13. Raadsvoorstel De 'Katwijkse Stijl' aanvulling Visie Openbare Ruimte Katwijk (VORK) (3377)

Aan de gemeenteraad Kenmerk Programma Onderwerp

: 1557067 : Sport, cultuur en recreatie : De 'Katwijkse Stijl': actualisatie en aanvulling Visie Openbare Ruimte Katwijk (VORK)

Aanleiding en doel De openbare ruimte is en blijft een belangrijke factor in het sociale en economische succes van onze gemeente. Het is de ruimte die men betreedt op het moment dat men de voordeur uitstapt. De ruimte waarin men beweegt, ontmoet, speelt en recreëert. Openbare ruimte is echter ook een schaars goed dat met visie en zorgvuldigheid moet worden ingevuld en beheerd. Veilig, toegankelijk, schoon en duurzaam zijn daarbij sleutelwoorden. In het coalitieakkoord 2018-2022 “Samen voor het Katwijk van morgen” is opgenomen dat de kwaliteit van de openbare ruimte een leidend principe is bij nieuwe plannen. Bij binnenstedelijke locaties wordt meer aandacht gegeven aan de kwaliteit van de leefomgeving. Dit behelst de kwaliteit van zowel de architectuur, de wijken en het gebied als geheel. Daarnaast zijn vanaf 2019 diverse beleidsplannen, die een directe relatie hebben met openbare ruimte, door de gemeenteraad vastgesteld of geactualiseerd. Het betreft onder andere het Wegenbeleidsplan, Groenbeleidsplan, Beweeg- en speelruimte beleidsplan en de Katwijkse Agenda Mobiliteit. Deze ontwikkelingen vragen om nog bredere integrale blik om de openbare ruimte op het gebied van ruimtelijke samenhang, duurzaamheid, veiligheid en toegankelijkheid, beter in te richten en te beheren.

Naast bovengenoemde ambities en beleidsplannen wordt door, diverse ontwikkelingen en transities (energietransitie, klimaatadaptatie), zowel boven- als ondergronds, de druk op de openbare ruimte nog meer opgevoerd. Bovendien groeit Katwijk de komende twintig jaar met de nieuwe wijk Valkenhorst, in combinatie met ontwikkelingen binnen bestaand weefsel, naar zo’n 80.000 inwoners. Al deze mensen willen goed (blijven) wonen, werken en ontspannen. Om de spaarzame ruimte optimaal te kunnen blijven inrichten is een betere integrale aanpak noodzakelijk. De huidige VORK is een abstract instrument waarvan de laatste actualisatie dateert uit 2015. De VORK geeft de ambities weer voor de inrichting, het materiaalgebruik en het technisch-en netheidsonderhoud bij het beheer van de openbare ruimte in de gemeente Katwijk. De kaders en uitgangspunten voor de kwaliteit van de leefomgeving in Katwijk zijn duidelijk, maar het is voor bewoners en ondernemers onduidelijk wat dat simpelweg visueel betekent. In de diverse participatietrajecten is gebleken dat wensbeelden en inrichtingsprincipes meerwaarde heeft bij de totstandkoming van projecten.

Met de ‘Katwijkse Stijl’ wordt aan de behoefte om ruimtelijke samenhang en eenduidigheid op het gebied van vormgeving en materiaalgebruik verder invulling gegeven, door middel van een duidelijk overzicht van passende inrichtingsprincipes en visuele wensbeelden per identiteit. Deze wensbeelden en inrichtingsprincipes zijn een aanvulling op hoofdstuk 6 van de VORK. Tevens worden de uitgangspunten en principes op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en burgerparticipatie aan de VORK toegevoegd. Daarnaast zijn de drie ambitieniveaus voor de inrichting van de openbare ruimte visueel inzichtelijk gemaakt. Dit geeft een beter inzicht in welk gebied welk niveau of ambitie kent. Met de totstandkoming van de ‘Katwijkse Stijl’ zijn de uitgangspunten uit verschillende vastgestelde visies en beleidsplannen leidend geweest (zoals Omgevingsvisie, de MAG, de KAM, speel/beweegbeleid, groenbeleid). Deze visies en beleidsplannen zijn met uitgebreide participatie tot stand gekomen en deze participatieve input is de basis geweest voor de ‘Katwijkse Stijl’. 2

Kortom: Door de ‘Katwijkse Stijl’ aan de VORK toe te voegen, wordt er door middel van inrichtingsprincipes en visuele wensbeelden invulling gegeven aan de wijze waarop duurzaamheid, klimaatadaptatie, eenheid, toegankelijkheid, herkenbaarheid en ruimtelijke samenhang in de openbare ruimte kan worden versterkt. Daarnaast wordt in de ‘Katwijkse Stijl’ de onderlinge samenhang tussen diverse beleidsstukken geborgd waardoor projecten integraal kunnen worden uitgevoerd. Ook wordt het thema participatie met de ‘Katwijkse Stijl’ beter gefaciliteerd. De ‘Katwijkse Stijl’ is opgesteld in 2020 maar in verband met de bezuinigingsopgaven in 2020 en de uitdagingen op het gebied van groen en duurzaamheid, wordt het stuk in mei 2021 aangeboden aan de gemeenteraad. Indicatoren (facultatief)

Motivering voorstel 1.1 De ‘Katwijkse Stijl’ is een aanvulling op de VORK en biedt antwoord op de uitdagingen van vandaag en morgen. De ’Katwijkse Stijl’ actualiseert en vult de VORK aan op de actuele thema’s: duurzaamheid, klimaatadaptatie, vergroening, sport- en spelmogelijkheden en toegankelijkheid. Daarmee anticiperen we op veranderde standaarden en voortschrijdend inzicht. Door het toevoegen van de wensbeelden per structuur, gebied en plek is het een leesbaar en gebruiksvriendelijk document dat dient als toetsingskader voor nieuwe plannen. Vanuit gezondheidsmotieven is het nodig dat de openbare ruimte uitnodigt tot bewegen en sporten. Ook zijn inwoners gebaat bij een veilige openbare ruimte waar men elkaar kan ontmoeten. Voor inwoners is toegankelijkheid van en betrokkenheid bij de buurt belangrijk omdat zij zo actief deel kunnen deelnemen aan de samenleving. Sinds de COVID-19 pandemie blijkt des te meer hoe belangrijk de openbare ruimte is. De grote aandacht voor de lokale leefomgeving leidt tot een toename van het gebruik van de openbare ruimte. Wanneer de ruimte krap is of als niet prettig wordt ervaren, zoals op smalle stoepen, leidt dit tot negatieve gevoelens bij inwoners. Naast de verkeer –en verblijfsfuncties in de openbare ruimte dient er ook ruimte en aandacht te zijn voor vergroening en klimaat adaptieve oplossingen.

Klimaatadaptatie, de energietransitie en vergroening vragen om een integrale visie op de schaarse openbare ruimte. De biodiversiteit neemt in Nederland en ook in Katwijk, al jaren af. Het wordt steeds lastiger om ruimte voor nieuw groen te vinden, ook gezien de andere functies die ruimte nodig hebben zoals de energietransitie en het klimaatvraagstuk. Met de ‘’Katwijkse Stijl’’ worden deze thema’s toegevoegd aan de VORK zodat deze nu en in de toekomst als kader bij de inrichting van de openbare ruimte kan fungeren. 1.2 De ‘Katwijkse Stijl’ zorgt voor ruimtelijke samenhang met aandacht voor de verschillende identiteiten Om de eenheid, herkenbaarheid en ruimtelijke samenhang te verbeteren is het belangrijk dat er rust en samenhang in de inrichting van de openbare ruimte wordt gecreëerd. Deze ambitie is alleen op lange termijn te bereiken en vraagt om een duurzame en klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte, geschikt en toegankelijk voor alle inwoners van Katwijk. Een goede afstemming met de gebruikers, ontwerpers en beheerders en een consequent gebruik van een selectie kwalitatief goede materialen, geeft een openbare ruimte die eenduidig, herkenbaar, veilig en toekomstbestendig is. Belangrijke waarden voor de kwaliteit van de leefomgeving zijn herkenning en oriëntatie.

Door de belangrijke ruimtelijke structuren, gebieden en plekken te definiëren en deze eenduidig in te richten ontstaat er een samenhangend beeld. Het versterkt daarmee de herkenbaarheid en het karakter van Katwijk met de eigenheid en identiteit van de drie dorpskernen. Deze ambitie vraagt om consequente keuzes ten aanzien van de inrichting.

3

Met de ‘Katwijkse Stijl’ als aanvulling van de VORK komt er een duidelijk overzicht van passende inrichtingsprincipes en wensbeelden per identiteit gegeven. Deze inrichtingsprincipes en wensbeelden kunnen worden vertaald naar technische uitvoerbaarheid, kosten en beheermaatregelen. 1.3 Integrale visie als hulpmiddel bij participatie Bij elk project dat wordt opgestart, is participatie (binnen vooraf gegeven voorwaarden) leidend in de totstandkoming van het uiteindelijke, definitieve ontwerp. De ‘Katwijkse Stijl’ geeft richting aan de identiteit en het kwaliteitsniveau voor de inrichting en onderhoud van de openbare ruimte in Katwijk aan den Rijn, Katwijk Noord, Katwijk aan Zee, Valkenburg en Rijnsburg. Participatie kan met behulp van de ‘Katwijkse Stijl’, vanuit een taakstellend budget en kwaliteitsniveau, worden opgepakt. 1.4 Kwaliteitsniveaus In de VORK zijn ambities gesteld op het gebied van inrichting en materiaal, technisch- en netheidsonderhoud. In de ‘’Katwijkse stijl’’ zijn deze vastgestelde ambitieniveaus visueel gemaakt. Dit geeft inzicht in welk gebied, welk niveau of ambitie kent. Daarnaast worden er specifiek een klein aantal identiteitsdragers uitgelicht (Katwijkse parels), waarvan het belang van een hoog kwaliteitsniveau wordt onderkend.

1.5 Kader van de gemeenteraad De VORK biedt kaders om een eenduidig kwaliteitsniveau te hanteren dat vervolgens in de verschillende inrichtingsplannen en beheerprogramma’s kan worden vertaald. Met de aanvulling van de ‘Katwijkse Stijl’ wordt door middel van inrichtingsprincipes en wensbeelden geschetst waaraan het inrichtingsniveau dient te voldoen, om het gewenste beeld in de openbare ruimte te behalen. Deze inrichtingsprincipes en wensbeelden kunnen worden vertaald naar technische uitvoerbaarheid, kosten en beheermaatregelen. Daarmee worden afgewogen keuzes gemaakt ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit en budget. De wensbeelden en inrichtingsprincipes zijn richtinggevend. Met het vaststellen van deze aanvulling geeft de gemeenteraad de basis aan voor de verdere uitwerking in beleid, beheerprogramma’s en uitvoering in de openbare ruimte. 1.6 Met de actualisatie van de VORK blijft de gemeente meebewegen met de ontwikkelingen van de openbare ruimte. Naar aanleiding van de vaststelling van de ‘Katwijkse Stijl’, zal de LIOR/DALI worden aangepast. De ‘Katwijkse Stijl’ en LIOR/DALI zullen voor langere tijd de basis zullen vormen voor de inrichting van de openbare ruimte. Het is daarom van belang dat het document niet alleen richting blijft geven, maar ook kan blijven meebewegen met veranderende standaarden en voortschrijdend inzicht en zal met enige regelmaat worden geactualiseerd.

De actualisatie van de LIOR/DALI is een continu proces dat plaatsvindt in samenspraak met de gebruikers. Wanneer aanpassingen nodig zijn met financiële consequenties of beleidswijzigingen, zal de actualisatie door de gemeenteraad worden vastgesteld.

Kanttekeningen De ‘Katwijkse Stijl’ heeft geen directie financiële consequenties In de huidige VORK zijn de kaders gesteld voor de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte voor de komende jaren. Daarom heeft Katwijkse Stijl geen directe financiële consequenties. Te allen tijde blijft de mogelijkheid om in projecten een afweging te maken met betrekking tot ambitieniveau versus beschikbare financiële middelen. Wanneer ambtelijk een afweging wordt gemaakt om van een specifieke kern of identiteitsdrager het kwaliteitsniveau te verhogen, is het aan het college en de gemeenteraad om te beslissen of men wel of niet het gewenste ambitieniveau, en de benodigde middelen, wil vastleggen. Deze keuze wordt op basis gemaakt van de afweging tussen ambitieniveau, investerings- en beheerkosten. 4

Aanpassingen naar aanleiding van commissiebehandeling (Facultatief) Voorgesteld wordt om de actualisatie en aanvulling van de VORK in een informatieve sessie, een oordeelvormende sessie en daarop volgend de besluitvormende sessie te behandelen. Middelen De geactualiseerde VORK (inclusief Katwijkse Stijl) past binnen de financiële kaders van de huidige Investeringsagenda.

Uitvoering Het werken met deze geactualiseerde VORK doen we door: De actualisatie van de LIOR/DALI * een overzicht van materiaal en straatmeubilair dat bij voorkeur toegepast dient te worden; Vooraan in het proces afstemmen van projecten in de openbare ruimte, tussen de verschillende clusters; In ontwikkelfase van herinrichtingstrajecten van de openbare ruimte de belanghebbenden d.m.v. participatie betrekken. * Na vaststelling van de aanvulling van de VORK wordt de LIOR/DALI aangepast. De Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) voor de gemeente Katwijk is bedoeld om de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte te waarborgen en te verbeteren. In de LIOR zijn richtlijnen en uitgangspunten aangegeven welke zijn opgesteld als leidraad voor ontwikkelaars, ontwerpers, beheerders en uitvoerders. De Database Applicatie Leidraad Inrichting (DALI) is een webapplicatie van de LIOR.

Juridisch advies N.v.t.

Communicatie Dit document is voorafgaand aan de behandeling van de gemeenteraad gedeeld met alle wijkraden. Zoals eerder aangegeven zijn, met de totstandkoming van de actualisatie van de VORK, de uitgangspunten uit verschillende vastgestelde visies en beleidsplannen leidend geweest (zoals Omgevingsvisie, de MAG, de KAM, speel/beweegbeleid, groenbeleid). Onder andere de wijkraden zijn bij deze visies en beleidsplannen actief betrokken geweest. De geactualiseerde VORK geeft de ambities en prioriteiten weer hoe de herkenbaarheid en het karakter van de dorpskernen versterkt kan worden. Wanneer op termijn een (herinrichtings)project in een dorpskern plaatsvindt, wordt de verdere communicatie met de wijkraden opgepakt. Bijlage(n) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Bijlage 1: Katwijkse Stijl Bijlage 2: Visiekaart en overzichtsmatrix Bijlage 3: Ambitiekaart inrichting en materiaal Bijlage 4: Ambitiekaart technisch onderhoud Bijlage 5: Ambitiekaart netheidsonderhoud Bijlage 6: Visie Openbare Ruimte Katwijk (VORK) Bijlage 7: BBV 504624 Evaluatie VORK 2015

5

Burgemeester en wethouders van Katwijk, De secretaris De burgemeester

6

Raadsbesluit Kenmerk Programma Onderwerp

: 1557067 : Sport, cultuur en recreatie : De 'Katwijkse Stijl': actualisatie en aanvulling Visie Openbare Ruimte Katwijk (VORK)

De raad van de gemeente Katwijk; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Katwijk van 25 mei 2021.; gelet op artikelen 108 en 147 van de Gemeentewet;

BESLUIT:

1.

Het document ‘de Katwijkse Stijl’ als het geactualiseerde en aanvullende kader voor de inrichting en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Katwijk, in aanvulling op de Visie Openbare Ruimte Katwijk (2007026434, 29 mei 2008), vast te stellen;

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Katwijk in zijn openbare vergadering van

De griffier

De voorzitter

7