4. Bijlage 1. Rapportage 2019 vliegtuiggeluid (1849018)

Rapportage metingen vliegtuiggeluid 2019

Gemeenten: Kaag en Braassem, Leiden, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Oegstgeest en Teylingen

Definitieve versie 20 april 2020

Inhoudsopgave 1 Samenvatting ........................................................................................................................... 1 2 Inleiding.................................................................................................................................... 2 3 Ontwikkelingen Schiphol in 2019............................................................................................. 3 4 In detail: Kaag en Braassem ................................................................................................... 10 5 In detail: Leiden...................................................................................................................... 15 6 In detail: Lisse......................................................................................................................... 20 7 In detail: Nieuwkoop .............................................................................................................. 25 8 In detail: Noordwijk ............................................................................................................... 30 9 In detail: Oegstgeest .............................................................................................................. 33 10 In detail: Teylingen .................................................................................................................

36 Bijlage 1 – Overzichtstabel .................................................................................................................... 42 Bijlage 2 – Toelichting meetmethodiek................................................................................................. 43 Bijlage 3 – Banenstelsel, geluid en vliegpaden...................................................................................... 47 Bijlage 4 – Verklarende woordenlijst .................................................................................................... 51

1

Samenvatting

Vliegtuigbewegingen: In het gebruiksjaar 2019 zijn er op Schiphol praktisch evenveel vliegtuigbewegingen geweest als in 2018, in totaal circa 497.000. Het totale aantal vliegbewegingen in 2019 op de voor onze regio relevante banen was 238.471. Dit is een lichte daling t.o.v. 2018. Dit komt vermoedelijk door langdurig onderhoud aan de Kaagbaan/taxibaan. Het gebruik van de Aalsmeerbaan en Zwanenburgbaan is daardoor juist flink toegenomen ten opzichte van 2018, en ligt ver boven het 12-jaar gemiddelde. Op de meeste meetposten in onze regio zijn dus iets minder vliegtuigen gemeten dan in 2018. Alleen in Nieuwkoop is een geringe toename gemeten. Handhaving: De Handhavingsrapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) over 2019 maakt melding van de volgende feiten: • 4 luchtvaartmaatschappijen hebben een waarschuwing gekregen vanwege afwijken van de luchtverkeersweg. • 10 luchtvaartmaatschappijen zijn aangesproken op slotmisbruik in de nacht. • Er waren geen afwijkingen bij de regels van het baangebruik. Al met al waren er dus weinig afwijkingen van de regels uit het Luchthaven Verkeer Besluit. Klachten: In 2019 was het aantal melders in onze regio 12% hoger dan in 2018. Alleen in Teylingen is het aantal gedaald en in Noordwijk was het stabiel. Het aantal klachten is met 123% gestegen in onze regio.

De sterkste stijging is (net als vorig jaar) vooral te zien in Leiden, Nieuwkoop, Oegstgeest en Teylingen. De tendens wisselt in sommige gemeenten sterk per jaar, in andere is het min of meer stabiel. Nachtvluchten: Na enkele jaren van stijging van het aantal nachtvluchten, is dit in 2019 flink gedaald naar 30.100, dat is 1.100 minder dan in 2018. De doelstelling uit het Aldersakkoord is dat het aantal slots in de nacht beperkt wordt tot 29.000. Geluidniveau: De jaargemiddelde geluidbelasting (Lden) is op de meeste meetposten iets lager dan in 2018, alleen in Lisse en Nieuwkoop is het iets hoger. Het niveauverschil is niet veel meer dan 0,5 - 1 dB, en zal veroorzaakt zijn door ander baangebruik in 2019 en minder nachtvluchten (deze tellen zwaarder in de Lden-berekening).

2

Inleiding

Context en doelstelling De gemeenten Leiden en Oegstgeest hebben het initiatief genomen om vanaf 2007 vliegtuiggeluid te laten meten. Achtereenvolgens zijn ook meetposten geplaatst in Lisse en Noordwijk (2008), in Teylingen (2009) en in Kaag en Braassem en Nieuwkoop (2011). Het doel van de metingen is inzicht te krijgen in de ontwikkeling van het vliegtuiggeluid in onze regio op verschillende locaties. De meetgegevens kunnen ook vergeleken worden met de berekende geluidwaarden die door Schiphol en de overheid worden gehanteerd. Ook kunnen bewoners, politici en andere stakeholders de gegevens realtime bekijken op de website (www.sensornet.nl). De metingen worden uitgevoerd door een netwerk van 21 meetposten van de firma Sensornet B.V. De Omgevingsdienst West-Holland maakt op basis van deze gegevens een rapportage ten behoeve van de gemeenteraden en bewoners van de betreffende gemeenten. De algemene informatie over Schiphol in deze rapportage is afkomstig van openbare bronnen zoals: de jaarrapportages van het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS), de rapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT): ‘De staat van Schiphol’, de NOMOS-meetposten van Schiphol en rapporten en berichten van de Schipholgroup en van de Luchtverkeersleiding (LVNL).

Leeswijzer In hoofdstuk 3 wordt op basis van de resultaten van alle meetposten en algemene informatie over Schiphol een regiobreed beeld geschetst. Vervolgens gaan hoofdstukken 4 tot en met 10 in op de resultaten per gemeente. In de bijlagen staan uitgebreide cijfers per meetpost, een toelichting op de meetmethodiek, kaarten die het banenstelsel en vliegpaden laten zien evenals geluidcontouren en een verklarende woordenlijst.

2

3

Ontwikkelingen Schiphol in 2019

3.1

Bijzonderheden gebruiksjaar 2019 (1 nov 2018 – 1 nov 2019)

Luchthaven Veel informatie over Schiphol, vliegbewegingen en baangebruik is te vinden op de website van het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS); www.bezoekbas.nl en in de jaarrapportage van BAS, die mede input heeft gegeven voor deze rapportage. In het gebruiksjaar 2019 is er geen groei geweest (zie fig. 3.1.): er zijn praktisch evenveel vliegtuigbewegingen geweest als in 2018, in totaal circa 497.000. De groei van Schiphol is gelimiteerd tot maximaal 500.000 vluchten t/m 2020. Dit is een van de redenen dat er afspraken zijn gemaakt om een deel van de vluchten te verplaatsen naar vliegveld Lelystad; de opening hiervan is echter uitgesteld tot eind 2021. Ook het passagiersvolume is in 2019 praktisch gelijk aan 2018: met 71,7 miljoen passagiers is Schiphol de derde luchthaven van Europa, na Londen en Parijs. Er waren in 2019 16.000 vrachtvluchten met een vrachtvolume van 1,57 mln. ton, dat is een afname van 8,5% t.o.v. 2018.

Figuur 3.1: Ontwikkeling aantal vliegtuigbewegingen sinds 2000 (bron: Evaluatie Gebruiksprognose 2019, Schiphol)

Baangebruik clusters Zuidwest (ZW) en Groene Hart De starts en landingen van de Kaagbaan en de Aalsmeerbaan zijn ieder jaar dominant voor de geluidhinder in cluster ZW en cluster Groene Hart. Het gebruik van de Zwanenburgbaan is aanzienlijk minder. In 2019 was de Kaagbaan langdurig en onverwacht gesloten door onderhoud aan de nabijgelegen taxibaan. Ook in 2017 was de Kaagbaan uitzonderlijk lang niet in gebruik (10 weken). Dit geeft een verklaring voor de afwijking in 2017 en 2019 van de stijgende lijn sinds 2012. Tabel. 3.1 geeft een overzicht van het aantal starts en landingen op de voor onze regio relevante banen over de afgelopen jaren. Deze jaarcijfers zijn niet zomaar te vertalen naar geluidhinder, omdat dit per regio verschilt. Het totale aantal vliegbewegingen in 2019 op de voor onze regio relevante banen was 237.268. Dit is een lichte daling t.o.v. 2018, doordat minder gebruik is gemaakt van de Kaagbaan. Het gebruik van de Aalsmeerbaan en Zwanenburgbaan is daardoor wel flink toegenomen ten opzichte van 2018, hetgeen vooral te merken is geweest in het Groene Hart. Dit beeld is overigens deels afhankelijk van windrichtingen en deels van het preferentiestelsel. Opvallend is dat de Zwanenburgbaan veel vaker is gebruikt voor startend verkeer dan andere jaren. Deze situatie doet zich voor bij zuidelijke wind in de spits, als er van 2 banen tegelijk gestart wordt.

3

Normaliter zijn dat dan de Kaagbaan en de Aalsmeerbaan, maar als de Kaagbaan gesloten is wordt de Zwanenburgbaan bijgezet als tweede startbaan. Tabel 3.1: Overzicht baangebruik, operationeel jaar 2019, i.r.t. periode vanaf 2008 (bron: baangebruikcijfers Bewoners Aanspreekpunt Schiphol)

Baannummer=> Gebruiksjr 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 12 jr gemiddeld % 2019 t.o.v. 12 jr gemiddeld

Kaag landen 06 39.174 55.415 29.260 45.424 47.027 38.407 56.944 39.394 43.055 49.144 45.683 46.296 45.095

Kaag starten 24 79.325 85.181 77.380 95.587 91.139 78.844 74.892 95.044 82.310 78.793 87.636 101.288 86.190

Aalsmeer landen 36R 31.158 31.574 30.577 22.635 18.695 28.434 27.624 20.511 19.033 21.114 22.230 21.451 23.989

Aalsmeer starten 18L 62.575 53.104 69.732 56.863 46.038 51.856 36.709 39.492 43.613 29.052 31.799 38.239 45.136

Zwanenburg landen 36C 14.609 12.090 16.546 6.446 6.044 9.677 7.423 7.816 7.822 6.756 5.085 4.223 8.175

Zwanenburg starten 18C 10.427 1.107 9.115 3.098 2.994 4.613 1.618 1.648 5.465 707 1.140 829 2.939

- 13 %

-8 %

+ 30 %

+ 39 %

+ 79 %

+ 255 %

Regio Holland Rijnland som=237.268 som=238.471 som= 232.610 som= 230.053 som= 211.937 som= 211.831 som= 205.210 som= 203.905 som= 201.298 som= 185.566 som= 193.537 som= 212.326 som=211.522 + 12 %

Baangebruik conform Nieuw Normen- en Handhavingsstelsel Sinds november 2010 wordt gevlogen volgens het nieuw normen- en handhavingsstelsel (NNHS). Dat is afgesproken aan de Alderstafel, zie www.alderstafel.nl. Het houdt in dat er een strikte voorkeursvolgorde voor baangebruik wordt toegepast: er wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de Kaagbaan en Polderbaan, omdat bij die banen minder mensen dicht in de buurt wonen. Dit is dus een hinderbeperkende maatregel die tot minder klachten moet leiden bij de secundaire banen. In de praktijk is het aantal klachten echter toegenomen door de sterke groei van het aantal vliegtuigbewegingen, juist op de secundaire banen. Handhaving De Handhavingsrapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is in een nieuw jasje gestoken en heet nu ‘Staat van Schiphol’. Deze ILT-rapportage over 2019 maakt melding van de volgende feiten: • 4 luchtvaartmaatschappijen hebben een waarschuwing gekregen vanwege afwijken van de luchtverkeersweg. • 10 luchtvaartmaatschappijen zijn aangesproken op slotmisbruik in de nacht. • Er waren geen afwijkingen bij de regels van het baangebruik. Al met al waren er dus weinig afwijkingen van de regels uit het Luchthaven Verkeer Besluit. 3.2

Klachten

Klachten over vliegtuiglawaai worden centraal geregistreerd door het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS). Er wordt een onderscheid gemaakt tussen melders en meldingen: elke melder wordt door BAS op naam en postcode geregistreerd, sommige melders dienen jaarlijks vele honderden meldingen (= klachten) in. Een gedetailleerd overzicht van de melders en meldingen per gemeente/woonkern is te vinden op de website, in de jaarrapportages van BAS www.bezoekbas.nl. Enkele ervaringsfeiten door de jaren heen:

4

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Over het etmaal gezien vinden veel meldingen van klachten plaats tussen 07.00 uur en 10.00 uur ’s ochtends en rond 21.00 uur in de avond. Het aantal klachten per vliegtuigbeweging is het grootst in de late avond en in de nacht; ook rond 11.00 uur ‘s ochtends is er een piek. De meeste klachten worden ingediend op zondagen. In de zomer zijn er meer klachten doordat mensen buiten zitten of ramen open hebben. Circa 65% van de meldingen gaat over starts, 35% over landingen. Het aantal lawaaiige vliegtuigen neemt steeds verder af, mede door een hoge strafheffing (60%). Specifieke klachten zijn veelal gekoppeld aan de Boeing 747, type 400 en 800. Deze komen steeds minder vaak op Schiphol, o.a. omdat KLM in 2020 stopt met het vliegen met 747’s.

Relatie tussen klachten en metingen Metingen geven een objectief beeld van de hoeveelheid vliegtuiggeluid in een gebied. Klachten over vliegtuiggeluid zijn ingegeven door de subjectieve beleving van vliegtuiggeluid. Daarom hoeft er geen directe relatie te zijn tussen de aantallen geregistreerde klachten en de geluidbelasting of geluidniveaus. Ook zijn er andere redenen voor pieken in de klachten: op warme zomerdagen en in weekenden zitten mensen vaker in de tuin en hebben ramen open; ze hebben dan meer overlast dan binnen in een goed geluid-geïsoleerde woning. Ook de grote media-aandacht voor Schiphol heeft de laatste jaren ongetwijfeld effect op het aantal klachten. De Omgevingsdienst heeft onderzocht of er een relatie is vast te stellen tussen de klachten en de meetgegevens. Zoals hierboven vermeld varieert het aantal klachten zeer sterk per jaar, dit is soms meer dan 10 maal het verschil in aantal vliegbewegingen. Wij hebben een quickscan gedaan, maar die liet geen eenduidige verbanden zien. Onderzoek van BAS geeft ook geen duidelijke correlaties. Soms wordt er juist geklaagd op rustige tijdstippen omdat een enkel lawaaiig toestel dan opeens opvalt. In figuur 3.2. wordt het aantal melders gerelateerd aan onderhoud aan de primaire banen.

Fig. 3.2: Gehele gebied rond Schiphol: ontwikkeling aantal melders van klachten per jaar en relatie met onderhoud Kaagbaan en Polderbaan (bron: BAS)

Situatie 2019: het totale aantal door BAS geregistreerde melders was in 2019 circa 7% hoger dan in 2018 (dit geldt voor het gehele gebied rond Schiphol). Het totaal aantal meldingen bij BAS steeg in 2019 flink en is vooral geregistreerd in de maanden dat er veel baanonderhoud was.

5

Ontwikkeling aantal klachten in onze regio In onderstaande tabel zijn de cijfers per gemeente in onze regio weergegeven door alle woonkernen van de betreffende gemeente op te tellen. Het verloop van het aantal melders (unieke personen) en het aantal klachten was in Holland-Rijnland vanaf 2012 als volgt: Tabel 3.2: Aantal melders en aantal klachten in onze regio (Bron: BAS) Gemeente Kaag & Braassem Leiden Lisse Nieuwkoop Noordwijk N.hout/De Zilk Oegstgeest Teylingen TOTAAL melders

aantal melders 2012 2013 56 62 83 90 17 22 77 82 10 19 10 11 101 86 61 65 405 426

2014 60 86 13 166 16 18 88 61 490

2015 45 61 76 42 13 6 89 76 402

2016 49 70 95 83 14 7 130 99 540

2017 59 72 52 184 9 14 106 95 577

2018 60 126 36 185 25 24 182 143 781

2019 72 142 55 233 23 24 191 134 874

Gemeente Kaag en Braassem Leiden Lisse Nieuwkoop Noordwijk N.hout/De Zilk Oegstgeest Teylingen TOTAAL klachten

aantal klachten 2012 2013 461 561 3.199 4.327 197 102 711 541 28 47 41 68 3.986 3.570 1.780 580 10.362 9.728

2014 744 888 131 951 39 155 822 736 4.311

2015 682 1.031 2.640 224 16 203 1.176 566 6.335

2016 771 1.038 6.643 464 48 255 1.405 927 11.296

2017 707 918 1.524 587 47 207 1.124 648 5.555

2018 827 1.798 536 1.538 96 307 2.586 1.419 9.107

2019 879 2.725 896 2.652 229 393 4.182 8.349 20.305

In 2019 was het aantal melders in onze regio 12% hoger dan in 2018. Alleen in Teylingen is het aantal gedaald en in Noordwijk was het stabiel. Het aantal klachten is met 123% gestegen in onze regio. De sterkste stijging is (net als vorig jaar) vooral te zien in Leiden, Nieuwkoop, Oegstgeest en Teylingen. De tendens wisselt in sommige gemeenten sterk per jaar, in andere is het min of meer stabiel.

3.3

Toelichting meetgegevens Sensornet over vliegtuigpassages

Manier van rapporteren Deze rapportage maakt gebruik van de meetgegevens van de meetposten van Sensornet. We tonen informatie over de aantallen vliegtuigpassages, het geluidniveau van de passages (Lden en SELwaarde) en de tijdstippen waarop dit plaatsvindt. Dit zijn de meest relevante gegevens m.b.t. geluidhinder. Ook wordt aandacht besteed aan de nachtvluchten, omdat slaapverstoring een ernstige vorm van hinder is: 1 vliegtuig is al genoeg om uren wakker te liggen. Bij sommige meetposten ontbreken meetgegevens op bepaalde dagen, bijvoorbeeld vanwege storingen in apparatuur of ongeldigheid vanwege te hoge achtergrondgeluiden. Om die reden zijn de aantallen vertaald naar de etmaalgemiddelden gedurende het hele jaar. Verder schetsen wij in deze rapportage vooral de hoofdlijnen en proberen we trends te ontdekken. Door het sterk wisselend baangebruik t.g.v. wind, onderhoud en operationele aspecten is pas op langere termijn zichtbaar hoe de ontwikkeling is; het heeft niet veel zin om in korte termijn details te duiken. De meeste meetgegevens zijn afkomstig van de 21 meetposten van Sensornet. Sinds 2015 gebruiken we ook de diagrammen van de 6 meetposten van NOMOS in onze regio. 6

Duin- en Bollenstreek

Bollenstreek

Rijnstreek

Leidse regio Figuur 3.3: Meetposten van Sensornet in Holland Rijnland. De rode lijn is de nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan; de groene punten zijn de locaties van de meetposten.

Tendens vliegverkeer boven Holland Rijnland In de overzichtskaart (fig. 3.3) zijn de meetpunten in onze regio weergegeven. Op de meeste meetposten in onze regio zijn iets minder vliegtuigen gemeten dan in 2018. Alleen in Nieuwkoop is een geringe toename gemeten. Dit hangt grotendeels samen met het onderhoud aan taxibanen, waardoor de Kaagbaan minder is ingezet voor landingen dan in voorgaande jaren. Hierdoor zijn de Aalsmeerbaan en de Zwanenburgbaan juist extra veel ingezet, met als gevolg veel vluchten over Nieuwkoop. We proberen een verband te leggen tussen het aantal gemeten vliegtuigbewegingen en de exact geregistreerde aantallen landingen en starts uit tabel 3.1. Dat is lastig, omdat er altijd wispelturige factoren zijn in de meetsystematiek (zoals storingen in het meetsysteem), wisselende vluchtroutes, aantal landingen versus opstijgen in combinatie met windrichting versus microfoonopstelling etc. Het totaal aantal vluchten op Schiphol was in 2019 praktisch gelijk aan 2018. Door het plafond van 500.000 vluchten kan Schiphol voorlopig niet meer groeien. Het aantal vluchten op de voor onze regio dominante banen was volgens de exacte baangebruik cijfers iets lager dan in 2018, zie tabel 3.1. In tabel 3.3 staan de 10 meetposten met het hoogste aantal vliegbewegingen in 2019.

Het aantal passages is berekend per etmaal jaargemiddeld, waarbij gecorrigeerd is voor ontbrekende meetdata. Tabel 3.3: Top tien locaties naar aantal vliegtuigbewegingen, jaargemiddeld per etmaal 2019 Gemeente Nieuwkoop Nieuwkoop Nieuwkoop Teylingen Teylingen Teylingen Kaag en Braassem Lisse Oegstgeest Teylingen

meetpost 265 250 252 214 216 220 262 391 128 211

Locatie Sportlaan Ambroziolaan Teylersplein J.P. Gouverneurlaan Wilhelminalaan Smirnoffstraat Meerewijck I.B. Bakkerstraat Clinckenburgh Bonekruidstraat

Aantal passages (gem. per etmaal) 225 211 209 195 175 175 164 160 156 149

7

Etmaalverdeling De verdeling van vliegtuigpassages over het etmaal op de verschillende meetposten is afhankelijk van een aantal factoren die door bijvoorbeeld weersomstandigheden ook nog kunnen variëren. Hieronder beschrijven we er een paar. Schiphol heeft zeer veel directe verbindingen (circa 330) en richt zich ook op overstappers. Deze ‘hubfunctie’ brengt met zich mee dat er dagelijks een aantal pieken zijn waarbij veel vliegtuigen aankomen en weer vertrekken. Passagiers hebben dan minder overstaptijd en veel overstapkeuzes. De pieken liggen o.a. tussen 7.00 uur en 10.00 uur en ‘s avonds rond 19.00 uur en 21.00 uur. Dit is in veel van de staafdiagrammen terug te zien (Hoofdstuk 4-10). De overstapmachine functioneert mede zo goed doordat Schiphol 6 banen heeft, vergeleken met Heathrow (2), Charles de Gaulle (4) en Frankfurt (3). Schiphol zet regelmatig 3 banen tegelijk in, en in de pieken zelfs 4. Begin 2015 is besloten dat Schiphol vaker gebruik mag gaan maken van 4 banen tegelijk; in ruil daarvoor is het groeiplafond verlaagd naar 500.000 vluchten per jaar t/m 2020. Verder zijn de nachtvluchten (23.00 uur - 6.30/7.00 uur) qua hinderbeleving van belang, waarbij natuurlijk een verschil is tussen starten en landen.

Nachtvluchten De nachtelijke startroutes vanaf de Kaagbaan komen over heel Holland Rijnland, met specifiek overlast in Kaag en Braassem, Lisse-zuid en Nieuwkoop, omdat de vliegtuigen daar nog laag vliegen met vol vermogen. De gemeten nachtvluchten in het oosten van Holland Rijnland zijn vooral tussen 6.30 en 7.00 uur. Vanaf ca. 6.30 uur wordt namelijk overgeschakeld naar de start- en landingsprocedures voor overdag, om voldoende capaciteit te kunnen bieden. Dan kan ook de Aalsmeerbaan gebruikt worden, waarbij het vliegverkeer over het oosten van Holland Rijnland komt in de nachtperiode (die duurt tot 7.00u). Zie voor meer uitleg de kaarten in Bijlage 2. Landend verkeer volgt ’s nachts maar 2 vaste naderingsroutes, in principe alleen Kaagbaan en Polderbaan, en gebruikt een geluidarme naderingsprocedure (glijvlucht = Continuous Descent Approach ‘CDA’). De nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan is de rode lijn in figuur 3.3 en loopt langs Noordwijk, Teylingen en het noorden van Oegstgeest. Na enkele jaren van stijging van het aantal nachtvluchten, is dit in 2019 flink gedaald naar 30.100, dat is 1.100 minder dan in 2018. De doelstelling uit het Aldersakkoord is dat het aantal slots in de nacht beperkt wordt tot 29.000.

NB: vanaf 2013 is het nachtregime vervroegd naar 22.30 uur, zodat vanaf dat tijdstip de nachtelijke aanvliegroute op de Kaagbaan wordt gebruikt, en meer glijvluchten kunnen plaatsvinden, waardoor de geluidhinder minder is. In 2015 was circa 80% van de landende vliegtuigen tussen 22.30 en 23.00 uur gevlogen volgens de nachtroute met gebruikmaking van een glijvlucht, van 2019 zijn geen cijfers bekend. Let op: de meetgegevens van Sensornet worden nog steeds gesorteerd op nachtvlucht indien een vliegtuig tussen 23.00 uur en 7.00 uur wordt gemeten. In tabel 3.4 is het gemiddeld aantal nachtvluchten in onze regio per etmaal aangegeven bij de 10 meetposten die de grootste aantallen hebben gemeten. Het aantal gemeten nachtvluchten was in 2019 op alle meetposten lager dan in 2018, behalve in Lisse. Dit is het gevolg van de langdurige sluiting van de Kaagbaan in 2019 en het lagere totaal aantal (1.100 minder nachtvluchten dan in 2018). De hoge scores vinden we vooral in Teylingen, Oegstgeest en Noordwijk, die langs de nachtlandingsroute liggen. De hoge scores in Nieuwkoop zijn vooral ten gevolge van startende vliegtuigen in de vroege ochtend, wat tot 7.00 hoort bij de nacht (zie de etmaalgrafieken in Hoofdstuk 5 bij de betreffende gemeenten).

8

Tabel 3.4: Top tien locaties naar aantal nachtvluchten, gemiddeld per nacht per etmaal in 2019 Gemeente Teylingen Teylingen Lisse Teylingen Oegstgeest Teylingen Noordwijk Noordwijk Nieuwkoop Kaag en Braassem

meetpost 216 214 391 220 128 211 231 178 252 262

Locatie Wilhelminalaan J.P. Gouverneurlaan I.B. Bakkerstraat Smirnoffstraat Clinckenburgh Bonekruidstraat Alk Voorstraat Teylersplein Meerewijck

Aantal passages (gem. per nacht) 15 15 14 14 13 13 11 11 10 9

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar De verdeling over de verschillende maanden is terug te zien in de staafdiagrammen per gemeente (zie Hoofdstuk 4 en verder). In de meeste grafieken zit een piek in de zomermaanden vanwege de vele vakantievluchten. Andere opvallende zaken per gemeente worden in de volgende hoofdstukken vermeld. Geluidniveaus De jaargemiddelde geluidbelasting (Lden) is op de meeste meetposten iets lager dan in 2018, alleen in Lisse en Nieuwkoop is het iets hoger. Het niveauverschil is niet veel meer dan 0,5 - 1 dB, en zal veroorzaakt zijn door ander baangebruik in 2019 en minder nachtvluchten (deze tellen zwaarder in de Lden-berekening). De geluidniveaus staan vermeld in bijlage 1. Van 2019 zijn geen berekende geluidniveaus bekend op de meetlocaties. In eerdere jaren bleek dat we in de meeste gevallen iets meer geluid meten dan dat de berekende waarden zijn op die locatie, met verschillen tussen circa 0,5 en 2 dB. Om die reden hebben we er bij de minister op aangedrongen een onderzoek te doen naar de oorzaak van deze verschillen. De genoemde verschillen vallen overigens binnen de foutmarges die zowel bij rekenen als meten gehanteerd moeten worden (zie ook par. 2.1).

9

4

In detail: Kaag en Braassem

4.1

Bijzonderheden

De gemeente Kaag en Braassem heeft sinds 2011 meetposten in Leimuiden; daar is vooral geluidoverlast door startend vliegverkeer vanaf de Kaagbaan. In 2017 is naar aanleiding van het microklimaat onderzoek de uitvliegroute enigszins verlegd naar het noorden. Besloten is om vanaf 2019 deze route definitief toe te passen, maar niet actief te promoten. Omdat de Kaagbaan zowel in 2019 als in 2017 langdurig was gesloten wegens onderhoud waren de jaarcijfers de laatste jaren nogal afwijkend. Om die reden is het moeilijk om conclusies te trekken over het effect van de routeverlegging op de gemeten jaargemiddelde waarden. Beide meetposten in Leimuiden hadden in 2019 een hoge betrouwbaarheid (98-99%). Meetpost 263 is overigens rond de jaarwisseling enkele dagen in storing geweest. 4.2

Aantallen vliegtuigpassages

De door Sensornet gemeten vliegtuigbewegingen in het gebruiksjaar 2019 zijn als volgt: 164 per etmaal in Meerewijck en 136 in de Drechtlaan, dat is circa 5-10% minder dan in 2018. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Meerewijck: 164

Drechtlaan: 136

Figuur 4.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2019

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen.

10

Tabel 4.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Leimuiden, Kaag en Braassem in 2019 Kaag en Braassem, Leimuiden

Aantal vliegtuigpassages 2019

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

Meetpost

Locatie

nacht (23-7 u)

dag (7-19 u)

avond (19-23 u)

TOTAAL

Lden in dB

%

mp262

Meerewijck

3214

43808

12351

59373

52,0

99,1

mp263

Drechtlaan

1907

36345

10552

48804

50,3

98,0

De metingen in Leimuiden zijn in 2011 begonnen. De trend in jaargemiddelde staat in fig. 4.2. Na een daling in 2013 is tot 2016 een stijgende lijn te zien in het aantal vliegtuigbewegingen. De flinke afname vanaf 2016 is o.a. toe te schrijven aan het groot onderhoud aan de Kaagbaan. In 2018 was weinig onderhoud, maar door de overwegend noordenwind, was het aantal starts op de Kaagbaan onder het langjarig gemiddelde (tabel 3.1). In 2019 lag het aantal vliegtuigbewegingen relatief laag door langdurig onderhoud aan de Kaagbaan/taxibaan.

Figuur 4.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Leimuiden, Kaag en Braassem.

4.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

De verdeling over de dag is in Leimuiden vrij gelijkmatig, met de hoogste aantallen rond 10.00 uur, 13.00 uur en 17.00 uur. In de avond is er een duidelijke piek rond 21.00 uur, net als vorige jaren. Het aantal nachtvluchten was in 2019 iets lager dan in 2018. Dit is het gevolg van langdurig onderhoud aan de Kaagbaan en een daling van het totale aantal nachtvluchten in 2019.

Figuur 4.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

11

4.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In april t/m juli waren er weinig vliegbewegingen, terwijl dit traditioneel de drukke maanden zijn (zie fig. 4.4.), e.e.a. ten gevolge van baanonderhoud. De nachtvluchten zijn vooral geweest in de maanden juni t/m oktober.

Figuur 4.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

4.5

Geluidniveaus

De gemeten geluidniveaus in Leimuiden liggen behoorlijk hoog: de bulk van de vluchten ligt tussen de SEL-waarden van 65 en 81 dB, met het grootste aantal rond de 73 dB. Dat is iets lager dan in 2018.

Figuur 4.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

4.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetpost

De NOMOS meetpost in Leimuiden (meetpost 13) geeft deels andersoortige informatie dan Sensornet. De relevante aanvullingen worden hieronder in diagrammen weergegeven. De in Leimuiden gemeten startende vliegtuigen komen praktisch allemaal van de Kaagbaan, zie onderstaande figuren. Opvallend is dat ook veel vliegtuigen worden gemeten die gaan landen op de Oostbaan en Buitenveldertbaan, ver van Leimuiden. Blijkbaar vliegen die hier ook al vrij laag over.

12

In onderstaande diagrammen is aangegeven in welke richtingen de vliegtuigen vertrekken of naderen in Leimuiden. Van de landende vliegtuigen komt 32 % uit ‘Artip’, d.w.z. NO tot ZO, 45 % uit ‘River’ d.w.z. ZO tot ZW en 16 % uit ‘Sugol’ = W tot NW.

In de onderstaand diagram is te zien naar en vanaf welke gebieden de vliegbewegingen bij Leimuiden plaatsvinden. [Het blijkt dat NOMOS in 2019 nauwelijks onderscheidend registreert; 98 % is ‘overig’; vorig jaar was 50% Europa, nu slechts 2 %]. De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de staafdiagrammen. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten.

NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen in Leimuiden zitten boven de 3000 voet (900 m). Uit onderstaande grafieken blijkt dat er vrijwel alleen startend verkeer gemeten wordt bij Leimuiden. Tevens blijkt uit de linkergrafiek de jaargemiddelde verdeling over het etmaal en rechts de gemeten geluidniveaus (merendeels 60-78 dB).

13

(Rood = starten, blauw = landen)

14

5

In detail: Leiden

5.1

Bijzonderheden

De meetpost (161) op het Broekplein in Leiden heeft in half april en eind juni last gehad van storingen, waardoor het percentage betrouwbare metingen wat lager is (92%). Dit is vooral te zien in de cijfers van april t/m juli (fig. 5.4). Op de Groene Maredijk (mp149) waren storingen tussen 10 en 20 augustus. 5.2

Aantallen vliegtuigpassages

De gemiddelde aantallen variëren van 85 tot 109 per etmaal, gecorrigeerd voor het percentage geslaagde metingen bij elke meetpost. Dat is circa 10% lager dan in 2018, door de langdurige onderhoudswerkzaamheden aan de Kaagbaan. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal. Leiden heeft vooral te maken met geluidoverlast door landend verkeer op de Kaagbaan (en Zwanenburgbaan).

Broekplein:100 89

Regenboogpad: 109

Groene Maredijk: 102 Valkenpad: 85

Figuur 5.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Leiden in 2019

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 5.1 Totaal aantal vliegtuigpassages in Leiden in 2019 Leiden

Aantal vliegtuigpassages 2019

Geluidbelasting vliegtuiggeluid

Geldige metingen

Meetpost

Locatie

nacht (23-7 u)

dag (7-19 u)

avond (19-23 u)

TOTAAL

Lden in dB

%

mp149

Valkenpad

565

21906

8077

30548

46,0

98,0

mp141

Regenboogpad

699

27331

10479

38509

45,6

96,9

mp161

Broekplein

623

24049

8945

33617

45,0

92,0

mp139

Groene Maredijk

624

26110

9468

36202

44,7

97,1

Leiden laat al meer dan 10 jaar het vliegtuiggeluid meten door Sensornet. Daardoor is een langjarige trend zichtbaar in in de grafiek (fig. 5.2). Vanaf 2012 is er een stijging van het aantal vliegtuigbewegingen, met enkele dips in 2014, 2017 en 2019 door groot onderhoud aan de Kaagbaan.

15

Figuur 5.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Leiden

5.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In Leiden komen weinig nachtvluchten voor, gemiddeld 2 per nacht, meestal tussen 6.00 uur en 7.00 uur en aan het begin van de nacht (zie fig. 5.3). Overdag zijn er pieken rond 8.00 uur en 19.00 uur. Het betreft vooral landende vliegtuigen.

Figuur 5.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

5.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In 2019 waren er in Leiden in februari en maart weinig vliegtuigpassages; in april was het juist druk.

16

Figuur 5.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

5.5

Geluidniveaus

De meeste vliegtuigpassages in Leiden hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 59 en 78 dB, met het grootste aantal rond de 67 dB. Passages met een SEL-waarde van meer dan 80 dB komen nauwelijks voor in Leiden.

Figuur 5.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

5.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetpost

De NOMOS meetpost in Leiden (meetpost 4) geeft deels andersoortige informatie dan Sensornet. De relevante aanvullingen worden hieronder in diagrammen weergegeven. Voor de in Leiden gemeten startende vliegtuigen is aangegeven vanaf welke baan wordt gestart; 53% is afkomstig van de Kaagbaan, 19% van de Zwanenburgbaan, 13% van de Aalsmeerbaan. Van het landende verkeer gaat 75 % richting Kaagbaan, 8 % naar de Aalsmeerbaan en 7% naar de Zwanenburgbaan; dat laatste is verkeer vanuit Amerika dat richting West-Oost over Leiden vliegt.

17

In onderstaande diagrammen is aangegeven in welke richtingen de vliegtuigen vertrekken of naderen in Leiden. Van de landende vliegtuigen komt 29 % uit ‘Artip’, d.w.z. NO tot ZO, 49 % uit ‘River’ d.w.z. ZO tot ZW en 21 % uit ‘Sugol’ = W tot NW.

Ook is vermeld naar en van welke continenten wordt gevlogen door de gemeten vliegtuigen, zie het groene diagram. [Het blijkt dat NOMOS in 2019 nauwelijks onderscheidend registreert; 96 % is ‘overig’; vorig jaar was 51% Europa, nu slechts 3 %]. De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen boven Leiden zitten tussen de 2000 en 6000 voet, dus 600-1800 meter.

18

NOMOS Leiden: etmaalverdeling en geluidniveaus:

(Rood = starten, blauw = landen,)

Uit bovenstaande linker grafiek blijkt dat er vrijwel alleen landend verkeer (blauw) gemeten wordt bij Leiden. Tevens blijkt uit de linkergrafiek de jaargemiddelde verdeling over het etmaal. De rechtergrafiek laat de geluidniveaus zien (merendeels 60-76 dB).

19

6

In detail: Lisse

6.1

Bijzonderheden

De meetpost in de Grundelstraat is in 2014 vervangen door een meetpost in de Ina Boudier Bakkerstraat. Gezien de korte afstand zijn de meetgegevens van beide meetposten vrij goed vergelijkbaar, maar er is wel een knip aangebracht in de grafiek (fig. 6.2). In december van 2014 is door Schiphol een NOMOS-meetpost geplaatst, op de Ringdijk bij de Klipperdijk, dit is vlak bij meetpost Ina Boudier Bakkerstraat.

6.2

Aantallen vliegtuigpassages

Per etmaal zijn gemiddeld tussen de 93 en 160 vliegtuigpassages gemeten, gecorrigeerd voor het aantal etmalen dat elke meetpost operationeel was. Twee meetposten meten iets minder vliegtuigen dan in 2018 maar op de Ina Boudier Bakkerlaan zijn juist meer vliegtuigen gemeten. Een verklaring hiervoor is niet gevonden. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en het aantal passages per etmaal. Lisse heeft de meeste hinder van geluidoverlast door startend verkeer van de Kaagbaan (de zgn. Bergi-route, voor vluchten naar Engeland en Noord-Amerika).

Vivaldistraat: 93

IBB-straat: 160

Heereweg: 111

Figuur 6.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2019

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. 20

Tabel 6.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Lisse in 2019 Lisse

Aantal vliegtuigpassages 2019

Meetpost

Locatie

mp189 mp201 mp391

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

nacht (23-7 u)

dag (7-19 u)

avond (19-23 u)

TOTAAL

Lden in dB

%

Vivaldistraat

283

24132

7529

31944

48,4

94,0

Heereweg

163

28404

8288

36855

51,1

90,9

IBB-straat

5115

40047

12270

57432

51,2

98,6

Lisse laat sinds 2009 het vliegtuiggeluid meten door Sensornet, zie fig. 6.2. Hierdoor wordt een trend zichtbaar. Vanaf 2010 tot 2016 is een licht stijgende trend te zien, daarna is er een lichte daling.

Figuur 6.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Lisse. NB: meetpost Grundelstraat is medio 2014 vervangen door meetpost Ina Boudier Bakkerstraat (IBB-straat).

6.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Figuur 6.3 geeft inzicht in de verdeling van de vliegtuigbewegingen gedurende het etmaal. NB: de middelste kolom is steeds meetpost 201 aan de Heereweg in De Engel. Rond 10.00 uur en 21.00 uur liggen net als vorige jaren duidelijke pieken; verder is het vrij gelijkmatig verdeeld over de dag. De pieken hebben te maken met het systeem van afwisselende start- en landingspieken van Schiphol. Er zijn veel nachtvluchten geregistreerd bij meetpost 391 aan de IBB-straat; daar loopt een startroute (‘Bergi-route’) die ook ‘s nachts gebruikt wordt (vooral vroege ochtend). Ook een deel van de dalende nachtvluchten op de Kaagbaan worden door deze meetpost geregistreerd.

21

Figuur 6.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal, jaargemiddeld mp 189, 201 (ontbreekt in tabelkop) en 391

6.4

Verdeling vliegtuigbewegingen en geluidbelasting over het jaar

De vliegtuigpassages variëren gemiddeld van circa 2000 tot 5000 per maand (fig. 6.4), waarbij de IBBstraat (mp391, rechterkolommen) meestal de meeste passages meet. In april was het het drukst.

Figuur 6.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar, meetposten 189, 201, 391

6.5

Geluidniveaus

De meeste vliegtuigpassages in Lisse hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 63 en 85 dB (fig. 6.5) met het grootste aantal rond de 75 dB. In het verloop van de grafieken valt op dat meetpost 189 (Vivaldistraat) dichter bij het centrum van Lisse de minste vliegtuigen meet.

22

Figuur 6.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld, Meetposten 189, 201, 391)

6.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetpost

De NOMOS meetpost op de Klipperdijk in Lisse (meetpost 42) geeft deels andersoortige informatie dan Sensornet. Doordat de NOMOS meetpost dicht bij die van Sensornet staat is een vergelijking mogelijk tussen beide systemen. Het blijkt dat het aantal geregistreerde vliegtuigen bij NOMOS aanzienlijk minder is dan op de nabijgelegen meetpost van Sensornet (IBB-straat). Het verschil wordt vooral veroorzaakt doordat NOMOS een drempelwaarde heeft ingesteld van 60-65 dB, waardoor de zachtere vliegtuigpassages niet worden meegeteld; Sensornet registreert zelfs passages onder 50 dB. De relevante aanvullingen van NOMOS worden in de grafieken weergegeven. Onderstaande diagrammen laten zien dat zowel het startend als dalend verkeer bij Lisse voor het overgrote deel van en naar de Kaagbaan is.

Hieronder is voor de in Lisse gemeten startende vliegtuigen vanaf de Kaagbaan aangegeven welke route het volgt (62 % is NW = ‘Bergi-route’; 26 % is West = ‘Valko-route’). De Bergi-route veroorzaakt de meeste geluidhinder in Lisse. Van de landende vliegtuigen komt 23 % uit ‘Artip’, d.w.z. NO tot ZO, 16 % uit ‘River’ d.w.z. ZO tot ZW en 61 % uit ‘Sugol’ = W tot NW.

23

Ook is vermeld naar welke continenten wordt gevlogen door de gemeten vliegtuigen, zie het ronde groene diagram hieronder. [Het blijkt dat NOMOS in 2019 nauwelijks onderscheidend registreert; 98 % is ‘overig’; vorig jaar was 37 % Europa, nu slechts 1 %]. De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de groene staafdiagrammen. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen in Lisse zitten boven 3000 voet dus boven 900 meter.

Uit onderstaande grafieken blijkt dat er voornamelijk startend verkeer (rood) gemeten wordt bij Lisse. Tevens blijkt uit de linkergrafiek de jaargemiddelde verdeling over het etmaal. De gemeten geluidniveaus zijn merendeels 60-78 dB. NOMOS Lisse: etmaalverdeling en geluidniveaus:

(Rood = starten, blauw = landen)

24

7

In detail: Nieuwkoop

7.1 Bijzonderheden In Nieuwkoop staan 3 meetposten van Sensornet sinds 2011. Deze scoren een betrouwbaarheid van 92-98%. In oktober 2015 is door Schiphol ook een NOMOS meetpost geplaatst in de kern Nieuwkoop. 7.2 Aantallen vliegtuigpassages Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de etmaalwaarden. Nieuwkoop heeft vooral te maken met geluidoverlast door startend verkeer van de Kaagbaan en Aalsmeerbaan en landend verkeer op de Aalsmeerbaan en Zwanenburgbaan. In 2019 was opvallend dat er ook zeer veel gestart is vanaf de Zwanenburgbaan, dat was eerder alleen zo in 2017. Het aantal vliegtuigpassages per etmaal varieert van gemiddeld 209 tot 225. Dit is opnieuw het hoogste aantal in de regio Holland Rijnland. De reden hiervoor is dat door langdurig onderhoud aan de Kaagbaan, de secundaire banen vaker zijn gebruikt.

Ambroziolaan: 211

Teylersplein: 209

Sportlaan: 225

Figuur 7.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Nieuwkoop in 2019

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 7.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Nieuwkoop in 2019 Nieuwkoop, Nieuwveen/Zevenhoven

Aantal vliegtuigpassages 2019

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

Meetpost

Locatie

nacht (23-7 u)

dag (7-19 u)

avond (19-23 u)

TOTAAL

Lden in dB

%

mp252

Teylersplein

3418

50439

16761

70618

54,5

92,4

mp265

Sportlaan

2298

57354

16791

76443

53,9

92,9

mp250

Ambroziolaan

3137

55180

16972

75289

52,6

97,6

25

In 2019 had Nieuwkoop ongeveer evenveel vliegtuigbewegingen als in 2018 (zie fig. 7.2). De afwijking in trend van de Ambroziolaan (blauwe lijn) kan door ons niet verklaard worden.

Figuur 7.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Nieuwkoop

7.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Nieuwkoop heeft te maken met nachtvluchten, vooral tussen 05.00 uur en 07.00 uur. Vóór 06.30 uur zijn alleen de Kaagbaan en Polderbaan in gebruik, dus dit is startend verkeer van de Kaagbaan naar het zuidoosten. De minste nachtvluchten worden gemeten aan de Sportlaan in Zevenhoven. Vanaf 06.30 uur mag de Aalsmeerbaan gebruikt worden voor landend verkeer vanuit het zuiden. Er is een piek tussen 07.00 uur en 08.00 uur en rond 15.00 uur en 19.00 uur.

Figuur 7.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

7.4

Verdeling vliegtuigbewegingen over het jaar

In 2019 was het voorjaar relatief rustig, terwijl mei juist zeer druk was (zie fig. 7.4). Het aantal nachtvluchten was het kleinst in november.

26

Figuur 7.4 Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

7.5

Geluidniveaus

De meeste SEL-waarden zitten in Nieuwkoop tussen de 62 en 85 dB, met het grootste aantal rond de 75 dB.

Figuur 7.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

7.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetpost

In Nieuwkoop is in oktober 2015 door Schiphol een NOMOS meetpost (nr. 46) geplaatst. Deze staat in de kern Nieuwkoop en dus op een andere locatie dan de Sensornet meetposten in Nieuwveen en Zevenhoven. De NOMOS meetpost in Nieuwkoop geeft deels andersoortige informatie dan Sensornet. De relevante aanvullingen worden hieronder weergegeven. In onderstaande diagrammen is aangegeven van en naar welke baan het vliegverkeer beweegt; voor de starters is 79 % afkomstig van de Kaagbaan en 13 % van de Aalsmeerbaan; voor de dalers is vrijwel alles Aalsmeerbaan.

27

Voor de in Nieuwkoop gemeten startende vliegtuigen is ook aangegeven welke route het volgt. Van de landende vliegtuigen komt 68 % uit ‘Artip’, d.w.z. NO tot ZO, 18 % komt uit ‘River’ d.w.z. ZO tot ZW en 14 % uit ‘Sugol’ = W tot NW.

Ook is vermeld naar welke continenten wordt gevlogen door de gemeten vliegtuigen, zie het groene diagram hieronder. [Het blijkt dat NOMOS in 2019 nauwelijks onderscheidend registreert; 97 % is ‘overig’; vorig jaar was 46 % Europa, nu slechts 2 %]. De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen bij Nieuwkoop zitten tussen de 2000 en 3000 voet dus tussen 600 en 900 meter.

Uit onderstaande grafieken blijkt dat er voornamelijk landend verkeer (blauw) gemeten wordt bij Nieuwkoop. Tevens blijkt uit de linkergrafiek de jaargemiddelde verdeling over het etmaal. De geluidniveaus zijn merendeels 62-78 dB.

28

(Rood = starten, blauw = landen)

29

8

In detail: Noordwijk

8.1

Bijzonderheden

Vanaf 2015 zijn er in Noordwijk nog 2 Sensornet meetposten in gebruik. In Noordwijkerhout en De Zilk staan geen meetposten. De meetposten hadden jarenlang een hoge technische betrouwbaarheid, maar in 2019 is meetpost 178 in de Voorstraat langdurig buiten gebruik geweest: van 25 januari tot 26 februari zijn er geen data vanwege verbouwing van het pand; van juni t/m aug zijn veel data onbruikbaar vanwege een bromgeluid. 8.2

Aantallen vliegtuigpassages

Per etmaal waren er in 2019 in Noordwijk gemiddeld rond de 42 vliegtuigpassages. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal. Noordwijk heeft vooral te maken met landend verkeer op de Kaagbaan. Omdat de nachtelijke landingsroute naar de Kaagbaan aan de zuidkant van Noordwijk ligt is er ook ’s nachts sprake van vliegtuigbewegingen.

Johanna van Hoornstraat: opgeheven in 2014

Voorstraat: 45 Alk: 39

Figuur 8.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2019

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 8.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Noordwijk in 2019 Noordwijk

Aantal vliegtuigpassages 2019

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

Meetpost

Locatie

nacht (23-7 u)

dag (7-19 u)

avond (19-23 u)

TOTAAL

Lden in dB

%

mp178

Voorstraat

2610

6058

2166

10834

49,1

65,8

mp231

Alk

3983

7487

2656

14126

45,3

98,5

In 2019 zijn minder vliegtuigbewegingen gemeten dan in 2018 (circa 20%), vermoedelijk doordat de Kaagbaan langdurig in onderhoud was.

30

Figuur 8.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Noordwijk NB: meetpost Johanna van Hoornstraat is eind 2014 opgeheven.

8.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In Noordwijk is er gedurende de nacht ook vliegverkeer, doordat de nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan langs de zuidkant van Noordwijk loopt. Deze vaste naderingsroute wordt verplicht gebruikt tussen 23.00 en 06.30 uur, en indien mogelijk al vanaf 22.30 uur. De vliegtuigen naderen dan zoveel mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn. Het vliegverkeer is verder vrij gelijkmatig over de dag verdeeld, met een piek rond 10.00 uur, 19.00 uur en 22.00 en 23.00 uur en om 05.00 uur ‘s ochtends.

Figuur 8.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

8.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

De minste nachtvluchten waren er in februari. In april en mei waren er juist veel vluchten, ook in de nacht. Duidelijk is te zien dat in februari en van juni t/m aug veel data van meetpost 178 (Voorstraat) helaas zijn afgevlagd.

31

Figuur 8.4 Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

8.5

Geluidniveaus

Onderstaande figuur geeft een beeld van de geluidniveaus in Noordwijk. De meeste vliegtuigpassages in Noordwijk hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 61 en 80 dB; het grootste aantal ligt rond de 71 dB.

Figuur 8.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

8.6 Noordwijkerhout/De Zilk Van Noordwijkerhout en de Zilk zijn geen meetgegevens. De situatie in Noordwijkerhout is het best vergelijkbaar met Lisse, al zitten de startende vliegtuigen in Lisse nog iets lager. In De Zilk is het aantal vliegtuigen lager, vergelijkbaar met Hillegom. Het aantal vliegtuigbewegingen per etmaal zal in Noordwijkerhout in 2019 tussen de 110 en 160 zijn geweest, met een geschat geluidniveau van circa 47-48 dB Lden. In De Zilk zijn ruw geschat rond de 50 vliegtuigbewegingen per jaar, met een geluidniveau van circa 45 dB Lden.

32

9

In detail: Oegstgeest

9.1 Bijzonderheden De meetposten in Oegstgeest hadden in 2019 een hoge betrouwbaarheid (96-99%). 9.2

Aantallen vliegtuigpassages

Per etmaal zijn er gemiddeld tussen de 105 en 156 vliegtuigpassages, gecorrigeerd voor het aandeel geldige metingen. Dat is minder dan in 2018. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal. Oegstgeest heeft aan de ZO-kant vooral te maken met landend verkeer op de Kaagbaan en aan de NW-kant specifiek ook met de nachtelijke aanvliegroute naar de Kaagbaan.

Clinckenburgh: 156

Winkelcentrum Lange Voort: 105

Zwembad Poelmeer: 112

Figuur 9.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2019

Tabel 9.1 geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 9.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Oegstgeest in 2019 Oegstgeest

Aantal vliegtuigpassages 2019

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

Meetpost

Locatie

nacht (23-7 u)

dag (7-19 u)

avond (19-23 u)

TOTAAL

Lden in dB

%

mp128

Clinckenburgh

4691

38625

13057

56373

50,6

99,3

mp147

Lange Voort

2522

25423

9221

37166

47,3

96,6

mp162

Poelmeer

932

28804

9650

39386

48,3

96,0

Vanaf 2010 is er een stijgende lijn met een dip in 2014, 2017 en 2019 door langdurig onderhoud aan de Kaagbaan. In 2019 zijn er circa 10-15% minder vliegtuigen gemeten dan het jaar daarvoor.

33

Figuur 9.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Oegstgeest

9.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

De meeste nachtelijke passages worden gemeten bij meetpost 128 aan de Clinckenburgh, die ligt het dichtst bij de nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan. Deze vaste naderingsroute wordt gebruikt tussen 22.30 en 06.30 uur. De vliegtuigen naderen dan indien mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn. Er zijn pieken in de ochtend rond 10.00 uur en ‘s avonds rond 19.00 uur door het stelsel van afwisselende start- en landingspieken op Schiphol. Oegstgeest heeft vooral te maken met landend verkeer op de Kaagbaan (en in mindere mate Zwanenburgbaan).

Figuur 9.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

9.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

Van november t/m maart waren de minste vluchten boven Oegstgeest. De meeste vliegtuigpassages en ook nachtvluchten waren in april. De minste nachtvluchten waren in december t/m maart.

34

Figuur 9.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

9.5 Geluidniveaus De volgende figuur geeft een beeld van de geluidniveaus die in Oegstgeest zijn gemeten in 2019.

Figuur 9.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

De meeste vliegtuigpassages in Oegstgeest hebben een SEL-waarde tussen de 60 en 83 dB; het hoogste aantal ligt rond de 72 dB en wordt vooral gemeten aan Clinckenburgh.

35

10 In detail: Teylingen 10.1

Bijzonderheden

De betrouwbaarheid van de Sensornet meetposten scoort zoals gewoonlijk hoog in Teylingen. Behalve de vier meetposten van Sensornet heeft Teylingen ook twee meetposten van NOMOS, het meetsysteem van Schiphol. Eind 2014 is in Warmond een geluidmeetpost van NOMOS neergezet, en sinds medio 2016 heeft ook Sassenheim een NOMOS meetpost. 10.2

Aantallen vliegtuigpassages

Per etmaal zijn er in Teylingen gemiddeld tussen de 149 en 195 vliegtuigpassages, gecorrigeerd voor het aantal geldige metingen. Dat is circa 10% minder dan in 2018. In Sassenheim zijn de cijfers hoger dan in Voorhout. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal. Teylingen heeft vooral te maken met geluidoverlast door startend verkeer (“Bergi-route” tussen Lisse en Sassenheim, en “Valko-route” zuid langs Sassenheim richting Katwijk). Ook is er sprake van landend verkeer (Warmond en ZW-zijde Sassenheim) naar de Kaagbaan (ook ’s nachts).

Wilhelminalaan, Sassenheim: 175

J.P. Gouverneurlaan, Sassenheim: 195 Bonekruidstraat, Voorhout: 149

Smirnoffstraat, Sassenheim: 175

nachtnaderingsroute

Figuur 10.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Teylingen in 2019

36

Tabel 10.1 geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 10.1: Totaal aantal geregistreerde vliegtuigpassages in Teylingen in 2019 Teylingen, Sassenheim/Voorhout Meetpost

Locatie

Aantal vliegtuigpassages 2019 nacht

dag

avond

(23-7 u)

(7-19 u)

(19-23 u)

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

TOTAAL

Lden in dB

%

mp214

Gouverneurlaan

5377

47338

15392

68107

51,5

95,9

mp220

Smirnoffstraat

5005

41998

14136

61139

50,6

95,7

mp211

Bonekruidstraat

4401

34251

12508

51160

48,9

94,0

mp216

Wilhelminalaan

5304

43661

13883

62848

50,1

98,6

In Teylingen wordt sinds 2009 vliegtuiggeluid gemeten. De jaarcijfers fluctueren, zoals uit de grafiek blijkt, maar er is feitelijk al vanaf 2010 een stijgende trend, met uitzondering van de jaren 2014, 2017 en 2019 (vanwege langdurig onderhoud aan de Kaagbaan).

Figuur 10.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Teylingen

10.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In Teylingen is het vliegverkeer redelijk verdeeld over de dag, met een piek rond 10.00 uur, 13.00 uur en 19.00 uur (zie fig. 10.3). Het aantal gemeten nachtvluchten was in 2019 iets minder dan in 2018, circa 14 gemiddeld per nacht, en is het hoogste in de regio Holland-Rijnland. De vaste naderingsroute wordt gebruikt tussen 22.30 uur en 6.30 uur. De vliegtuigen naderen dan indien mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn. De nachtelijke aanvliegroute loopt over de Noordkant van Warmond.

37

Figuur 10.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

10.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In de maand april was er in Teylingen het meeste vliegverkeer. In november t/m maart zijn er weinig nachtvluchten geweest.

Figuur 10.4: Verdeling vliegtuigbewegingen over het jaar

10.5

Geluidniveaus

Onderstaande figuur geeft een overzicht van de gemeten geluidniveaus bij de meetposten in Teylingen. De meeste vliegtuigpassages in Teylingen hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 60 en 82 dB, het grootste aantal ligt rond de 72 dB.

38

Figuur 10.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

10.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetposten

De NOMOS meetposten in Warmond (meetpost 43) en Sassenheim (meetpost 45) geven deels andersoortige informatie dan Sensornet. De relevante aanvullingen worden hieronder in grafieken weergegeven. Voor beide meetposten geldt dat de gemeten dalende vliegtuigen voor circa 98 % gerelateerd zijn aan de Kaagbaan. Voor de startende vliegtuigen geldt een iets ander beeld: die zijn voor circa 85 % gekoppeld aan de Kaagbaan en voor circa 13 % aan de Zwanenburgbaan. NOMOS Warmond, starts en landingen per baan:

NOMOS Sassenheim, starts en landingen per baan:

Hieronder is aangegeven welke route het vliegverkeer volgt; circa 98% van het startende verkeer vliegt bij Warmond en Sassenheim de zgn. Valko-route = (Zuid)west. Het dalende verkeer komt in Warmond voor 47 % uit N tot W (‘Sugol’), 34 % uit W tot ZO (‘River’) en circa 20 % uit ZO tot N (‘Artip’). Het dalende verkeer bij Sassenheim komt voor 58 % uit N tot W (‘Sugol’), 13 % uit W tot ZO (‘River’) en circa 28 % uit ZO tot N (‘Artip’). NOMOS Warmond, starts en landingen per richting:

39

NOMOS Sassenheim, starts en landingen per richting:

Hieronder is ook vermeld naar welke continenten wordt gevlogen door de gemeten vliegtuigen, zie de ronde groene diagrammen. [Het blijkt dat NOMOS in 2019 nauwelijks onderscheidend registreert; 97 % is ‘overig’; vorig jaar was 40 % Europa, nu slechts 2 %]. De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande groene staafdiagrammen. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen zitten tussen de 2000 en 4000 voet dus tussen 600 en 1200 meter. In Sassenheim zit ook een flink deel boven de 5.000 voet; dat komt omdat op deze meetpost meer startende vliegtuigen worden gemeten. NOMOS Warmond, regio’s en hoogte categorieën:

NOMOS Sassenheim, regio’s en hoogte categorieën:

Uit onderstaande linker figuren blijkt dat er voornamelijk landend verkeer wordt gemeten in Warmond; in Sassenheim is ook vrij veel startend verkeer gemeten. Ook blijkt de verdeling over het etmaal hieruit. De gemeten geluidniveaus in de rechter figuren zitten grotendeels tussen 62 en 76 dB in Warmond en tussen 60 en 78 dB Sassenheim. 40

NOMOS Warmond: etmaalverdeling en geluidniveaus

(Rood = starten, blauw = landen)

NOMOS Sassenheim: etmaalverdeling en geluidniveaus

(Rood = starten, blauw = landen)

Concluderend kan voor Teylingen gesteld worden dat de geluidhinder van Schiphol fors is, omdat de gemeente (vooral in Sassenheim) zowel te maken heeft met stijgend als met landend verkeer. Dat verklaart ook de hoge aantallen vliegtuigbewegingen, die na Nieuwkoop de meeste zijn in onze regio. Ook de nachtvluchten, die recht over Warmond vliegen, geven ernstige hinder in de vorm van slaapverstoring.

41

Bijlage 1 – Overzichtstabel Aantal vliegtuigpassages en jaargemiddelde geluidbelasting in de periode 1-11-2018 t/m 31-10-2019 Kaag en Braassem, Aantal vliegtuigpassages Geluidbelasting Geldige Leimuiden vliegtuiggeluid metingen Meetpost Locatie nacht dag avond TOTAAL Lden in dB % (23-7 u) (7-19 u) (19-23 u) mp262 Meerewijck 3214 43808 12351 59373 52,0 99,1 mp263 Drechtlaan 1907 36345 10552 48804 50,3 98,0 Leiden

Aantal vliegtuigpassages

Meetpost

Locatie

mp149 mp141 mp161 mp139

Valkenpad Regenboogpad Broekplein Groene Maredijk

nacht (23-7 u) 565 699 623 624

Lisse Locatie

mp189 mp201 mp391

Vivaldistraat Heereweg IBB-straat

Nieuwkoop, Nieuwveen/Zevenhoven Meetpost Locatie Teylersplein Sportlaan Ambroziolaan

nacht (23-7 u) 283 163 5115

TOTAAL 30548 38509 33617 36202

46,0 45,6 45,0 44,7

98,0 96,9 92,0 97,1

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Geldige metingen %

dag (7-19 u) 24132 28404 40047

avond (19-23 u) 7529 8288 12270

31944 36855 57432

48,4 51,1 51,2

94,0 90,9 98,6

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Geldige metingen %

70618 76443 75289

54,5 53,9 52,6

92,4 92,9 97,6

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Geldige metingen %

10834 14126

49,1 45,3

65,8 98,5

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Geldige metingen %

56373 37166 39386

50,6 47,3 48,3

99,3 96,6 96,0

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Geldige metingen %

68107 61139 51160 62848

51,5 50,6 48,9 50,1

95,9 95,7 94,0 98,6

Aantal vliegtuigpassages nacht (23-7 u) 3418 2298 3137

Noordwijk

dag (7-19 u) 50439 57354 55180

avond (19-23 u) 16761 16791 16972

Aantal vliegtuigpassages

Meetpost

Locatie

mp178 mp231

Voorstraat Alk

nacht (23-7 u) 2610 3983

Oegstgeest

dag (7-19 u) 6058 7487

avond (19-23 u) 2166 2656

Aantal vliegtuigpassages

Meetpost

Locatie

mp128 mp147 mp162

Clinckenburgh Lange Voort Poelmeer

Teylingen, Sassenheim/Voorhout Meetpost Locatie mp214 mp220 mp211 mp216

avond (19-23 u) 8077 10479 8945 9468

Geldige metingen %

Aantal vliegtuigpassages

Meetpost

mp252 mp265 mp250

dag (7-19 u) 21906 27331 24049 26110

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Gouverneurlaan Smirnoffstraat Bonekruidstraat Wilhelminalaan

nacht (23-7 u) 4691 2522 932

dag (7-19 u) 38625 25423 28804

avond (19-23 u) 13057 9221 9650

Aantal vliegtuigpassages nacht (23-7 u) 5377 5005 4401 5304

dag (7-19 u) 47338 41998 34251 43661

avond (19-23 u) 15392 14136 12508 13883

42

Bijlage 2 – Toelichting meetmethodiek Waarom laten de gemeenten vliegtuiggeluid meten? Tot begin jaren 2000 ging de aandacht van het Rijk vooral uit naar het gebied dichterbij Schiphol, waar de geluidbelasting het hoogste is. Verder weg gelegen gebieden, zoals Holland Rijnland, hebben echter ook te maken met hinder door vliegtuiggeluid. De gemeenteraden in onze regio wilden ook inzicht in het vliegtuiggeluid in hun gemeenten. Het meetsysteem van Schiphol (NOMOS) had toen slechts één meetpost in onze regio, in Leiden. Daarom besloot een aantal gemeenten vanaf 2007 om zelf het vliegtuiggeluid te laten meten. De gestelde doelen hiervan zijn: ▪ Inzicht bieden in de ontwikkeling van de geluidbelasting in de gemeente. ▪ Aantonen dat geluidbelasting ook door metingen vastgesteld kan worden; een vergelijking mogelijk maken met de berekende waarden. ▪ Aan bewoners het signaal afgeven dat de gemeente ongerustheid en klachten over vliegtuiggeluid serieus neemt. De metingen kunnen niet gebruikt worden om Schiphol ‘af te rekenen’ op het vliegtuiggeluid. De Wet Luchtvaart kent alleen normen voor vliegtuiggeluid op basis van berekeningen. Die liggen vast in de zogenaamde Gelijkwaardigheidscriteria, die onderdeel uitmaken van het Nieuwe Normen en Handhavingsstelsel (NNHS). Deze criteria stellen echter een totaalplafond voor het gehele gebied rond Schiphol en zijn dus niet locatiespecifiek.