25. Halfjaarlijkse Voortgangsrapportage Economic Board Duin- en Bollenstreek (28822)

Voortgangsrapportage mei 2021 Deze voortgangsrapportage bestaat uit de volgende onderdelen: 1. 2. 3. 4. 5.

Inleiding Coronacrisis Voortgang businesscases Voortgang algemeen Overzicht status businesscases

1. Inleiding Voor u ligt de halfjaarlijkse voortgangsrapportage van de Economic Board Duin- en Bollenstreek (EBDB). In overleg met het bestuurlijk overleg is besloten om deze rapportage in mei aan te leveren aangezien dan tevens de tweede editie van het inhoudelijk jaarverslag wordt gepubliceerd. Deze rapportage, met resultaten waar we trots op zijn, hadden we niet kunnen presenteren zonder de kracht en het enthousiasme van vele vrijwilligers, ondernemers, mensen uit het onderwijs, overheid en overig bedrijfsleven. Onze regio is één van de meest welvarende en aantrekkelijkste woonregio’s van Nederland. Om de potentie vanuit economisch perspectief beter te benutten, is een Economische Agenda voor de Duin- en Bollenstreek opgesteld. Kracht van verbinding De EBDB heeft ook afgelopen periode in samenwerking met het bedrijfsleven, onderwijs en overheid gewerkt aan de kansrijke businesscases en bijbehorende projecten uit de huidige Economische Agenda. De EBDB zet de koers uit, treedt op als ambassadeur, aanjager, verbinder en netwerker en ziet toe op de besteding van het budget. Ondanks de enorme impact van de COVID-19 pandemie zijn er ook in de afgelopen periode mooie en krachtige resultaten geboekt. De EDBD gaat een exploitatieovereenkomst aan voor – soms al lopende – projecten, die bijdragen aan de Economische Agenda en de daarin gestelde criteria.

Het projecteigenaarschap ligt bij de partijen die zich sterk hebben gemaakt voor het project, zij zorgen voor de realisatie waarbij participatie van partijen in het maatschappelijk veld optimaal is. Daarbij draait het om de kracht van verbinding, met het doel de economische prestaties van de totale regio te verbeteren. De projecten worden zoveel mogelijk door de betrokkenen/belanghebbenden uitgevoerd. Dit met uitzondering van het initiatief Bollenpolder van de toekomst en Regiomarketing. Bij de andere projecten werken wij als een katalysator door partijen te bij elkaar te brengen en te activeren (Space/Tech, Onderwijs/arbeidsmarkt), projecten te versnellen die soms al lang op de plank lagen (Precisielandbouw, Gezondheidszorg, Watertoerisme, Ondernemershuis), de regionale invalshoek te benadrukken zodat het niet alleen maar een enkele gemeente is die betrokken is (Kuuroordstatus).

1

Voortgangsrapportage mei 2021 EBDB heeft tijdens de coronacrisis zoveel mogelijk doorgewerkt aan zowel de lopende als aan nieuwe projecten uit de economische agenda. Momenteel zijn 10 van de 11 businesscases in beweging. Daarnaast zijn er een aantal corona-gerelateerde projecten geïnitieerd en opgestart. Meer hierover in hoofdstuk 2. Coronacrisis. Volgens de exploitatieovereenkomst die de gezamenlijke gemeenten met de EBDB hebben afgesloten, is de verhouding ten aanzien van exploitatiebijdragen en cofinanciering 75% exploitatiebijdrage vanuit EBDB en 25% (private) cofinanciering. De gezamenlijke waarde van de businesscases bedraagt momenteel € 4.979.825, waarvan 37% private cofinanciering, 27% publieke cofinanciering en 36% exploitatiebijdrage vanuit EBDB. Tot op heden bedraagt de gerealiseerde totale cofinanciering dus 64%. Dit betekent dat tegenover iedere gemeentelijk geïnvesteerde euro, ongeveer twee euro cofinanciering staat.

2. Coronacrisis Vanaf het moment dat de coronacrisis uitbrak is EBDB steeds in gesprek geweest met haar stakeholders. De volgende extra initiatieven zijn, naast de uitvoering van de Economische Agenda, onder de noemer van de Corona-monitor opgestart en worden in samenwerking met veel stakeholders uitgevoerd: 1. Actie: samen met de bollengemeenten en koepelorganisaties heeft EBDB in 2020 een noodbrief verzonden voormalig minister Wiebes van Economische zaken. Het verzoek was om ondernemers te ondersteunen met het betalen van huur of pacht, simpelweg omdat er te weinig werd verdiend. Daarnaast heeft EBDB begin 2021 VNO/NCW laten weten dat, mochten zij op zoek gaan naar ‘proeftuinen‘, experimenten en innovatieve ontwikkelingen met betrekking tot het heropenen van horeca en/of detailhandel, ondernemers uit de Duin- en Bollenstreek zich daar graag bij aansluiten c.q. voor aanmelden. 2. Analyse: om de regionale impact zo goed mogelijk in kaart te brengen is kennisonderneming Blaauwberg door de EBDB ingeschakeld. Zij maakten, met ondersteuning vanuit de koepelorganisaties uit de regio, twee analyses over de impact van de coronacrisis op Duin- en Bollenstreek (https://ebdb.nl/economicboard/downloads/). 3.

Informatie: via overzichtelijke themapagina’s op de website en diverse publicaties heeft de EBDB met name in de eerste periode van de pandemie haar achterban actief betrokken en geïnformeerd. Vlogs uit de praktijk (Thermometer van de Duin- en Bollenstreek) werden wekelijks uitgezonden via social media en Omroep BO. Als vervolg hierop starten we medio 2021 met uitzendingen getiteld “de regio aan het woord”. Daarnaast werden landelijke en regionale rapporten, onderzoeken en cijfers gedeeld.

2

Voortgangsrapportage mei 2021 3. Voortgang businesscases

Inleiding In dit hoofdstuk staan de verschillende projecten/businesscases die zijn goedgekeurd door EBDB gerapporteerd. De projecten hebben de status ‘in voorbereiding’, ‘in uitvoering’ of ‘afgerond’. De beschrijving van iedere businesscase begint met de het doel en verwachte resultaten zoals in de Economisch Agenda staat vermeld. Daarnaast zijn in de Economische Agenda 2018-2021 een aantal mogelijke projecten genoemd die om uiteenlopende redenen (bijvoorbeeld na eigen onderzoek, een quick scan of overleg met de betrokken stakeholders) niet hebben geleid tot een exploitatieovereenkomst tussen een potentiële projecteigenaar en de EBDB. In de rapportage staan deze onderdelen benoemd met de status Afgesloten. Tot slot is in hoofdstuk 5 ‘Overzicht status Businesscases’ de status van de verschillende onderdelen inzichtelijk inclusief of er sprake is van een overloop naar 2022 en of het project na afloop wordt voortgezet door derde partijen.

Businesscase Flower Attraction Doel businesscase: 1. Vergroten van de kracht van bestaande bloemeniconen 2. Jaarrond evenementen rondom bloemen 3. Jaarrond bloemen en bollen zichtbaar maken 4. Jaarrond vermarkten van bloemen Verwachte resultaten businesscase: • Voor de bloemencorso’s is het beoogde resultaat de kwaliteit van een bezoek te verhogen. Door de corso’s nieuw elan te geven en breder in te bedden in de streek kan dit bijdragen aan een stijging van bezoekersbestedingen in de regio met 5% in 2030 ten opzichte van 2018. • De bloembollenmarkt moet een markt van allure worden met meer bezoekers. De markt trekt in plaats van de huidige 3000 bezoekers over vijf jaar structureel 10.000 bezoekers. • Het project pop-up borden levert een bijdrage aan de zichtbaarheid van het bollen en bloemen product in de streek en vergroot de betrokkenheid van de bollensector bij de positionering van de streek. Zo kan een bijdrage worden geleverd aan het vergroten van de werkgelegenheid in de toeristische sector met 6% in 2030.

Project Toekomst Bloemencorso’s Doelstelling

(Beoogd) Resultaat

IN UITVOERING

Vergroten van de kracht van bestaande bloemeniconen. Het uitvoeren van een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de bloemencorso’s, met aandacht voor marketingkansen, doelgroep verbreding en meer rendabele verdienmodellen. Vergroten van de kwaliteit van het bezoek aan de corso’s. Door ze nieuw elan te geven en breder in te bedden in de streek kan dit bijdragen aan een stijging

3

Voortgangsrapportage mei 2021 van de besteding door bezoekers van 5% (van 2018 tot 2030). Basics: Financiën: • Projecteigenaar: Bloemencorso Bijdragen Begr. Bollenstreek en Flower Parade • EBDB 18,5 K • Stakeholders: Duinen • Bijdrage Katwijk 8 K Bollengemeenten * Haarlem, Cofinanciering: Colleges van B&W * • Bloemencorso Boll./ gemeenteraden * Keukenhof * Flowerparade 8 K Klinkenberghal * RFH 34,5 K • Private cofinanciering: 30% De gezamenlijke Bloemencorso’s werken aan de toekomstbestendigheid van hun evenementen. Door middel van onderzoek, masterclasses en brainstormsessies wordt gewerkt aan marketingkansen, doelgroep verbreding, nieuwe businessmodellen, en er worden stappen gezet in samenwerking en uitwisseling, wat leidt tot kostenbesparingen. Ook op het gebied van routemanagement, crowd control en veiligheid zijn stappen gezet, zeer belangrijk in de samenwerking met de hulpdiensten. De impact van Corona is groot voor dit project en dan bijzonder in verband met het nog uit te voeren belevingsonderzoek bij bezoekers van het Bloemencorso Bollenstreek en de Flower Parade in Rijnsburg. In augustus 2019 werd de Flower Parade Rijnsburg gecanceld vanwege te verwachten extreme weersomstandigheden. Voor 2020 en 2021 geldt dat beide events zijn geannuleerd vanwege Corona. Het belevingsonderzoek voor beide events is daarom uitgesteld naar 2022.

Door de uitloop zal dit project overlopen naar 2022.

Project Enjoy the flowers

IN UITVOERING

Doelstelling

Het geven van publieksvriendelijk voorlichting aan de (internationale) toeristen die in het voorjaar massaal de bloeiende regio bezoeken. Door samenwerking tussen telers en (lokale) toeristische branche krijgen de bezoekers meer kennis van de sector en het bloemenvak, en wordt schade aan de bollenvelden voorkomen. (Beoogd) Resultaat Schade aan het bolgewas minimaliseren. Meer gastvrije voorlichting leidt tot bewustwording bij de bezoeker. Ook wordt ingezet op duurzame samenwerking tussen ondernemers en relevante toeristische partijen. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: KAVB Bijdragen Begr. • Stakeholders: Telers en EBDB 45K Greenportondernemers * Cofinanciering: Greenport D+B, Toeristische • KAVB / sector * Noordwijk Marketing * bedrijfsleven 15K SPDB * Gemeenten 60K • Private cofinanciering: 25% Corona heeft een groot effect gehad op het project. Waar het juist de bedoeling was om het project in volle breedte uit te rollen gooide corona roet in het eten. Voor het seizoen 2020 is direct de knop omgezet om alle voorbereidingen door te laten gaan voor het hierop volgende seizoen 2021. Deze voorbereidingen zijn verder ‘goed’ 4

Voortgangsrapportage mei 2021 verlopen (draaiboek, mini masterclasses voor ambassadeurs, kleding is gereed etc.). Gezien de coronabeperkingen, en in het bijzonder dat het directe contact tussen toeristen en vrijwilligers niet wenselijk was, is besloten de activiteiten voor het seizoen 2021 ook nog te bevriezen. Intussen wordt invulling gegeven aan het toekomstbestendig maken van het project, waarbij de KAVB, Keukenhof en de Greenport voornemens zijn om de activiteiten gezamenlijk zelfstandig voort te zetten. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de eindrapportage.

Verplaatsing bloembollenmarkt

Afgesloten

De EBDB heeft in 2018 een quick-scan gedaan naar de haalbaarheid van dit onderdeel uit deze businesscase. Hieruit bleek dat er geen draagvlak was om dit project te starten en er geen partijen waren om de resultaten van een eventueel haalbaarheidsonderzoek in te zetten voor de organisatie van een bollenmarkt. Daarna is tevens onderzocht of er bij andere regionale partners interesse was in het organiseren van een bollenevenement in het najaar. Ook hier bleek geen draagvlak met als conclusie dat dit project achterhaald en niet haalbaar is en de middelen voor dit project dus vrijgevallen.

Businesscase Gezonde en Energieke Regio Doel businesscase: Wellness 1. De Duin- en Bollenstreek wordt een erkende kuurregio (kuuroord en kuurpark). 2. Noordwijk krijgt de Internationale badstatus als heilzame regio. 3. De regio vergaart bekendheid als revitalisatie en herstel destinatie met de focus op sport en beweging. De Duin- en Bollenstreek staat bekend om de vele (top)sport- accommodaties binnen een natuurlijke omgeving van Nationaal Park niveau (Nationaal Park Hollandse Duinen). 4. Nieuwe doelgroepen aantrekken. 5. Seizoensverlenging. De meeste sportblessures vallen in de periode van september tot april (bron: cijfers & context/ sportblessures), de dalperiode voor toerisme. Sport en Gezondheid 6. Bewoners en bezoekers maximaal faciliteren in het uitoefenen/beleven van sport. 7. Bezoekers aantrekken, oftewel het profileren van de Duin- en Bollenstreek als de plek waar gezondheid, natuurbeleving, sportief bezig zijn en genieten van elkaar en omgeving samenkomt voor een nieuwe doelgroep. 3 8. Het verbinden van de verschillende wandel-, fiets- en vaarroutes door de streek en het toevoegen van sport- en bewegingselementen aan die routes. 9. De vierdaagse van de Bollenstreek als regionaal evenement toevoegen als USP (Unique Selling Point) voor de streek. Voeding en Gezondheid 10.

Hogere bewustwording bij bewoners en bezoekers van de Duin- en Bollenstreek creëren over een gezonder en energieker leven, vanuit een voedingsperspectief. 11. De Duin- en Bollenstreek meer bekend maken als culinaire regio met gezonde streekproducten. 5

Voortgangsrapportage mei 2021 12. Nieuwe doelgroepen bezoekers aantrekken. 13. Jongeren/jeugd/onderwijs betrekken bij bewustwording gezonde leefstijl en voeding. Verwachte resultaten businesscase: Wellness • Deze businesscase draagt bij aan het versterken van de toeristische sector in de regio en aan een grotere bekendheid van de Duin- en Bollenstreek als kuuroord regio. Dat draagt bij aan 5% meer toeristen ten opzichte van 2018 in 2021. Bovendien is de kuuroord bezoeker een andere doelgroep). • De status als kuuroord regio draagt bij aan grotere uitgaven per toerist. In 2030 geeft een toerist 5% meer uit bij een bezoek aan de Duin- en Bollenstreek ten opzichte van 2018. Bovenstaande ontwikkelingen dragen daarnaast bij aan een stijging van de werkgelegenheid in de toeristische sector van 6% ten opzichte van 2018. • Economische spin-off wordt niet alleen gegenereerd in de toeristische sector, maar ook in de zorg, retail etc. Sport en Gezondheid • 5% extra omzet in de horecasector in 2021. • 10.000 deelnemers aan de vierdaagse in 2021. • € 340.000 aan inkomsten uit deelnametickets, sponsoring, toeristenbelasting en betaalde standplaatsen langs de route in 2021. Daarnaast draagt de businesscase bij aan: • 5% meer bezoekers aan de horeca in de Duin- en Bollenstreek in 2021.

• Bekendheid van de Duin- en Bollenstreek als gezonde (en culinaire) regio bij 60% van de Nederlandse toeristen. Voeding en Gezondheid • De gemeenten in de Duin- en Bollenstreekregio worden JOGG (jongeren op gezond gewicht) gemeenten in 2020. • Gezondheid op zich heeft al een economische waarde door laag verzuim, hogere prestaties en lagere ziektekosten. Daarnaast draagt deze businesscase bij aan: • De Duin- en Bollenstreek als culinair centrum bekend bij 60% van de Nederlandse toeristen in 2030. • 5% meer bezoekers voor de horeca in de Duin- en Bollenstreek in 2030.

Project Kuuroord fase 1 en 2

AFGEROND

Doelstelling

De Duin- en Bollenstreek wordt een erkende kuurregio (kuuroord en kuurpark). Noordwijk krijgt de internationale badstatus als heilzame regio. (Beoogd) Resultaat Het bereiken van de officiële ESPA status voor de badplaats Noordwijk. Dit ondersteunt de ambitie om met deze status te behoren tot de 5 gezondste regio’s ter wereld Basics: Financiën (fase 1,2): • Projecteigenaar: Stichting Bijdragen Begr. Noordwijk Marketing EBDB 131 K • Stakeholders: NOV * Gem. Cofinanciering: Noordwijk (ook namens andere • Ondernemerfonds 40 K gemeenten) * KHN * Stichting • TON 26,5 K 197,5 K

6

Voortgangsrapportage mei 2021

•

Bewust Bollenstreek * LUMC * Stichting TON Private cofinanciering: 34%

Fase 1 is de voorbereiding op het verkrijgen van de kuuroordstatus. Deze fase bestond onder andere uit het uitvoeren van de benodigde wateronderzoeken voor het behalen van de kuuroordstatus en is inmiddels afgerond. Aan alle criteria is voldaan. Fase 2 omvat verdere onderzoeken om te voldoen aan de criteria die door de ESPA zijn gesteld en er is gewerkt aan het samenstellen van een bidboek. De ESPA organisatie heeft alle informatie beoordeeld en is tot de conclusie gekomen dat Noordwijk voldoet aan de strenge normen van genoemde organisatie. Concreet betekent dit dat Noordwijk per 26 maart 2020 de officiële Kuuroordstatus heeft gekregen. Met het bereiken van de kuuroordstatus is deze fase afgerond. De uitreiking heeft op 7 oktober 2020 plaatsgevonden.

Project Kuuroord fase 3

IN UITVOERING

Doelstelling

Concretisering van de Kuuroordstatus, samen met betrokkenen de vertaalslag maken naar een concrete in vulling van die status voor de hele regio. (Beoogd) Resultaat De implementatie van 5 kansrijke initiatieven, het volledige aanbod in lijn te krijgen, invloed van lucht en water en de invloed van voeding Basics: Financiën (fase 1,2 en 3): • Projecteigenaar: Stichting Bijdragen Begr. Noordwijk Marketing EBDB 68 K • Stakeholders: NOV * Gem. Cofinanciering: Noordwijk (ook namens andere • Ondern.fonds horeca 20 K gemeenten) * KHN * Stichting • Noordwijk Marketing 20 K Bewust Bollenstreek * LUMC * • KHN 2 K Stichting TON 110 K • Private cofinanciering: 36% In deze fase vindt de verdere uitrol plaats van de kuuroordstatus in de regio waarbij met vele initiatiefnemers een vertaalslag wordt gemaakt naar een concrete invulling van de status. Op dit moment wordt door het projectteam prioriteit gegeven aan snel te

realiseren initiatieven, het ‘laaghangend fruit’. Uiteraard wordt er scherp op gelet of het aanbod past bij de kwalitatieve uitstraling van de kuuroordstatus. Borging én bewaking van de kuuroordstatus hebben prioriteit. Naar verwachting zullen zomer 2021 de eerste kuuroordinitiatieven online staan. Project Wandelvierdaagse Doelstelling

(Beoogd) Resultaat

IN UITVOERING Het organiseren van een jaarlijks terugkerend 4-daags wandelevenement door de hele regio, waarbij alle fraaie landschappelijke elementen van de streek aan bod komen. In 2021 zal dit wandelfestijn voor het eerst plaatsvinden Een gezond meerdaags evenement voor deelnemers, bezoekers en belangstellenden. Sport en gezondheid

7

Voortgangsrapportage mei 2021 worden gepromoot, net als de veelzijdigheid van de streek. Extra inkomsten voor evenement, retail en horeca in hele regio. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: Stichting Noordwijk Marketing Bijdragen Begr. • Stakeholders: Ondernemers EBDB 35K D+B * Cofinanciering: Ondernemersverenigingen * • Div. ondernemers 12K Gemeenten * SPDB * 47K Hulpdiensten * Koninklijke Wandelbond • Private cofinanciering: 26% Dit project is in augustus 2019 van start gegaan en is het plan van aanpak (route, sponsoring, subsidieaanvraag, vergunningverlening, marketing en veiligheidsplan) uitgewerkt en zijn bijbehorende resultaten behaald. Inmiddels zijn er sponsoren gevonden om het event voor het eerste jaar te kunnen organiseren. Daarnaast wil de Koninklijke Wandelbond de rol van strategisch partner invullen. In principe zal het wandelfestijn in 2022 voor de eerste keer plaatsvinden. Wellicht zal er in 2021 nog een test event komen. Het project heeft recent haar eindrapportage opgeleverd en zal binnenkort formeel worden afgerond.

Project Revalidatie & Wellness

IN UITVOERING

Doelstelling

Het doorlopen van een haalbaarheidsonderzoek om te komen tot het (gezamenlijk) ontwerp van een revalidatieprogramma waarbij wellnessfactoren complementair worden aangeboden/ingericht. (Beoogd) Resultaat Het draagt bij aan een hogere bezettingsgraad in het bijzonder in de dal periodes en daardoor een hogere werkgelegenheid en meer inkomsten voor deelnemende ondernemers. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: Zorghotel De Kim Bijdragen Begr. • Stakeholders: Huis ter Duin * EBDB 40K Blue Ocean Company * Cofinanciering: Huisartsen West NL * LUMC * • De Kim 5K Alrijne Ziekenhuis * Regionale • Huis ter Duin 5K (horeca) ondernemers • Blue Ocean Company 10K • Private cofinanciering: 33% 60K In het project wordt een haalbaarheidsonderzoek doorlopen om te komen tot een gezamenlijk ontwerp van een revalidatieprogramma. Na afronding van het haalbaarheidsonderzoek en het programmaontwerp – en bij voldoende financiering – zou in een pilot worden bekeken of medische en verpleegkundige randvoorwaarden en eventuele aanvullende vragen/behoeften effectief zijn. Na een succesvolle pilot zouden ook andere hotels en (zorg)dienstverleners kunnen participeren. In 2020 heeft de projectgroep haar inhoudelijke eindrapportage ingediend. Er was geen financiering gevonden voor de uitvoering van het pilotproject én COVID-19

8

Voortgangsrapportage mei 2021 gooide roet in het eten. Enerzijds vanwege de enorme druk op de reguliere zorg, het niet kunnen reizen, maar ook vanwege de kwetsbare, vaak oudere doelgroep. Belangrijkste inzichten/resultaten: • Focus op patiëntprofiel i.p.v. specialisme/aandoening • Programma’s met focus op herstel én een leerproces Met de resultaten van het project met een belangrijke bijdrage vanuit de EBDB wordt gekeken naar een vervolg voor de preventieve- en de curatieve kant, en naar de invulling van de diverse vormen van zorg binnen de regio. Het project wordt binnenkort formeel afgerond.

Overige onderdelen in BC Gezonde en Energieke Regio in Economische Agenda De overige projecten maken onderdeel uit van de volgende thema’s

• •

Sport en Gezondheid Voeding en Gezondheid

De Duin- en Bollenstreek heeft de ambitie om zich te profileren als één van de vijf gezondste regio’s ter wereld, zo staat vermeld in de Economische Agenda. Sport, voeding en wellness vormen de belangrijkste pijlers onder die ambitie. De geweldige ligging van de regio en het afwisselende landschap met de vele mogelijkheden draagt zeker bij aan die ambitie. SPORT EN GEZONDHEID

AFGESLOTEN

Onder deze noemer staan twee projecten benoemd: De wandelvierdaagse (zoals hiervoor beschreven wordt dit gerealiseerd) en sportroutes. Die sportroutes bestaan uit regionale wandel- en fietsroutes, in combinatie met fitnessapparaten. Het wandelen, fietsen en ander vormen van bewegen in de buitenlucht worden zowel lokaal als regionaal ook vanuit andere initiatieven gestimuleerd, zoals Hollandse Duinen en Rondje Kaag. Voor de EBDB is dit nu afgesloten. VOEDING EN GEZONDHEID

AFGESLOTEN

In de Gouden Eeuw stond de Duin- en Bollenstreek bekend als de Tuin van Holland. In de loop van de tijd zijn de kruidenteelt en land- en tuinbouw steeds meer op de achtergrond geraakt. Zonde, want zij kunnen absoluut bijdragen aan een energiek en gezond leven. Om die reden zou EBDB nieuwe projecten aanjagen met betrekking tot gezonde voeding, als onderdeel van een gezonde levensstijl. Daar hoorde extra aandacht bij voor Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG). Vanuit de provincie Zuid-Holland is het concept www.detuinvanholland.nl ontwikkeld, waar de Duin- en Bollenstreek vanzelfsprekend actief aan kan bijdragen. Gezonde voeding en de Dutch Cuisine (gastronomie) vormen belangrijke pijlers/aanknopingspunten. Op basis van de Economische Agenda zijn er verder geen regionale initiatieven tot stand gekomen. JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) is door de verschillende gemeenten ingevuld/opgepakt. Katwijk, Noordwijk en Lisse zijn erkend JOGG-gemeente. Ook dit onderdeel wordt opgepakt en voortgezet door andere partijen.

9

Voortgangsrapportage mei 2021 Businesscase Space Tech Doel businesscase: Het Space Business Park groeit uit tot een High Tech Cluster op internationaal niveau dankzij: 1 Nauwere samenwerking op de High Tech Campus. 2 Versterken banden met de kennisinstellingen TUD, TNO etc. 3 Betere facilitering van nieuwe en bestaande bedrijven met geschikt vastgoed en de financiering ervan. 4 Verbeterde bereikbaarheid en zichtbaarheid van de High Tech Campus. 5 Verhoogde en geoptimaliseerde acquisitie in de driehoek. 6 Cros mediale marketing, samenwerking met andere hubs en een regionaal groeifonds. En de ontwikkeling van een Space Experience Centre (SEC) als onderdeel van de High Tech Campus Verwachte resultaten businesscase: • In 2030 hebben 100 bedrijven zich gevestigd op de High Tech Campus, met een werkgelegenheid van 2500 arbeidsplaatsen. • In 2030 trekt het Space Experience Centre 200.000 bezoekers per jaar. Deze businesscase draagt verder bij aan: • Een High Tech imago dat bij 60% van de Nederlandse (zakelijke) bezoekers bekend is. • Vijf nieuwe octrooien uit het Space Cluster in 2030.

Project Space Experience

IN UITVOERING

Doelstelling

Het onderzoeken van de mogelijkheid het huidige bezoekerscentrum en ruimtevaarttentoonstelling Space Expo door te laten groeien naar een Space Experience Center. Dit center zou onderdeel moeten zijn van de nieuwe Space Campus en een verdubbeling van het aantal jaarlijkse bezoekers opleveren (van 100.000 p.j. nu naar 200.000 in 2030). (Beoogd) Resultaat Een rapport met conclusies en aanbevelingen over de realisatie van een nieuw kennis-, informatie- en educatiecentrum van internationale allure. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: Space Expo Financiën: • Stakeholders: Gemeente Bijdragen Begr. Noordwijk * Overige EBDB 150K gemeenten * ESA ESTEC * Cofinanciering: Prov. ZH * • Space Expo 50K • Private cofinanciering: 40% • Ondernemers Fonds Noordwijk e.a. 50K Totaal 250K

In dit project moet de doorontwikkeling plaatsvinden van het huidige Space Expo naar een Space Experience Center. Corona heeft een grote impact gehad op dit project. 10

Voortgangsrapportage mei 2021 Sinds maart 2020 heeft Space Expo het grootste deel van deze periode haar deuren moeten sluiten. Wel is zo veel mogelijk geanticipeerd op de nieuwe situatie. In de zomer van 2020 was het museum in aangepaste vorm geopend. In het najaar moest het de deuren weer sluiten. Hierdoor is Space expo zelf ook in zwaar weer terechtgekomen. Het haalbaarheidsonderzoek is inmiddels klaar en wordt gepresenteerd bij de verschillende stakeholders. Het is door corona en de daarmee gepaard gaande onzekerheid heel lastig om te werken aan een sterke economische analyse voor potentiële geïnteresseerden. Ondertussen vinden er wel (netwerk)gesprekken plaats over haalbaarheid en realisatie, met name met Nederlandse partijen.

Project Space Campus

IN UITVOERING

Doelstelling

Nauwere samenwerking op de High Tech Campus. 2 Versterken banden met de kennisinstellingen TUD, TNO etc. 3 Betere facilitering van nieuwe en bestaande bedrijven met geschikt vastgoed en de financiering ervan. 4 Verbeterde bereikbaarheid en zichtbaarheid van de High Tech Campus. 5 Verhoogde en geoptimaliseerde acquisitie in de driehoek. 6 Cros mediale marketing, samenwerking met andere hubs en een regionaal groeifonds (Beoogd) Resultaat In 2030 hebben 100 bedrijven zich gevestigd op de High Tech Campus, met een werkgelegenheid van 2500 arbeidsplaatsen. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: Financiën: Space Campus Noordwijk Bijdragen Begr. • Stakeholders: Gemeente EBDB Noordwijk * Provincie Zuid • Positionering 69K Holland * ESA ESTEC * NSO * • Gebiedsactivatie 85K Innovation Quarter * Greenport • Innovatieproces 100K Duin- en Bollenstreek • Space - Greenport 15K • Private cofinanciering: 47% Totaal EBDB 269K Cofinanciering: • Space Campus 100K • ESA ESTEC 100K • Greenport D+B 35K Totaal cofinanciering 235K Totaal 504K In april 2021 is de exploitatieovereenkomst getekend. Het ontwikkelpad voor Space Campus kenmerkt zich door gefaseerde groei met een kleine, lean en mean start. Op basis van resultaten ontwikkelt het plan zich tot een volwaardige bloeiende Space Campus met internationale bekendheid en grote toegevoegde waarde. Het project kent een 4-tal onderdelen.

Via positionering en business development wordt gewerkt aan de promotie van het gebied als innovatieve hotspot en de regionale aantrekkingskracht als geheel. Daarnaast wordt in de loop van 2021 gestart met tijdelijke invulling van het open veld, gericht op ontmoeting en het delen van kennis. Er worden faciliteiten ontwikkeld die er voor zorgen dat startups en scale ups gemakkelijker prototypen kunnen ontwikkelen en testen. Tot slot komt er een cross sectorale samenwerking waarbij er nieuwe kansen komen voor de bollenteelt door gebruik te maken van het ruimtevaart meetnetwerk. 11

Voortgangsrapportage mei 2021 Businesscase Blueport Doel businesscase: De economie rond watergebonden bedrijvigheid versterken en de samenwerking van watergebonden bedrijven vergroten door: 1. Verdichting van het sloepennetwerk in de Duin- en Bollenstreek, met meerdere verbindingen tussen Ringvaart en Trekvaart. 2. De positionering van de regio als Vaarnetwerk aan Zee, waarbij de regio bekendheid vergaart als complete vaarbestemming met stad, strand, plassen en bollen. 3. Onderzoek te doen naar de regionale meerwaarde van een zeejachthaven in Katwijk Verwachte resultaten businesscase: • Minstens twee extra doorsteken naar de Ringvaart tussen Hillegom en Katwijk in 2030. • De bestedingen per boot per nacht in de Duin- en Bollenstreek worden €100 in 2030. Daarmee draagt deze businesscase bij aan: • 5% meer toeristen in de Duin- en Bollenstreek in 2021. • 6% meer banen in de toeristische sector van de Duin- en Bollenstreek in 2030. • 5% toename van uitgave per toerist in de Duin- en Bollenstreek in 2030.

Project Masterplan Trekvaart

AFGEROND

Doelstelling

Verdichting van het sloepennetwerk in de Duin- en Bollenstreek, met meerdere verbindingen tussen Ringvaart en Trekvaart. (Beoogd) Resultaat De bestedingen per boot per nacht in de Duin- en Bollenstreek worden €100 in 2030. Stakeholders: Financiën: Provincie Zuid Holland * Holland Gerealiseerd zonder middelen vanuit de Rijnland* gemeenten Duinen Economische Agenda Bollenstreek e.a. Het Masterplan Trekvaart was al gereed bij aanvang van de uitvoering van de Economische Agenda. De wethouder van Hillegom heeft (water)toerisme in zijn portefeuille en is vanuit die hoedanigheid actief betrokken bij het uitwerken van de verschillende opties tot het beter benutten van het water en de waterrecreatie. Hieronder valt ook het vergroten van het aantal aanlegplaatsen tussen Hillegom en Leiden. Vanuit Teylingen zijn er diverse initiatieven (plannen voor en door ondernemers), waarmee het watertoerisme wordt gestimuleerd en de economische kansen worden benut. Ondernemers, Warmond marketing, gemeente Teylingen en het Hoogheemraadschap van Rijnland bekijken samen de verschillende opties en realisatiemogelijkheden, waaronder een hop-on-hop-off route rondom de Kaag. De EBDB heeft hier een doorlopende katalyserende rol. De ontwikkeling van een zeejachthaven bij Katwijk is niet voortgezet bij gebrek aan een gegadigde om het project op te pakken. 12

Voortgangsrapportage mei 2021 Businesscase Flower Science Doel businesscase: 1. Economische groei door de Greenport Duin- en Bollenstreek .onderscheidend te ontwikkelen en positioneren t.o.v. én in samenhang met andere Greenports 2. Een toonaangevend nationaal en internationaal onderwijs- en onderzoeksklimaat met een sterke focus op ondernemersvragen. 3. Een sterk organiserend vermogen van (en de financiële impuls voor) de 4 O’s in de sierteelt 4. Het benutten en stimuleren van de innovatiekracht en creativiteit van de nieuwe generatie. Verwachte resultaten businesscase: • Een onderscheidend imago als slagvaardige, duurzame en innovatieve Greenport. Blijkt uit beleidsbeïnvloeding andere overheden, mediaaandacht en mate waarin organisaties ons zien als sterke samenwerkingspartner (# samenwerkingsovereenkomsten). • Twee nationaal relevante onderzoeksprojecten gericht op economische ontwikkeling of verduurzaming van de Greenport. • Aantoonbare aandacht van een relevante (groene) kennisinstelling door de aanstelling van 1 lector en 1 practor voor issues die leven bij ondernemers. • Aantoonbare hogere economische groei van deze Greenport t.o.v. de groei in de sector op nationaal niveau. Focus op sierteelt. • Ondernemerstevredenheid over vestigingsplaats = 8.

Onder de businesscase Flower Science vallen de projecten: • Network en Lobby • Knowledge, Tourism en Brand Strategy • Precisielandbouw (Flower Science Projects) • Bollenpolder van de Toekomst (Flower Science Projects)

Project Network en Lobby Doelstelling

(Beoogd) Resultaat

Basics:

IN UITVOERING Economische groei door de Greenport Duin- en Bollenstreek onderscheidend te ontwikkelen en positioneren t.o.v. èn in samenhang met andere Greenports. Het benutten en stimuleren van de innovatiekracht en creativiteit van de nieuwe generatie. Greenport D+B heeft een onderscheidend imago als slagvaardige, duurzame en innovatieve Greenport. Dit blijkt uit beleidsbeïnvloeding, media-aandacht en de positie als sterke samenwerkingspartner. Deze Greenport, met focus op sierteelt, heeft aantoonbare hogere economische groei ten opzichte van andere Greenports. De ondernemerstevredenheid over de Greenport als vestigingsplaats ligt op een 8. Het ontwikkelen van twee nationale relevante onderzoeksprojecten gericht op economische ontwikkeling en/of verduurzaming van de Greenport. Financiën: Bijdragen Begr. 13

Voortgangsrapportage mei 2021 • •

•

Projecteigenaar: Greenport D+B Stakeholders: platform Flower Science * Bollentelers, grondeigenaren, ondernemers * LTO * KAVB * Onderwijs * provincies * waterschap * overige Greenports Private cofinanciering: 36%

EBDB • Network 107K • Lobby 47K Totaal EBDB 154K Cofinanciering: • Diverse org. Privaat 347K • Diverse org. Publiek 459K Totaal cofinanciering 806K Totaal 960K

Network: Om de verbinding te maken tussen de 4 O’s in de bollensector zijn in 2020 diverse (Flower Science) activiteiten georganiseerd. Het doel van de bijeenkomsten is kennis te ontsluiten die bij een van de 4 O’s beschikbaar is voor de andere O’s opdat er innovaties en duurzame ontwikkelingen in de sector tot stand kunnen komen. De vorm van een kennisbijeenkomst varieert van kenniscafé, excursie, congres tot masterclass. Vanaf het begin van de corona crisis was de communicatie vooral digitaal met soms wel met 1000 bezoekers. Alle bijeenkomsten hebben geleid tot free-publicity in zowel lokale media (Leidsch Dagblad) als in vakbladen (o.a. Greenity). Nog steeds ligt de nadruk op digitaal, zoals de digitale Mechanisatiebeurs, Economic Forum Duin- en Bollenstreek en webinar Vitale Hyacint. Lobby: Lobby Greenport wordt uitgevoerd met 35 tuinbouwpartijen. Dit voorjaar was de inzet vanuit Greenports NL in de Crisisorganisatie Coronacrisis Tuinbouw, mede dankzij de exploitatiebijdrage vanuit de EBDB, doorslaggevend voor de bereikte maatregelen vanuit het Rijk en andere partijen, w.o. een Steunfonds van €600 miljoen. Daarnaast is er veel aandacht voor huisvestiging arbeidsmigranten, programma’s rondom circulariteit en biodiversiteit bollenteelten Bollenstreek en Greenport Duin- en Bollenstreek klimaatneutraal 2040. Na 2021 zal dit project door de Greenport worden voortgezet.

Project Knowledge, Tourism and Brandstrategy Doelstelling

IN UITVOERING

Tourism maakt de verbinding tussen Greenport en Toerisme. Knowledge betreft het benutten en stimuleren van de innovatiekracht en creativiteit van de nieuwe en de huidige generatie. Brandstrategy werkt aan een onderscheidend imago als slagvaardige, duurzame en innovatieve Greenport. (Beoogd) Resultaat Blijvend economische toegevoegde waarde ontwikkelen in de context van Greenport Nederland. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: Greenport Bijdragen Begr. D+B EBDB • Stakeholders: Onderwijs * • Knowledge 27K Rabobank * Holland Rijnland * • Tourism 110K overige Greenports * • Brandstrategy 61K Gemeenten * Keukenhof Totaal EBDB 198K 14

Voortgangsrapportage mei 2021 •

Private cofinanciering: 36%

Cofinanciering: • Div. partijen privaat 117K • Div partijen publiek 10K Totaal cofinanciering 127K Totaal 325K

Knowledge Knowledge betreft het benutten en stimuleren van de innovatiekracht en creativiteit van de nieuwe en de huidige generatie. Het project zit midden in de uitvoeringsfase. De Flower Science Academy komt er mogelijk. Er worden gesprekken gevoerd met alle relevante partijen. De samenwerking met WO, HBO en MBO worden versterkt o.a. door ontwikkeling van voor Greenport relevant studiemateriaal. Ook interessant is de wervingscampagne voor de sierteelt: Heroes in Green. Deze heeft al meerdere studenten en werknemers (waaronder zijinstromers) weten aan te trekken. Daarbij gaan ‘knowledge en branding’ hand in hand. En dat geldt ook voor de tweede editie van de regionale Tuinbouw Battle; een uitdagende strijd in tulpenteelt voor groep 7 en 8 van verschillende regionale basisscholen. Tourism Tourism maakt de verbinding tussen Greenport en Toerisme. Eind 2020 is een online sessie over agrotoerisme georganiseerd. Een inspirerende bijeenkomst, die een aantal ondernemers al heeft aangezet tot concrete stappen op het gebied van (verblijfs)toerisme in het buitengebied. Ook gemeenten zijn geactiveerd om hiermee verder aan de slag te gaan. Brand strategy Vanaf mei 2021 wordt de documentaireserie Bollenjongens vertoond op Omroep West (er is zelfs kans dat de documentaire méér dan alleen regionale publiciteit gaat krijgen).

Dit initiatief is een bijzondere primeur, ontstaan en gemaakt vanuit de businesscase Flower Science. De bloembollensector wordt door 11 jonge ondernemers belicht. Met liefde voor het vak, aandacht voor innovatie en duurzaamheid én het belang van toekomstbestendige teelt. Ook het mooie buitengebied komt volop in beeld. De serie geeft antwoord op vele (bollen)vragen. Bollenjongens verrijkt de kennis van regionale inwoners en toont de teelt en de omgeving vanuit een breder perspectief.

BC Flower Science: Project Precisielandbouw Doelstelling

IN UITVOERING

De productie van de Nederlandse bollenteelt optimaliseren en gelijktijdig werken aan een duurzamere teelt met minder afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen, waarbij de toepassing van precisielandbouw en de nieuwste technologische ontwikkelingen bijdragen aan het versneld behalen van de doelstelling. (Beoogd) Resultaat Economisch en milieutechnisch vitale bollenteelt. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: KAVB Bijdragen Begr. • Stakeholders: KAVB * Anthos * EBDB 100K WUR * Cremer BV * Steketee Cofinanciering: BV * AGRISIM BV * BKD * • Topsector T&U 780K lokale bollen- ondernemers • Rabo Bollenstreek 100K • Private co-financiering: 43% • MKB bedrijven 571K 1.551K 15

Voortgangsrapportage mei 2021 In het project werken meerdere partners uit de regio samen aan nieuwe technieken voor het toepassen van precisielandbouw in de bloembollensector. Voor deze technieken worden cross-overs gemaakt met Space/Tech en Health. Het project heeft een landelijke uitstraling en draagt bij aan de economische- en innovatiekracht van de Duin- en Bollenstreek. Voor dit onderzoeksprogramma zijn een aantal werkpakketten vastgesteld. HET VELD Dit werkpakket is gericht op de ontwikkeling van een autonoom rijdende machine die zich met name focust op ziekzoeken in het veld. Een robot ziekzoeker. Er is in Hillegom een proefveld bij een kweker aangelegd, waar met virus (TBV en TVX voor de kenners onder ons) besmette tulpenbollen én gezonde bollen zijn geplant. Een oude ziekzoekkar is ingezet, voorzien van nieuwe algoritmes met deep learning. De algoritmes worden op basis van testresultaten steeds verder uitgebreid, wat steeds betere scores oplevert. De resultaten uit 2020 zijn heel goed te noemen en vanuit het vak is dan ook zeer enthousiast gereageerd. In 2021 wordt op een groter proefveld gewerkt. VERWERKING Dit werkpakket focust zich op de bol die al úit de grond is en wordt verwerkt in de schuur. Het project onderzoekt de methodiek die zieke of afwijkende bollen detecteert en koppelt deze aan een systeem waarmee die bollen automatisch worden verwijderd.

Ruim 600 bollen zijn onderzocht met behulp van geavanceerde vision- en cameratechnieken. Nauwkeurige vergelijkingen tussen zieke en gezonde bollen (met geavanceerde meetopstellingen) hebben interessante kenmerken opgeleverd. De input uit de onderzoeksfase wordt gebruikt om een machine te ontwikkelen bij Cremer Speciaalmachines. Ook hier is het vak zeer enthousiast over. DATAMANAGEMENT In samenwerking met Wageningen Economic Research is onderzocht en overeengekomen op welke wijze dit werkpakket moet worden vormgegeven. Focus ligt op het bij elkaar brengen van (nu nog) afzonderlijke data in de bollenketen. Ook zijn er gespreksrondes gehouden met kwekers en handelaren om meer input te vergaren over kansen op het gebied van datamanagement. Het WOFOST-model (computersimulatie van groeiontwikkeling) wordt geactualiseerd op basis van de nieuwste inzichten.

BC Flower Science: Project Bollenpolder van de Toekomst Doelstelling

AFGEROND

Een gebiedsgerichte en integrale aanpak om het bollenlandschap toekomstbestendig te maken. De Hogeveensepolder is een proeftuin van voor de hele regio (en daarbuiten). Het creëren van een economisch robuuste bollenpolder met bijbehorend watersysteem, duurzame teelt met schoon water, hoge biodiversiteit en beleefbaar landschap.

(Beoogd) Resultaat

300 ha geherstructureerde bollenlandschap, met toegenomen gemiddelde kaveloppervlakken, rijke biodiversiteit, goede milieukwaliteit en goede toegankelijkheid. Basics: Financiën: Projecteigenaar: Greenport D+B Bijdragen Begr. EBDB 7K

16

Voortgangsrapportage mei 2021 Stakeholders: HHRS Rijnland * Prov. ZH * KAVB * GOM * Greenport D+B * ANLV * Greenport ondernemers EBDB heeft het initiatief genomen om met belanghebbende partijen uit de regio samen te werken aan de Bollenpolder van de Toekomst. Regionale spelers op het vlak van ruimtelijke ontwikkeling, economie, cultuurhistorie, duurzaamheid, natuur en landschap hebben zich verenigd voor een gebiedsgerichte aanpak en de uitvoering van een 19-tal projecten. EBDB heeft met en namens deze partijen een voorstel voor een Regio Deal Duin- en Bollensteek ingediend bij het ministerie LNV. Helaas is deze Regio Deal afgewezen maar het resultaat voor de regio is dat nu wel betrokken partijen met elkaar verder bouwen aan de Bollenpolder van de Toekomst. Zo richt een aantal organisaties, bestaande uit GOM, Greenport, Hoogheemraadschap van Rijnland, KAVB, Provincie Zuid-Holland en drie individuele ondernemers zich met het aangescherpte project met name op herstructurering, waterkwaliteit en biodiversiteit. Uiteraard worden meekoppelkansen voor kringlooplandbouw en biodiversiteit zo veel mogelijk benut.

Businesscase Regio Marketing Doel businesscase: 1. Regiomarketing van de streek als programma vorm laten geven door professionals vanuit de inhoud, onder aansturing van een professional (programma directeur regiomarketing) op gepaste afstand (publiek/private samenwerking) met mandaat en vanuit inhoud. Op deze manier starten we direct vanuit kracht met de inhoud en zetten we meteen in op waardecreatie. 2. Vanuit het Programma Regiomarketing wordt gewerkt aan het heel bewust en krachtig neerzetten van het merk en eenduidige positionering van de regio. 3. Verdiepen van de gedeelde identiteit en kracht in de Duin- en Bollenstreek. 4. Het komen tot gebundelde regiomarketing op basis van een implementatieplan. 5. Complementair aan Noordwijk Marketing. Verwachte resultaten businesscase: Mediawaarde (impact van een bericht in de media) geeft een indicatie van de opgeleverde PR. Dit kan al snel in de miljoenen euro’s lopen. Verder worden de volgende resultaten verwacht: • Betere zichtbaarheid van de streek als geheel. • Bevordering van de werkgelegenheid in de streek. • Aantrekkingskracht op bezoekers. • Aantrekkingskracht op mensen die in de regio willen (komen) wonen. • Nieuwe economische activiteiten doordat organisaties/ bedrijven gaan samenwerken. • Aantrekkingskracht voor het vestigingsklimaat voor bedrijven. • Bijdrage aan betere aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt.

17

Voortgangsrapportage mei 2021 Project Regiobranding Doelstelling

IN UITVOERING Een krachtige en eenduidige positionering van de regio

(Beoogd) Resultaat

Betere zichtbaarheid van de streek als geheel. Bevordering van de werkgelegenheid in de streek. Aantrekkingskracht op bezoekers. Aantrekkingskracht op mensen die in de regio willen (komen) wonen. Nieuwe economische activiteiten doordat organisaties/ bedrijven gaan samenwerken. Aantrekkingskracht voor het vestigingsklimaat voor bedrijven. Bijdrage aan betere aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: EBDB Bijdragen Begr. • Stakeholders: Bewoners, EBDB 141K bedrijven, bestuurders en bollenbozen (onderwijs- en Cofinanciering: kennisinstellingen) Privaat 10K • Cofinanciering: 7% 151K

Eerste helft 2019 hebben ruim 100 stakeholders in sessies samengewerkt volgens het Perfect World Principle. Dit heeft geresulteerd in een manifest, organiserend principe en strategie (intern). Tweede helft 2019 en eerste kwartaal 2020 is het eindresultaat doorvertaald naar externe communicatie en een activiteitenplan. Het Manifest is begin 2020 gepresenteerd, met nadruk op de unieke en krachtige Space in Between; de vrije ruimte tussen de grote steden waarmee de Duin- en Bollenstreek zich zo onderscheidt. In het verlengde daarvan is het concept Vrijlanders ontwikkeld: een regiocollectief van betrokkenen die het Manifest ondersteunen en uitdragen. Zo willen ze samen de regionale economie versterken, met respect voor de kostbare vrije ruimte. In het coronajaar heeft EBDB zich geprofileerd als belangrijk (economisch) informatiekanaal en de impact op de regio gemonitord, onderzocht en gepresenteerd. Op basis van Blaauwbergonderzoeken – in opdracht van EBDB – heeft de regio de economische kansen én de bedreigingen nog scherper op het netvlies. Belangrijke informatie voor de regiobranding. Begin 2021 is het eerste (online) Economic Forum Duin- en Bollenstreek georganiseerd; een inspirerend congres rondom de economische dynamiek in de regio met ruim 300 deelnemers.

Regelmatig verschijnen er nieuwsberichten (op social media, de website en via de mail) om betrokkenen te inspireren en te informeren over de voortgang van de verschillende projecten en businesscases. En zo samen ook trots de successen te vieren van behaalde resultaten. Er is hard gewerkt aan de vernieuwde EBDB-website (lancering mei 2021), met een portal die optimaal aansluit bij het Manifest en de Space in Between. Deze activeert en faciliteert verbinding tussen de stakeholders onderling, met het doel óver gemeentegrenzen heen de regionale economische dynamiek te vergroten.

18

Voortgangsrapportage mei 2021 Project Online inspiratie toerisme Doelstelling

(Beoogd) Resultaat

IN UITVOERING

Bewoners en bezoekers online inspireren en zoveel mogelijk attenderen op mooie regionale toeristische en recreatieve mogelijkheden en events. Betere online zichtbaarheid van de streek als geheel, waarbij de focus wordt verlegd naar het regionale totaalaanbod, waarbij het promoten van evenementen en activiteiten

Basics: • Projecteigenaar: Stichting Promotie Duin- en Bollenstreek • Stakeholders: Stichting Warmond aan de Kaag * Stichting Hillegom Marketing * Stichting Lisse Marketing * Stichting Noordwijk Marketing * Gemeenten * Ondernemers Duin- en Bollenstreek • Cofinanciering: 25%

Financiën: Bijdragen EBDB Cofinanciering: • SPDB

Begr. 60K 20K 80K

Vanuit de kracht van verbinding, hét motto van EBDB, hebben de diverse destinatiemarketingorganisaties hun krachten online gebundeld. Stichting Warmond aan de Kaag, Stichting Hillegom Marketing, Stichting Lisse Marketing en Stichting Noordwijk Marketing gaan actief samen optrekken als het gaat om de online promotie van regionale activiteiten, over gemeentegrenzen heen. In maart 2021 is er een exploitatiebijdrage beschikbaar gesteld door EBDB aan het bestuur van de Stichting Promotie Duin- en Bollenstreek en is een eerste versie van de website www.visitduinenbollenstreek.nl gelanceerd. Een overkoepelende site, waar alle regionale toeristische informatie gebundeld wordt aangeboden. Na afloop van het project zullen de activiteiten zelfstandig worden voortgezet door de Stichting Promotie Duin- en Bollenstreek.

19

Voortgangsrapportage mei 2021 Businesscase Herstructurering Greenport Doel businesscase: 1. Het creëren van toekomstbestendige kavelproposities voor moderne teeltondernemingen. 2. Het op gang brengen van het proces van vrijwillige verkaveling en kavelverbetering door ondernemers en grondeigenaren te activeren. Verwachte resultaten businesscase: • De ambitie is om 300 tot 400 ha teeltareaal te moderniseren. • Hierdoor zal tevens 80 hectare extra te betelen oppervlak beschikbaar komen. • Dit leidt tot een effectieve productiestijging op het verbeterde teeltareaal van 20% en dat levert € 2,3 miljoen extra op jaarbasis op. • Door deze productiestijging neemt de werkgelegenheid naar verwachting toe met 17 fte.

Project Versnelling herstructurering Greenport Doelstelling

(Beoogd) Resultaat

AFGEROND

Het uitvoeren van een uitgebreide analyse van de kansen op herverkaveling en kavelverbetering. De analyse vormt de basis voor verdere herstructurering van het teeltareaal. Het onderzoeksresultaat van de Stichting Kavelruil is door de GOM gepresenteerd aan belanghebbenden. De GOM heeft, na afronding van het project, vervolgopdracht verstrekt aan de Stichting Kavelruil

Basics: Projecteigenaar: Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM) Stakeholders: Gemeenten * Bollentelers en grondeigenaren * Natuur- en landschapsorganisaties * LTO * KAVB Private cofinanciering: 25%

Financiën: Bijdragen EBDB Cofinanciering: • GOM

Begr. 29,5K 10 K 39,5K

Stichting Kavelruil heeft een onderzoeksrapport opgeleverd dat voor het volledige buitengebied van de Duin- en Bollenstreek aanknopingspunten biedt om met ondernemers in overleg te gaan over de mogelijkheden van vrijwillige kavelruil. Zo gebruikt GOM de resultaten van de analyse door Stichting Kavelruil bij planontwikkeling en contractering van individuele herstructureringslocaties. Samen met grondeigenaren bekijken ze de opties van verbeterde verkaveling. Dit proces kan niet worden afgedwongen; het succes hangt af van de bereidwilligheid van grondeigenaren en ondernemers. Op verschillende plekken ontstaat er in de regio al herverkaveling, geïnitieerd door grondeigenaren. Een positieve ontwikkeling, met hopelijk een verder aanzuigende werking.

20

Voortgangsrapportage mei 2021 Businesscase Ondernemershuis Doel businesscase: 1. Het versterken en vernieuwen van de economische clusters in de Duinen Bollenstreek. 2. Het verhogen van tevredenheid onder ondernemers over de dienstverlening van de vijf gemeenten. 3. Het stimuleren van innovatie en economische groei in de streek. 4. Het stimuleren van effectief en efficiënt zakendoen en duurzaam ondernemen Resultaat businesscase: • Alle Duin- en Bollenstreek gemeenten in de landelijke top 100 van MKB vriendelijke gemeenten in 2030. • Een score van 8 in het ondernemerstevredenheidsonderzoek in 2030. • Zes cros sectorale bijeenkomsten die leiden tot tien matches tussen bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen en/of intermediairs via deze bijeenkomsten. Daarmee draagt deze businesscase bij aan: • 5% meer starters in de Duin- en Bollenstreek in 2030 ten opzichte van 2021. • 6% meer arbeidsplaatsen in de Duin- en Bollenstreek in 2030 ten opzichte van 2018.

Projecten in voorbereiding: Ondernemershuis en Fonds startende en innovatieve ondernemers In de Economische Agenda 2018-2021 staat het oprichten van een Ondernemershuis als businesscase opgenomen. Dat Ondernemershuis zou moeten functioneren als duidelijk aanspreekpunt voor het verkrijgen van gemeentelijke informatie, voor alle regionale ondernemers, kennisinstellingen en overheid. Naast deze functie als informatiepunt en vraagbaak zou het Ondernemershuis ook als fysieke en virtuele locatie kunnen dienen om te netwerken en elkaar te versterken. Waarbij zowel starters als bestaande ondernemingen wegwijs worden gemaakt in de regionale (ondernemers)netwerken. De onderlinge verbindingen zouden meer synergie opleveren, interessante crossovers en dus een extra economische impuls. Het idee was bedrijven een ‘in-kind’ bijdrage te laten leveren aan het Ondernemershuis. Bovendien zou er vanuit deze businesscase een startersfonds worden opgericht, direct onder de Economic Board vallend. Dit fonds verstrekt leningen en garanties aan startende en innovatieve ondernemers. De geformuleerde doelen: • Het versterken en vernieuwen van de economische clusters in de regio. • Het verhogen van ondernemerstevredenheid over de gemeentelijke dienstverlening. • Het stimuleren van innovatie en economische groei in de streek. • Het stimuleren van effectief en efficiënt zakendoen en duurzaam ondernemen.

Ondanks het intensief aanjagen van deze businesscase, het voeren van verkennende gesprekken en het aanjagen van (latente) mogelijkheden is het Ondernemershuis (nog) niet van de grond gekomen. De beoogde projecteigenaar Bedrijfsleven Bollenstreek - stond als zodanig in de Economische Agenda vermeld - heeft te kennen gegeven wel betrokken te willen blijven, maar geen projecteigenaar te willen zijn.

21

Voortgangsrapportage mei 2021 De EBDB is en blijft van mening dat deze waardevolle businesscase alsnog vorm zou moeten krijgen, al dan niet in dit laatste jaar van de Economische Agenda. We gaan dan ook onverminderd door met verkenningen en netwerkgesprekken om innovatie, ondernemerschap en dienstverlening van de overheid samen te brengen in een dynamisch en eigentijds Ondernemershuis. De EBDB heeft een plan ontwikkeld met PLNT uit Leiden, maar de daadwerkelijke realisatie hangt mede af van de continuïteit van de EBDB na 2021.

Businesscase Verbeteren bereikbaarheid Goede bereikbaarheid is van groot belang voor de Duin- en Bollenstreek en voor het succes van de ontwikkeling van alle economische sectoren. Van toerisme tot Health, van Space tot Greenport. Ondanks het feit dat de primaire verantwoordelijkheid voor grotere infrastructurele projecten bij het Rijk en de provincies liggen, staan er in de Economische Agenda een aantal activiteiten rondom bereikbaarheid opgenomen. • Openbaar vervoer, met nadruk op ketenmobiliteit binnen de regio en het beter benutten van de potentie van treinstations. De gemeente Teylingen is regionale coördinator. • Optimale oost- west verbinding(en). Zoals bekend heeft de provincie NoordHolland zich in 2020 teruggetrokken uit de ontwikkelingen rondom de Duinpolderweg. Een flinke streep door de rekening. Zuid-Holland zal begin 2021 de draad weer oppakken, samen met Lisse, Hillegom en Holland Rijnland. • Bereikbaarheids- en leefbaarheidsproblemen in het middengebied van de Duinen Bollenstreek oppakken. Een van de ontwikkelingen is de aanleg van de Noordelijke randweg Voorhout, waar inmiddels (2021) mee is gestart. • De aanleg van een regionaal fietspadennetwerk met (snel)fietspaden. De gemeente Katwijk treedt binnen Holland Rijnland op als coördinator voor regionale inbreng. • Lokale knelpunten en doorstroming openbaar vervoer optimaliseren.

De gemeentelijke portefeuillehouders verkeer en vervoer/openbare ruimte zijn benoemd als projecteigenaar van de businesscase. De gemeenten willen over dit onderwerp actieve inbreng hebben/houden bij (boven)regionale projecten. Daarom moeten zij de belangen van de streek onderling afstemmen en samen de regio vertegenwoordigen. Optreden als één regio is essentieel om een vuist te kunnen maken en in gesprek te blijven met partijen. Ook tijdens het Economic Forum, februari 2021, werd het belang van een optimale bereikbaarheid nog eens door alle aanwezigen benadrukt. De Economic Board heeft een reactie gegeven op het conceptrapport ‘Regionale Strategie Mobiliteit’ en denkt waar mogelijk actief mee.

22

Voortgangsrapportage mei 2021 Businesscase Onderwijs en Arbeidsmarkt Doel businesscase: 1. Door middel van de businesscase Onderwijs en Arbeidsmarkt wordt getracht om de werkgelegenheid te vergroten. 2. Voldoende en goed gekwalificeerd personeel realiseren voor alle bedrijven in de vier sectoren van de Economische Agenda van de Duin- en Bollenstreek. 3. Het vergroten van de instroom in bedrijven vanuit relevante opleidingen en aantrekken van talent om de vervangingsvraag en uitbreidingsvraag op te kunnen vangen. 4. Het vergroten/bevorderen van duurzame inzetbaarheid van medewerkers. 5. Leerlingen in het voortgezet onderwijs en MBO vroegtijdig kennis laten maken met sectoren in de Duin- en Bollenstreek om zodoende de instroom in de opleidingen op langere termijn te vergroten en waarborgen. Resultaat businesscase: • In 2021 zijn er 80 nieuwe ingevulde vacatures/ leerwerkplekken in de Duin- en Bollentreek in de vier sectoren. • In 2021 zijn er 80 participerende bedrijven op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt. • In 2021 hebben minstens 20 bedrijven een samenwerkingsovereenkomst met het Groene Onderwijscentrum ondertekend. Daarmee draagt deze businesscase bij aan: • 5% meer ingevulde (openstaande) vacatures in de sectoren van de Duinen Bollenstreek in 2030. • Een hoger percentage schoolverlaters dat werk vindt in de vier speerpuntsectoren in de streek in 2030.

• Onderwijsprogramma’s sluiten beter aan bij de vraag vanuit de arbeidsmarkt in de sector. • Flexibilisering van het aanbod op de arbeidsmarkt om participatie van (bijna) iedereen mogelijk te maken.

Project Onderwijs en Arbeidsmarkt Doelstelling

IN UITVOERING

Door middel van de businesscase Onderwijs en Arbeidsmarkt wordt getracht om de werkgelegenheid te vergroten. 2 Voldoende en goed gekwalificeerd personeel realiseren voor alle bedrijven in de vier sectoren van de Economische Agenda van de Duin- en Bollenstreek. 3 Het vergroten van de instroom in bedrijven vanuit relevante opleidingen en aantrekken van talent om de vervangingsvraag en uitbreidingsvraag op te kunnen vangen. 4 Het vergroten/bevorderen van duurzame inzetbaarheid van medewerkers. 5 Leerlingen in het voortgezet onderwijs en MBO vroegtijdig kennis laten maken met sectoren in de Duin- en Bollenstreek om zodoende de instroom in de opleidingen op langere termijn te vergroten en waarborgen 23

Voortgangsrapportage mei 2021 (Beoogd) Resultaat

Kennis, onderwijs, onderzoek en ondernemerschap sluiten in de streek goed op elkaar aan. Die verbinding bevordert een optimaal ondernemings-, innovatie-, en vestigingsklimaat. Basics: Financiën: • Projecteigenaar: Stichting Bijdragen Begr. Fioretti Teylingen EBDB 156K • Stakeholders: MBO Rijnland * Cofinanciering: Hogeschool InHolland * OBDB * • Ondernemersfonds 20K Sophia Stichting * Anthos * • Onderwijs 139K KAVB * LTO Glaskracht * • Ondernemers 94K Bedrijfsleven * Prov. ZH * 409K Holland Rijnland * Greenport D+B • Private cofinanciering: 62% In dit project wordt de verbinding gelegd tussen het Onderwijs en de Arbeidsmarkt. De focus ligt met name op techniekonderwijs en de samenwerking met het bedrijfsleven. De business case Onderwijs en Arbeidsmarkt hangt samen met het project FS Knowledge uit de businesscase Flower Science. Een succesvolle bijeenkomst eind 2019, met 75 deelnemers uit onderwijsveld, bedrijfsleven en overheid heeft geleid tot concrete vervolgstappen en initiatieven. Voor voorjaar 2020 stonden er activiteiten gepland met focus op vervolg en borging. Corona heeft effect gehad op het strategisch verduurzamen (netwerken en vergroten naamsbekendheid) én op operationele activiteiten. Sinds maart 2020 ligt de focus op ‘Wat kan er wél’.

Voor het Primair Onderwijs (PO) vormt de binding met, en kennis van de leefomgeving de rode draad met als voorbeeld de tuinbouwbattle. Voor het Voorgezet onderwijs (VO) zijn een aantal deelprojecten uitgevoerd. Er zijn er 2 pilots ontwikkeld die in het schooljaar 2021/2022 worden uitgevoerd. Voor het MBO en HBO staan real life vraagstukken uit het bedrijfsleven centraal om optimaal aan te sluiten op de arbeidsmarkt. Corona heeft er overigens toe geleid dat de focus van Greenport en Toerisme naar Tech en Health is verlegd. Door alle betrokkenen is qua uitvoering van de businesscase zo veel mogelijk gebruik gemaakt van digitale oplossingen. Daar waar mogelijk zijn er virtuele initiatieven ontwikkeld en is prioriteit gegeven aan het verduurzamen (borgen) van deze rand voorwaardelijke businesscase. Het project is verlengd tot maart 2021 en zal binnenkort formeel worden afgerond. Enthousiasme, vertrouwen en samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt en vooral veel dóen blijken succesvolle ingrediënten voor de uitvoering van alle initiatieven. Met externe middelen wordt het project vanaf maart 2021 met minimaal één jaar zelfstandig voortgezet.

24

Voortgangsrapportage mei 2021 Businesscase Unmanned Valley Doel businesscase: 1. Van Unmanned Valley een creatief en inspirerend ‘entrepreneurial ecosystem’ maken met internationale allure en aantrekkingskracht voor bedrijven en kennisinstellingen in de Unmanned-sector. 2. Voor bedrijven en kennisinstellingen in de Unmanned-sector adequate kantoren, bedrijfsruimten, voorzieningen en testmogelijkheden bieden. Resultaat businesscase: Unmanned Valley geeft een economische impuls aan de regio. Daarmee draagt deze businesscase bij aan: • Het verhogen van de werkgelegenheid in de regio met 6% in 2030. • Doorgroei van Unmanned Valley naar 100 bedrijven, 2000 banen in 2035.