10. Bijlage 2. Uitwerking strategische keuzes dialoogmodel structurele effecten (13465)

Bijlage 2. Uitwerking strategische keuzes dialoogmodel structurele effecten Van een viertal keuzes zijn reeds de verwachte effecten in kaart gebracht i.r.t. het structurele effectenmodel van de VNG. Op 29 april jl. informeerden wij uw raad over de mogelijke effecten van deze keuzes. Aanvullend op de informatie in het transitiedocument, nemen wij uw raad in deze bijlage mee in de verwachte effecten van: 1. het schrappen en aanpassen van de regels uit de bruidsschat, 2. het opnemen van regels uit verordeningen in het omgevingsplan en dereguleren, 3. het gebruik van algemene regels en 4. het globaal opstellen van het omgevingsplan. De indicaties van de effecten van de overige keuzes worden toegelicht in het transitiedocument. Het schrappen en aanpassen van de regels uit de bruidsschat De gemeente krijgt per ingangsdatum van de Omgevingswet de bruidsschat overgedragen gekregen. Dit zijn 600 (voormalige rijks-) regels ten aanzien van het omgevingsdomein. De gemeente kan, binnen bepaalde grenzen, zelf keuzes maken ten aanzien van deze regels. Zij kan ze onverkort in de nieuwe omgevingsplannen opnemen, zij kan regels aanpassen aan de lokale situatie en zij kan regels schrappen.

Zolang daarover op decentraal niveau geen besluit is genomen, gelden op grond van de Invoeringswet en het Invoeringsbesluit de (voormalige) rijksregels als waarborg voor de belangen die behartigd werden met die Rijksregels. Effecten voor de capaciteit van de organisatie Wanneer er regels uit de bruidsschat worden geschrapt en regels worden aangepast naar de lokale smaak, wordt verwacht dat de capaciteit bij vergunningverlening af zal nemen. Dit vindt zijn oorsprong in een afname van beheerskosten voor het omgevingsplan, een toename aan lokaal maatwerk, een afname van het aantal vergunningaanvragen en daarmee ook minder afwijkverzoeken, herzieningen en vragen van initiatiefnemers. Hiernaast zal door de afname van vergunningaanvragen ook de capaciteit bij handhaving omlaag kunnen. Financiële effecten Wanneer de regels uit de bruidsschat worden geschrapt en aangepast, wordt verwacht dat de opbrengsten omlaag zullen gaan. Dit vindt zijn oorsprong in een toename van claims voor nadeelcompensatie. Hiernaast zullen de out-of-pocket kosten toenemen, doordat er verschillen kunnen zijn met buurgemeenten en de omgevingsdienst meer maatwerk zal moeten leveren. Effecten op de kwaliteit van dienstverlening en leefomgeving Wanneer de regels uit de bruidsschat worden geschrapt en aangepast, wordt verwacht dat de proceskwaliteit toeneemt. Dit komt door een toename van lokaal maatwerk.

Door de toename van lokaal maatwerk, zullen ook de capaciteit en kosten bij de initiatiefnemer afnemen en gaat de kwaliteit van de leefomgeving vooruit, evenals de tevredenheid van initiatiefnemers en betrokkenen. Het opnemen van regels uit verordeningen in het omgevingsplan en dereguleren Elk van de mogelijk te regelen activiteiten kan opgenomen worden in het omgevingsplan, in een aparte verordening of er kan voor gekozen worden om de activiteit helemaal niet te regelen. De keuze voor één van deze drie vormen heeft naast incidentele effecten (bijvoorbeeld de nodige capaciteit om het omgevingsplan op te stellen) ook structurele effecten. Een aantal activiteiten (10%) dient via verordeningen geregeld te worden, een aantal thema’s (50%) dient via het omgevingsplan geregeld te worden. De VNG schat het maximale aantal activiteiten dat gedereguleerd kan worden op 40%. Effecten voor de capaciteit van de organisatie en leefomgeving

Bij het opnemen van alle mogelijke thema’s (50%) in het omgevingsplan en het zoveel als mogelijk dereguleren (40%) wordt verwacht dat de capaciteit bij IT toe zal nemen. Regels die in het omgevingsplan staan, dienen namelijk gedigitaliseerd en beheerd te worden. Hiernaast wordt verwacht dat de capaciteit voor vergunningverlening en handhaving zal afnemen, omdat er minder regels zijn. Financiële effecten Als alle regels (lees 50%) worden opgenomen in het omgevingsplan, daalt de diversiteit in bronnen die een initiatiefnemer hoeft te raadplegen. Dit zorgt ervoor dat de out-of-pocket kosten omlaag gaan. De capaciteit en de kosten voor de initiatiefnemer zullen naar verwachting afnemen, doordat er minder vergunningen hoeven worden aangevraagd en alle informatie digitaal en op één plek te vinden is. We kunnen de inkomsten uit leges afnemen. Effecten op de kwaliteit van dienstverlening en leefomgeving De mindere diversiteit in bronnen leidt hiernaast tot een toename van de proceskwaliteit. De proceskwaliteit neemt naar verwachting verder toe doordat de moeilijkheidsgraad van de plantoetsing daalt. Verwacht wordt dat de kwaliteit van de leefomgeving hierdoor ook toe zal nemen, evenals de tevredenheid van initiatiefnemers en betrokkenen.

Het gebruik van algemene regels Waar de activiteiten in het omgevingsplan worden geregeld, heeft de gemeente de keuze om dit met algemene regels te doen of met beoordelingsregels. Omdat er bij een beoordelingsregel altijd een oordeel gevormd moet worden, leidt een beoordelingsregel altijd tot een vergunningplicht. De keuze voor algemene regels versus beoordelingsregels heeft veel invloed op de structurele effecten. Daarbij is de invloed niet lineair: het gebruik van een paar algemene regels zal het aantal vergunningplichten niet zo sterk beïnvloeden, het 'schrappen' van de laatste paar beoordelingsregels zou juist heel veel effect kunnen hebben. Effecten voor de capaciteit van de organisatie Bij het hanteren van algemene regels wordt verwacht dat de capaciteit bij IT omhoog zal moeten. Dit komt doordat er andere informatiebronnen moeten worden ontwikkeld, om in informatie voor bijvoorbeeld de BAG (basisregistratie adressen en gebouwen) te voorzien. Doordat de moeilijkheidsgraad van het beheer zal dalen, wordt verwacht dat de planologische capaciteit af zal kunnen nemen. Ook voor de capaciteit bij vergunningverlening geldt dat verwacht wordt dat deze af zal kunnen nemen. Dit vindt zijn oorsprong in een mindering in de moeilijkheidsgraad van de vergunningverlening, minder bezwaar en beroep en het feit dat de kosten vooraf bekend zijn.

Financiële effecten Wanneer er algemene regels zullen worden gehanteerd zullen de opbrengsten naar verwachting afnemen, doordat er minder leges kunnen worden geheven. Effecten op de kwaliteit van dienstverlening en leefomgeving Verwacht wordt verder dat de proceskwaliteit toe zal nemen, doordat er meer transparantie is en er sneller gehandeld kan worden. De capaciteit en de kosten voor de initiatiefnemer zullen naar verwachting afnemen, doordat de initiatiefnemer minder leges hoeft te betalen, er meer transparantie (en dus rechtszekerheid en snelheid) is en er minder bezwaar en beroep zal plaatsvinden. Door uitdrukkelijk te kiezen waar algemene regels initiatieven kunnen prikkelen, kan dit de kwaliteit van de leefomgeving ten goede komen. Dit zal bij de uitwerking wel een punt van overweging moeten zijn. Aanvullend biedt het gebruik van algemene regels meer ruimte voor participatie op planniveau, wat ook positief bij kan dragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. Op basis van bovenstaande wordt verwacht dat ook de tevredenheid van de initiatiefnemers en betrokkenen zal toenemen. Het globaal opstellen van het omgevingsplan

De activiteiten die in het omgevingsplan worden opgenomen kunnen 'globaal' of 'gedetailleerd' worden beschreven. Dit heeft operationele gevolgen, niet alleen voor de capaciteitsbehoefte bij het (eenmalig) ontwikkelen van het omgevingsplan, maar ook in structurele effecten. Effecten voor de capaciteit van de organisatie Wanneer het omgevingsplan globaal wordt opgesteld, wordt verwacht dat de planologische capaciteit op termijn af zal kunnen nemen. Dit vindt zijn oorsprong in een mindering in de moeilijkheidsgraad van het beheer en daarmee ook de beheers- en actualiseringskosten. Verwacht wordt dat de capaciteit voor vergunningverlening en handhaving zal moeten toenemen. Dit komt doordat er bij het gebruik van globale regels een grote veranderopgave in houding en werkwijze ligt. Immers wordt er nu gewerkt met gedetailleerde regels. Hiernaast kan onduidelijkheid in het globale omgevingsplan leiden tot een toename van bezwaar en beroep. Financiële effecten Verwacht wordt dat de opbrengsten toe zullen nemen doordat bij een globaal omgevingsplan de onderzoekslasten in de initiatieffase komen te liggen. Dit betekent dat deze lasten bij de initiatiefnemer belegd kunnen worden. Doordat er globaal onderzoek op planniveau kan plaatsvinden, wordt verwacht dat de gemeentelijke out-of-pocket kosten af zullen nemen.

Effecten op de kwaliteit van dienstverlening en leefomgeving De proceskwaliteit zou kunnen toenemen door de ruimte voor co-creatie, maar ook kunnen afnemen wanneer er gebrek aan duidelijkheid is. Doordat er ruimte voor co-creatie is, zal de initiatiefnemer meer capaciteit moeten investeren. Hiernaast zijn er meer lasten die bij de initiatiefnemer kunnen worden verhaald, waardoor ook diens kosten toenemen. De kwaliteit van de leefomgeving gaat mede door de ruimte voor co-creatie vooruit. De tevredenheid van de initiatiefnemers en betrokkenen zou hierdoor kunnen toenemen. Bij de uitwerking van deze keuze is wel aandacht nodig voor de mate waarin kosten worden verlegd naar initiatiefnemers.