10. Brief van het college van 12 januari 2021 inzake financieel toezicht begroting 2022 (2783159)

Postbus 589 – 2220 AN Katwijk

Contactpersoon:

Gemeenteraad Katwijk Postbus 589 2220 AN Katwijk

Lex Offerman Afdeling:

Financiën Te bereiken op:

071- 406 5642 L.Offerman@Katwijk.nl Ons kenmerk:

Z2783159D2787658 Bijlage(n): Verzenddatum: 12 januari 2022

Uw kenmerk: Onderwerp: Financieel toezicht begroting 2022 Katwijk, 11 januari 2022 Geachte raadsleden, Op 23 december jl. heeft Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland per brief aan de gemeenteraad van Katwijk meegedeeld dat de voor 2022 ingediende begroting is goedgekeurd omdat wordt voldaan aan de criteria voor repressief toezicht. Hiermee kan de begroting worden uitgevoerd zonder instemming vooraf van de toezichthouder. In dit toezichtregime kunnen wij ons vinden. De presentatie, toelichting en onderbouwing van de toezichthouder vragen in onze optiek om een nadere duiding voor u als raad. Met name met de presentatie van het bijgestelde meerjarenbeeld van het structurele saldo en het corrigeren voor de volledige besparing op de jeugdzorg zoals gepresenteerd in de meerjarenbegroting van TWO, wordt in onze ogen onvoldoende recht gedaan aan de feitelijk verwachte situatie. We zijn het dan ook oneens met de analyse van de provincie en lichten dit hieronder nader toe: Structureel resultaat De toezichthouder baseert zich bij de vorming van zijn oordeel op het begrotingsresultaat zonder incidentele baten en lasten en gaat uit van reële en concreet onderbouwde ramingen. Op basis van deze toetsingscriteria wordt geconcludeerd dat ‘alleen het eerste jaar structureel en reëel sluitend is’.

Bij het trekken van deze conclusie merkt de provincie terloops op dat er een structureel behoedzaamheidsbudget in de begroting is opgenomen die de door de provincie gepresenteerde tekorten kan opvangen. Hiermee wordt gedoeld op de stelpost Investeringen en Opgaven die we bewust hebben opgenomen met als doel om, samen met het positieve begrotingssaldo, voorbereid te zijn op zowel verwachte maar nog niet te kwantificeren lasten alsook onverwachte tegenvallers. Beide posten samen vormen de beschikbare, nog niet aangewende ruimte in de begroting. Het doet dan ook geen recht aan de verwachte financiële situatie om de ruimte in de stelpost niet bij beoordeling van

gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

*2787658*

2/5

Ons kenmerk: Z2783159D2787658

begrotingssaldi te betrekken. Doet men dit wel dan zien we een meerjarenperspectief zonder begrotingstekorten: Ontwikkeling financiële begrotingsruimte Begrotingssaldo na besluitvorming raad Stelpost Investeringen en opgaven Elimineren saldo incidentele lasten en baten Structurele financiële ruimte na besluitvorming raad Correctie door provincie TWO B'22 Structurele financiële ruimte na correctie TWO

2022

2023

2024

2025

160 1.484 1.530

333 1.000 259

226 1.000 209

695 4.000 187

3.174

1.592

1.435

4.882

-172 3.002

-648 944

-1.104 331

-1.585 3.297

Jeugdzorg De begrotingen voor 2022 van de in Holland Rijnland deelnemende gemeenten die de in de bijgestelde TWO-begroting ’21 opgenomen besparingen geheel of gedeeltelijk in hun ramingen hebben opgenomen, worden hiervoor bij de bepaling van het structurele en concreet onderbouwde begrotingsresultaat door de toezichthouder gecorrigeerd. Deze correctie wordt niet ingegeven omdat de toezichthouder het niet eens zou zijn met de in TWO-verband voorgenomen/ingezette maatregelen om het jeugdhulpstelsel te hervormen en daarmee ook de kosten te beheersen. Het gaat er om dat de hieruit te verwachten besparingen in de ogen van de provincie vooralsnog onvoldoende onderbouwd zijn. Het antwoord op de vraag ‘Welke concrete maatregelen gaan op welke wijze de verwachte besparingen realiseren?’ is in hun ogen nog niet voldoende uitgewerkt. Wij zijn van mening dat het met het oog op de regionaal en lokaal genomen maatregelen en de landelijke context van de Jeugdzorg, onze inspanningen onvoldoende recht doet om de bezuiniging op de specialistische Jeugdhulp geheel als onrealistisch te kwalificeren en de besparing volledig te corrigeren. Bovendien zijn wij enigszins bevreemd over de houding van de provincie, die de gemeenten enerzijds steunt in het verzoek om extra middelen en aangeeft daar actief over te willen meedenken maar anderzijds in het toezicht een weinig meebewegende houding laat zien.

De ingeboekte besparing op de door TWO ingekochte specialistische Jeugdhulp van uiteindelijk ca. € 1,6 miljoen moet volgen uit een uitgebreid pakket van maatregelen dat in de afgelopen periode is vastgesteld door de TWO en de deelnemende gemeenten. Het gaat hierbij, naast korte-termijn maatregelen als cliëntenstops en budgetplafonds, met name om structurele maatregelen als: • Een aangepaste inkoopstrategie TWO (meer nadruk op afschaling, minder aanbieders, meer samenwerking met aanbieders voor innovatie op kostenbesparing). De strategie is in 2020/2021 opgesteld en de inkoop voor 2022 is via deze vernieuwde manier uitgevoerd; • Verbetering van de bedrijfsvoering van de TWO in combinatie met een aanpassing van de governance waardoor beter kan worden gestuurd op kosten en kan worden gemonitord of doelstellingen rondom normaliseren / afschalen ook zichtbaar worden in de kosten. (Op 28 oktober vastgesteld door uw raad). In aanvulling op deze gezamenlijke regionale maatregelen is in Katwijk daarnaast lokaal sprake van diverse maatregelen op verschillende niveaus: Binnen de gemeentelijke organisatie • De inzet van een data-analist (sinds begin 2020) en het opzetten van een dashboard specifiek voor het jeugddomein (december 2020). Dit draagt bij aan een datagerichte aanpak.

Voorbeeld: het kunnen creëren van specifieke algemene of collectieve voorzieningen omdat we meer inzicht hebben in hoeveel vraag er is naar welke hulp.

3/5

Ons kenmerk: Z2783159D2787658

• De inwerkingtreding van een nieuwe verordening Jeugd en nieuwe Nadere Regels (begin 2022) waarin kaders worden gesteld aan de door de gemeente te leveren Jeugdhulp, onder andere richting ouderlijke verantwoordelijkheid, aan de Jeugdwet aanpalende wetten (Wlz, ZvW en WPO) en maximale behandelduur van ambulante trajecten. • De inzet van een business controller sociaal domein (2020), waardoor de financiële sturing op het jeugddomein verbetert. Versterking van de Toegang • De oprichting van het integrale wijkteam (start begin 2020), waaronder de volgende maatregelen te noemen zijn: o Het wijkteam is d.m.v. een manager onder directe aansturing van de gemeente gebracht, in tegenstelling tot een zelfsturend jeugdteam zoals voor 2020. o Het wijkteam werkt sindsdien integraal waardoor we efficiënter omgaan met de beschikbare middelen. o De functie van jeugdconsulent is in het leven geroepen. In tegenstelling tot de jeugdhulpverleners hebben de consulenten de rol om – in geval van doorverwijzing– te monitoren of er effectief en efficiënt aan de hulpverleningsdoelen wordt gewerkt en of er eventueel al weer afgeschaald kan worden. o Het aanstellen van gedragswetenschappers die hulpverleners kunnen coachen waardoor hulpverlening efficiënter wordt en die bovendien caseloadgesprekken voeren om te bezien of casussen al afgeschaald kunnen worden.

Preventie • Binnen de gemeentelijke organisatie is een coördinator jeugdpreventie aangenomen (start september 2021). Deze persoon verbindt de al bestaande algemene en preventieve voorzieningen aan elkaar en aan het wijkteam zodat er a) eerder afgeschaald kan worden en b) een sterkere structuur in de samenleving ontstaat waardoor lichte hulpvragen in de eigen omgeving opgelost kunnen worden. • De totstandkoming van de Maatschappelijke Agenda en de daarbij behorende nieuwe subsidiesystematiek, waarbij o.a. aanvragers nu ook zelf een rol hebben in het aantoonbaar maken van samenwerking met andere partijen in het voorveld en het sluitend maken van het aanbod. Relatie tot het onderwijs • In januari 2021 is de Katwijkse Onderwijsagenda gepresenteerd. Deze is opgesteld in samenspraak met het onderwijsveld en bevat onder andere maatregelen om een passende onderwijsplek voor ieder kind te realiseren en de verbinding tussen jeugdhulp en onderwijs te versterken. Een van de voorbeelden is de inzet van jeugdhulpverlening op school. Sinds begin 2021 loopt dit al op het Limes Praktijkonderwijs en de eerste ervaringen zijn erg positief. Zo is het aantal jeugdigen met specialistische jeugdhulp uit deze groep sterk afgenomen. Vanaf begin 2022 zullen we deze aanpak uitrollen over alle scholen in Katwijk.

Relatie met de huisartsen / medische verwijsroute • De inzet van 1,4 fte POH-J bij de huisartsen. In vergelijking met de regio is dit een substantiële hoeveelheid uren. De POH-J biedt extra tijd en aandacht voor een betere triage van psychische problematiek. Daardoor is het mogelijk om maatwerk te leveren en kinderen direct bij de juiste hulpverlener terecht te laten komen. Hiermee voorkomen we dat onnodige kostbare specialistische hulp ingezet wordt en besparen we kosten. • De implementatie van het programma Zorgdomein bij het wijkteam, zodat de huisartsen sneller en makkelijker kunnen doorverwijzen naar het wijkteam, in plaats van direct door te verwijzen naar specialistische hulp.

4/5

Ons kenmerk: Z2783159D2787658

De maatregelen moeten ook bezien worden in hun landelijke context. Naar aanleiding van de arbitrage tussen gemeenten en Rijk heeft de commissie van wijzen een maatregelenpakket vastgesteld op basis waarvan gemeenten in staat zouden moeten zijn om de uitgaven in de jeugdhulp op termijn terug te dringen. Onderdeel van het maatregelenpakket was ook een (tijdelijke en aflopende) extra bijdrage van het Rijk in de jeugdzorgkosten. De beslissing of dit een structurele extra bijdrage moest worden, werd op dat moment overgelaten aan een volgend kabinet. Ook zijn er maatregelen gepresenteerd die gemeenten kunnen nemen om de jeugdzorgkosten terug te dringen. Met onder andere bovenstaande ingrepen geeft de gemeente Katwijk invulling aan deze maatregelen. Dat verwacht werd dat die al snel resultaat op zouden leveren, blijkt wel uit het feit dat de extra bijdrage van het Rijk vrijwel direct weer in stappen wordt afgebouwd. Zo heeft de gemeente Katwijk in de Programmabegroting 2022 € 4,6 miljoen t.o.v. 2021 aan extra middelen voor Jeugdhulp verwerkt. Deze extra middelen lopen meerjarig terug naar € 3,1 miljoen vanaf 2025. Dit betekent dat de Rijksoverheid het op basis van de maatregelen uit het rapport van de commissie van wijzen plausibel acht dat gemeente Katwijk een kostenreductie van € 1,5 miljoen structureel zou moeten kunnen realiseren.

De arbitragecommissie heeft vastgesteld dat – indien toepassing van bijsturingsmaatregelen niet leidt tot deze kostenreductie – extra compensatie zou moeten plaatsvinden. Maar deels moeten de afgesproken maatregelen nog verder uitgewerkt worden in de hervormingsagenda Jeugd. Deze moet volgens planning eind februari 2022 zijn afgerond. Of dat gaat lukken is echter de vraag, nu het nieuwe kabinet in het regeerakkoord een extra bezuiniging op de jeugdzorg heeft opgenomen van € 100 mln. in 2024 en € 500 mln. in 2025 in de veronderstelling dat dit gedekt wordt door eigen bijdragen van ouders en normering van de zorgkosten. Het risico komt daarmee bij de gemeenten te liggen en het is niet denkbeeldig dat kwetsbare kinderen en gezinnen de dupe worden. Met minder dan feitelijke compensatie voor de Jeugdzorg kan geen genoegen worden genomen. Om dit te onderstrepen zal VNG komende donderdag vermoedelijk besluiten de onderhandelingen over de hervormingsagenda als gevolg daarvan stil te leggen. Op basis van het bovenstaande is het een plausibele verwachting dat de in de begroting opgenomen besparing daadwerkelijk gerealiseerd gaat worden.

Het nu volledig als niet-onderbouwd corrigeren van de bezuiniging op de Jeugdhulp in het structureel saldo, doet geen recht aan de maatregelen die de TWO en gemeente hebben genomen en is onlogisch vanuit de landelijke context waarbinnen de Jeugdhulp staat. Procedureel achten we het wenselijker om straks bij de kaders voor de begroting 2023 – mede op basis van de Hervormingsagenda Jeugd en keuzes in het nieuwe kabinetsakkoord – met de toezichthouder het gesprek te voeren over de ramingen Jeugd en hierop indien gewenst nadere onderbouwing te leveren. In de aanloop daarnaar zullen we uiteraard in overleg met de TWOgemeenten en de toezichthouder werken aan een in ogen van de laatste tevredenstellende onderbouwing van de nu gecorrigeerde besparingen. Afsluitend In de door de provincie gevraagde, nog op te stellen schriftelijke reactie op de toezichtbrief zullen beide onderwerpen uiteraard aan de orde worden gesteld. Zowel de verdere onderbouwing van de TWO-besparing als de inhoudelijke bestuurlijke reactie op de correctie van de TWO-besparing zullen worden afgestemd met andere TWO-gemeenten.

5/5

Ons kenmerk: Z2783159D2787658

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Katwijk, de secretaris, de burgemeester,

mr. drs. R.T. Jie Sam Foek

ir. C.L. Visser