13. Brief van het college van 13 oktober 2023 inzake Afdoening Motie 1149 afvalscheiding prullenbakken in de openbare buitenruimte (3250819)

Postbus 589 – 2220 AN Katwijk

Contactpersoon:

Aan de gemeenteraad

J.M.M. Langeveld Afdeling:

Dagelijks Beheer Te bereiken op:

071- 406 5000

Ons kenmerk:

Z3250819D3250856 Bijlage(n): Verzenddatum: 13 oktober 2023 Uw kenmerk: Onderwerp: Afdoening toezegging 1149 afvalscheiding prullenbakken in de openbare buitenruimte

Katwijk, 10 oktober 2023

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 10 november 2022 hebben de heren Haasnoot (CU) en Remmelzwaal (SGP) een motie ingediend met het verzoek om de prullenbakken in de openbare buitenruimte na hun afschrijvingstermijn te vervangen door exemplaren waarbij afvalscheiding van ten minste PMD, papier en restafval mogelijk is (M1149). In een brief van 5 juli 2023 is reeds uiteengezet welke maatregelen voortkomen uit de motie. In deze brief is aangekondigd na het zomerreces 2023 een tweede brief te sturen waarbij de haalbaarheid van de motie, inclusief de financiële gevolgen, worden weergegeven. Hierbij ontvangt u deze tweede brief. In de motie staat beschreven dat afvalscheiding in de openbare ruimte mogelijk moet worden gemaakt. De gemeente neemt met de invoering van het grondstoffenbeleidsplan ‘Anders Inzamelen’ maatregelen om afvalscheiding te bevorderen en het aantal kilo restafval terug te brengen. Met afvalscheiding in de openbare ruimte zou de gedragsverandering bij onze inwoners en bezoekers kunnen worden bevorderd en de bewustwording rondom het belang van afval scheiden worden vergroot. Gescheiden inzameling in de openbare ruimte past daarmee bij ons beleid. Echter zijn in de afweging ook de hanteerbaarheid voor de uitvoering en de financiële gevolgen onderzocht.

Onder andere de bruikbaarheid (de verwerking van het ingezamelde afval door de inzameldienst) is een item wat aandacht behoeft. Het moet hanteerbaar zijn voor de inzameldienst om het afval te kunnen ophalen. Ook zijn er extra kosten verbonden aan het introduceren van gescheiden afval in de openbare buitenruimte. Ter onderbouwing van de conclusie zijn een aantal zaken op een rij gezet. Vervangen bestaande afvalbakken Indien we in de openbare ruimte overgaan tot gescheiden afvalbakken dienen de huidige afvalbakken te worden vervangen. Aanpassing van de huidige afvalbakken is niet mogelijk. De gemeente Katwijk heeft ruim 800 afvalbakken in de openbare ruimte gestationeerd, waarin we 3 verschillende varianten onderscheiden.

gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

*3250856*

2/3

Ons kenmerk: Z3250819D3250856

Voor de berekening van de vervanging van de afvalbakken is in onderstaand voorbeeld uitgegaan van de afvalbakken waarvan we in onze gemeente de meeste types hebben gestationeerd: In Katwijk aan Zee zijn 95 afvalbakken van het merk ‘afwijkend’ geplaatst waarin 1 fractie afval kan worden gedeponeerd. Bij vervanging van deze 95 afvalbakken, waarin 2 gescheiden fracties kunnen worden gesitueerd, bedragen de kosten € 2.671,- excl. BTW per afvalbak (totaal € 253.745,- excl. BTW) Verder zijn door de gemeente 660 afvalbakken van het merk ‘Bammens’ gestationeerd, waarin 1 fractie afval kan worden gedeponeerd. Bij vervanging van dit type afvalbak, door een model waarin 2 gescheiden fracties kunnen worden gesitueerd, kost dat € 1.200,- excl. BTW per afvalbak (totaal € 792.000,-). Dan hebben we binnen de gemeente nog een aantal ander type afvalbakken. Gezien de geringe hoeveelheid is hier geen financiële uitwerking van gemaakt. Deze afvalbakken worden niet standaard vervangen na de afschrijvingstermijn, omdat zij veelal nog goed bruikbaar zijn. Zij worden alleen vervangen indien zij niet meer bruikbaar of representatief zijn en worden tussentijds gerepareerd indien nodig. Op dit moment staan er geen afvalbakken als investering op de balans. De afvalbakken worden op incidentele basis vervangen en deze vervanging wordt financieel verwerkt in de exploitatiebudgetten.

Binnen de gemeente wordt een economische levensduur van 10 jaar aangehouden, maar zoals eerder aangegeven vindt in de praktijk vervanging plaats na het verstrijken van de technische levensduur. Inzamelsystematiek Als afvalbakken met twee (of drie) fracties worden geplaatst, dient het afval ook gescheiden te worden ingezameld en afgevoerd. In de aangewezen kernen van de woonwijken wordt het legen van de afvalbakken in de openbare buitenruimte uitgevoerd door eigen medewerkers van de gemeente. Het legen van de afvalbakken buiten de aangewezen kernen wordt uitgevoerd door een onderaannemer. Het ingezamelde afval wordt vanuit de gemeente afgevoerd naar het Vuilafvoerbedrijf (VAB). De huidige wagens van de gemeente Katwijk en die van de onderaannemer zijn niet ingericht voor gescheiden inzamelen. Op dit moment kan maar 1 fractie tegelijk worden vervoerd. Het legen van meerdere fracties zorgt voor meer/extra reisbewegingen en extra kosten (brandstof, personeel). Dit heeft daarnaast ook invloed op de afspraken met de onderaannemers. De optie van het aanpassen van de laadbakken van het wagenpark, waardoor deze geschikt worden gemaakt voor het inzamelen van meerdere fracties afval is onderzocht.

Het blijkt technisch niet mogelijk om de huidige laadbakken te splitsen voor meer dan 1 fractie afval, omdat het mechanisme, dat het afstorten van de laadbak mogelijk maakt, niet kan worden gesplitst. Alleen de eerder genoemde optie van ‘de meerdere rijrondes om te legen’ of het vervangen van het wagenpark blijft dan over. Gezien de kosten die daarmee gemoeid gaan, is die mogelijkheid niet verder uitgewerkt. Risico op verkeerd deponeren Zoals in de brief van 5 juli jl. reeds is aangegeven is er een risico voor het gescheiden inzamelen in de openbare ruimte wanneer de burger het afval in de verkeerde fractie deponeert. Bij een vracht waarbij 15% of meer vervuild is, keurt het VAB het aangeleverde afval af. Dit heeft tot gevolg dat het afval alsnog verbrand wordt, samen met het andere restvuil. Daarmee wordt het doel van gescheiden afvalinzameling niet bereikt, terwijl het een hoge investering is. Ervaringen andere gemeenten In diverse gemeenten zijn in de periode van 2019 tot en met 2021 proeven gehouden met gescheiden inzameling (bijv. Utrecht, Hellendoorn en Den Helder) over een periode langer dan een jaar. Uit de rapportages van de gemeentes blijkt dat het gescheiden inzamelen op plekken waar geen grote gebruiksdruk en sociale controle aanwezig is de gescheiden inzameling grotendeels wordt afgekeurd en als restafval moet worden verwerkt.

Hierdoor hebben zij ervoor gekozen om het restafval van de openbare buitenruimte achteraf te scheiden middels nascheiding. Een andere gemeente heeft onderzoek gedaan of meer afval uit de openbare ruimte wordt hergebruikt als afval wordt gescheiden

3/3

Ons kenmerk: Z3250819D3250856

door nascheiding (in de fabriek) in plaats van door de burgers. Omdat burgers vanuit de thuissituatie nauwkeuriger het afval kunnen scheiden (in de buitenruimte is er in de meeste gevallen slechts de keuze tussen 2 fracties) maakten de resultaten van dit onderzoek dat nascheiding meer hergebruikte materialen oplevert vanuit de afvalbakken in de openbare buitenruimte. De conclusies uit de proeven binnen de andere gemeentes zijn dat, ondanks de aanpassingen, communicatiemiddelen en bewustwordingsacties, er nog steeds veel afval onjuist wordt gedeponeerd. Hierdoor voldeed de afvalstroom niet aan de kwaliteitsnormen voor verdere recycling, waardoor dit afval bij het restafval wordt gestort en verbrand. Het scheiden van afval in de openbare buitenruimte blijkt lastig, deels door de complexiteit van soorten afval en verpakkingen, maar ook door het gedrag van de burger. Dit beeld wordt landelijk herkend. Conclusie Bovenstaande argumenten herkennen we ook bij andere gemeenten, waar afvalscheiding in de openbare ruimte is toegepast. Daar komt bij dat de investeringen zeer hoog zijn, er twijfels zijn over het maatschappelijk rendement als er verkeerd gedeponeerd wordt en zien we andere ongewenste effecten ontstaan, zoals extra rijrondes, om het gescheiden afval op te halen. Bij milieubewustzijn is het altijd een zoeken naar balans.

In het geval van gescheiden afvalinzameling is dat niet het geval, doordat de verwachte kosten en baten uit balans zijn. Daarmee acht het College de motie niet haalbaar. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Katwijk, de secretaris, de burgemeester,

mr. drs. R.T. Jie Sam Foek

ir. C.L. Visser