2. Bijlage 1. Analyserapport van de participatie RES in Katwijk (1853146)

ANALYSE VAN DE 1e PARTICIPATIERONDE OVER DE REGIONALE ENERGIETRANSITIE

Datum: 25-1-2021

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................................3 Doel van dit document ...............................................................................................................................3 Regiosamenwerking Holland Rijnland...................................................................................................... 3 Katwijk ....................................................................................................................................................... 3 Analyse resultaten ...................................................................................................................................... 4 Representativiteit ....................................................................................................................................... 10 Conclusies ................................................................................................................................................... 11 Bijlagen

2

Inleiding In het Klimaatakkoord staan afspraken om onze CO2-uitstoot te verminderen . In Nederland wordt momenteel in 30 regio’s door gemeenten, waterschappen, provincies samengewerkt om te komen tot een Regionale Energie Strategie (RES). De gemeente Katwijk is één van de dertien gemeenten in de RES-regio Holland Rijnland. De eerste RES (RES 1.0) moet door de regio’s uiterlijk op 1 juli 2021 zijn ingediend bij het Nationaal Programma RES (NP-RES). Een belangrijk onderdeel van deze RES wordt gevormd door het inzichtelijk gemaakte maatschappelijk draagvlak. In Holland Rijnland is er voor gekozen dit draagvlak niet alleen bestuurlijk inzichtelijk te maken maar juist het draagvlak bij inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties in de regio zichtbaar te maken. Hiervoor is gekozen voor het inventariseren op twee verschillende niveaus, te weten regionaal en lokaal. Deze twee stromen worden in de RES 1.0 weer samengebracht.

Doel van dit document In dit document wordt verantwoording afgelegd over de wijze waarop de participatie in Katwijk is vormgegeven en wordt de ‘opbrengst’ geanalyseerd. Tenslotte worden een aantal conclusies getrokken.

Regiosamenwerking Holland Rijnland Holland Rijnland heeft aan de participatie in de regio invulling gegeven door: 1. inrichten van een adviesorgaan met vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties; 2. voorlichting door middel van een drietal webinars gericht op de drie verschillende sub-regio’s (Rijnen Veenstreek, Leidse regio en Duin-en Bollenstreek; 3. productie van een voorlichtingsfilmpje; 4. twee regionaal breed uitgezette enquêtes. Daarnaast is afgesproken dat iedere deelnemende gemeente zelf verantwoordelijk is voor de verdere participatie in de eigen gemeente.

Katwijk In de gemeente Katwijk is invulling gegeven aan de participatie door middel van: Enquête RES-regio Holland Rijnland: inwoners van Katwijk kunnen door middel van een enquête aangeven hoe zij denken over de energietransitie en over de kansenkaart wind en zon, die in het kader van de RES is opgesteld. Ook zijn in de enquête vragen voorgelegd die te maken hebben met de warmtetransitie en energiebesparing. De uitnodiging voor het invullen van de enquête is o.a. verspreid op de social mediakanalen en via een brief aan 5000 huishoudens verdeeld over alle kernen. Digitale kansenkaart wind en zon: de kansenkaart van Holland Rijnland is omgezet in een digitale interactieve kaart waar bewoners aan kunnen geven welke plekken zij het meest geschikt zouden vinden voor het plaatsen van zonnevelden en windmolens. De kaart is o.a. onder de aandacht gebracht op een omslagadvertentie via de lokale kranten. Jongeren enquête RES: Omdat is gebleken dat ouderen vaak beter vertegenwoordigd zijn in de meningsvorming over de energietransitie dan jongeren is contact gezocht met jongerenorganisaties. Met behulp van de zintuigenfabriek en PodKat is een speciale jongerenenquête uitgezet om de doelgroep beter te bereiken en te betrekken bij het vraagstuk.

Website: Om alle informatie over duurzaamheidstrajecten en –initiatieven te verzamelen is een projectenpagina aangemaakt voor de energietransitie : www.katwijk.nl/duurzaam.

3

Dit overzicht wordt constant aangevuld met projectpagina’s van trajecten, initiatieven en thema’s. Speciaal email adres/spreekuur: inwoners kunnen sinds december 2020 gebruik maken van het emailadres energie@katwijk.nl en het spreekuur energie om aan de betrokken beleidsmedewerkers vragen te stellen over de energietransitie.

Analyse van de resultaten In dit hoofdstuk wordt een korte duiding gegeven van de resultaten van de participatie ten aanzien van de energietransitie in Katwijk.

(Lokale) analyse enquêtes RES-regio Holland Rijnland: Er zijn twee enquêtes in de RES-regio Holland Rijnland uitgezet. Deel 1 m.b.t. Houding, Gedrag en informatiebehoefte t.o.v. klimaatverandering en het opwekken van energie (looptijd 11-11-2020 tot 7-122020) en Deel 2 aanvullende vragen over ruimtelijke voorwaarden wind en zon. Voor de volledige rapporten zie bijlage “Deel 1 m.b.t. Houding, Gedrag en informatiebehoefte t.o.v. klimaatverandering en het opwekken van energie d.d. 08-01-2021” en “Deel 2 aanvullende vragen over ruimtelijke voorwaarden wind en zon d.d. 25 januari 2021. Analyse deel 1; Houding, Gedrag en informatiebehoefte:

Aantal deelnemers Katwijk: 562

Houding: 1. Vrijwel iedereen onderkent dat er sprake is van klimaatverandering o Ruim de helft denkt dat klimaatverandering deels door de mens komt; 3 op de 10 denkt dat de mens volledig verantwoordelijk is voor klimaatverandering. 2. Tweederde maakt zich (heel erg) zorgen over de gevolgen van klimaatverandering o Eveneens twee derde van de respondenten voelt zich verantwoordelijk hiervoor en weet wat ze kunnen doen om klimaatverandering tegen te gaan. Ongeveer twee op de vijf van de respondenten denkt dat zij als persoon weinig invloed hebben op klimaatverandering. 3. Ruim 80% van de inwoners vindt dat energie duurzaam moet worden opgewekt o Dat energie beschikbaar en betaalbaar is, vinden de meeste inwoners (erg) belangrijk. Dat ze de energie zelf opwekken die ze gebruiken, wordt duidelijk minder belangrijk gevonden, net als het opwekken van energie in Nederland. Ruim een kwart van de respondenten vindt het (erg) belangrijk dat energie in hun gemeente wordt opgewekt. 4. Hoe groter de windmolen, hoe groter de weerstand onder inwoners o Bijna de helft van de respondenten vindt grote windmolens in hun gemeente een erg slecht idee. Voor middelgrote en kleine windmolens is men minder negatief, maar toch vindt ongeveer de helft van de respondenten beide formaten windmolens een (erg) slecht idee. 5.

Behoud van natuur en het vermijden van geluidsoverlast zijn de belangrijkste voorwaarden voor het plaatsen van windmolens o Dat ze niet uitkijken op een windmolen, wordt door bijna 60% van de respondenten als (erg) belangrijk gezien. Of ze financieel voordeel hebben van de windmolens, wordt eveneens door ongeveer 60% van de respondenten als (erg) belangrijk gezien. 6. Ruim 90% van de respondenten vindt zonnepanelen op daken een (erg) goed idee

4

o

Ruim de helft van de respondenten vindt kleine zonnevelden in de gemeente een (erg) goed idee. Twee op de vijf vindt grote zonnevelden een (erg) goed idee; ruim een derde is faliekant tegen. 7. Ook bij het plaatsen van zonnevelden is het behoud van de natuur een erg belangrijkste voorwaarde o Ook vindt vier op de vijf van de respondenten dat, dat het eigen karakter van het landschap moet worden behouden indien zonnevelden worden geplaatst. Financieel voordeel hebben aan de zonnevelden is voor bijna een derde van de respondenten een heel erg belangrijke voorwaarde. 8. Respondenten zien veel potentie in alternatieve duurzame energiebronnen, behalve in biomassa o Ongeveer 80% van de inwoners vindt het een (erg) goed idee om in te zetten op duurzame warmtebronnen. Voor biomassa is dit nog geen kwart van de inwoners. Sterker nog: 42% van de respondenten vindt biomassa een erg slecht idee. 9. 3 op de 10 respondenten vindt het (erg) belangrijk dat hun wijk van het gas afgaat; een derde vindt dit juist heel onbelangrijk o Ruim 50% van de respondenten ziet ertegenop om van het gas af te gaan. Er is ongeveer een even grote groep respondenten die wel (enigszins) weet hoe zij aardgasvrij hun woning kunnen verwarmen, als de groep die dit doorgaans niet zo goed weet. 10.

Tijdige informatie en dat de overstap van begin tot eind goed is geregeld, vindt men het belangrijkst o Ook vinden inwoners het erg belangrijk dat de oplossing echt duurzaam is. Overlast in de wijk is minder een probleem, maar nog steeds vindt bijna de helft het (erg) belangrijk dat er zo min mogelijk overlast is in de wijk. Gedrag 11. 73% heeft in de afgelopen vijf jaar duurzaamheidsmaatregelen genomen o Inwoners hebben met name kleine aanpassingen aan hun huis gedaan, zoals het plaatsen van LED-verlichting, dubbelglas of het dichtmaken van naden en kieren. Van de inwoners die maatregelen hebben genomen, heeft 43% zonnepanelen geplaatst. 12. Voornaamste redenen om duurzaamheidsmaatregelen te hebben genomen is het klimaat en geldbesparing o Waar bijna 90% van de inwoners het klimaat als (erg) belangrijke reden noemt om maatregelen te nemen, stelt 55% van de inwoners dat ze dit doen om de waarde van hun huis te verhogen of om het goede voorbeeld te geven. 13. 43% van de inwoners wil in de komende vijf jaar duurzaamheidsmaatregelen nemen o Ook is er een grote groep inwoners (39%) die nog twijfelt over het nemen van maatregelen. Zonnepanelen worden het vaakst genoemd als mogelijke maatregel.

5

14. Voornaamste reden om duurzaamheidsmaatregelen te nemen is het klimaat o Voor respondenten die al zeker weten dat ze duurzaamheidsmaatregelen gaan nemen in de komende vijf jaar, zijn de overige redenen allemaal in zekere mate (erg) belangrijk. 15. Twijfel over het nut en hoge kosten weerhouden inwoners om duurzaamheidsmaatregelen te nemen in de komende vijf jaar o Voor een groot deel hebben respondenten ook geen zin, of vinden ze het te veel moeite, om maatregelen te nemen. Bij bijna 20% heeft het ermee te maken dat ze niet weten hoe ze dit moeten aanpakken. 16. De hoge kosten is de grootste bron van twijfel om duurzaamheidsmaatregelen te nemen o Ook de onzekerheid of de maatregelen echt zoveel energie bespaart/opwekt, speelt een belangrijke rol. Veel minder belangrijk – ook t.o.v. de respondenten de geen maatregelen gaan nemen – is voor hen de moeite of de tijd die dergelijke maatregelen kosten. Informatiebehoefte 17. 72% van de respondenten wil graag geïnformeerd blijven over de voortgang van de (lokale) energietransitie o 2 op de 10 wil ook graag meedenken; 9% van de inwoners wil ook graag meehelpen. 18. Bijna 60% van de respondenten heeft behoefte aan informatie over kosten en opbrengsten o Mail en brief zijn het meest gewenste communicatiemiddel. Nog geen 1 op de 5 wil geïnformeerd worden via digitale vormen. 19.

21% van de respondenten heeft een opmerking of suggestie genoemd o Deze opmerkingen en suggesties gaan voornamelijk over de volgende onderwerpen: Meer aandacht voor kernenergie; Weinig vertrouwen in de Gemeente; Beperkingen van huurders om maatregelen te nemen en de rol van Verenigingen van Eigenaren (VVE) in de energietransitie Analyse deel 2 Aanvullende vragen over ruimtelijke voorwaarden wind / zon

Aantal deelnemers Katwijk 310.

Mening over de eerste keuzes in de RES-regio Holland Rijnland 20. 36% van de respondenten heeft veel begrip voor de eerste keuzes die de RES-regio Holland heeft gemaakt voor het opwekken van duurzame elektriciteit in de regio. Ruim twee van de vijf respondenten heeft deels begrip voor deze keuzes. 21% heeft geheel geen begrip voor de keuzes die zijn gemaakt. o De groep die veel begrip (36%) heeft voor de keuze noemt de keuzes verstandig, begrijpelijk en logisch. Wel vinden ze het belangrijk dat inwoners goed worden meegenomen, dat er wordt nagedacht over de opslag van energie en dat er rekening wordt gehouden met de impact op mens en dier. o De groep met deels begrip (43%) heeft doorgaans begrip voor het plaatsen van zonnepanelen op zowel grote als kleine daken. Met name veel verdeeldheid onder deze groep over het plaatsen van zonnevelden dan wel windmolens. Windmolens worden veelal gezien als doorn in het oog en men maakt zich zorgen dat zonnevelden te veel ruimte in beslag nemen. o De groep die geen begrip heeft (21%) noemt de keuzes slecht, onrealistisch, geldverspilling en onzinnig. Windmolens en zonnevelden zien zij als vervuiling van het landschap en de natuur, en bovendien is hier geen ruimte voor. Ook willen ze dat er serieus naar andere alternatieve energiebronnen, zoals kernenergie, wordt gekeken. Ruimtelijke voorwaarden voor het plaatsen van windmolens 21.

Bijna twee vijfde is het er (zeer) mee eens dat windmolens zoveel mogelijk bij elkaar moeten worden gezet; een kwart staat hier neutraal in o Verdeeldheid over het plaatsen van windmolens in de regio: 36% is het hier (zeer) mee eens, terwijl 37% het hiermee (zeer) oneens is. 46% is het er (zeer) mee oneens dat in de gemeente energie moet worden opgewekt met windmolens. 22. Langs snelwegen, spoorwegen en op of vlakbij een bedrijfsterrein of industriegebied wordt als meest geschikte plekken voor windmolens gezien. o 69% van de respondenten vindt recreatie- of natuurgebieden een heel erg slechte plek voor het plaatsen van windmolens.

6

Ruimtelijke voorwaarden voor het plaatsen van zonnevelden 23. Bijna de helft (48%) van de respondenten is het er (zeer) mee eens dat energie in de regio opgewekt moet worden met zonnevelden . o

In vergelijking met de houding van respondenten t.a.v. het plaatsen van windmolens, hebben respondenten een minder uitgesproken voorkeur voor het wel/niet bij elkaar plaatsen van zonnevelden. 24. Meer dan de helft van de respondenten (53%) vindt bedrijfsterrein of industriegebieden heel erg goede plekken om zonnevelden te plaatsen, zij het in het gebied of daar vlakbij. o Ook het plaatsen van zonnevelden langs spoorwegen en snelwegen geniet de voorkeur. 65% van de respondenten ziet recreatie- of natuurgebieden al (heel) erg slechte plekken voor zonnevelden. Energieprojecten in de buurt 25. 26% van de respondenten wil financieel betrokken worden bij een lokaal energieproject. o Het afnemen van stroom of het kopen van aandelen, zijn de meest genoemde manieren waarop respondenten financieel betrokken willen worden bij lokale energieprojecten. o Daarnaast geeft bijna een kwart van de respondenten aan dat het niet beschikken over (financiële) middelen, een (zeer) belangrijke reden voor hen is om niet financieel betrokken te zijn bij een lokaal energieproject.

Digitale kansenkaart wind en zon:

Op de digitale kansenkaart waarnaar verwezen werd in de lokale krant in december, en via de website www.katwijk.nl/duurzaam zijn naast de voorgestelde locaties op de kansenkaart - een aantal andere locaties aangegeven die volgens de intekenaars in aanmerking zouden kunnen komen voor windmolens - en of zonnevelden. Hier een aantal reacties:

7

Zonnepanelen aan de noordkant van de uitwatering Uit de buurt van bestaande bebouwing (Noordduinen). We krijgen al veel windmolens voor de kust, zet alsjeblieft geen windmolens neer langs de duinen en het Nationaal Park Hollandse Duinen. Mijn absolute voorkeur heeft het om windmolens neer te zetten op plekken die toch al beschadigd zijn door snelwegen, knooppunten en gebouwen. Daken van gebouwen en stallen zijn het meest geschikt voor zonnepanelen. Weilanden en bouwgrond opofferen is wellicht niet zo'n goed idee op de langere termijn. In de Z-hoek of langs de ZW-rand van het V'burgsemeer zouden windmolens geplaatst kunnen worden. Andere locaties die overwogen kunnen worden: - Parkeerterreinen (overkappen met zonnepanelen), o.a.: - Noordduinen - Sportlaan - Quick Boys (nabij Sportlaan) Alle geluidsbarrières, o.a. - langs N206 W-zijde = O-zijde Helmbergweg; - langs Westerbaan, NO-zijde (Let op! Nu staat de schaduwrijke W-kant ingetekend als potentiele locatie voor zon!)

Jongeren enquête RES: Eind januari 2021 hebben 203 Katwijks jongeren in de leeftijd 11 tot 23 jaar op de enquête via Podkat gereageerd. Het opleidingsniveau van de jongere respondenten is erg divers, wel hebben er relatief meer jongens dan meisjes gereageerd. Goed om te weten is dat 60,2% van de jongere respondenten heeft aangegeven vaker te willen meedenken over het onderwerp. De enquête onder jongeren bevatte een aantal vergelijkbare vragen met de eerder verspreidde enquête van Holland Rijnland, echter gesimplificeerd en ingekort. Bijna alle jongeren zijn van mening dat er klimaatverandering is. Vergeleken met de enquête van Holland Rijnland, zijn de jongeren meer overtuigd dat dit (deels) komt door de mens. Namelijk 89% van de jongeren tegenover 77% van de respondenten in de Holland Rijnland enquête. Minder jongeren maken zich echter zorgen (40%) over klimaatverandering, 37% staat hier neutraal tegenover. Dit terwijl 69% van de respondenten in de Holland Rijnland zich in meer of mindere mate zorgen maakt en 13% hier een neutrale houding tegenover heeft. Windenergie Een meerderheid (53,2%) vindt het een goed plan om windmolens te plaatsen in de gemeente of staat hier nog neutraal tegenover (29,1%). Slechts 10,8% van de respondenten wil helemaal niet dat er windmolens komen.

Over de grootte van de windmolens lopen de meningen uiteen en een aanzienlijk deel (40,4%) geeft aan dat de grote van de windmolen hen niet uitmaakt. In de enquête van Holland Rijnland zijn de vragen over de houding tegenover windmolens en de grootte ervan net anders geformuleerd en daardoor niet geheel vergelijkbaar. In deze enquête gaf 39-49% van de respondenten aan erg negatief te staan tegen windmolens in de grote van 21 tot en met 240 meter hoog. Over het algemeen kan hieruit geconcludeerd worden, dat jongeren positiever staan tegenover windmolens.

8

Zonne-energie Een overgrote meerderheid (69%) van de jongeren vindt het een (heel) goed plan om zonnevelden te plaatsen in de gemeente of staat hier nog neutraal tegenover(19,7). Slechts 3% van de respondenten wilt, dat er helemaal geen zonnevelden komen in de gemeente. Alhoewel de vraagstelling in de jongere enquête en Holland Rijnland enquête net anders is, komt de houding tegenover de verschillende groottes van zonnevelden overeen. Net als de respondenten (78%) van de Holland Rijnland enquête, staat het grootste deel van de jongeren (72,4%) positief tegenover zonnepanelen op daken. Ook over zonnevelden maakt een redelijk deel (25,1%) van de jongeren het niet uit hoe groot deze worden. Deze antwoordmogelijkheid was in de Holland-Rijnland enquête geen directe mogelijkheid.

79,9% van de jongeren is het er (heel erg) mee eens dat de windmolens en zonnevelden zoveel mogelijk langs grote wegen en zo min mogelijk bij natuurgebieden worden geplaatst. Warmte en aardgasgebruik Een groot deel (56,2%) van de jongeren vindt het een (heel) goed plan om te stoppen met aardgasgebruik en geeft aan later hun eigen huis ook te willen verduurzamen. Bij de vraag of de jongeren later ook hun eigen huis willen verduurzamen waren meerdere antwoorden mogelijk. Deze antwoorden in aantallen staan in onderstaande grafiek weergegeven. Een relatief laag aantal jongeren gaf aan hun huis later niet te willen verduurzamen (6%) of dit niet te weten (10%). Dit is natuurlijk nog speculeren over de toekomst. In de enquête van Holland Rijnland gaf 73% aan dat ze de afgelopen 5 jaar duurzaamheidsmaatregelen hebben genomen en 43% is nog (meer) van plan om duurzaamheidsmaatregelen te nemen.

Speciaal email adres/spreekuur: Via het emailadres energie@katwijk.nl is de mogelijkheid geboden om te reageren op de RES en met name op de digitale kansenkaart. Ook is er de mogelijkheid om met de gemeente in gesprek te gaan tijdens een wekelijks spreekuur. Hier is vooralsnog geen gebruik van gemaakt. Enkele reacties op de RES en de digitale kansenkaart: Lijkt mij verstandig om een keer met een aantal ondernemers uit het tuinbouwgebied Kloosterschuur te kijken naar een gebied in/nabij dit tuinbouwgebied voor een klein windmolenpark. Misschien liggen hier mogelijkheden dat hier ook ondernemers in mee willen participeren. Moet wel eerst wat aan het bestemmingsplan gesleuteld worden. Aan de kanaalzijde van de binnensluis, zouden jullie het grote oppervlakte van beton helemaal vol kunnen leggen met panelen. Hier kan je goed bij met onderhoud, liggen in een goede hoek & hebben weinig last van schaduwwerking.

9

Een volstrekt verkeerde keuze voor Wind en/of Zon op de kansenkaart is langs de N206 bij Valkenburg vlak bij een bestaande en een geplande woonwijk. Mijn inziens is Katwijk al zo vol gebouwd dat je mijn inziens niet de grenzen op moet gaan zoeken dat je de leefomgeving, het milieu en de bevolking- gezondheid laat verslechteren en materiele schade toegaat brengen en een deel van de Katwijkse bewoners met torenhoge kosten gaat opzadelen van wege dit experiment. Dit geldt ook voor de Randstad en het Groene Hart die een unieke infrastructuur heeft en ruimte moet blijven bieden voor o.a. zijn industrie, te bouwen woningen en leefomgeving etc. Kernenergie? Getijden energie? Suggestie, verbeter de subsidieregeling die echter niet betaald wordt door consumenten maar uit aardgasbaten of door het overheidstekort op te laten lopen?

Representativiteit Uit de opgedane resultaten uit de RES-regio enquête blijkt dat verschillende groepen in de samenleving zijn vertegenwoordigd o.b.v. geslacht, leeftijd en opleidingsniveau. Wel is een oververtegenwoordiging vast te stellen van oudere, mannelijke en hoogopgeleide inwoners. De resultaten van de RES-regio enquête dienen in dit licht bezien te worden. In eerdere participatietrajecten binnen diverse RES-regio’s bleek al dat jongeren tot en met 30 jaar vaak ondervertegenwoordigd zijn in het participatieproces. Zij zijn lastig te bereiken met de gangbare algemene participatiemiddelen. Om deze ondervertegenwoordiging te corrigeren is, op basis van de vragen die gesteld worden in de RES-regio enquête, ook een verkorte enquête ontwikkeld gericht op jongeren. Hieraan hebben ruim 200 jongeren in de leeftijd 12-23 de gemeente Katwijk deelgenomen. Vanwege de verscherpte maatregelen rondom corona, die vanaf december 2020 gelden, kon niet meer worden ingezet op het bereiken van de middenleeftijdengroep (inwoners tussen de 25 en de 54 jaar) en het zogenoemde ‘stille midden’ door middel van geplande straatinterviews in de drie dorpskernen. Kortom: het is belangrijk om in het vervolgtraject van de participatie rondom de RES extra aandacht te geven aan het bereiken van de volgende doelgroepen: -

Lager en middelbaar opgeleid Leeftijdsgroepen 25 tot 54 Vrouwen Het ‘stille midden’

10

Conclusies In deze paragraaf zijn de belangrijkste observaties en conclusies samengebracht. 1.

De enquêtes (deelnemers resp. 562, 320 en 203) in Katwijk zijn representatief genoeg om conclusies aan de participatie-opbrengst te verbinden.

2.

Vrijwel iedereen onderkent dat er sprake is van klimaatverandering. Zo’n 60% maakt zich (heel erg) zorgen over de gevolgen van klimaatverandering. Ruim de helft denkt dat klimaatverandering deels door de mens komt; 3 op de 10 denkt dat de mens volledig verantwoordelijk is voor klimaatverandering. Vergeleken met de enquête van Holland Rijnland, zijn de jongeren meer overtuigd dat dit (deels) komt door de mens.

3.

Ruim 80% van de inwoners vindt dat energie duurzaam moet worden opgewekt. Dat energie beschikbaar en betaalbaar is, vinden de meeste inwoners (erg) belangrijk. Ruim een kwart van de respondenten vindt het (erg) belangrijk dat energie in hun gemeente wordt opgewekt.

4.

Hoe groter de windmolen, hoe groter de weerstand onder inwoners. Bijna de helft van de respondenten vindt grote windmolens in hun gemeente een erg slecht idee. Voor middelgrote en kleine windmolens is men minder negatief, maar toch vindt ongeveer de helft van de respondenten beide formaten windmolens een (erg) slecht idee. Over het algemeen kan geconcludeerd worden, dat jongeren positiever staan tegenover windmolens.

5.

Behoud van natuur en het vermijden van geluidsoverlast zijn de belangrijkste voorwaarden voor het plaatsen van windmolens.

6.

Niet uitkijken op een windmolen, wordt door bijna 60% van de respondenten als (erg) belangrijk gezien. Of ze financieel voordeel hebben van de windmolens, wordt eveneens door ongeveer 60% van de respondenten als (erg) belangrijk gezien. 44% van de respondenten vindt de stroken langs snelwegen heel erg goede plekken om windmolens te plaatsen.

7.

Meer dan de helft (54%) van de respondenten is het er een beetje tot zeer mee eens dat energie in de regio opgewekt moet worden met zonnevelden. De keuze tussen meer kleinere of juist minder, maar grotere, zonnevelden is ongeveer 50/50. Bijna de helft van de respondenten (47%) vindt bedrijfsterreinen of industriegebieden heel erg goede plekken om zonnevelden te plaatsen, zij het in het gebied of daar vlakbij.

8.

Net als de respondenten (78%) van de Holland Rijnland enquête, staat het grootste deel van de jongeren (72,4%) positief tegenover zonnepanelen op daken.

9.

Naast de zoekgebieden in de RES worden alternatieve locaties als het tuinbouwgebied Rijnsburg Noord, parkeerterreinen, sportvelden en de uitwatering genoemd als mogelijkheden voor wind en vooral zon genoemd.

10. De meest bekende energiebesparingsmaatregelen in en aan woningen (zoals isolerend glas of LED verlichting) zijn al genomen of worden binnenkort genomen. Voornaamste redenen om duurzaamheidsmaatregelen te hebben genomen is het klimaat en geldbesparing. Hoge kosten zijn is de grootste bron van twijfel om verdere duurzaamheidsmaatregelen te nemen. Veel mensen zien maatregelen (zoals zonnepanelen, warmtepompen enzovoorts) als een investering die terugverdient moet worden.

11

11. Er is relatief veel weerstand tegen het uitfaseren van aardgas in de woningen. Een groot deel (56,2%) van de jongeren vindt het een (heel) goed plan om te stoppen met aardgasgebruik en geeft aan later hun eigen huis ook te willen verduurzamen. 12. Wanneer het over verwarmingsalternatieven gaat is de prijs voor een ruime meerderheid bepalend bij de keuze. Tijdige informatie en dat de overstap van begin tot eind goed is geregeld, vindt men het belangrijkst 13. Een groot deel (72%) van de respondenten wil graag geïnformeerd blijven over de voortgang van de (lokale) energietransitie. Zo’n 20% wil ook graag meedenken en 9% van de inwoners wil ook graag meehelpen. Zo’n 60% van de jongere respondenten heeft aangegeven vaker te willen meedenken over het onderwerp. 14. Bijna 60% van de respondenten heeft behoefte aan informatie over kosten en opbrengsten vam de energietransitie 15. 30% van de respondenten wil financieel betrokken worden bij een lokaal energieproject. Het afnemen van stroom of het kopen van aandelen, zijn de meest genoemde manieren waarop respondenten financieel betrokken willen worden bij lokale energieprojecten.

Bijlagen: 1. 2. 3.

Bijlage “Deel 1 m.b.t. Houding, Gedrag en informatiebehoefte t.o.v. klimaatverandering en het opwekken van energie d.d. 08-01-2021” Bijlage “Deel 2 aanvullende vragen over ruimtelijke voorwaarden wind en zon d.d. 25 januari 2021. Bijlage Jongeren enquête RES d.d. 22 januari 2021

12