14. Brief van St. Behoud Maritiem Verleden van 28 januari 2021 inzake plaatsing op werelderfgoedlijst van de Visserijschool, Rode buurt, Riviergebied (186643)

M

rv->

tö

g.tcFfx Werelderfgoed LI nesco Commissie Kortenaerkade 11 2518 AX Den Haag Postbus 29777 2502 LT Den Haag Tel: 0031704260263

- 5 FEB 2021

E-mail: info@unesco.nl

Datum Onderdeel Ons kenmerk Uw kenmerk Bijlagen (n) ()nderwerp

Stichting Behoud Maritiem Verleden Bestevaerweg 40 2225 PC Katwijk aan Zee Nederland KVK-nummer: 27376483

19945

28 januari 2021

STMHV201220

PLAATSING OP WERLDERFGOED LUST. VISSERIJSCHOOL EN WOONWIJK RODE BUURT. RIVIERGEBIED EN UITMONDING OUDE RUN.

1 Plaatsing op Unesco Werelderfgoed Lijst

Katwijk aan Zee. 28 januari 2021 Zeer geachte leden van de commissie Unesco Werelderfgoed.

Wij leden van de Stichting Behoud Maritiem Verleden willen u vriendelijk verzoeken te overwegen om

de bovengenoemde school, een gemeentelijk monument, tezamen met een bijzonder waardevol naastgelegen woongebied. "De Rooie Buurt", eveneens gemeentelijk monument en de omringende netten- of wantreparatievelden. aan te merken voor toevoeging aan de neder-Germaanse Linies in uw

\eirgadering van juli 2021 betreffende de vaststelling van de Werelderfgoedlijst. I let schoolgebouw en de aanpalende woonwijk bevinden zich aan de uiterst noordwestelijke

begrenzing van de Limes. de uitmonding van de Oude Rijn in de Noordzee. De school staat leeg sedert februari 2012 toen het visserijonderwijs verhuisde naar een andere locatie in Katwijk als gevolg van de

weigering van de huidige eigenaar [de woningbouwvereniging Dunavie] om onderhoud aan het gebouw te verrichten. Stichting Behoud Maritiem Historisch Verleden.

Drs. G. van Duijn (vz) Dr. ir. M. van Rooijen (secr)

Dhr. W van der Plas (penn. mr)

Dhr. G.D. Haasnoot (lid) cc. College van Burgemeester en Wethouders en gemeenteraad \ an Katwijk

Gedeputeerde Staten van Zuid-l lolland

Motivatie Zie ook bijlage 1: Bouwkundig Weekblad 16 maart 1954 Nrs 11-12. 1 let unieke en specialistische visserijonderwijs maakt dit schoolgebouw, gerealiseerd in de naoorlogse Wederopbouwperiode, architectonisch enig in zijn soort voor Europa in het algemeen en Nederland in hel bijzonder en hiermee onvervangbaar erfgoed voor de uiterste Limes in westelijke richting aan de Noordzeekustgemeente Katwijk Z.H.

De eigenaar wil dit schoolgebouw (waarop de bestemming maatschappelijke doeleinden rustte) laten verbouwen tot appartementen, diverse plannen daarvoor zijn al sedert (2003?) zonder succes de revue gepasseerd. Een dergelijke verbouwing zal helaas als resultaat hebben, dat er praktisch niets over blijft dan wat contouren en verwijzingen. Daarmee verdwijnt het hart en besef van het historisch \ issersleven. De Visserij school heeft een belangrijke historische waarde voor de geschiedenis van het ontstaan en ontwikkeling van de gehele Limesomgeving en van Katwijk aan Zee in het bijzonder. Dil enige nog in originele staat bestaande schoolgebouw, speciaal ontworpen voor het visserijonderwijs w aarin de training van praktische handvaardigheden het grootste deel van de lessen vulde, maakt het gebouw uniek. De school is beeldbepalend en behoort onlosmakelijk bij de naastgelegen woonwijk "De Rooie Buurt” en het Prins Hendrikkanaal. Ze is opgenomen in de skyline van historische gebouwen in Katw ijk aan Zee.

I lel monumentale gebouw is ons inziens ideaal gelegen en laat zich eenvoudig inrichten als informatiecentrum over de Limes en het bijbehorend gebied. Als startpunt voor de Limesroutebezoekers kunnen deze hier geïnformeerd worden over de Noordgrens en de voortzetting ervan in (iroot-Brittannië met de Uaydrian Wall. Bovenstaande redenen vragen om behoud van dit gemeentelijk monument en herbestemming, waarbij steun van UNESCO internationaal en de provincie Zuid-Holland van grote betekenis is voor het uitdragen van de historische betekenis van dit deel van de Noordzeekust. Wij hopen dat onderstaande uitleg over het ontstaan, de historie en het functioneren van de school en de naastgelegen woonwijk, bij Unesco, provincie Zuid-Holland en de gemeente Katwijk leidt tot medewerking aan de plaatsing op de Werelderfgoedlijst. waardoor een waardig begin ontstaat aan de ruim 5000 km lange Romeinse Noordgrens, onderbroken door de Noordzee, door Nederland. Duitsland lol aan de Zwarte Zee en westwaarts de Muur van Hadrianus in Engeland.

Een plaats op de Unesco Parijs Werelderfgoedlijst zou een fantastische stimulans zijn voor behoud van dil unieke cultuur-historisch erfgoed.

I

Startpunt Limesroute vanuit het monumentale Visserijschoolgebouw. Herbestemming van het gebouw naar een Limes-informatiecentrum biedt de mogelijkheid een goede toeristische ‘informatiedesk’ te huisvesten. In het schoolgebouw is verder voldoende plaats om in historisch ingerichte klaslokalen lezingen en videobeelden te tonen met betrekking tot de plaatselijke geschiedenis van vóór de Romeinse tijd tot heden. Daarnaast is er nog voldoende ruimte voor een documentatiecentrum en om wat grotere bijeenkomsten te houden Uitzicht is mogelijk vanaf de toren, vanwaar men de kenmerkende punten van het Limesgebied kan bekijken. Een substituut voor de verzonken Romeinse Limesvestiging Brittenburg, die in de onmiddelijke omgeving hiervan heeft gelegen en waarvan de ruïne in de 15e, 16e en 17e eeuw na stormen op het strand tussen Katwijk aan Zee en Noord wijk aan Zee zichtbaar was (zie ook: https://www.romeinen.nl/search?query=brittenburg)

De toren van de Visserij school geeft uitzicht rondom over het uiterste deel van de Romeinse Limes oftewel de Uitwatering van de Oude Rijn en een groot deel van de Noordzee, van Katwijk aan Zee en over de monumentale “Rooie Buurt”, Valkenburg en Leiden. Het schoolplein biedt de mogelijkheid om Romeinse archeologische voorwerpen, scheepsmodellen, haringvisserij werktuigen, netten, karren, haringtonnen, kuipersgereedschappen, tentoon te stellen.

Oorspronkelijk was al het metselwerk van de school opgetrokken in rode baksteen. Het schoolplein was laag ommuurd, met een hoogte van 1,20 m, met daarbij een scheepsmast met verstaging, touwladders en vlaggen lijnen.

Teneinde het gebruik als Limesinformatiecentrum mogelijk te maken is een restauratie naar de bouw van 1963 zeer aan te bevelen, waardoor ook zoveel mogelijk oorspronkelijk historisch interieur kan worden getoond. In deze omvang is op een betrekkelijk klein oppervlak veel mogelijk. Vermeldenswaard is nog dat in de jaren 1954 tot 1975 deze school niet minder dan 350 leerlingen in regulier dagonderwijs herbergde.

Voor details betreffende het hoofd en bijgebouw zie Bouwkundig Weekblad 16 maart 1954 Nrs 1112. Bijlage 1. Voor meer foto’s van pand en omgeving zie bijlage 2.

Historisch overzicht Limes regio Katwijk. Vóór het begin van onze jaartelling werd al door de Saksen visserij bedreven in het gebied, waar later de Romeinse Noordgrens zou komen te liggen. In en na de Romeinse tijd beoefende de plaatselijke bevolking visserij in de riviermond van de Limes zowel vanaf strand als op zee met behulp van zelf gevlochten visnetten. Zij heeft in die tijd reeds aan de keizerlijke hulptroepen aan het nabijgelegen Preatorium Agrippinae vis geleverd al of niet onder dwang, dit laatste blijkt uit recente opgravingen van voedselresten van de bevolking, waarin resten van Noordzeevis zijn gevonden. “De Rooie Buurt” als gemeentelijk monument. Woonwijk “De Rooie Buurt”, werd in 1919 en later gebouwd en telde 232 woningen, bestemd voor vissers en arbeiders. Laatstgenoemden werkten als kuiper, nettenmaker, zeilmaker, los- en laadwerker (ook wel kaairitter genoemd) en haringpakker in de bedrijven rondom het Prins Hendrikkanaal en op het nabijgelegen Wantveld voor de reparatie van de kilometerslange drijfnetten, die gezamenlijk de drijfvleet vormden. “De Rooie Buurt”, welke is ontworpen door de regionaal bekende architect H.J. Jesse, staat evenals de Visserijschool, op de gemeentelijke monumentenlijst. Na de Tweede Wereldoorlog ontstond bij uitbreiding van de vissersvloot een groot tekort aan goed opgeleide vissers en rederij werkers aan de wal.

De plaatselijke visserijsector maakte destijds samen met de gemeente Katwijk een plan voor een nieuw te bouwen school. De Visserijschool werd gebouwd in “De Rooie Buurt” omdat daar praktische alle toekomstige leerlingen woonden. In 1952 is de school gebouwd, als enige in deze uitvoering speciaal voor visserijonderwijs bestemd en waarin alle beroepsdifferentiaties werden ondergebracht, zowel op nautisch, technisch als visserijkundig gebied. Voor deze onderdelen is nog steeds een derde per onderdeel van opleidingstijd ingevuld. Onderstaande afbeeldingen zijn afkomstig van Unesco.nl “Soorten erfgoed verdeeld over de wereld”.

Afb. re. betreft vergroting van een gedeelte (R.0.) uit afb. links

' / ’ ' • _________ _____

»

Bijlage 1. Bouwkundig weekblad bijlage bij Unesco aanvraag st. Behoud Maritiem Verleden

•j .

, l J

BOU^'KUNDIG WEEKBLAD ORGAAN VAN DE MAATSCHAPPIJ TOT BEVORDERING DER BOUWKUNST BOND VAN NEDERLANDSCHE ARCHITECTEN COMMISSIE VAN REDACTIE: Ir H.G. 1. SCHELLING, VOORZITTER: F. L. P. DEWALD. A. EVERS. C. J.HENKE EN O.W.TUYNMAN LEDEN; 1. P. MIERAS. SECRETARIS ADRES VAN DE B.N.A. EN DE REDACTIE: WETERINGSCHANS 102 AMSTERDAM TELEFOON 367J6

16 MAART 1954 Nrs 11-12

72e JAARGANG

.U

‘

u

CC CC 00 □□ 00 □□ 18 IÏH BB ® n

aass*

Visserijschool te Katwijk aan Zee Ir J. Jonkman B.N.A. en P. van Dorp, architecten. Een groot deel van de bemanning onzer Nederlandse vis­ sersvloot bestaat uit Katwijkers. Terwijl in vele onzer oude vissersplaatsen de belangstelling voor de visserij onder het opgroeiende geslacht sterk aan het tanen is, klopt het hart van vele jonge Katwijkers nog warm voor alles wat met zeevaart en visserij verband houdt. Het visserij-onderwijs in Katwijk dateert reeds van 1861, toen de heer Boorsma, onderwijzer aan een O.L. school, begon met het geven van lessen aan jonge vissers. Uit dit onderwijs groeide de huidige Visserijschool, die tot voor kort gehuisvest was in een afge­ dankte Geref. School. Deze huisvesting was reeds sinds jaren y veel te krap bemeten. Sommige onderdelen van de school (o.a. de nettenboeterij en de kuiperij) waren elders gehuis­ vest, en het ruimtegebrek stond een behoorlijke technische outillage ernstig in de weg.

1

In October 1948 ontvingen wij opdracht van het bestuur der visserijschool tot het maken van plannen voor een nieuw schoolgebouw, op een terrein aan de Sluisweg en de Rijn­ mond te Katwijk aan Zee, vlak bij de uitwateringssluizen van het Hoogheemraadschap Rijnland. De uitvoering der plannen liet door allerlei omstandigheden, waarvan het uitbreken van de oorlog in Korea wel de belangrijkste was, op zich wachten; doch op 24 Januari 1952 kon de aanbe­ steding gehouden worden en ongeveer een jaar later werd het gebouw in gebruik genomen. De nieuwe school bestaat uit een hoge en een lage vleugel, benevens een traptoren. De lage vleugel bevat de hoofdingang, de directiekamer, twee gewone leslokalen en een gecombineerd les- en teken­ lokaal, benevens toilet- en wasruimte; deze vleugel is alleen parterre. 81

y

■-

-

'■ -’A

U*"J

I

V’ ■■■<'.'

). '■

■?

ff

“ï

■O

LF!■

il !!

lïïi |ii: Bil

II II

II

I

i

I

ĥ

'■ -—~~~~~~ '

£7;.

r -■■

t

«i H—— 111

***

___________________________________

/;

■'

■

;

-••■

.1

■

I» , wawnöi

J Exterieurs van de visserij school te Katwijk aan Zee.

82

2

w O »■ Sï. ;X-.-

—ir

■LL

. ■

——r

>. ■.

» ;....

m

■

*:

J

A-

■

r • ■I ffl .1

wassw-.;.,'- '

*

-

iLkilJR

j

Theorielokaal en werklokaal van de visserijschool te Katwijk aan Zee.

81

3

J

j

4

De hoge vleugel bevat: in de kelder de ruimte voor C.V. met kolenberging, de kuiperij en een oorspronkelijk als fietsenberging bedoelde ruimte; deze is thans reeds weer door het onderwijs in beslag genomen, en de fietsenberging is op het schoolterrein gemaakt. Op de begane grond bevin­ den zich het motordrijverslokaal, het visbehandelingslokaal, een gewoon leslokaal en een paar magazijnen. Boven deze lokaliteiten is op de eerste verdieping de nettenboeterij ge­ legen, met touwmagazijn en kantoortje. In de traptoren loopt de hoofdtrap als gew. betontrap tot aan de eerste verdiepingsvloer. Vanaf deze vloer gaat een ijzeren spiltrapje verder omhoog, naar de torenkamer en het hierboven gelegen torenplat. Dit plat bezit een gebreeuwde vloer, een scheepsrailing en een kompas, doet dus uitermate 84

„scheeps” aan. Torenkamer en -plat worden gebrul oefeningen met navigatieinstrumenten. De bezetting van de school varieert sterk met het jaar In de wintermaanden zijn er totaal plm. 280 leerling de dag- en avondcursussen. De constructie en de materiaaltoepassing bieden wei zonders. De fundering is een normale staalfunderii molorenblok is apart gefundeerd. De gevels zijn vi kleurig hardgrauw; kozijnen, ramen en deuren vai daken beschoten met 5 cm houtwolcementplaten en met twee lagen dakvilt; de torenkop is van beton, keimd. In deze toren zitten wat ronde stalen ramen, zijn de wanden van gangen en vaklokalen tot 2 m uitgevoerd als schoon metselwerk van machinale gel

ü -■iCït

Pag. 84: beganegrond, verdieping en kelder op schaal 1 a 500.

Pag. 85: situatie op schaal 1 a 2000, doorsnede G-H op schaal 1 a 500, details op schaal 1 a 100, 1 a 50, 1 a 25 en 1 a 5.

itaraca.

Visserijschool te Katwijk aan Zee.

f/

Hb

■■fflaaL

<

B»a

ƒ

■)

)

+-*—+■

j

5

(Maurik), vol gevoegd met lichte voegspecie; de overige bin­ nenwanden zijn fijn geschuurd, in de toiletten deels betegeld. De vloeren in de gangen zijn van donkerbruine dubbelhardgebakken tegels met een spaarzame figuur in geel por­ fier; de leslokalen hebben vuren vloeren; in het motordrijverslokaal en de nettenboeterij liggen kopshouten blokjesvloeren, in het visbehandelingslokaal zuurbestendige tegels. De traptreden zijn bedekt met dubbelhardgebakken traptredetegels, geel porfier; trapbalustrades van ijzer. Alle buiten- en binnenkozijnen zijn gebroken wit geschilderd, de ramen donkergroen, de voordeur is een blank eiken deur; de binnendeuren zijn blank gelakt. De aanneemsom bedroeg rond twee ton. Hoofdaannemer van de bouw was de fa. D. Versloot te Nieuwerbrug aan de Rijn,

het schilderwerk werd verricht door J. Schoonenberg Jzi en gebr. Schuitenmaker te Katwijk aan Zee, het loodgieters werk door fa. C. J. de Jong te Katwijk aan Zee, het electri cienswerk door N.V. I.E.M.C.O. te Leiden, de centrale-vei warmingsinstallatie werd aangelegd door de fa. Knape t Wassenaar. Het bureau van Ir N. Kloots, Jos A. v. d. Laa en H. L. van Zelm te Voorburg en Utrecht was onze adviseu voor laatstgenoemde installaties; voor de betonconstructi adviseerde ons de heer A. A. Luyendijk te Oegstgeest. Of zichter W. Schoonenberg was een voortreffelijke steun b de uitvoering.

De foto’s zijn gemaakt door de fotograaf N. van der Hors te Leiden. 8

Bijlage 2.

Uitzicht op de Rooie Buurt en Oude Rijn richting Valkenburg en Leiden vanaf de en Breizolder

I

Rooie Buurt

1

Oude Rijn en Gemaal

boet­

I

sü

■■ ■■ ■I

y i I '}

r

2

'

.i "

" ■i

««nu,.»

Brei en boetzolder 3

Trap naar toren

4

5