn. Wanneer de nascheiding zich beter zou ontwikkelen, zouden ze mogelijk wat extra kilo’s pmd uit het restafval kunnen halen. Maar de verwachting was dat de negatieve effecten van het samenvoegen van rest en pmd op de bronscheiding van de andere stromen, dit effect teniet zou doen. Daarnaast bleek nascheiding voor hen ook iets duurder. Er viel dus niets te winnen, eerder te verliezen. Hoe hoog is de afvalstoffenheffing in een of enkele gemeentes met bronscheiding van PMD in Katwijks stedelijkheidsklasse en hoe hoog is die heffing in een of enkele vergelijkbare gemeentes met nascheiding? In Nederland zijn weinig gemeenten bekend in dezelfde stedelijkheidsklasse als Katwijk die het pmd nascheiden. Dit maakt een vergelijking lastig. Daarnaast wordt de hoogte van de afvalstoffenheffing bepaald door de totale afvalbeheerkosten en toerekening van afvalgerelateerde kosten. De pmd inzameling maakt hier maar beperkt onderdeel van uit. Gemeente Leiderdorp zit in dezelfde stedelijkheidsklasse en ligt in dezelfde regio als gemeente Katwijk en is in 2020 overgestapt op nascheiding van pmd.

Als voorbeeld volgt hieronder de afvalstoffenheffing 2021: Leiderdorp Katwijk Eenpersoons huishouden € 269,05 € 229,40 Tweepersoons huishouden € 353,18 € 333,59 Meerpersoons huishouden € 376,95

9.

10.

21 januari 2021

GB

GB

Inzicht in de hoogte van de afvalstoffenheffing bij alle gemeenten in Nederland in relatie tot tariefsystemen en organisatievormen is te bekijken via de volgende link: Afvalstoffenheffing in 2020 - Afval Circulair De gemeente stelt dat zowel de verbrandingsbelasting als de verwerkingskosten omhoog zullen gaan. Van de verbrandingsbelasting is duidelijk waardoor: de regering kan die verhogen. Maar op grond waarvan verwacht de gemeente dat de verwerkingskosten zullen stijgen? De verbranding van restafval levert immers stroom op en de vraag naar stroom neemt toe. De huidige kosten voor het verbranden van het restafval betreffen afgerond 51 euro per ton. Het huidige verwerkingcontract loopt af op 3112-2023 en moet opnieuw worden aanbesteed. De marktontwikkeling laat zien dat deze kostenpost fors gaat toenemen. De verwachting is dat er rekening moet worden gehouden met een tarief van 95 euro per ton. De gemeente stelt dat de vervuiling in ondergrondse containers hoger is dan in rolcontainers. In antwoord op vraag 30 van 13 januari 2021 tracht ze deze uitspraak te onderbouwen met haar ervaring tijdens de afvalchallenge. De gemeente veranderde toen twee ondergrondse containers voor restafval in ondergrondse containers voor PMD. De containers bleven op dezelfde plaats en hielden dezelfde kleur.

Veel inwoners bleven daardoor hun gesorteerde restafval werpen in de ondergrondse container, ook al had die officieel een nieuwe PMD bestemming. De inwoners hadden die containers immers jarenlang gewoontegetrouw gebruikt voor restafval. Na de twee maanden van de afvalchallenge bleken deze ondergrondse PMD containers voor 75% tot 82% gevuld met restafval. Die uitkomst had GB al voorspeld bij het zien van deze ‘test’. Vierde nota van beantwoording Afval anders inzamelen (1786188).

Pagina 3 van 4

Nr.

Pag.

11.

Fractie

GB

Vraag & Antwoord Neemt de gemeente bij nader inzien afstand van haar bewering dat deze ‘test’ zou aantonen dat ondergrondse containers meer vervuiling bevatten? Tijdens de proef waren de containers bovenmatig vervuild. Een langere doorlooptijd en gerichte communicatie had de kwaliteit van het pmd wellicht ten goede kunnen komen. Verandering is immers ook een kwestie van tijd. Naast deze omgebouwde pmd-containers heeft de gemeente ook sorteeranalyses laten uitvoeren om de kwaliteit van het pmd in de milieuparken (ook ondergrondse containers) te onderzoeken evenals de kwaliteit van het pmd dat met rolcontainers aan huis werd opgehaald in de proefwijken. Ook hier bleek de kwaliteit van het aan huis ingezamelde pmd beter dan de kwaliteit in de milieuparken: o Rolcontainers aan huis: 11-21% vervuiling o Milieuparken: 25-41% vervuiling Daarnaast speelt ook het risico op vervuiling en de mogelijkheden om in te grijpen bij vervuiling een rol. In een ondergrondse container is de veroorzaker van een vervuiling vaak niet te achterhalen en wordt dit soms ook pas laat opgemerkt wanneer de inhoud van de container in het inzamelvoertuig belandt. Rolcontainers aan huis kunnen beter op vervuiling worden gecontroleerd en bijvoorbeeld niet worden geleegd.

In het antwoord van 14 januari (tweede nota van beantwoording) op onze vraag nummer 7 stelt de gemeente dat ze voor gezinnen met baby’s inzamelpunten zal maken en hen zo in staat te stellen hun ASH op het gemiddelde niveau kunnen houden. Overweegt de gemeente in haar implementatieplan ook ouderen die incontinentiemateriaal gebruiken, toegang te geven tot deze gratis inzamelpunten, zodat ook zij hun ASH op een gewoon niveau kunnen houden? Ja, dit overweegt de gemeente ook.

21 januari 2021

Vierde nota van beantwoording Afval anders inzamelen (1786188).

Pagina 4 van 4