30. Brief van het college van 4 mei 2021 inzake toelichting overschot op budget Wmo en kwaliteit van de zorg (1915618)

Postbus 589 – 2220 AN Katwijk

Contactpersoon:

Gemeenteraad Katwijk

De heer G. Varkevisser Afdeling:

Beleid Sociale Leefomgeving Te bereiken op:

071 – 406 5000 g.varkevisser@katwijk.nl Ons kenmerk:

Bijlage(n):

1915618

geen

Verzenddatum: 04-05-2021

Uw kenmerk: Onderwerp: afdoening toezegging 947 - overschot budget Wmo

Katwijk, 4 mei 2021 Geachte leden van de raad, In de raadscommissie van 11 maart jl. is een presentatie gegeven over de financiële ontwikkelingen in het sociaal domein. In de presentatie is specifiek ingegaan op de thema’s jeugdhulp, Wmo, Participatiewet en volksgezondheid. Naar aanleiding van vragen over de financiële ontwikkelingen op de Wmo, heeft het college toegezegd schriftelijk nader in te gaan op de achtergrond c.q. de redenen van het overschot op Wmo. Tevens is toegezegd in te gaan op de vraag of de inwoners wel de zorg krijgen die ze nodig hebben. Met deze brief wordt deze toezegging gestand gedaan. Overigens is het college voornemens u op korte termijn schriftelijk een nieuwe update te geven over de financiële en inhoudelijke ontwikkelingen in het sociaal domein. De aanleiding hiervoor is gelegen in het tot stand komen van de jaarrekening 2020, waardoor het gepresenteerde beeld van 11 maart jl. iets wijzigt. In die brief zal het college ook de ontwikkelingen schetsen op de thema’s Wmo, Participatiewet en volksgezondheid. Op het thema jeugdhulp bent en wordt u al regelmatig geïnformeerd. Toelichting op overschot In de presentatie over de financiën van het sociaal domein, zoals getoond in de raadscommissie van 11 maart jl., is duidelijk gemaakt dat voor de Wmo een bedrag vanuit de Algemene Uitkering van het Rijk naar de gemeente Katwijk komt.

Dit bedrag is sinds 2015 (circa € 19 miljoen) opgelopen naar zo’n € 25,5 miljoen in 2020. Van dit bedrag worden alle Wmo zaken bekostigd. Denk daarbij aan zaken als de hulp bij het huishouden, dagbesteding, individuele begeleiding, rolstoelen, scootmobielen, de Regiotaxi, woningaanpassingen en trapliften. Ook zaken als mantelzorgondersteuning, respijtzorg, ondersteuning van vrijwilligers, eenzaamheidsbestrijding en schuldhulpverlening worden hiermee bekostigd. De uitgaven op Wmo zijn ook gestegen, van zo’n € 13 miljoen in 2015 naar zo’n € 17,7 miljoen in 2020. Op basis van de najaarsbestuursrapportage werd het overschot op de Wmo in 2020 geraamd op € 7,8 miljoen (zie de presentatie van 11 maart 2021). De laatste informatie is dat dit bedrag waarschijnlijk ook definitief in de jaarrekening 2020 wordt opgenomen. gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

**

2/4

Ons kenmerk 1915618

In de raadscommissie is uitgelegd dat er een nuancering moet worden gegeven op het overschot op de Wmo. Dit overschot valt namelijk lager uit omdat het tekort op het terrein van volksgezondheid (ca. € 4 miljoen in 2020), deels moet worden toegerekend aan de Wmo en deels aan jeugdhulp. Het is niet exact vast te stellen welk deel van dit tekort moet worden toegerekend aan de Wmo. Dit komt omdat de kosten van de RDOG integraal gefactureerd worden en niet worden uitgesplitst naar jeugdhulp en de Wmo. Grosso modo kan voor 2020 worden uitgegaan van circa € 2,2 miljoen voor rekening van de Wmo. Bij deze toerekening is gebruik gemaakt van de bedragen per inwoner en de bedragen per kind die gebruikt worden voor de berekening van de kosten per gemeenten. Met toerekening van deze circa € 2,2 miljoen kosten gezondheidszorg aan de Wmo resteert een Wmo-overschot van € 5,6 miljoen. Met dit overschot kan de gemeente het tekort op jeugdhulp opvangen. Immers, het budget dat de gemeente van het Rijk ontvangt voor het sociaal domein wordt beschouwd als één integraal budget voor zowel Wmo, Jeugdhulp als Participatiewet. Het is niet de bedoeling om delen van het budget weer specifiek te oormerken voor de afzonderlijke thema’s. In feite is het dus niet relevant hoeveel er op de afzonderlijke thema’s binnenkomt en uitgaat.

De vraag ‘wat willen we in Katwijk geregeld hebben’ is belangrijk, niet de vraag ‘wat kunnen we met het budget’. Het is niet eenduidig te verklaren waarom de gemeente Katwijk een overschot heeft op de Wmo. Er is geen onderzoek gedaan naar verschillen met andere gemeenten. Wel kan een aantal factoren worden geduid die die een rol spelen in het tot stand komen van dit overschot. Wat een rol speelt is dat de gemeente de arrangementen hulp bij het huishouden scherp heeft ingekocht. Tevens wordt bij begeleiding, in samenwerking met de casemanagers, snel doorwezen naar de Wet langdurige zorg als daar aanleiding voor is. Hierdoor worden cliënten eerder onder die regelgeving gebracht, waarbij de financiering voor rekening van het Rijk is. Verder is de ‘klasse waakvlam’ met bijpassend tarief ingevoerd. Hierdoor worden mensen na een traject nog wel begeleid (lage frequentie en niet intensief) in plaats van dat hun begeleiding wordt afgesloten met het risico op terugval, waardoor er weer een nieuw intensief traject moet worden gestart. Dit is een voordeel voor de cliënt en leidt tot een kostenbesparing voor de gemeente. Tot slot heeft in 2020 ook het corona-virus een rol gespeeld. Daardoor is er minder beroep gedaan op de Wmo-voorzieningen. Het overschot op de Wmo kan ook het gevolg zijn van het huidige verdeelmodel voor het gemeentefonds.

Dit verdeelmodel voor de gedecentraliseerde taken is gebaseerd op de historische kosten die gemaakt werden in een ander financieringsregime en ook voor de start van de decentralisatie in 2015. Inmiddels is er meer zicht op de taakuitvoering door gemeenten en de omvang van de kosten. Veel gemeenten geven aan niet uit te komen met het budget dat zij op basis van dit verdeelmodel ontvangen, met name op het gebied van jeugdhulp. Mede daarom is besloten tot een integrale herijking van het gemeentefonds. De uitkomst van deze herijking is nog niet bekend. Het is niet ondenkbaar dat de gemeente Katwijk bij een nieuw verdeelmodel minder krijgt voor de Wmo dan nu het geval is. Overigens is de gemeente Katwijk lang niet de enige gemeente met een overschot op de Wmo. Het ministerie van Binnenlandse Zaken schrijft in een verslag1 over onderzoek naar de begrotingen van gemeenten het volgende: “Vooral op Jeugd worden tekorten gemeld, in mindere mate ook op Participatie. De Wmo laat verhoudingsgewijs nog vaker overschotten zien. Overigens zijn er ook gemeenten die melden dat de Wmo tekorten laten zien.” Overschot onder druk In de aangekondigde brief over de ontwikkelingen op gebied van de Wmo, Participatiewet en volksgezondheid zal nader worden ingegaan op inhoudelijke ontwikkelingen die een impact zullen hebben op de financiën van de Wmo.

De verwachting is dat de druk op de Wmo-middelen zal toenemen.

1 https://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/verslag-3d-onderzoek-begrotingen-gemeenten-2020/

3/4

Ons kenmerk 1915618

De vergrijzing speelt daarin een rol, maar ook rijksbeleid. Denk aan de extramuralisering in de GGZ en de doordecentralisatie van Beschermd Wonen waardoor een groter beroep op de Wmo wordt gedaan. Tegelijkertijd zijn de mogelijkheden voor gemeenten om te kunnen (bij)sturen op de uitgaven voor de Wmo beperkt. Rechterlijke uitspraken zijn bepalend, er zijn landelijke regels zoals het abonnementstarief en de Algemene Maatregel van Bestuur inzake reële tarieven, en er zijn beperkingen in de mogelijkheden om eigen bijdragen te innen. Inwoners krijgen zorg die nodig is en de kwaliteit is in orde Inwoners in Katwijk krijgen de zorg die ze nodig hebben. Als inwoners een melding doen, krijgen zij een gesprek. In dit gesprek wordt gekeken wat nodig is. Vervolgens wordt maatwerk geleverd. In principe is er voldoende zorg aanwezig om aan de vraag van de inwoner tegemoet te komen. Voor wat betreft de kwaliteit kan de gemeente Katwijk zichzelf vergelijken met landelijke cijfers op waarstaatjegemeente.nl2. In deze landelijke monitor is te zien dat Katwijk op diverse onderdelen hoger scoort dan landelijke gemiddelden en dat de cijfers de laatste jaren nog beter zijn geworden. Hieronder een paar voorbeelden.

2 https://www.waarstaatjegemeente.nl/Jive/report?id=ceo_wmo&input_geo=gemeente_537

4/4

Ons kenmerk 1915618

Bij aanbieders van hulpmiddelen is continue monitoring van kwaliteit van dienstverlening. De aanbieders leveren conform de gemaakte contractafspraken. De klanttevredenheid wordt jaarlijks gemeten en is gestegen van gemiddeld 7,6 in 2019 naar een 7,8 in 2020. Met de aanbieders van hulpmiddelen, trapliften en woningaanpassingen worden ieder kwartaal de klachten besproken. Er zijn relatief weinig klachten. Ook in vergelijking met andere gemeenten heeft Katwijk een laag aantal klachten. Bij nieuwe aanbieders van begeleiding en hulp bij het huishouden controleert de gemeente op verschillende onderdelen de kwaliteit van de aanbieder, waaronder een certificering of een kwaliteitshandboek. De kwaliteit wordt ook gedurende de looptijd van het contract gemonitord. Wij hopen u voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Katwijk, de secretaris, de burgemeester,

mr. drs. R.T. Jie Sam Foek

ir. C.L. Visser