26. Brief van het college van 2 juni 2021 inzake financiele ontwikkelingen jeugd (22505)

Postbus 589 – 2220 AN Katwijk Contactpersoon: Charlotte Wassenaar

Gemeenteraad Katwijk

Afdeling: Beleid Sociale Leefomgeving Te bereiken op: 071- 406 5000 c.wassenaar@katwijk.nl Ons kenmerk: Z22505D22553 Bijlage(n): 6 Verzenddatum: 02 juni 2021 Onderwerp: Raadsinformatiebrief financiële ontwikkelingen jeugd Katwijk, 01 juni 2021

Geachte leden van de gemeenteraad, De gemeenten in Holland Rijnland werken samen om de jeugdhulp verder te transformeren, de kwaliteit te waarborgen en de kosten beheersbaar te houden. Ondanks de inspanningen die de afgelopen jaren al zijn gedaan, zien we dat de druk op de financiën van het jeugdhulpstelsel ook in onze regio nog steeds groot is. Dit is ook terug te zien in de Programmabegrotingen - 1e herziening Programmabegroting Jeugdhulp 2021 Holland Rijnland, de Programmabegroting Jeugdhulp 2022 Holland Rijnland en de Meerjarenbegroting Jeugdhulp 2023-2026 Holland Rijnland - waar het regionale portefeuilllehoudersoverleg Maatschappij op 19 mei jl. mee heeft ingestemd. Vooruitlopend op het lokale besluitvormingsproces hechten wij eraan u middels deze brief te informeren en een toelichting te geven op de voorliggende Programmabegrotingen. De relevante bijlagen met betrekking tot de Programmabegrotingen voegen wij toe aan deze brief. Context De financiële tekorten op het gebied van jeugdhulp in Holland Rijnland sluiten aan bij het landelijke beeld, zo blijkt uit onder andere het AEF-rapport "Stelsel in Groei" dat begin dit jaar is verschenen. Dit rapport heeft er onder andere toe geleid dat er landelijk wordt gekeken naar het compenseren van gemeenten voor deze tekorten.

Een eerste besluit is dat er voor 2021 ruim 600 miljoen extra incidenteel beschikbaar gesteld wordt voor Jeugdhulp1, bovenop de reeds toegezegde middelen van €300 miljoen voor 2021 en €300 miljoen voor 2022. De extra middelen zijn onder andere bedoeld om in 2021 uitbreiding van de crisiscapaciteit jeugd-ggz mogelijk te maken en wachttijden aan te pakken (€483 miljoen). De overige €130 miljoen is beschikbaar voor onder andere de aanpak van de 1 Afspraken aanpak problematiek jeugdzorg. | Publicatie | Rijksoverheid.nl

gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

*22553*

2/4

Ons kenmerk: Z22505D22553

vastgelopen acute zorgketen en de POH GGZ Jeugd. De middelen worden deels toegevoegd aan de algemene uitkering, deels worden de middelen via andere wegen beschikbaar gesteld. In de meicirculaire wordt de precieze verdeling van de middelen over de individuele gemeenten bekend gemaakt. Naar verwachting zal het bedrag voor de gemeente Katwijk tussen de 1,5 en de 2 miljoen liggen. Daarnaast is inmiddels door de arbitragecommissie – die is aangesteld om de geschillen tussen het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten te slechten aangaande kosten voor de jeugdzorg – uitgesproken dat het Rijk ook de komende jaren fors meer moet investeren in de jeugdzorg. Hoeveel hiervan naar gemeenten zal gaan, is op dit moment nog onbekend. Mogelijk kunnen deze middelen wel een rol spelen bij het vinden van de lokale dekking voor de herziene Programmabegroting Jeugdhulp 2021 Holland Rijnland en de Programmabegrotingen vanaf 2022 en verder. Indien hierover meer bekend is, zullen wij u hier uiteraard ook over informeren.

1e herziening Programmabegroting Jeugdhulp 2021 Holland Rijnland In oktober 2020 is door TWO Jeugdhulp een voorlopige prognose van de jeugdhulpkosten 2021 opgesteld. Op basis hiervan werd een geprognotiseerd tekort verwacht welke op dat moment nog niet volledig onderbouwd kon worden. In het PHO Maatschappij en Jeugd van 16 december 2020 hebben de portefeuillehouders daarom besloten om de begroting voor 2021 vooralsnog niet op te hogen ten opzichte van de begroting 2020. In plaats daarvan is besloten de ‘nee, tenzij-regeling’, die in de zomer van 2020 van kracht is geworden, te verlengen. Daarmee werd gegarandeerd dat er hulp beschikbaar bleef voor de jeugdigen en gezinnen die dat het hardst nodig hebben. Hierover bent u op 9 februari per brief geïnformeerd (kenmerk 1859938). In de afgelopen maanden is door TWO Jeugdhulp Holland gewerkt aan het actualiseren en het verbeteren van de in oktober 2020 opgestelde prognose. Daarnaast is inmiddels meer bekend over de uitgavenontwikkeling in het laatste kwartaal van 2020 en het eerste kwartaal van 2021, waardoor nu een beter gefundeerde prognose van de kosten voor 2021 kan worden gemaakt dan in oktober mogelijk was.

Uit deze nieuwe prognose komt naar voren dat de uitgaven in 2021 naar verwachting €5,7 miljoen hoger liggen dan oorspronkelijk begroot voor 2021 en wordt voorgesteld de oorspronkelijke Programmabegroting Jeugdhulp 2021 Holland Rijnland te herzien. Dit betekent voor de gemeente Katwijk een extra bijdrage van ca. €0,9 miljoen. Uit de resultaten van het AEF-rapport hebben wij gezien dat dit beeld niet afwijkt van het landelijke beeld. Het grootste gedeelte van de genoemde €5,7 miljoen (namelijk €3,4 miljoen) bestaat uit het aan de begroting toevoegen van het geprognotiseerde bedrag voor de kosten van de zogenaamde ‘nee, tenzij-regeling’. In de huidige situatie financieren gemeenten de kosten voor de ‘nee-tenzij-regeling’ bovenop de begroting. In de nieuwe situatie is dit in de begroting meegenomen. Er wordt door gemeenten en TWO een afwegingskader opgesteld om ervoor te zorgen dat passende hulp gerealiseerd wordt voor de jeugdigen die niet kunnen wachten op jeugdhulp en waarvoor direct jeugdhulp ingezet dient te worden. Hiermee investeren we nog meer in realiseren dat de hulp en het bijbehorende budget daar terechtkomt waar het echt nodig is. Dit afwegingskader wordt ambtelijk voorbereid en afgestemd met een afvaardiging van de regionale portefeuillehouders.

Het overige deel van deze hogere uitgaven zijn niet-beïnvloedbare uitgaven op basis van landelijke afspraken waaraan in de regio invulling moet worden gegeven. Deze niet-beïnvloedbare uitgaven betreffen het Landelijk Transitie Arrangement (LTA). Ook het wegvallen van de middelen voor projecten gefinancierd uit het landelijk Transformatiefonds 2019-2021 moeten worden opgevangen.

Begroting 2022 en Meerjarenbegroting

3/4

Ons kenmerk: Z22505D22553

Als basis voor de begroting 2022 zijn de herziene Programmabegroting Jeugdhulp 2021 Holland Rijnland en de meest recente informatie over de realisatie 20202 gebruikt. Met de herziene begroting 2021 als basis ontstaat een begroting voor 2022 die recht doet aan de meest reële inschatting van de uitgaven voor jeugdzorg in de regio. In 2022 en de jaren daarna zal de context voor de uitgaven Jeugdhulp dynamisch blijven. Niet alleen vanwege de doorloop van Covid-19 effecten, maar ook vanwege de start van de nieuwe inkoop per 1 januari 2022. Met de inwerkingtreding van de nieuwe overeenkomsten met jeugdhulpaanbieders per 1 januari 2022 verwachten we een belangrijk effect voor de inhoudelijke transformatie en het beheersen van de kosten. Onder andere door de nieuwe indeling in zeven segmenten verwachten we de beweging van zware naar lichte zorg beter te kunnen realiseren en verwachten we bovendien strakker te kunnen sturen op de bestedingsruimtes van aanbieders. Per segment werken gemeenten en aanbieders samen aan de inhoudelijke transformatie en de beheersbaarheid van de uitgaven. Onderdeel hiervan is ook sturing op wat wel en niet tot jeugdhulp behoort.

Dit, in combinatie met de beweging waarbij gemeenten meer zelf regie nemen en op ambtelijk en bestuurlijk niveau het accountmanagement met de jeugdhulpaanbieders voeren, leidt naar verwachting tot een positief financieel effect in de meerjarenbegroting. In het eerste jaar van de nieuwe inkoop zal dit financiële effect naar verwachting nog beperkt zijn. Er zijn dan investeringen nodig om de transformatie te versnellen en de beweging in gang te zetten die wij voor ogen hebben. Dat vereist ook betere sturing op budgetten van aanbieders (contractmanagement) en de mogelijkheid om te schuiven tussen de segmenten. Sneller afschalen en als het kan direct de juiste hulp bieden: zware hulp waar nodig en lichte hulp waar mogelijk. Dit alles vraagt investeringen op de korte termijn om in de komende jaren tot een zichtbaar financieel effect te komen. Dit is dan ook terug te zien in de Programmabegroting 2022 en de Meerjarenbegroting 20232026. De investeringen die nodig zijn in 2022 in relatie tot het naar verwachting beperkte financiële effect maakt dat de uitgaven voor Katwijk in 2022 ongeveer €2,4 miljoen hoger liggen ten opzichte van de huidige begroting. In de jaren daarna is te zien dat dit tekort afneemt dor de te verwachten financiële effecten. In het Raadsvoorstel dat u hierover van ons zult ontvangen, zullen wij dieper ingaan op de achtergrond van de stijgende uitgaven.

Maatregelen/ Taskforce Om de uitgavenstijging in 2021 en 2022 terug te dringen, werken de gemeenten in Holland Rijnland in de Taskforce samen aan een aantal interventies. Deze interventies sluiten aan bij het Programmaplan jeugdhulp 2021 e.v. en het daaruit volgende Inkoopplan. De gemeenten werken nauw samen met TWO en de verschillende ‘gemeentelijke Toegangen’, andere toeleiders en aanbieders aan het realiseren van de kostenbesparingsmaatregelen die in de zomer van 2020 zijn vastgesteld. Inmiddels is gebleken dat het bereiken van de te verwachten financiële effecten van deze interventies tijd nodig heeft en deze in 2021 nog niet – of slechts beperkt – merkbaar zijn in de uitgaven. In de Programmabegroting 2022 en de Meerjarenbegroting 2023-2026 zien we door inzet van nieuw beleid, kaderstelling, nieuwe producten en nieuwe contracten wel dempende financiële effecten ontstaan.

Huidige wachtlijsten en cliëntenstops 2 Definitieve realisatiecijfers over 2020 zijn beschikbaar in het PHO van juni 2021 a.s.

Ons kenmerk:

4/4

Z22505D22553

De voorliggende Programmabegrotingen geven een zo realistisch mogelijk beeld van de huidige situatie en de verwachte situatie voor de komende jaren. Een onzekere factor hierin is het verloop en de effecten van de (huidige) wachtlijsten en cliëntenstops. Om de vraag naar jeugdhulp volledig in beeld te krijgen en het effect van wachtlijsten op het gehele zorglandschap in kaart te brengen, hebben de portefeuillehouders tijdens het PHO Maatschappij en Jeugd op 19 mei jl. besloten tot het uitvoeren van een onderzoek en het maken van een analyse van de huidige wachtlijstproblematiek. Wanneer hierover meer bekend is, wordt u geïnformeerd.

Tot slot Het financiële tekort op jeugdhulp is ook in Holland Rijnland groot en drukt op de lokale begrotingen. We voelen ons gesteund door het besluit van het Rijk om gemeenten incidenteel te compenseren en het besluit van de arbitragecommissie dat meer middelen beschikbaar gesteld moeten worden voor jeugdzorg. Binnen onze regio en in Katwijk specifiek doen we wat we kunnen. We hebben een goede beweging in gang gezet. Naast de nieuwe inkoop die wij regionaal organiseren, verwachten wij met de doorontwikkeling van het wijkteam, de inzet op preventie vanuit de Maatschappelijke Agenda en de Onderwijsagenda en de inzet van de POH GGZ de komende jaren steeds meer positieve resultaten te zien. We zijn trots op ons zorglandschap en de samenwerking met gemeenten binnen en buiten onze regio. We zien en benutten met onze partners mogelijkheden voor verbetering zodat passende jeugdhulp beschikbaar blijft voor wie het echt nodig heeft en kinderen opgroeien in een vertrouwde omgeving en hun talenten kunnen ontwikkelen. Uiterlijk in het derde kwartaal van dit jaar ontvangt u van ons het Raadsvoorstel, waarin wij u vragen in te stemmen met de voorliggende Programmabegrotingen. Daarnaast ontvangt u van ons ook dit jaar nog een voorstel over de vernieuwde governancestructuur en een nieuwe gewijzigde verordening, aanvullend op de verordening die nu voorligt.

Eind juni vindt daarnaast een ronde tafelconferentie plaats om u breed te informeren over het jeugddomein. Hopende u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Katwijk, de secretaris, de burgemeester,

mr. drs. R.T. Jie Sam Foek

ir. C.L. Visser