33. Routeplanning Omgevingswet Katwijk 2021 (1805353)

Voorstel

Aan

: Burgemeester en Wethouders

Kenmerk

: 1805353

Status

: Openbaar / Ter besluitvorming

Datum

: 3 december 2020

Afdeling

: Projecten Programma's en Opgaven

Raad

: Ja

Medewerk(st)er

: J. Soepboer

Ja

Telefoonnummer

: 06 112 846 83

Or

: Nee

Portefeuillehouder

: Mostert (Wethouder), I.G. (Gerard)

Communicatie

: Nee

Bijlage(n)

:3

Evaluatie

: Ja

3 december 2020 Onderwerp:

Routeplanning Omgevingswet Katwijk 2021

Samenvatting:

Op 1 januari 2022 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Dit wordt nog eens onderstreept door de voortgangsbrief die de Minister op 13 november aan de beide Kamers zond (bijlage 1) en de door de kamer aangenomen motie rond het Koninklijk Besluit. De VNG heeft een overzicht gemaakt met minimale eisen waar gemeenten bij inwerkingtreding aan moeten voldoen aangevuld: de Route 2022 (bijlage 2). We zijn behoorlijk op weg. Ons wacht nog een jaar van invoering en oefenen. Katwijk ligt voor de invoering van de wet op schema, maar door de verschuiving in de planning en de effecten van corona moet er nog wel het nodige worden gedaan om de verdere implementatie per 1 januari 2022 over te dragen aan de lijn. Het streven is dat de lijn op 1 januari 2022 het werk zelf zal kunnen uitvoeren. Activiteiten en mijlpalen zijn opgenomen in de Routeplanning 2021 (bijlage 3). Gevraagde beslissing:

a. b.

c. d.

Kennisnemen van de voortgangsbrief van de Minister aan de beide Kamers van 13 november en de aangevulde lijst met minimumeisen van de VNG. Instemmen met de focuspunten van het programma Implementatie Omgevingswet voor 2021: 1. de ontwikkeling en implementatie van de nieuwe bedrijfsprocessen voor de omgevingsvergunningen (de zogenaamde BVTH-keten); 2. de implementatie en voorbereiding van de inmiddels aangeschafte applicaties (DSO) en; 3. de uitwerkingen van de structurele effecten (inclusief de eventuele financiële consequenties daarvan). Kennisnemen van de daarvoor opgestelde planning van activiteiten en mijlpalen voor de implementatie van de Omgevingswet in 2021, zoals opgenomen in de Routeplanning 2021. De Routeplanning 2021 en de voortgangsbrief van de Minister aan de beide Kamers van 13 november en de aangevulde lijst met minimumeisen van de VNG ter kennisneming toe te sturen aan de gemeenteraad.

Intern advies

div.

Extern advies

Besluit:

Deze versie is met portefeuillehouder afgestemd op:

17 november 2020

donderdag 3 december 2020

Kenmerk Programma Onderwerp

: 1805353 : Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing : Routeplanning Omgevingswet Katwijk 2021

Aanleiding en doel Zoals we nu kunnen voorzien, treedt op 1 januari 2022 de Omgevingswet in werking. De landelijke implementatie gaat uit van dit schema, zij het dat er nog wel een aantal complexe zaken moet worden beslecht. Dit wordt duidelijk uit de recente berichten in de landelijke pers naar aanleiding van het uitgebrachte BIT-rapport (ontwikkeling DSO) en het advies van de Raad van State (alle gemeenten moeten aangesloten zijn en ermee kunnen werken). Oorzaken liggen in de complexiteit van de nieuwe wetgeving, met name het digitaal stelsel en de aandacht die de situatie rond het Coronavirus van de overheid vraagt. Omdat de implementatie van de wet een jaar langer doorloopt dan verwacht, is het noodzakelijk om de tijdelijke programmaorganisatie een jaar langer in bedrijf te houden, hier informeerden wij u over in ons besluit over de Voortzetting Programmaorganisatie (kenmerk 1788076). In Katwijk liggen we op schema. We hebben onze stappen afgezet tegen de landelijke roadmap (Route 2022). De door de Minister en VNG aangegeven minimumlijn ligt binnen ons bereik en op zekere onderdelen (o.a. de omgevingsvisie) zullen we meerwaarde opleveren ten opzichte van de landelijke norm. Wij hebben onze Routeplanning (zie bijlage 3) aangepast op basis van de laatste landelijke ontwikkelingen en de aangepaste minimumvereisten.

Brief van de Minister aan de beide Kamers van 13 november Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties houdt de beide Kamers regelmatig op de hoogte van de vorderingen rondom de Omgevingswet middels een voortgangsbrief (zie bijlage 1). In de voortgangsbrief die de minister in november heeft verstuurd, gaat zij in op de voortgang van de wet- en regelgeving, het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en de implementatie van de wet. Daarnaast biedt de minister haar bestuurlijke reacties aan op het advies van het Bureau ICT-toetsing (BIT) en de tweede Gateway Review. Beide rapporten doen aanbevelingen voor de verdere ontwikkeling en implementatie van het DSO. Het Bureau ICT-toetsing (BIT) heeft een aantal kritische constateringen en behulpzame aanbevelingen gedaan. Het bureau geeft aan dat het belangrijk is om de werking van het DSO nog uitgebreider te testen. Het BIT benadrukt verder dat alle aandacht erop gericht moet zijn dat het DSO de Omgevingswet kan ondersteunen bij inwerkingtreding op 1 januari 2022 en dat andere functionaliteiten daarna ontwikkeld kunnen worden. Volgens de tweede Gateway Review is de implementatie van het DSO uitdagend, maar wel realistisch én haalbaar.

Ook dit rapport pleit ervoor dat alle partijen, met behulp van een heldere koers richting de inwerkingtredingsdatum, voortvarend door blijven werken aan het aansluiten op, vullen van en oefenen met het DSO. In Katwijk zijn wij al een tijd voortvarend aan de slag met de implementatie van het DSO-LV. Inmiddels zijn wij aangesloten op de landelijke voorziening. Onze systemen worden gekoppeld aan het zaaksysteem en het Portaal Leefomgeving en staan klaar om te gaan oefenen met het zaakgericht aanpakken van concrete aanvragen c.a. De belangrijkste exercitie in dit kader ligt voor ons de komende tijd in het goed genoeg vullen van de systemen en het beproeven ervan. Minister Ollongren concludeert dat het DSO-LV eind van 2020 voldoende gereed is voor inwerkingtreding zodat alle overheden ermee kunnen oefenen. Dat is een belangrijke voorwaarde om 1 januari 2022 in werking te kunnen. In de week van 23 november 2020 vond het algemeen overleg Omgevingswet plaats in de Tweede 17 november 2020

Kamer. Uit dit overleg is onder andere duidelijk geworden dat de verwachte datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet, te weten 1 januari 2022, zal worden aangehouden. Inmiddels is duidelijk dat door de aangenomen motie ook de voorbereiding voor het Koninklijk Besluit in gang is gezet en de invoeringsdatum dus definitieve vorm krijgt. Lijst met minimale eisen voor inwerkingtreding van de VNG Het overzicht 'Minimale acties Omgevingswet' (bijlage 2) geeft aan welke voorbereidingen gemeenten minimaal moeten hebben getroffen vóór 1 januari 2022 om te kunnen starten met werken volgens de Omgevingswet. Het gaat daarbij allereerst om zaken die juridisch verplicht zijn. Alleen al dit minimum is voor gemeente een forse inspanning. Ook wij hebben daarin nog een behoorlijke slag te maken. Maar dit minimum is niet het enige dat de VNG gemeenten adviseert om te doen. Er zijn ook zaken die juridisch gezien niet verplicht zijn, maar die wel noodzakelijk zijn vanuit bedrijfsmatig opzicht. Daarnaast is in het bestuursakkoord de afspraak vastgelegd dat bij inwerkingtreding van de Omgevingswet het huidige dienstverleningsniveau gehandhaafd blijft, ook dat vraagt extra acties. Het overzicht ‘minimale acties Omgevingswet’ van de VNG omvat deze drie soorten te treffen voorbereidingen.

Het overzicht 'Minimale acties Omgevingswet' is aangevuld op basis van de laatste stand van zaken van de wetgeving. De aanvullingssporen (geluid, bodem, grondeigendom) zijn erin opgenomen en de acties die voorkomen uit de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) zijn verwerkt. Daarnaast zijn er aanpassingen gedaan op basis van terugkoppelingen die de VNG heeft ontvangen van gemeenten. De nieuwe routeplanning is leidraad voor de programma-activiteiten voor 2021 Wij hebben onze Routeplanning geactualiseerd op basis van de meest recente informatie van de landelijke ondersteuningsplatforms van BZK en VNG en het advies om 2021 zoveel mogelijk te benutten voor verder inrichten en oefenen. Deze routeplanning is als bijlage 3 bij dit voorstel gevoegd. We zetten erop in om nog in 2021 qua instrumenten, processen en besluiten zoveel als mogelijk ‘Omgevingswetproof’ te zijn. Wat klaar is zullen wij in 2021 ook al zoveel mogelijk gaan gebruiken. De gedachte daarbij is dat we door zoveel mogelijk te sturen op ‘zelf doen’, de lijn het werk zo snel mogelijk zelfstandig zal oppakken. We gaan ervan uit dat wij op het moment van invoering volledig kunnen voldoen aan de minimale instroomeisen die door de VNG zijn geadviseerd.

Op 1 januari 2022 zijn dan in ieder geval volledig afgerond: de inhoudelijke ontwikkelingen, de invoering van nieuwe processen en instrumenten, de opleiding en training van medewerkers en de communicatie naar inwoners en ondernemers. De planning voor 2021 voorziet in grote lijnen in de volgende resultaten: Omgevingsvisie Omgevingsplan

BVTH

DSO

Omgevingsvisie 2.0 en eerste Uitvoeringsprogramma Verankering Omgevingsvisie in de lijn Strategische besluiten Omgevingsplan Leerdocument en Transitieplan Eerste toepassing op concrete casus/gebied Afweging regels Bruidsschat Oefenen met wijzigen (tijdelijk) Omgevingsplan Oefenen en invoering Omgevingstafel Voorstel Commissie Kwaliteit Oefenen en implementeren vragenbomen en toepasbare regels Omvorming en invoering processen en dienstverleningsformules Arrangementen Ketenpartners Aansluiten DSO/landelijke voorziening Inregelen Portaal van de Leefomgeving/Djuma (zaaksysteem) Oefenen met besluiten en publicaties 3

Inregelen adviesfuncties

Stand van zaken in Katwijk We zijn sinds 2016 bezig met de implementatie van de Omgevingswet. Het ambitiekader, dat door de gemeenteraad is vastgesteld, geldt daarbij als leidraad. Jaarlijks wordt het programmaplan herijkt. Voor het komende jaar is daarvoor de Routeplanning 2021 opgesteld. Deze is op 22 oktober door de stuurgroep Omgevingswet goedgekeurd en wordt hierbij ter kennisneming toegestuurd (bijlage 3). De Routeplanning 2021 omvat de activiteiten en mijlpalen voor het komende jaar. De planning houdt 1 januari 2022 als invoeringsdatum aan. Dat betekent dus dat we na de komende jaarwisseling het laatste jaar van het implementatieprogramma ingaan. In het laatste kwartaal van 2021 wordt het programma afgesloten en wordt de verdere invoering in de lijn belegd. De routeplanning van Katwijk is nogmaals tegen de aangepaste minimale eisen van de VNG aangehouden. Conclusie is dat we ten aanzien van de verplichte nummers goed op schema liggen, maar dat er ook bij ons in 2021 nog stevig aan getrokken moet worden. Bovendien moet er in het komende jaar richting worden gegeven aan hoe we in Katwijk concreet willen omgaan met de keuzevrijheid die de Omgevingswet biedt. Hiervoor zonden wij de raad samen met het BBV Keuzeopgaven Omgevingswet (kenmerk 1788033) in oktober een op de laatste ontwikkelingen aangepast procesvoorstel (bijlage 1, kenmerk 1788042 van dat BBV).

Ten opzichte van het landelijke minimum leveren we in Katwijk nog steeds een plus. Die zit vooral in de wijze waarop we de geest van de Omgevingswet willen toepassen in integrale keuzes, sturing en werkwijze voor onze fysieke leefomgeving. In bijlage 3 gaan wij hier dieper op in en wordt de voortgang van de verscheidene projecten die op dit moment lopen besproken.

Indicatoren (facultatief) De implementatie van de Omgevingswet is een wettelijk vereiste. Hiervoor zijn door de gemeenteraad ambities meegegeven (ambitiekader Omgevingswet). De implementatie moet invulling geven aan die ambities.

Motivering voorstel Het uitstel van de Omgevingswet tot 1 januari 2022 en Corona De inwerkingtreding van de Omgevingswet werd eerder dit jaar uitgesteld tot 1 januari 2022. Het uitstel van de datum voor de inwerkingtreding kent meerdere consideransen. Zo blijkt vooral de ontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) een complex onderdeel. Het DSO en de koppeling van de gemeentelijke systemen daaraan wordt later opgeleverd dan voorzien. Bovendien hebben een aantal gemeenten aangegeven de nodige moeite te krijgen met het goed bereiken van de minimale instroomkwalificaties. Hiernaast blijkt ook de voorbereiding van de verschillende uitvoeringswetten ingewikkelder dan oorspronkelijk was verwacht. Tevens leveren de coronaperikelen de noodzaak op om in deze periode de aandacht te verleggen, waardoor een goede invoering van de belangrijke maar complexe wet in het gedrang komt. Het landelijke invoeringstraject heeft hierdoor vertraging opgelopen. Mede door een toename van inzicht in hoe breed de nieuwe wetgeving is wordt ons steeds duidelijker hoe complex de nieuwe wetgeving daadwerkelijk is. Door de grote impact van de wet is het nodig voortdurend met beschikbare capaciteit tussen lijn en programma te schipperen. Vanaf inwerkingtreding van de wet zal de lijn het werk zelfstandig moeten oppakken.

De lijn moet hier het komende jaar goed op worden voorbereid, hierbij is ondersteuning van de programmaorganisatie noodzakelijk. Het uitstel van de invoering en de actualiteit rond

4

het Coronavirus maken deze noodzaak alleen nog maar groter. De Routeplanning is op deze nieuwe inzichten en het uitstel van de wet aangepast. De lijst met minimale eisen van de VNG beschrijft het minimale resultaat van de implementatie van de Omgevingswet per 1 januari 2022 In het afgesloten bestuursakkoord voor de Omgevingswet verplichten partijen zich tot de voorbereiding en implementatie van de Omgevingswet. De VNG geeft aan waar gemeenten op het moment van inwerkingtreding van de wet in ieder geval aan moeten kunnen voldoen (minimale resultaat). Bovendien geeft de VNG aanbevelingen voor gewenste extra’s. Het beschreven minimale resultaat is uitgangspunt/doelstelling voor de Routeplanning 2021. We hebben daarbij drie focuspunten gekozen: 1. de ontwikkeling en implementatie van de nieuwe bedrijfsprocessen voor de omgevingsvergunningen (de zogenaamde BVTH-keten); 2. de implementatie en voorbereiding van de inmiddels aangeschafte applicaties (DSO) en; 3. de uitwerkingen van de structurele effecten (inclusief de eventuele financiële consequenties daarvan). Daarmee voldoen we aan de landelijke eisen, maar geven we ook verdere invulling aan de ambities voor de implementatie die door de gemeenteraad bij de start van het programma zijn meegegeven.

Kanttekeningen De financiële consequenties van de invoering van de Omgevingswet komen ten laste van de gemeente De gemeenten nemen de invoeringskosten volgens het afgesloten bestuursakkoord voor eigen rekening. Deze afspraak is destijds nog gemaakt in de verwachting dat de Omgevingswet uiteindelijk een gunstig bedrijfsvoeringsresultaat zou kunnen opleveren. Die verwachting wordt in toenemende mate behoorlijk getemperd. Samen met een aantal andere gemeenten zetten wij ons in om die kostenneutraliteit toch bij het Rijk te borgen. De onduidelijkheid over de financiële kosten en baten van de Omgevingswet speelt op dit moment ook landelijk. Door BZK en VNG is mede om die reden een nader onderzoek gestart naar zowel de incidentele als de structurele (financiële) effecten van de Omgevingswet. De verwachting is dat in de loop van volgend jaar hier meer duidelijkheid over ontstaat en op landelijk niveau wordt afgesproken hoe hiermee om te gaan. De vorderingen worden op de voet gevolgd. Vooralsnog blijft het uitgangspunt: consequenties voor eigen rekening. De kanttekening over de financiële onzekerheid blijft dus van kracht.

Middelen De kosten en dekking voor de programmakosten in 2021 zijn opgenomen in het besluit over de Voortzetting Programmaorganisatie (kenmerk 1788076).

Uitvoering Na besluitvorming door het college wordt dit voorstel ter kennisgeving doorgestuurd naar de gemeenteraad.

Juridisch advies N.v.t. Communicatie N.v.t. 5

Bijlage(n) Bijlage 1. De voortgangsbrief van de Minister aan de beide Kamers van 13 november Bijlage 2. De aangevulde lijst met minimumeisen van de VNG Bijlage 3. Voortgang projecten Omgevingswet (toelichting Routeplanning 2021)

6