2. Nieuwe bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht tussen de provincie Zuid-Holland en de gemeente Katwijk (2728416)

Voorstel Aan

: Burgemeester en Wethouders

Kenmerk

: Z2728416D2748012

Status

: Openbaar

Datum

: 1 november 2021

Afdeling

: Concernzaken en Advies

Raad

: Ter kennisname

Medewerk(st)er

: Joost Roeleveld : 071 406 5639

Or

: Nee

: C.L. Visser :4

Evaluatie

:

Telefoonnummer Portefeuillehouder Bijlage(n) Onderwerp:

Nieuwe bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht tussen de provincie Zuid-Holland en de gemeente Katwijk

Samenvatting:

Het interbestuurlijk toezicht (IBT) van de provincie Zuid-Holland volgt uit de Wet Revitalisering Interbestuurlijk Toezicht (okt. 2012). Uit die wet volgt voor de provincie een wettelijke taak tot het uitvoeren van generiek(verticaal) IBT op gemeenten. Het (bijgestelde) beleid van de provincie Zuid -Holland is vastgelegd in de GS-notitie 'Generiek interbestuurlijk toezicht - van reactief naar proactief' (19 juni 2021, 29 juni vastgesteld). Daarin staat dat GS met alle Zuid-Hollandse gemeenten een nieuwe Bestuursovereenkomst wil sluiten.

Gevraagde beslissing:

1. In te stemmen met het aangaan van de bestuursovereenkomst Generiek interbestuurlijk toezicht 2022. 2. Deze nota, inclusief bijlagen, ter kennisname te sturen aan de raad.

Afgestemd met

Financiën, Juridische zaken

Extern advies

In afstemming met PZH

Besluit:

Besluit

Deze versie is met portefeuillehouder afgestemd op:

11 november 2021

Datum afgestemd met portefeuillehouder

Kenmerk Programma Onderwerp

: Z2728416D2748012 : Bestuur en ondersteuning : Nieuwe bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht tussen de provincie ZuidHolland en de gemeente Katwijk

Aanleiding en doel

Het interbestuurlijk toezicht (hierna IBT) van de provincie Zuid-Holland volgt uit de Wet Revitalisering Interbestuurlijk Toezicht (okt. 2012). Uit die wet volgt voor de provincie een wettelijke taak tot het uitvoeren van generiek (verticaal) IBT op gemeenten. In 2013 sloten de provincie Zuid-Holland en alle Zuid-Hollandse gemeenten bestuursovereenkomsten interbestuurlijk toezicht af. In 2020 bleek uit diverse evaluaties en gesprekken met gemeenten dat deze overeenkomsten niet meer actueel waren. Ook vormt de naderende inwerkingtreding van de Omgevingswet een natuurlijk moment om het interbestuurlijk toezicht te herzien en nieuwe bestuursovereenkomsten aan te gaan. Het (bijgestelde) beleid van de provincie Zuid -Holland is vastgelegd in de GS-notitie 'Generiek interbestuurlijk toezicht - van reactief naar proactief' (19 juni 2021, 29 juni vastgesteld). Het doel is om vóór 1 december 2021 de nieuwe bestuursovereenkomst Generiek interbestuurlijk toezicht 2022 tussen de provincie Zuid-Holland en de gemeente Katwijk te hebben getekend (bijlage 02). In deze bestuursovereenkomst spreken provincie en gemeente af hoe zij zich inspannen om een goede uitvoering van de wettelijke medebewindstaken te bevorderen en welke uitgangspunten daarbij gelden.

Met ingang van 1 januari 2022 treedt, na ondertekening door de provincie en de gemeente, de ‘Bestuursovereenkomst generiek interbestuurlijk toezicht 2022’ (hierna Bestuursovereenkomst) in werking. De oude Bestuursovereenkomst uit 2013 komt hiermee te vervallen. In de Bestuursovereenkomst is afgesproken dat de nadere uitwerking van het generieke IBT wordt vastgelegd in het ‘Uitvoeringsprogramma generiek interbestuurlijk toezicht Provincie ZuidHolland 2022’ (bijlage 04). Dit Uitvoeringsprogramma treedt in werking op 1 januari 2022 en blijft voor onbepaalde tijd van kracht totdat Gedeputeerde Staten hebben besloten tot de wijziging ervan. Indicatoren (facultatief) N.v.t. Motivering voorstel

1a. Gemeenten hebben input gegeven voor nieuwe IBT In 2020 is het interbestuurlijk toezicht in Zuid-Holland mede op basis van de input van de gemeenten geëvalueerd. Na de evaluatie organiseerde de provincie ambtelijke sessies én een bestuurlijke bijeenkomst (bijlage 03) met de gemeenten. De uitkomsten van de evaluatie en de input van de gemeenten zijn verwerkt in de “Bestuursovereenkomst Generiek interbestuurlijk toezicht 2022” en betrokken bij de totstandkoming van het “Uitvoeringsprogramma generiek interbestuurlijk toezicht 2022”. 1b. Uitgangspunt is: toezicht op afstand en met vertrouwen 11 november 2021

2

Het instrument IBT is gestoeld op ‘ horizontaal toezicht’ waarbij de gemeenteraad, middels de jaarstukken, horizontaal toezicht heeft op het college. Het college verantwoordt zich op de onderstaande zes toezichtgebieden (medebewindstaken): 1. Financiën 2. Huisvesting vergunninghouders 3. Archief- en Informatiebeheer 4. Monumentenzorg 5. Omgevingsrecht 6. Ruimtelijke ordening Het toezicht op deze domeinen betreft ‘toezicht op afstand’ en met ‘vertrouwen in de eigen verantwoordelijkheid van en zelfsturing door gemeenten’ als uitgangspunt. In het Actieplan Agenda Toekomst van het Toezicht is het doel van interbestuurlijk toezicht als volgt geformuleerd: “Interbestuurlijk toezicht is er omdat de overheid haar taken blijvend goed wil uitvoeren en dat inwoners en bedrijven erop kunnen vertrouwen dat dit beschermd en geborgd is.” 1c. Indien nodig gaan provincie en gemeente samen op zoek naar oplossingen Het stoplichten model als IBT-rapportage in de jaarstukken van de gemeente vervalt. Hiervoor in de plaats komt een toetsing van de bovengenoemde toezichtgebieden met behulp van een IBTladder. Ieder periodiek IBT-onderzoek start met een data-analyse door de provinciale toezichthouder op basis van informatie die door de gemeente is aangeleverd. Als blijkt dat er geen sprake is van vermoedelijke taakachterstand of taakverwaarlozing, is het onderzoek afgerond.

Zijn er twijfels, dan wordt de IBT-ladder als instrument toegepast. Het doel is vervolgens om gezamenlijk (provincie en gemeente) de knelpunten die een risico vormen op te lossen en op termijn te komen tot een goede taakuitvoering door de gemeente. Daarmee is het oordeel uit de IBT-ladder te koppelen aan de verbeterprocessen binnen de gemeente. De stappen op de ladder bestaan onder andere uit het delen van informatie, voeren van dialoog en zo nodig maken van afspraken voor verbetering. Hoe hoger de trede op de ladder, hoe meer aandacht de provincie voor de gemeente zal hebben. 1d. IBT-dashboard maakt het mogelijk om sneller in te spelen op de actualiteit De verantwoording op de afzonderlijke zes toezichtgebieden onder het vernieuwde IBT gebeurt aan de hand van het “Uitvoeringsprogramma generiek interbestuurlijk toezicht 2022” (Bijlage 4). De clustermanagers en vakspecialisten in de clusters ontvangen dit uitvoeringsprogramma van de IBT-contactpersoon. De provincie maakt de uitkomsten direct zichtbaar via het zogenaamde IBT-dashboard, dat openbaar wordt gemaakt (link naar IBT-dashboard).Dit dashboard geeft een genuanceerder beeld omdat het niet alleen gebaseerd is op indicatoren maar ook op het (verbeter) proces binnen de gemeente zelf. Het IBT-dashboard kan meerdere keren per jaar ingevuld worden. Daardoor is het mogelijk om sneller in te spelen op de actualiteit.

1e Gelijkenissen met toezicht vanuit de belastingdienst Het generiek Interbestuurlijk Toezicht van de provincie kent geen 1 op 1 relatie of direct verband met het toezicht vanuit de belastingdienst. Het IBT heeft voor wat betreft opzet en werking wel gelijkenissen met het toezicht vanuit de belastingdienst: het toezicht gaat uit van een werkend intern beheers- en signaleringssysteem met een zelfreinigend karakter (horizontaal ingericht, gebaseerd op systeemwerking), uitgaande van een aantal basisprincipes (w.o. vertrouwen, eigen verantwoordelijkheid en zelfsturend vermogen). 11 november 2021

3

Kanttekeningen

Overgangsjaar De verwachting is dat de overgang van het oude-IBT naar de nieuwe werkwijze enige tijd zal vergen. Daarom geldt kalenderjaar 2022 als een overgangsjaar.

Middelen

De ambtelijke inzet ten behoeve van Interbestuurlijk toezicht is onderdeel van de lopende begroting. Uitvoering 1. Elk eerste kwartaal een IBT-brief

De provincie stuurt de gemeente elke jaar (in het eerste kwartaal) een zogenaamde IBT-brief met daarin de uitkomsten en aanbevelingen. De gemeenteraad ontvangt een kopie van deze brief zodat de horizontale controle door de gemeenteraad en verticale controle door de provincie met elkaar verbonden worden. 2. IBT-info betrekken bij jaarstukken en begroting

Het college en de raad kunnen de informatie uit de IBT-brief betrekken bij het gesprek over de jaarstukken en de begroting van de gemeente. 3. IBT koppelen aan interne (verbeter) processen Het IBT-dashboard is altijd in te zien via de openbare link naar het dashboard. Daardoor kan het dashboard intern een instrument zijn voor het college, de directie en de clustermanagers om, onderling en met medewerkers, het gesprek aan te gaan over de kwaliteit van het medebewind, de oplossingen voor eventuele problemen, de inbedding van verbeterpunten in de verbeterprocessen binnen de gemeente en de voortgang op al deze punten. Het overgangsjaar 2022 zal intern ook gebruikt worden om te bezien en vast te leggen hoe de nieuwe IBTwerkwijze ingebed kan worden in onze (verbeter) processen. 4. Verzending getekende overeenkomst Wanneer het college besluit tot het aangaan van de bestuursovereenkomst en de burgemeester deze heeft ondertekend, zal een ondertekend exemplaar naar de provincie Zuid-Holland worden gestuurd.

Juridisch advies N.v.t. Communicatie N.v.t. Bijlage(n)

Bijlage 01: Aanbiedingsbrief Bestuursovereenkomst 2022 Bijlage 02: Katwijk Bestuursovereenkomst generiek interbestuurlijk toezicht 2022 Bijlage 03: Impressie Bestuurlijke evaluatie 2021 Bijlage 04: Uitvoeringsprogramma generiek interbestuurlijk toezicht 2022

11 november 2021

4

11 november 2021

5