13. Bijlage 2 bij Tweede nota van beantwoording Meekoppelkansen R-net busbaan, Stille stad Tranendal (2787061)(vraag 24)

Stille Stad Tranendal Eindrapportage fase 1

Project: Stille Stad Katwijk aan den Rijn Datum: 16 november 2021 Opdrachtgever: Jeroen Tromp, provincie Zuid-Holland Auteurs: Martine Sluijs, Jeroen Kamer & Sander van der Ham

Inleiding

Inhoudsopgave Inleiding

3

Persona’s

14

Nieuwe perspectieven

19

Beleving op de kaart

24

Geluidsmetingen

25

Ideeën op de kaart

29

Routekaart (concept)

33

Concept procesplan 2021-2022

35

Hier tekst

Tranendal in beeld Om een beeld te vormen van de buurt Tranendal en de omgeving, wandelden we op vrijdag 24 september door de buurt. Petra de Zwart en Albert Menkveld lieten ons hun buurt zien en horen. Van de achtertuinen, de groene plekken, onveilige verkeerssituaties en het geluid van de N206. We zagen ook de kansen om de leefomgeving te verbeteren, van het tunneltje, de bushalte, de ondergrondse afvalcontainers en het speelveldje aan de kop van de Commandeurslaan. In dit deel volgt een beeldverslag van deze wandeling.

Identiteitsdragers als omgevingskwaliteit

Groene stroken en plekken dragen bij aan uitstraling

Gemengde buurt met koop- en huurwoningen, met karaktervolle bebouwing

Buitenleven in de voor- en achtertuinen is belangrijk

Voor- en achtertuinen zijn belangrijk voor de rust én de ontmoeting met familie, vrienden en de buren

Verkeer domineert de buurt via de N206, maar ook andere plekken gaat verkeer voor

Aan de ‘andere kant’ van de N206 vinden ontwikkelingen plaats, op het braakliggend stuk grond is ruimte voor tijdelijk initiatief

In de leefomgeving liggen allerlei kansen op snelle verbeteringen, zoals op het grasveldje bij de Commandeurslaan en het tunneltje naar de Zanderij

Voor de ontwikkeling van de persona’s zijn de volgende processtappen doorlopen: 1. Oriënterende gesprekken met betrokken professionals die actief zijn in de buurt. 2. Diepte-interviews met bewoners in Tranendal. 3. De output van alle gesprekken is per persoon vastgelegd in een profiel. 4. Vervolgens zijn tijdens een eerste brainstormsessie de meest voorkomende en opvallende gegevens uit de interviews verzameld en gerangschikt. 5. Hiermee zijn de eerste vier prototype persona’s gemaakt. Tijdens een volgende brainstormsessie zijn deze prototypes geëvalueerd en uitgebreid tot de complete set van 9 personas. Deze zijn vervolgens uitgewerkt in personakaarten.

Persona’s Een persona is een fictieve karakterbeschrijving van een persoon, die een groep mensen representeert. De persona’s voor voor Tranendal zijn opgesteld op basis van 10 interviews met bewoners, professionals en andere betrokkenen. De persona’s beschrijven houding & gedrag, levensdoelen, pains en gains voor de rustbeleving en een droombeeld. Door de bril van persona’s ontstaat een andere kijk op rustbeleving en de eisen waar de leefomgeving aan moet voldoen. Persona’s helpen tot slot ook om vanuit een andere invalshoek in gesprek te gaan. Zo ontstaat de mogelijkheid tot een ander, diepgaander gesprek over rust.

6. Alle verzamelde informatie tijdens stap 1 en 2 is bovendien verwerkt in de belevings- en ideeënkaart. De persona’s worden nog besproken met de betrokken bewoners, waarna nog toevoegingen en wijzigingen gemaakt kunenn worden. Het resultaat zijn de volgende 5 personakaarten.

Verh

Nieuwe perspectieven De gesprekken leverden inzichten op over de beleving van het geluid, de beleving van rust (en het gebrek daaraan) en over de waardering van de leefomgeving. In de persona’s komt deze persoonlijke informatie terug. Door de gesprekken heen zien we een aantal rode draden. Dat zijn als een soort verhaallijnen, die nieuwe perspectieven creëren op de ervaren overlast van de N206. De verhaallijnen helpen daarmee de ervaren geluidsoverlast te overstijgen en een bredere koppeling te maken met gezondheid, leefomgeving, vergroening, en nog veel meer. In dit deel van de rapportage benoemen we deze verhaallijnen. Bij de ideeënkaart benoemen we mogelijke oplossingen.

Verhaallijn 1 Weg door een wijk

Verhaallijn 2 Beleving in de praktijk

Het groen langs de N206 blokkeert het zicht en lijkt daarmee de weg te maskeren. Deze groene ‘barrière’ blokkeert het geluid van de weg echter niet. In de herfst en de winter, wanneer de bomen hun blad hebben verloren, is de weg bovendien ook zichtbaar. Sommige bewoners in de huizen aan de Baron van Wassenaerlaan ondervinden dan ook hinder van koplampen. Hoewel het groen een prettig aanzicht biedt, draagt het verder niet bij aan een gezonde leefomgeving voor bewoners in Tranendal.

Uit de gesprekken concluderen we dat het geluid van de N206 dat bewoners ervaren, en waar ze last van hebben, heel divers is. Optrekkende sportauto’s en motoren, en dan vooral de motorclubs die met veel lawaai voorbijkomen, sirenes van hulpdiensten ook gedurende de nacht, en het gebrom van vrachtwagens wanneer ze extra gas geven om de helling na het viaduct op te komen.

De andere vraag is wat de groene barrière doet met bestuurders op de N206. Voor hen maskeert het groen de wijk die erachter ligt. De wijk niet kunnen zien, kan zomaar betekenen dat zij zich er niet bewust van zijn en er daarom in hun rijgedrag geen rekening mee houden. De eerste verhaallijn gaat hierover: de bewustwording dat de N206 een drukke weg is door een woonwijk.

van

Boven: beeld op weg

naar

Onder: de groene barrière

Vanuit een breder perspectief van gezondheid spelen ook andere factoren een rol. Deze factoren worden niet meegenomen in berekeningen, maar zijn wel degelijk van invloed op de hinder die mensen beleven. Aandacht voor deze factoren is daarom van belang. In de gesprekken horen we over de zorg om fijnstof, de visuele verstoring van de lichten op de N206 in de herfst en de winter, en schade aan de woningen door trillingen. Dit bredere perspectief biedt ook kansen om breder te zoeken naar oplossingen.

Verhaallijn 3 Gevoel van onrechtvaardigheid

Verhaallijn 4 Wat is het perspectief?

De N206 langs Tranendal is onderdeel van de Rijnlandroute. Bewoners zien dat er langs de hele route allerlei plannen worden gemaakt en uitgevoerd om geluidsoverlast te voorkomen of te beperken. Zo wordt een deel van de weg verdiept aangelegd, komen er geluidsschermen en wordt de maximale snelheid verlaagd naar 50 km/h. Ook bij de begraafplaats, net ten noorden van Tranendal, staan geluidsschermen. Voor bewoners voelt het alsof er overal ingrepen plaatsvinden, behalve bij Tranendal.

Het gevoel van onrechtvaardigheid uit verhaallijn 3 wordt deels veroorzaakt door een gebrek aan perspectief. Bewoners ervaren al langer geluidsoverlast van de N206. Een bewonersgroep heeft enkele jaren geleden al een kant en klaar plan aan de gemeente Katwijk gepresenteerd om de geluidsoverlast op te lossen. Dit plan kwam inclusief een businesscase, waarin ook de ontwikkelaar van de Zanderij deelnam. Het plan is nooit tot uitvoer gekomen, waarvan de reden onduidelijk is. Op hetzelfde moment zien bewoners allerlei ontwikkelingen die de drukte op de weg gaan doen toenemen. De ontwikkeling van Valkenburg, een woonwijk met duizenden woningen, de hogere frequentie van het aantal bussen op de N206 (naar 20 per uur) en het verbod op doorgaand vrachtverkeer in de Rijnsburgse Brouwerstraat. Voor bewoners van Tranendal ontbreekt het perspectief op verbetering. De ontwikkelingen gaan door, waardoor en de geluidsoverlast alleen maar toe zal nemen en de kansen op een goede oplossing steeds kleiner worden. Voor bewoners voelt het proces als een fuik.

Buiten de directe omgeving zien bewoners ook in het land dat er een verandering ontstaat. Zo werd er een motie aangenomen om in de bebouwde kom nog maar 30 km/h te mogen rijden in plaats van 50 km/h. De bewoners van Tranendal krijgen alleen het bericht dat hun buurt niet urgent genoeg is. Deze combinatie laat een gevoel van onrechtvaardigheid achter. ‘Waarom iedereen wel en wij niet?’

Geluidsmetingen Parallel aan de interviews werden op twee plekken geluidsmetingen verricht. Deze metingen werden gedaan tussen vrijdag 24 september en vrijdag 22 oktober. Hieronder zijn de grafieken van deze geluidsmetingen zichtbaar. Enkele conclusies uit deze metingen zijn: • • • • • •

Beleving op de kaart De diepte-interviews met bewoners en andere betrokkenen bij Tranendal, gingen voor een belangrijk deel over beleving van geluid en rust. Al deze input verwerkten we op de belevingskaart. In het blauw staan de punten en de plekken die de geïnterviewden als negatief ervoeren voor hun rustbeleving. In het groen staan de punten die zij als positief ervoeren.

De hele dagperiode een hoge geluidbelasting in plaats van een duidelijke ochtend- en avondspits Slechts een korte tijd van lage geluidsbelasting gedurende de nacht Veel pieken, waarschijnlijk van hulpdiensten en ander wegverkeer In het weekend een kortere periode met veel geluid tijdens de dag Slapen met geopend raam zal niet ongestoord mogelijk zijn Tuinen zonder plek om het geluid te ontlopen

Verhaallijn 5 Brede koppelkansen Uit de belevingskaart komen een aantal duidelijke verlangens naar voren: • Zo veel mogelijk gezond buiten leven • Afzuigkap uit kunnen zetten • Verbondenheid tussen landschappen • Ruimte voor ontmoeting • Mooie beweegroutes (dichtbij) • Groen • (Verkeers)veiligheid De vijfde verhaallijn gaat daarom over de kansen om beleidsdoelen en budgetten te koppellen en te bundelen en vorm te geven in nieuwe samenwerkingen. We zien kansen voor: • • • • • •

Milieu & duurzaamheid (fijnstof en geluid, stikstof, CO2 afvang, klimaat, mobiliteitstransitie) Sociaal (veiligheid, ontmoeting, gezondheid, zorg) Fysiek ruimtelijk: Landschap en Groen Wonen Mobiliteit Economie (bedrijventerreinen, recreatie & toerisme, citymarketing, OZB, etc.)

Ideeën op de kaart Tijdens de diepte-interviews passeerden er allerlei ideeën voor verbetering de revue. Deze ideeën verwerkten we in een eerste versie van een ideeënkaart, te zien op de volgende pagina’s.

Verhaallijn 6 Directe aanknopingspunten De laatste verhaallijn, tot slot, gaat over het proces. Hoe kunnen we alle kansen die er liggen pakken. De ideeënkaart laat een breed scala aan ideeën zien. Bij sommige ideeën ligt er direct een kans. Andere ideeën vragen meer tijd en onderzoek om te ontdekken of en in welke mate ze haalbaar zijn. Op korte termijn liggen er directe aanknopingspunten. Er is bovendien een budget vanuit de gemeente, aangevuld door de provincie, om ingrepen te doen die de geluidsoverlast tegengaan en een gezonde leefomgeving ten goede komen. We zien er een aantal: • • • •

Faciliteren en stimuleren mobiliteitstransitie (waaronder elektrische vrachtwagens) Verbetering van de onderdoorgang naar de Zanderij Meer bussen combineren met OV-campagnes om auto’s te verminderen Meeliften op bestaande campagnes motorclubs

Voor de ingrepen op de lange termijn is een routekaart nodig en gedegen onderzoek naar de haalbaarheid en realiseerbaarheid van ideeën. Daarover meer in het laatste deel van deze rapportage.

Routekaart (concept) Op de kaart staan alle ideeën door elkaar van rijp tot groen. Sommige ideeën zijn mogelijk op korte termijn realiseerbaar, terwijl andere ideeën meer voeten in de aarde hebben en het de vraag is of het uitvoerbaar is. Dit vraagt Welke ideeën haalbaar zijn vraagt om interne afstemming bij de provincie Zuid-Holland en de gemeente Katwijk. En verdere afstemming tussen bewoners, provincie ZuidHolland en de gemeente Katwijk. Op de volgende pagina’s staat een concept routekaart,

*haalbaarheid/ wenselijkheid van oplossing onderzoeken

Concept procesplan 2021-2022

2030-2040 •

Masterplan oplossing (parkverbinding/ondertunneling) ‘Katwijk verbindt’*

November-december 2021 (met een doorloop in januari 2022) 1. Routekaart opstellen Concept routekaart opstellen voor kansen en ideeën voor het verbeteren van de leefomgeving tot een gezonde leefomgeving. Actie onderzoeksteam

2025-2030 •

Investeringsprogramma stillere routes/spreiding verkeersstromen plan met Leiden*

2. Afronden onderzoek fase 1 en oplevering product Twee extra interviews met bewoners + individuele terugkoppelingen over het proces aan deelnemers. Oplevering document met observaties, persona’s, belevingskaart, ideeënkaart, concept-roadmap en de geluidsmetingen.

2023-2025 •

Uitvoering plaatsing scherm

•

Slimme stoplichten of groene golf*

•

Overgang dicht asfalt oprit aanpakken

•

Permanente anpassing snelheid*

•

Start project elektrisch rijden vrachtverkeer*

•

Haalbaarheidstudies en ontwerpstudies ondertunneling in combinatie met projectontwikkeling*

Deze concept routekaart is een basisdocument voor voeren van gesprekken met interne organisaties en het werkveld (november 2021- 1e kwartaal 2022) waardoor de routekaart gaandeweg verder kan worden verrijkt en verbeterd. De uiteindelijke versie dient als toekomstperspectief voor bewoners en (ambtelijke) partijen waarin een duidelijk pad wordt geschetst met verbeteringen die zeker zijn en onderdelen die gewenst maar onzeker zijn. (verwachtingsmanagement).

Actie onderzoeksteam

2021-2022

NB: de geluidsmetingen lopen ook in 2022 door.

•

Plan en start Campagne met bewoners ‘luid geluid is uit’*

3. Concrete eerste verbetering in gang zetten + voorstel besteding beschikbare middelen en verplichting van de budgetten vastleggen.

•

Vergroening gevels en steenbreek tuinen

Uitwerken van een concrete oplossingen als eerste merkbare verbeterslag geluidssituatie. Bij voorkeur plaatsing van geluidswerende, begroeibare geluidsschermen.

•

Fijnstof metingen

•

Feestje*

•

Haag t.b.v. Veiligheid (speel)veldje bij afrit*

•

Veilig tunneltje

•

Markeren loop- en fietsroutes

•

Plan extra beplanting bomen aan de weg

•

Ontwerp en voorbereiden geluidsscherm

•

Allianties uitbreiden

•

Bord 80 km/h vervangen door 50 km/h

Actie provincie & gemeente

€ 30.000 reservering Katwijk voor reductie geluid en verbetering leefkwaliteit Tranendal € 30.000 co-financiering Provincie ZH € 10.000 wijkbudget Tranendal € 10.000 co-financiering Provincie ZH Totaal € 80.000

4. Bestuurlijk draagvlak creëren Voorstel voor een vernieuwend samenwerkingsproject Stille Stad maken (show case) voorleggen aan provinciaal en gemeentelijk bestuur, inclusief besteding van beschikbare middelen. Actie provincie & gemeente

Kenmerken van een vernieuwende aanpak

Organiseer een oplossingsgerichte aanpak die vraagt om: •

De opgave gezonde leefomgeving en mensen als uitgangspunt nemen

•

Combineren van domein overstijgende doelen en oplossingen (mobiliteit, sociaal, fysiek-ruimtelijk, wonen, groenopgave, milieu en duurzaamheid)

•

Bundeling van budgetten

•

Innovatief omgaan met randvoorwaardelijke aannames die belemmering vormen voor oplossingen (ontwikkelplannen, juridische voorwaarden, technische voorwaarden, etc.)

•

Slagkracht organiseren en werken via een roadmap waarbij steeds concrete merkbare resultaten worden gehaald en waar mogelijk integraal ontwerpend onderzoek doen.

•

Gezamenlijke verantwoordelijkheid provinciaal en gemeentelijk bestuur

•

Samenwerking met omwonenden

•

Verbreding van allianties met belanghebbenden en grootgebruikers van de weg, ontwikkelende partijen etc.

5. Samenwerkingsafspraken Vastleggen van samenwerkingsafspraken tussen Provincie en Katwijk inclusief een globale routekaart en afspraken over de belangrijkste eerste uitvoerende acties. Actie gemeente + Provincie

6. Verrijken roadmap (intern) Gesprekken met diverse ambtelijk adviseurs en experts (intern). Haalbaarheid van oplossingen doorgronden en aanvullende oplossingen inventariseren Actie onderzoeksteam

7. Bijeenkomst/ terugkoppeling betrokken bewoners Presentatie van de uitkomsten van het onderzoek en doorkijkje naar de aanpak en voorgenomen besteding van de beschikbare middelen en maken van samenwerkingsafspraken. Actie Provincie ZH + onderzoeksteam

1ste kwartaal 2022 1. Start fijnstofmetingen Start fijnstofmetingen door bewoners (programma samen fijnstof meten) Fijnstofkastjes “met verbeterde sensor”, indien zij hier een initiatiefgroep voor willen oprichten. 2. Allianties uitbouwen en roadmap verrijken (extern) Voeren van ongeveer 10 gesprekken met experts en potentiële nieuwe partijen voor samenwerking aan oplossingen. Actie onderzoeksteam

Mogelijke uitwerkingen: Citymarketing Leiden (irt Katwijk aan zee) Bedrijventerreinen (Verenigingen van Bedrijven) Motorclubs / ondertekenaars ‘Te luid geluid is uit’ Katwijk Smart Village Maatschappelijke organisaties / gezondheidscentra 3. Uitwerken bewustzijn campagne voor weggebruikers in co-creatie met bewoners Actie onderzoeksteam

4. Uitwerken van oplossingen en diverse meekoppelkansen (zie roadmap) Stil asfalt, groene golf, bebording, snelheidsbeperkingen 5. Opzetten ontwerpend onderzoek Gelet op de complexiteit van omgevingsfactoren op gebiedsniveau die leiden tot verdere verslechtering van de situatie en gelet op het belang om alle effecten van de diverse ontwikkelingen die naast elkaar worden uitgevoerd te overzien, stellen we tevens de volgende stap voor: Start begin 2022 met een samenwerkingsteam (experts, ontwerpers en gebruikers) een ontwerpend onderzoek waarbij de lopende gebiedsontwikkelingen en uitdagingen voor de plek worden gedefinieerd, oplossingsrichtingen worden ontworpen, de effecten hiervan worden bepaald en keuzes worden gemaakt (iteratief proces). Onderdeel van het ontwerpend onderzoek is het maken van een visualisatie hoe de weg eruit zou zien als je deze vandaag zou maken met de normen en kenmerken die nu gelden. (wegligging, intensiteiten, snelheden). Dit referentiebeeld biedt wellicht aanknopingspunten voor het vinden van oplossingen.

Colofon Dit document is het resultaat van de eerste fase van het project ‘De Stille Stad Katwijk’. Dit project wordt gefinancierd door de Provincie Zuid-Holland (afdeling Milieu). Meer weten over het onderzoek en de uitkomsten? Jeroen Tromp Provincie Zuid-Holland jb.tromp@pzh.nl Martine Sluijs Pip & Partners info@pip-partners.nl / 06 2297 7107 Jeroen Kamer dB Vision jeroen.kamer@dbvision.nl / 06 2939 4762 Sander van der Ham Thuismakers Collectief sander@thuismakerscollectief.nl / 06 5468 7445

DeÂStileÂstad