5. Brief van het college van 8 januari 2021 over bron- en nascheiding van afval (1830713 en 1786188)

Postbus 589 – 2220 AN Katwijk

Contactpersoon:

Gemeenteraad Katwijk

Mevrouw S. Agterdenbos Afdeling:

Dagelijks Beheer Te bereiken op:

071 – 406 5540 s.agterdenbos@katwijk.nl Ons kenmerk:

Bijlage(n):

1830713

geen

Verzenddatum: 07-01-2021

Uw kenmerk: Onderwerp: afweging bron- of nascheiding plastic en metalen verpakkingen en drinkpakken (pmd)

Katwijk, 7 januari 2021 Geachte leden van de raad, In januari zal het grondstoffenbeleidsplan 2021-2024 ‘Anders Inzamelen – om samen te komen tot meer afvalscheiding’ aan u worden voorgelegd. Op basis van de gestelde kaders uit de richtingennotitie (januari 2020) is een combinatie gemaakt tussen de wensen van bewoners en het realiseren van de milieudoelstelling. Dit resulteert in keuzemenu’s voor de wijze van afvalinzameling per wijk. De nieuwe manier van inzamelen is beschreven in dit beleidsplan. Een van de basiskeuzes die zowel in de richtingennotitie als in het beleidsplan gemaakt wordt, is de afweging tussen bron- en nascheiding. In de richtingennotitie had bronscheiding op dat moment de voorkeur. Gezien de levendige discussie en de actualiteit van het onderwerp, is bij het vaststellen van de richtingennotitie toegezegd de ontwikkelingen op dit vlak te blijven volgen en de uiteindelijke keuze voor bron- of nascheiding duidelijk in het plan te beschrijven (zie toezegging 823). Ook tijdens de raadsbehandeling van de toekomst van het VAB overslagstation in november j.l. kwam nascheiding ter sprake en benadrukt de levendigheid van dit onderwerp. In het beleidsplan blijft het uitgangspunt echter bronscheiding.

Hoewel de afweging in zowel het plan als het begeleidende voorstel uitgebreid wordt toegelicht, lichten wij in deze aanvullende brief graag toe wat aan de deze keuze ten grondslag ligt. Beheersing afvalkosten Het belangrijkste doel van Anders Inzamelen is het terugdringen van de hoeveelheid restafval en grondstoffen zo schoon mogelijk inzamelen, zodat deze zo hoogwaardig mogelijk weer een plek krijgen in de grondstofketen. Dit levert uiteraard milieuwinst op, maar het kostencomponent is minstens zo belangrijk. Restafval vormt op dit moment de grootste afvalfractie (circa 50% van al het aangeboden afval), maar is duur om te verwerken. Dit komt mede ook door de verbrandingsbelasting die de rijksoverheid heft van ruim € 32,- per ton restafval.

gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

**

2/3

Ons kenmerk 1830713

Helder is dat zowel deze belasting als de verbrandingskosten in de komende jaren sterk gaat stijgen. Om de stijging van deze kosten beheersbaar te houden is een afname van de hoeveelheid restafval noodzakelijk. Dit vormt de grootste opdracht: invoering van een nieuw afvalinzamelsysteem dat leidt tot minder (rest)afval en meer afvalscheiding. Diftar Alle gemeenten die het best presteren op het gebied van afvalscheiding passen een vorm van diftar toe. Uit de landelijke benchmarkrapportage (peiljaar 2019) blijkt dat diftargemeenten gemiddeld 46% minder restafval hebben en 19% lagere afvalbeheerkosten dan niet-diftargemeenten1. Diftar houdt in dat een tarief is gekoppeld aan het aanbieden van het restafval. De hoogte van de afvalstoffenheffing wordt daarmee afhankelijk van het afvalscheidingsgedrag. Gezien de goede resultaten bij andere gemeenten en het gegeven dat het afvalscheidingspercentage in gemeente Katwijk al jaren blijft steken op circa 50%, hebben we diftar nodig om onze afvalscheidingsdoelstelling te kunnen behalen. Belangrijk is dat er zo min mogelijk restafval wordt aangeboden en dat de overige afvalstromen zo goed mogelijk gescheiden kunnen worden. Dan heeft ieder huishouden de mogelijkheid de hoeveelheid restafval zoveel mogelijk terug te dringen en kosten te beïnvloeden. Diftar en nascheiding De discussie tussen bron- en nascheiding is levendig.

De laatste periode is een aantal artikelen gepubliceerd over het overstappen van een aantal gemeentes op nascheiding. Met name grotere gemeenten waaronder Amsterdam en Utrecht nemen deze stap. Door dichte bebouwing en aanwezigheid van veel hoogbouw zijn de mogelijkheden voor bronscheiding in grotere steden beperkt en liggen de afvalscheidingspercentages doorgaans een stuk lager dan in andere gemeenten. Voor hen kan nascheiding een uitkomst bieden. Hierbij gaat het specifiek om het nascheiden van plastic en metalen verpakkingen en drinkpakken (pmd). Bronscheiding van alle andere afvalstromen zoals groenafval, papier en glas blijft noodzakelijk en is verplicht. Dit is vastgelegd in het besluit ‘gescheiden inzameling huishoudelijke afvalstoffen’ dat per 1 juli 2020 van kracht is2. Nascheiding biedt voordelen qua gemak, maar past niet goed in het diftarsysteem:  Doel is mensen de mogelijkheid te bieden zo min mogelijk restafval over te houden om kosten te besparen. In 2019 bood iedere inwoner van gemeente Katwijk gemiddeld 400 kg. afval aan. Iets meer dan de helft bestond uit restafval (202 kg). Gezien het grote volume van pmd (ruim 60% van het volume van de huidige grijze bak bestaat uit pmd, zo blijkt uit sorteeranalyses), zal de restafvalbak de grootste afvalbak in huis blijven wanneer pmd hierin blijft zitten.

 Door zichtbaar minder restafval over te houden stimuleert dit het sorteren van andere fracties zoals papier en gft. Stromen die qua gewicht veel wegen en dus erg belangrijk zijn om uit het restafval te houden, aangezien de dure verwerkingskosten per ton worden verrekend. Bronscheiding van pmd helpt dus ook de andere fracties zo goed mogelijk te scheiden. En dat is nodig om de doelstellingen te halen.  Bronscheiding levert bij gericht afvalscheidingsbeleid meer kilo’s op dan nascheiding. Ruim 80 gemeenten die de landelijke afvalscheidingsdoelen al halen passen bronscheiding toe. Dit blijkt ook uit de landelijke benchmark. De top 3 best presterende gemeenten per stedelijkheidsklasse (met uitzondering van grote steden) halen allemaal de afvalscheidingsdoelstelling van de rijksoverheid (VANG) en passen diftar en bronscheiding van pmd toe1. Diftar en bronscheiding hebben we nodig om de afvalscheidingsdoelstelling (VANG) te behalen en belangrijker nog: om de kosten beheersbaar te houden. Rekening houdend met het gegeven dat zowel de verbrandingsbelasting als de verwerkingskosten van restafval in de toekomst zullen stijgen, is de verwachting dat de huidige kosten van € 98,- per ton zullen stijgen tot circa € 150,- tot € 160,- per ton restafval.

Daarnaast is er discussie over het verschil in kwaliteit tussen bron- en nagescheiden pmd en de gevolgen hiervan op de recyclingsmogelijkheden. Om die reden kiezen we op dit moment niet voor nascheiding van pmd. In gemeente Katwijk zien we potentie om de hoeveelheid pmd te laten groeien en om de kwaliteit goed te laten zijn. 1 Analyserapport 2019 nu beschikbaar! (benchmarkafval.nl) 2 Gescheiden inzameling afvalstromen verplicht per 1 juli 2020 | VNG

3/3

Ons kenmerk 1830713

Bij nascheiding van pmd wordt het resultaat mede bepaald door hoe droog de restafvalfractie is. De aanwezigheid van keukenafval in het restafval beïnvloedt het sorteerrendement negatief. Aangezien er nog net zo veel groenafval in de grijze bak belandt, dan dat er gescheiden wordt, is ook hier nog een slag te slaan. Toekomstbestendigheid In de verwerking van restafval en mogelijkheden voor nascheiding trekken we gezamenlijk op met de VAB gemeenten (Duin- en Bollenstreek), aangezien we een gezamenlijk verwerkingscontract hebben voor restafval. Op dit moment passen alle VAB gemeenten bronscheiding van pmd toe en kiezen ook de gemeenten Hillegom en Teylingen voor de invoering van een prijsprikkel. Daarnaast is het voorgestelde inzamelsysteem met rolcontainers aan huis en ondergrondse containers multiinzetbaar en flexibel. Containers kunnen voor elke fractie worden ingezet en de rolcontainers zijn universeel en hooguit onderscheidend in kleur deksel of clip. Dit maakt het systeem toekomstbestendig. Conclusie In de afweging tussen bron- en nascheiding kijken we naar het totaalplaatje en dus naar alle in te zamelen afvalstromen. Dit maakt dat we kiezen voor diftar in combinatie met bronscheiding van alle afvalstromen. Zo kunnen we de grootste, maar ook schoonste hoeveelheid gescheiden afval inzamelen. Dit neemt niet weg dat we de ontwikkelingen blijven volgen in de toekomst.

Met deze brief hopen wij u voldoende te hebben geïnformeerd over de gemaakte afwegingen.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Katwijk, de secretaris, de burgemeester,

mr. drs. R.T. Jie Sam Foek

ir. C.L. Visser