4. Zienswijze van Glastuinbouw Nederland van 17 maart 2021 inzake Ontwerp Omgevingsvisie Katwijk 2021 (1895894)

Gemeente Katwijk t.a.v. Gemeenteraad Postbus 589 2220 AN KATWIJK Per e-mail: griffie@katwijk.nl

Datum Ons kenmerk Onderwerp

: : :

17 maart 2021 21.035 HG Zienswijze inzake ontwerp omgevingsvisie Katwijk

Geachte leden van de raad, Langs deze weg wil Glastuinbouw Nederland, mede namens Vereniging Kloosterschuur en LTO Noord afdeling Duin- en Bollenstreek, reageren op de ontwerp geactualiseerde omgevingsvisie ‘Zelfverzekerd in de regio’ van de gemeente Katwijk die tot en met 18 maart 2021 ter inzage ligt. Katwijk wil een sociale, innovatieve en duurzame gemeente zijn. In de ontwerp visie worden de ambities van uw gemeente concreet gemaakt in een achttal doelstellingen. De visie bevat vervolgens vier ontwikkelstrategieën. Wij zullen in deze zienswijze onze reactie met name koppelen aan de acht doelstellingen. Allereerst willen wij opmerken dat wij blij zijn dat in de omgevingsvisie het belang van de sierteeltsector en de agribusiness als geheel wordt onderkend. De sierteeltsector is de grootste werkgever in Katwijk en terecht wordt er gesteld dat de sierteelt mede beeldbepalend is voor de gemeente. Doelstelling 1 - Verduurzamen en innovatiever maken van de economie De gemeente Katwijk geeft aan enerzijds in te zetten op verbreding van de economie met nieuwe (technologische) sectoren en anderzijds op versterking van de huidige economie (vooral MKB, agribusiness en vrije tijdseconomie). Bloemen- en plantenteelt kunnen verder worden versterkt. Dat komt primair neer op het versterken van het glastuinbouwcluster Trappenberg-Kloosterschuur.

Een manier hiervoor is het verplaatsen van glastuinbouwbedrijven uit De Zijlhoek (Valkenburg), Rooversbroekpolder (Lisse) en verspreid liggende bedrijven elders naar dit cluster. Voor het gebied De Zijlhoek loopt een visietraject dat kan leiden tot een ‘exit strategie’ voor de daar gevestigde bedrijven. Het is van belang bij dit proces ‘de vaart erin te houden’, zodat zo spoedig mogelijk duidelijkheid kan worden geboden aan de aldaar gevestigde glastuinbouwbedrijven.

Het verplaatsen van glastuinbouwbedrijven is financieel zeer uitdagend. In het verleden hebben de provincies Noord-Holland en Gelderland regelingen ontwikkeld waarbij glastuinbouwbedrijven financieel werden ondersteund bij verplaatsing naar een tuinbouwcluster. Deze regelingen zijn overtekend en hebben geleid tot diverse succesvolle verplaatsingen van glastuinbouwbedrijven inclusief het saneren van het achtergebleven glas en de bijbehorende winst in ruimtelijke kwaliteit. Ons inziens zou ook in Zuid-Holland een dergelijke regeling kansen bieden. Wij willen over dit onderwerp op korte termijn met de provincie in gesprek en zullen daarbij de steun van de glastuinbouwgemeenten vragen, waartoe wij ook Katwijk rekenen. Op het moment dat dit proces wordt ingezet, zullen wij u betrekken. Het vergroten van het glastuinbouwcluster Trappenberg-Kloosterschuur zou overigens ook een positieve bijdrage kunnen leveren aan het vorm geven van de energietransitie. Doordat de warmtebehoefte van het cluster in dat geval toeneemt, stijgt ook de kans op een positieve business case. De warmtevraag van de bedrijven in het gebied is nu onvoldoende voor een positieve business case. Daarom zal een koppeling moeten worden gemaakt met het FloraHolland terrein en de gebouwde omgeving.

Vanuit de Greenport Duin- en Bollenstreek wordt overigens, met medewerking van onze organisaties, de mogelijkheid hiervan onderzocht. Doelstelling 2 - Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050 Op pagina 20 wordt gesteld dat, vanwege de ligging aan de kust, de verwachte bruikbare duurzame energiebronnen met name zonnestroom, zonnewarmte, windenergie en geothermie zijn. Op dit moment wordt op initiatief van de Greenport Duin- en Bollenstreek, in overleg met de locale glastuinbouwondernemers en Glastuinbouw Nederland, onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van een warmtenet in het cluster Trappenberg-Kloosterschuur, waarbij de ondernemers onderling warmte zouden uitwisselen. Mogelijk kan daar op termijn een geothermiebron in de Rijnland regio op worden aangesloten. U merkt in de visie terecht op dat regionale samenwerking in het kader van de energietransitie van belang is. Zoals hiervoor al aangegeven is de warmtebehoefte van het cluster onvoldoende om zelfstandig tot een sluitende business case te komen voor een duurzame warmtebron. Wij zijn tegen het plaatsen van zonnepanelen op gronden met een agrarische- of glastuinbouwbestemming. Voor wat betreft de glastuinbouw kunnen panelen worden aangebracht op bestaande daken (schuren, opslag- en verwerkingsruimten), waterbassins en eventueel op restpercelen die niet voor duurzame glastuinbouw geschikt zijn.

Echter niet op duurzame glastuinbouwpercelen.

In de ontwerp visie wordt stil gestaan bij de klimaatverandering en klimaatadaptatie. De gemeente wil hittestress en wateroverlast tegengaan. In de glastuinbouw zijn in dit kader een aantal innovatieve oplossingen bedacht, zoals Rainlevelr (www.rainlevelr.nl) en wordt onderzoek gedaan naar ondergrondse wateropslag (www.coastar.nl). Mogelijk kan dit ook voor Katwijk mogelijkheden bieden. Wij gaan graag met de gemeente Katwijk en het Hoogheemraadschap van Rijnland in gesprek over de mogelijkheden in deze regio. Doelstelling 5 - Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit U stelt dat bereikbaarheid moet bijdragen aan versterking van de regionale economie. Dat is terecht. Op pagina 17 wordt een goede bereikbaarheid van belangrijke werklocaties al als opgave genoemd. Wij vinden het positief dat een goede bereikbaarheid zo expliciet wordt benoemd en delen de mening dat dit van groot belang is voor de bedrijfsvoering. Dit geldt ook voor de glastuinbouwbedrijven in Trappenberg-Kloosterschuur en De Zijlhoek. De ontsluiting van het eerstgenoemde cluster laat ernstig te wensen over en wij hopen dat u, mede in het kader van deze visie, actief aan de slag gaat met het verbeteren hiervan. Het motto in de sierteelt is al jaren ‘vaker, vlugger, verser’. Dat betekent per saldo dat tuinders kleinere bestellingen van exporteurs ontvangen die snel moeten worden geleverd.

De sector is continu bezig met het verbeteren van efficiency en het verdichten van transporten. Ook de centralisatie van glastuinbouwbedrijven in clusters draagt bij aan het verminderen van het transport. We verwachten echter dat de huidige infrastructuur steeds meer zal gaan knellen, waarbij het transport van sierteeltprodukten naar de exporteurs ook steeds meer overdag zal plaatsvinden. Nu vindt dat transport nog voor een belangrijk deel ’s avonds en ’s nachts plaats. Het belang van een goede ontsluiting en een goede infrastructuur neemt dus nog verder toe. Niet alleen in het kader van een goede bedrijfsvoering, maar zeker ook in het kader van verkeersveiligheid. Wij zien hier een duidelijke link met doelstelling 6 in uw visie, waar wordt stil gestaan bij zowel geluidsoverlast, luchtkwaliteit als veiligheid. Zoals u weet verdwijnt dit najaar de aansluiting van De Zijlhoek op de N206. Dit in verband met de aanleg van de Rijnlandroute. Een permanente alternatieve ontsluiting voor het gebied laat nog jaren op zich wachten. Het is van groot belang, voor zowel de bedrijven in het gebied als de bewoners in Valkenburg (die anders met veel verkeersoverlast te maken krijgen), dat zo snel mogelijk een goede tijdelijke ontsluiting tot stand komt.

Inmiddels is bekend dat uw gemeente hiernaar een onderzoek laat uitvoeren, maar wij dringen nogmaals aan op een concrete oplossing op korte termijn voor dit vraagstuk dat al jarenlang speelt en waarbij de gemeente in onze ogen een te passieve houding heeft ingenomen.

Doelstelling 6 – Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente Wij vinden het positief dat u expliciet stil staat bij de gezondheid van de inwoners en daarbij een brede blik hebt: van het belang van een groene openbare ruimte, een veilige omgeving tot het aanbod van voldoende gezond voedsel. Zoals u weet is de Nederlandse glastuinbouw mondiaal leidend op het gebied van gezondheid en welzijn. Zowel voor de duurzame produktie van lekkere en gezonde groenten (en ook steeds vaker fruit), die bijdragen aan een gezonde en weerbare bevolking. Maar ook voor de produktie van bloemen en planten die een aantoonbare bijdrage leveren aan het welzijn en de gezondheid van mensen. Een van de thema’s waar Glastuinbouw Nederland zich op richt is ‘Gezondheid & Geluk’. Onze ambities sluiten goed aan bij die van de gemeente Katwijk en wij zoeken graag de samenwerking en versterking om vanuit onze sector een bijdrage te leveren aan uw ambities. Meer informatie vindt u op onze website. Doelstelling 8 - Inzetten van ondergrondkwaliteiten, natuur en het watersysteem Katwijk wil duurzaam omgaan met haar ondergrond en zoekt in ontwikkelingen en beheersopgaven een balans tussen gebruiken en beschermen van de bodem. Op pagina 54 staat: “De ondergrond […] wordt slim ingezet op basis van haar kwaliteiten (o.a.

draagkracht en de opslagcapaciteit van water en energie), maar ook voor bestaande of nieuwe ondergrondse infrastructuur als bijdrage voor bijvoorbeeld energieopwekking.” Ook wij zien dat de ondergrond voor steeds meer toepassingen wordt gebruikt, zowel op het gebied van water als energie. Wij begrijpen dat de drinkwatervoorziening moet worden beschermd. Om de energietransitie mogelijk te maken zijn voor de glastuinbouw warmte-koude opslag in de ondergrond en geothermie, inclusief warmtenetten belangrijke oplossingen. Ook daarvoor moeten mogelijkheden zijn. Dit geldt ook voor het opslaan van zoet water in de ondergrond in tijden van overvloedige regenval, om dat op een later moment weer op te pompen en te gebruiken als gietwater. Het geheel is meer dan de som der delen In de visie wordt het belang van de sierteeltsector specifiek en die van de agribusiness in het algemeen benoemd. Daar zijn wij blij mee. Wij willen benadrukken dat een sterk sierteeltcluster niet kan bestaan zonder voldoende primaire produktiebedrijven op korte afstand. Anderzijds varen die bedrijven wel bij de aanwezigheid van de handel en andere ketenschakels op korte afstand. Voor een succesvol sierteeltcluster een Greenport is het dus van belang dat zowel alle ketenschakels aanwezig zijn en elkaar kunnen versterken. Het gemeentelijke beleid zou op dat synergetische effect in moeten zetten.

Huisvesting internationale medewerkers Wij vinden het opvallend dat in de ontwerp visie niet wordt gesproken over internationale medewerkers (ook wel arbeidsmigranten) en de huisvesting hiervan. De sierteelt is (en blijft de komende jaren) sterk afhankelijk van deze groep medewerkers. Daarbij is het van groot belang dat zij goed worden gehuisvest op korte afstand van hun werkplek. De glastuinbouwbedrijven in het cluster Trappenberg-Kloosterschuur willen bij voorkeur deze medewerkers die in het gebied werkzaam zijn, ook in het gebied (dus bij de bedrijven) huisvesten. Dat betekent huisvesting op gronden met een glastuinbouwbestemming. Momenteel vormt met name het provinciale beleid daarbij een obstakel, maar Glastuinbouw Nederland is, samen met andere partijen, in gesprek met de provincie om hier toch mogelijkheden voor te ontwikkelen. Wij willen u vragen om ook in uw beleid en regelgeving hier mogelijkheden voor te ontwikkelen, voor zo ver niet aanwezig. In elk geval zijn wij van mening dat huisvesting van deze belangrijke groep medewerkers een onderdeel moet zijn van uw omgevingsvisie en vragen u hieraan alsnog aandacht te besteden. Glastuinbouw Nederland is graag bereid bovenstaande reactie toe te lichten. Hoogachtend,

W. Limburg Vicevoorzitter ondernemersorganisatie Glastuinbouw Nederland

Ing. R.M. Paauwe Msc Secretaris Ondernemersorganisatie Glastuinbouw Nederland

Contactpersoon drs. ing. J.H. van Geest, tel. 06-51312234, email. hvangeest@glastuinbouwnederland.nl