5. Bijlage 3. Communicatieplan Duurzaamheidsagenda (2720580)(versie 3 januari 2022)

Duurzaamheids agenda Communicatieplan

3-1-2022

Aanleiding en achtergrond De toekomstbestendigheid van onze aarde is actueel. Klimaatverandering heeft grote gevolgen voor de leefbaarheid. Actie is nodig. In het klimaatakkoord is daarom tussen landen afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen aan banden te leggen om zo de opwarming van de aarde te beperken en de nadelen en uitputting van het gebruik primaire grondstoffen en fossiele brandstoffen te verminderen. Bovendien neemt de opwarming van de aarde de komende decennia toe, ondanks de doelstellingen rond energieneutraal en het terugdringen van de CO2-uitstoot. Rekening wordt gehouden met een opwarming met 1,5 tot 2 graden Celsius aan het einde van deze eeuw, met grote gevolgen voor het klimaat en de stijging van de zeespiegel. Naast acties die gericht zijn op het voorkomen en minderen van verdere klimaatverandering, moeten we dus ook maatregelen treffen om met de nadelige gevolgen om te gaan. De opgaven om toe te werken naar een energie-neutrale en klimaatbestendige gemeente in 2050 en te voldoen aan het klimaatakkoord staan beschreven in de Strategische Duurzaamheidsagenda 2020-2025. Die Agenda geeft een samenhangend overzicht in de doelstellingen en de belangrijke activiteiten op het gebied van klimaat voor de komende jaren. De acties zijn verdeeld in 4 herkenbare thema’s: • • • •

Energie (warmte en elektriciteit): de ontwikkeling naar fossielvrije energie Circulariteit (circulaire economie): beperken van afval en terugdringen van het gebruik van primaire grondstoffen Duurzame mobiliteit: verminderen autogebruik en bevorderen milieuvriendelijk transport Klimaatadaptatie: aanpassingen in de fysieke leefomgeving op de gevolgen van klimaatverandering

Organisatiedoelen De gemeente Katwijk wil in 2050 een energieneutrale en klimaatbestendige gemeente zijn, waar inwoners en ondernemers gezond en fijn kunnen wonen, werken en recreëren.

Dit doel draagt bij aan de volgende strategische doelen uit het coalitieakkoord, de Omgevingsvisie en de Maatschappelijke agenda: • Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050, in lijn met de regio Holland Rijnland. • Versterken, verduurzamen en aantrekkelijk houden van het bestaande stedelijk gebied met behoud van de groene kwaliteit. • Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit • Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente

Communicatiedoelen • Vergroten van draagvlak voor de opgaven van de strategische duurzaamheidsagenda • Informeren over projecten en onderwerpen binnen de strategische duurzaamheidsagenda • Samenhang creëren rondom onderwerpen binnen de strategische duurzaamheidsagenda • Inspelen op de communicatieen informatiebehoeften

Omgevingsanalyse

Maatschappelijke thema’s 1/2 Achter de voordeur De noodzakelijke veranderingen die met de ambities samenhangen hebben immers een grote impact op de wijze waarop we ons dagelijks leven en samenleven hebben ingericht. De opgaven rondom duurzaamheid vragen kleine en grote veranderingen van de samenleving en soms volledige transformaties en transities. De verantwoordelijkheid om te veranderen ligt voor een groot gedeelte bij ondernemers en inwoners zelf en raakt hen ook in de privésfeer, ‘achter de voordeur’. Containerbegrip Wat is duurzaamheid nu precies? Duurzaamheid is voor velen nog een onduidelijk en ingewikkeld begrip. En dat terwijl wat er gebeurt meestal heel concreet is: bijvoorbeeld afval hergebruiken, energie besparen in huis, lekker met de fiets naar op pad gaan, bomen planten. Dingen waar je eigenlijk (bijna) niet tegen kunt zijn. Het is dus belangrijk om onderwerpen op het gebied van duurzaamheid klein en behapbaar te maken waar dat kan, en te laten zien dat het onderdeel van een groter geheel is waar nodig. Steeds vaker een actueel onderwerp De nieuwswaarde van extreem weer neemt toe. De maatschappij wordt kwetsbaarder en weerextremen leiden steeds vaker tot rampen of grote schade. Het KNMI waarschuwt voor meer extreem weer in Nederland en een hogere stijging van de zeespiegel.

De zeespiegelstijging voor de Nederlandse kust kan een stuk hoger uitkomen dan waar het KNMI eerder rekening mee hield. Dat is de consequentie als de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen niet snel wordt teruggedrongen. In dat geval komt de zeespiegel eind deze eeuw mogelijk zelfs 1,2 meter hoger dan rond het jaar 2000.

Maatschappelijke thema’s 2/2 Weerstand en verschillende meningen Inmiddels erkennen veel mensen dat het klimaat verandert en dat dit vervelende gevolgen kan hebben. Maar vaak willen mensen er niet te veel moeite voor doen, gedoe ervaren of de prijs betalen om duurzame keuzes te maken. Ook bestaat er nog weerstand tegen veranderingen in de omgeving, zoals bij het plaatsen van windmolens of zonnenvelden, het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving en het autoluw maken van wijken. Daarnaast kunnen de meningen nogal verschillen als het gaat over hoe we moeten verduurzamen. Populariteit duurzaam ondernemen Naast digitalisering staat duurzaamheid tegenwoordig op de lijst van prioriteiten van bedrijven en ondernemers. Duurzaam ondernemen levert niet alleen besparing op voor het bedrijf, het wordt ook steeds populairder onder consumenten. Bedrijven spelen daarom steeds meer in op de duurzaamheid van hun aangeboden product. Dit kan ook doorslaan in het zogenoemde ‘greenwashing’, waarbij bedrijven claimen dat een product duurzaam is, maar dit eigenlijk niet zo is. Stijgende energieprijzen en energiearmoede Zo'n 550.000 Nederlandse huishoudens leven in zogeheten energiearmoede. Zij hebben een hoge energierekening, meestal een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen.

Om beter zicht te krijgen op energiearmoede moet niet alleen naar de betaalbaarheid van de energierekening worden gekeken, die dit jaar hard kan oplopen vanwege stijgende gasprijzen. Ook de kwaliteit van de woning speelt een rol, net als de mate waarin bewoners hun huis kunnen verduurzamen.

Observaties lokaal 1/2 Veel betrokkenheid initiatiefnemers De gemeente Katwijk kent al veel bewonersinitiatieven die zich inzetten voor een duurzamere gemeente en die concrete acties en projecten organiseren op het gebied van duurzaamheid om ook andere bewoners hierbij meer te betrekken. Denk aan Energieambassadeurs, Katwijkse Energie Coöperatie, Jutters Katwijk, Coast Busters, Bewust aan de Kust, Operatie Steenbreek, etc. Ver-van-mijn-bed-show De grote abstracte duurzame onderwerpen, zoals de energie- en de warmtetransitie, maar ook de opgave om te bewegen naar duurzamer vervoer (bijv. deelvervoer), staan voor veel bewoners nog ver van hun bed. Men wil vaak eerst zekerheid of een gevraagde verandering ook echt nodig is en of het nu wel de juiste tijd is om de verandering in te zetten. Veel bewoners in Katwijk lopen daarom niet graag ‘voorop’ in deze veranderingen. Betaalbaarheid Betaalbaarheid van de gevraagde duurzame veranderingen komt vrijwel bij ieder onderwerp om de hoek kijken. Er wordt immers op veel vlakken een investering van bewoners en ondernemers gevraagd, en men wil deze investering vaak alleen doen als er garantie is dat de investering terugverdiend wordt. Bewoners en bedrijven zijn doordoor ook gevoelig voor investeringen die zich goed terugbetalen.

Observaties lokaal 2/2 Wennen aan nieuw duurzamer beleid (met impact op de leefomgeving) Wanneer een verandering in de leefomgeving wordt aangebracht moeten bewoners hier vaak even aan wennen. Goede voorbeelden zijn het nieuwe maaibeleid van de gemeente, of de geleidelijke overgang naar natuurlijke speelplaatsen met natuurlijke materialen. Wennen aan verandering en de situatie als de norm beschouwen kost tijd en de reden van deze veranderingen moeten goed worden onderbouwd. Zwemwaterkwaliteit Door de verandering in het klimaat ontstaan extremere weersomstandigheden. Zo zullen in de zomer steeds vaker hevige regenbuien vallen. Het water komt dan vanuit de gehele regio via de sloten en rivieren naar de gemeente Katwijk om in zee geloosd te worden. Het Hoogheemraadschap van Rijnland kan al dit water niet eerst zuiveren waardoor op zo’n moment verontreinigd water in zee stroomt. Dit zorgt daardoor steeds vaker voor negatieve zwemadviezen in de zomer, wat invloed heeft op het imago van Katwijk als familiebadplaats.

SWOT analyse Sterkten

Zwakten

• De gemeente is al veel bezig met het implementeren van duurzaam beleid op allerlei gebieden • De gemeente leert veel van de ervaringen die wordt opgedaan uit de al lopende trajecten mbt duurzaamheid • De gemeente weet samenwerkingen binnen de regio met andere gemeenten en partijen goed op te zoeken en te benutten en is hierin een schakel tussen de Duinen Bollenstreekgemeenten en de Leidse Regio

• De gemeente wil op sommige gebieden sneller veranderen dan dat de samenleving wil (te weinig draagvlak) • Er is binnen de gemeente beperkt budget om alle ambities binnen de duurzaamheidsagenda te behalen

Kansen Kansen

Bedreigingen

• Er bestaan al veel initiatieven in de gemeente die zich bezig houden met duurzaamheid • Voor bedrijven wordt het steeds belangrijker en aantrekkelijker om te verduurzamen • Door stijging energieprijzen wordt het voor bewoners aantrekkelijker om meer energie te besparen en/of duurzame alternatieven te onderzoeken • Doordat duurzaamheid steeds actueler wordt is beleid beter te koppelen aan de actualiteit en concrete gevolgen die worden ervaren mbt klimaatverandering

• De gemeente moet op sommige gebieden sneller veranderen dan dat de samenleving wil (te weinig draagvlak) • De Rijksoverheid moet mede gaan bepalen hoeveel middelen de gemeente krijgt om met de ambities op het gebied van duurzaamheid aan de slag te gaan. Dit brengt de gemeente in een afhankelijke positie.

Samenvatting Sentiment

Informatieniveau

Kansen en knelpunten

Bewoners zijn vaak nog afwachtend met het deelnemen aan de duurzame veranderingen die de gemeente als ambitie heeft. Wel zijn bewoners al veel bezig met energiebesparing in huis. Financiële argumenten voor het maken van duurzame keuzes lijken de boventoon te voeren. Voor bedrijven en ondernemers is verduurzaming steeds interessanter. De financiële argumenten wegen daarbij zwaar mee.

Duurzaamheid is voor velen nog een containerbegrip en wat ongrijpbaar. Concrete voorbeelden of consequenties missen vaak. Echter worden duurzame onderwerpen en de gevolgen van het veranderende klimaat steeds actueler en dus concreter.

• + Veel initiatieven in de gemeente die zich bezig houden met duurzaamheid • + Steeds aantrekkelijker om meer energie te besparen en/of duurzame alternatieven te onderzoeken • + Duurzaamheid steeds actueler en concreter • - Nog niet overal veel draagvlak voor duurzame verandering • - Afhankelijkheid van de Rijksoverheid

Doelgroepanalyse

Doelgroepen voor communicatie Bewoners De verantwoordelijkheid om te veranderen ligt voor een groot gedeelte bij inwoners zelf en raakt hen ook in de privésfeer, ‘achter de voordeur’. Daarnaast zijn bewoners nog afwachtend en willen zij vaak eerst zekerheid voordat zij meedoen aan een verandering. Het is daarom essentieel om deze doelgroep bij de opgaven binnen de duurzaamheidsagenda te betrekken en hen goed te informeren om op die manier handelingsperspectief te bieden en draagvlak te creëren. Ondernemers Ook van ondernemers worden investeringen en veranderingen gevraagd en moeten worden betrokken bij de duurzame ambities van de gemeente. Ook kunnen ondernemers bijdragen aan deze ambities doordat zij kunnen ondersteunen in de verduurzamingsacties/keuzes van bewoners. Bewonersinitiatieven Er bestaan al veel bewonersinitiatieven die zich bezighouden met het enthousiasmeren voor en ondersteunen van bewoners in het maken van duurzame keuzes. Bij deze initiatieven zit veel energie en zij hebben vaak al een netwerk opgebouwd die mogelijk van pas kan komen bij het bereiken van bewoners om hen te informeren over of enthousiasmeren voor duurzame opgaven/acties. Het is daarnaast een kans om de acties vanuit bewonersiniatieven aandacht te geven om te laten zien wat er allemaal op het gebied van duurzaamheid gebeurd in de gemeente.

Leefstijlen in de gemeente Katwijk •

Waarden van Groen > veiligheid, rust, zekerheid, privacy

•

Waarden van Geel > sociaal, verbonden, gezellig/genieten, harmonie

•

Waarden Lime (combinatie groene + gele levensstijl) > solidariteit, hulpvaardig, fatsoen, normen

•

Waarden Aquamarijn (combinatie groene en blauwe levensstijl) > zekerheid, rationaliteit, aanzien, respect, onopvallend

Conclusies •

Bewoners in de gemeente Katwijk zijn over het algemeen erg groeps/familie gericht

•

Veel bewoners in de gemeente Katwijk zijn betrokken en hulpvaardig, en hechten veel waarden aan normen en fatsoen

•

Bewoners met een groene levensstijl zijn terughoudender dan bewoners met een gele levensstijl

•

Gezien de locatie wordt de aquamarijne levensstijl voor een groot deel gerepresenteerd door het bedrijfsleven in de gemeente.

Adoptiecurve van Rogers Bij onderwerpen die met (duurzame) veranderingen te maken hebben is het goed om te kijken naar de Adoptiecurve van Rogers. Deze curve geeft aan bij welke groepen in de samenleving kansen voor draagvlak bestaan tijdens (nieuwe) veranderingen. Ook kan de curve gebruikt worden om in te schatten waar een bepaalde groep op de curve moet worden gezien en hoe je deze groep dus het best kunt benaderen. Over het algemeen geldt voor de leefstijlen van bewoners in de gemeente Katwijk: • Groen > late majority en laggards • Geel > early majority en klein gedeelte early adapters • Lime (combinatie groen + geel) > early majority en late majority

Communicatiestrategie

Strategie Duurzaamheid is voor velen nog een onduidelijk en ingewikkeld begrip. Daarom is het belangrijk om opgaven en onderwerpen op het gebied van duurzaamheid klein en behapbaar te houden waar dat kan en te laten zien dat het onderdeel van een groter geheel is waar nodig.

Duurzaamheid vraagt om een verandering in denken en handelen van bewoners en ondernemers. Deze verandering moet voor bewoners in Katwijk stap voor stap en met positieve associaties en lokale voorbeelden plaatsvinden.

Uitgangspunten voor communicatie Duidelijke taal Iedereen moet de boodschap kunnen begrijpen. Zowel jong als oud, laag- als hoogopgeleid, etc. Daarom wordt gelet op duidelijk en zo simpel mogelijk taalgebruik. Waar men niet om een term heen kan wordt de term goed en duidelijk uitgelegd. Goede voorbeelden en echte verhalen We maken gebruik van ‘goede voorbeelden’ en laten zien wat anderen in de gemeente doen rondom duurzame onderwerpen om zo de houding t.o.v. duurzaamheid te verbeteren, het kennisniveau te verhogen en handelingsperspectief te vergroten. Hierbij maken we zo veel mogelijk gebruik van echte voorbeelden uit de gemeente, bijvoorbeeld door bewonersverhalen.

Samenhang Waar mogelijk worden verwante onderwerpen met elkaar verbonden en worden onderwerpen in een bredere context geplaatst om samenhang tussen opgaven te creëren. Op die manier kan worden laten zien waar al die verschillende opgaven binnen de duurzaamheidsagenda allemaal aan bijdragen om begrip en bewustzijn te verhogen. Luisteren naar zichtbare en onzichtbare behoeften De communicatie- en informatiebehoeften in de Katwijkse samenleving zijn altijd het uitgangspunt (ook minder zichtbare behoeften worden hierin meegenomen). Door goed naar sentimenten rondom duurzaamheid in de samenleving te luisteren stuurt de gemeente op communicatie en faciliteert zij in deze behoeften.

Kernboodschap Overkoepelende boodschap Samen werken we aan een toekomstbestendig Katwijk. De gemeente Katwijk maakt zich klaar voor een duurzame toekomst, waarin iedereen fijn kan blijven wonen, werken en ontspannen. Zowel de bewoners van nu als de komende generaties. Daarom werken gemeente, bewoners en ondernemers samen aan een toekomstbestendig Katwijk.

Deelboodschappen 1/2 Elektriciteit en warmte In Katwijk moeten we in de toekomst anders omgaan met elektriciteit en warmte om steeds beter rekening te houden met het milieu en verdere klimaatverandering tegen te gaan. Dit doen we door steeds meer energie te besparen. Maar ook door over te gaan op duurzame vormen van energie om onze huizen en andere gebouwen van stroom en warmte te voorzien. Bijvoorbeeld door het plaatsen van zonnepanelen en windmolens voor het opwekken van duurzame stroom. En het gebruik van duurzame warmte om huizen te verwarmen in plaats van het gebruik van aardgas. Klimaatbestendige omgeving We merken steeds vaker de gevolgen van het veranderende klimaat. Bijvoorbeeld door wateroverlast op straat vanwege hevige regenbuien. Of omdat het lastiger is om verkoeling in en om het huis te vinden in de zomer door periodes van hitte en droogte. Daarom bereiden we ons voor op de gevolgen van klimaatverandering door onze omgeving hier zo goed mogelijk op aan te passen.

Deelboodschappen 2/2 Duurzaam vervoer Uitlaatgassen van auto’s en ander vervoer dragen bij aan klimaatverandering. Daarom maken we in Katwijk steeds meer ruimte voor fietsers, voetgangers en het openbaar vervoer. Ook gaan we steeds meer gebruik maken van elektrische auto’s en kiezen we vaker voor een deelauto. Dit zorgt niet alleen voor schonere lucht, maar ook voor een gezondere en toekomstbestendige leefomgeving. Hergebruik en afval

Om het milieu zo min mogelijk-minimaal te belasten is het belangrijk om zo min mogelijk afval te maken. Bijvoorbeeld door slim in te kopen en alleen spullen te kopen en te gebruiken die je ook echt nodig hebt. Afval dat toch ontstaat moet zoveel mogelijk gescheiden worden, zodat het kan worden hergebruikt. Op die manier ontstaat er een kringloop: een circulaire economie, waar geen afval bestaat en grondstoffen steeds opnieuw worden gebruikt.

Communicatiemiddelen Verbinding In communicatie uitingen over verschillende duurzame onderwerpen wordt gezocht naar de verbinding tussen de alle opgaven onder de duurzaamheidsagenda, die bijdragen aan het hogere doel: een toekomstbestendig Katwijk. Deze verbinding wordt gecreëerd door altijd de kernboodschap in de communicatiemiddelen en uitingen te benoemen en zoveel mogelijk te herhalen ‘waar we het voor doen’. Maatwerk Per opgave, project of onderwerp kunnen de doelgroepen verschillen of kunnen doelgroepen specifieker zijn. Bijvoorbeeld bewoners in de gemeente Katwijk of bewoners in een specifieke buurt. Daarom kunnen communicatiemiddelen ook per opgave verschillen. Communicatiemiddelen worden gekozen en vormgegeven op basis van de specifieke communicatie- en informatiebehoefte van de desbetreffende doelgroep. Projectoverzicht duurzaamheid Op de gemeentelijke website is een projectpagina overzicht voor alle opgaven, projecten en onderwerpen die met duurzaamheid te maken hebben en onder de 4 pijlers van de Strategische Duurzaamheidsagenda vallen: www.katwijk.nl/duurzaam. Dit overzicht wordt continu geactualiseerd en uitgebreid.

Concept communicatieplanning Q1 Datum Januari

Datum

Februari

Datum

Maart

5-jan

Groene voornemens

social media, nieuwsbrief 7 t/m 12 feb Week van circulaire economie

persmoment wethouder klimaatadaptatie, 11-mrt persbericht, social media, nieuwsbrief

10 t/m 30 jan

Campagne Groen dak

hofmanborden, posters, flyers, social media, nieuwsbrief

Warme truiendag

persmoment college, social media

16-mrt

Nationale Boomfeestdag

persmoment wethouder leefomgeving/klimaatadaptati e, social media

Bespaartips isoleren woning

social media, persbericht energieambassadeurs, 19-mrt duurzaam bouwloket, nieuwsbrief

Landelijke opschoondag zwerfafval acties

persmoment wethouder leefomgeving/duurzaamheid, social media, nieuwsbrief

22-mrt

Wereld waterdag > duurzaam omgaan met water

social media, nieuwsbrief

26-mrt

Earth hour in Katwijk

persbericht, social media, nieuwsbrief

11-feb

23-feb

NL doet > Katwijk doet duurzaam

persbericht, persmoment wethouder duurzaamheid, social media, nieuwsbrief, nieuwsbrief MAG

Hier kan een voettekst komen

Concept communicatiemiddelen

Mogelijke slogans/hashtags duurzaamheid* • Duurzaam in Katwijk • Samen duurzaam • Samen groen • Samen gaan we voor groen • Ga ook voor groen *Nog nader te bepalen i.k.v. programma Communiceren met Focus