10. Bijlage 1. Raadsinformatiebrief (2732374)

Postbus 589 – 2220 AN Katwijk

Contactpersoon:

Roalda van Tilburg Afdeling:

Beleid Sociale Leefomgeving Te bereiken op:

071- 406 5000 r.vantilburg@katwijk.nl Ons kenmerk:

Z2732374D2732382 Bijlage(n): Verzenddatum:

Uw kenmerk: Onderwerp: Raadsinformatiebrief Nieuwe Wet Inburgering

Katwijk, 23 november 2021 Geachte leden van de raad, In 2019 zijn we gestart met de voorbereidingen voor de Wet Inburgering. Op 1 januari 2022 gaat de nieuwe Wet Inburgering daadwerkelijk van start. Het doel is dat nieuwkomers sneller meedoen in de samenleving, de taal sneller en beter leren en ook betaald werk krijgen (en dus uitstromen uit de bijstand). Om dit te bereiken krijgt de gemeente meer regie over het totale inburgeringsstelsel en enkele nieuwe taken (de regie-rol en de inkoop van het taalaanbod). In deze brief geven we een toelichting op de wijze waarop we invulling geven aan de Wet Inburgering in Katwijk. Al enkele jaren spreken Rijk en gemeenten over de nieuwe Wet Inburgering. Helaas is de invoering van de nieuwe Wet Inburgering enkele malen uitgesteld. Op sommige onderdelen is daarnaast nog steeds geen (financiële) duidelijkheid over de invoering van de wet. Aangezien de uitvoering van de Wet Inburgering wel start op 1 januari, is het van belang dat de besluitvorming plaatsvindt. In 2019 is de Startnotie Veranderopgave Inburgering vastgesteld. De voorbereiding van de Wet Inburgering heeft plaatsgevonden op basis van de uitgangspunten in deze Startnotitie. In Katwijk zetten we, samen met alle ketenpartners, stevig in op de inburgering. We vinden het van belang dat statushouders hun weg vinden in Katwijk.

Daarbij zijn taal en werk van groot belang en het vinden van de aansluiting op de lokale samenleving. De gemeente Katwijk heeft in haar Maatschappelijke Agenda (MAG) opgenomen dat zij zich inzet om alle inwoners te laten meedoen in de samenleving. Meedoen kan in vele vormen zoals bijvoorbeeld het vinden van betaald werk, naar school gaan maar ook het opbouwen van een sociaal netwerk. Dit voorstel gaat in op de manier waarop wij in de gemeente Katwijk de statushouders ondersteuning bieden in het kunnen meedoen in de samenleving.

gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

*2732382*

Ons kenmerk:

2/5

Z2732374D2732382

De doelgroep Elk jaar stromen er nieuwe statushouders uit naar de gemeente Katwijk. Het Rijk maakt elk half jaar het aantal nieuw te huisvesten statushouders bekend. Voor 2022 is de huisvestingstaakstelling rond de 76 statushouders. De verwachting is dat hiervan rond de 50 statushouders volwassen zijn (de overige nieuwkomers zijn kinderen). Voor alle volwassen statushouders geldt de nieuwe Wet Inburgering. De kinderen gaan naar school. Het is afhankelijk van hoe lang kinderen al op een Nederlandse school (in/op het AZC) hebben gezeten of dit een aparte taalklas is in Noordwijkerhout of een school in Katwijk. De nieuwe Wet Inburgering geldt ook voor gezinsmigranten (een migrant die samenwoont of getrouwd is met een Katwijkse inwoner). In het verleden waren dit rond de 30 personen per jaar. Vanwege de corona-effecten is de verwachting vanuit het Rijk dat dit aantal lager ligt. Voor 2022 houden we rekening met 15 gezinsmigranten.

Rol Gemeente De gemeente Katwijk krijgt de regie-rol op het gebied van de Inburgering. Dit betekent dat de gemeente voor elke statushouder en gezinsmigrant een Persoonlijk Inburgeringsplan (PIP) opstelt. In dit PIP moeten afspraken worden gemaakt met de inburgeraar over: 1. De taalroute. Op welke wijze en niveau de statushouder de Nederlandse taal leert. 2. De re-integratie. Op welke wijze de statushouders naar betaald werk begeleid worden. 3. Maatschappelijke begeleiding. De ondersteuning van statushouders om zelfstandig te wonen in de gemeente Katwijk

Re-integratie (Provalu)

Servicepunt gemeente Katwijk PIP

Maatschappelijke Begeleiding (Welzijnskwartier)

Inburgering (taalroutes)

In het PIP wordt rekening gehouden met de persoonlijke situatie van de nieuwkomers (kinderen, leeftijd, opleidingsniveau, trauma) en de mogelijkheden van een nieuwkomer (bijvoorbeeld leerbaarheid en ambitie). Voor elke nieuwkomer kunnen de afspraken dus op een andere manier worden ingevuld. De uitdaging is de ‘puzzelstukken’ van de drie onderdelen op een optimale wijze in elkaar te schuiven zodat de nieuwkomer zo snel mogelijk en naar vermogen meedoet in de samenleving. Financiering Wet Inburgering Door de invoering van de Wet Inburgering wordt de gehele financiering van de inburgering gewijzigd. Vanaf 1 januari 2022 ontvangen we een integratie-uitkering (voor de uitvoeringkosten) en een SPUK (voor de kosten die we als gemeente moeten maken voor de inkoop van diensten). Voor het onderdeel maatschappelijke begeleiding zijn we, via de MAG, al een meerjarige opdracht aangegaan. Tevens is de aanbesteding van de leerroutes al (bijna) afgerond. Binnen de begroting is er daarom weinig financiële speelruimte voor aanvullende lokale wensen.

3/5

Ons kenmerk: Z2732374D2732382

De (financiering van de) re-integratie van statushouders valt buiten de Wet Inburgering, dit valt onder de reguliere re-integratie. Provalu voert deze uit in Katwijk. Op 12 november 2021 is bekend geworden dat de Centrumgemeente nog aanvullende financiering krijgt voor de Onderwijsroute (zie voor een verdere toelichting onder ‘taalroutes’).

Wijkteam / Servicepunt Bij de uitvoering van het PIP sluiten we aan bij het dienstverleningsconcept van de gemeente Katwijk. Dit betekent dat het Servicepunt van de gemeente Katwijk uitvoering gaat geven aan het PIP. Een consulent zal met elke statushouder en gezinsmigrant een brede intake voeren en afspraken maken over het inburgeringstraject in Katwijk. Onderdeel van het PIP is ook een (landelijke) leerbaarheidstoets, hierbij wordt een advies gegeven over het taalniveau van elke nieuwkomer. De uitvoering van de PIP wordt gemonitord en in voortgangsgesprekken besproken met de nieuwkomer en zo mogelijk bijgesteld. Met alle ketenpartners (drie) zijn daarom afgesproken gemaakt over de betrokkenheid bij het PIP en de terugkoppeling van de uitvoering van de onderdelen. In de begrotingswijziging is dan ook een groot deel gereserveerd voor de uitvoeringskosten van het Servicepunt (salariskosten, ICT, opleiding). De consulent staat ook in nauw contact met de overige collega’s van het Wijkteam/Servicepunt. Mocht de inburgeraar tegen zaken aanlopen die de inburgering belemmeren, kan direct een professional uit een andere discipline ingeschakeld worden. Financieel ontzorgen Eén van de nieuwe onderdelen van Wet Inburgering is het financieel ontzorgen.

Bijstandsgerechtigde statushouders worden door de gemeente verplicht zes maanden financieel ontzorgd op het gebied van betalingen van huur, gas, water, elektra en de zorgverzekering. Dit betekent dat het Servicepunt de betalingen in orde maakt van deze onderdelen en de statushouder alleen het overige deel van de uitkering gestort krijgt voor de leefkosten. In de periode van zes maanden krijgen de statushouders een workshopaanbod om de financiële zelfredzaamheid te stimuleren (zie maatschappelijke begeleiding). In Katwijk worden statushouders al enkele jaren begeleid door Welzijnskwartier. De financiën van een gezin worden hierin meegenomen. Enkele jaren terug heeft de gemeente met WZK en Grip op de Knip een workshop ontwikkeld, waarmee alle statushouders handvatten krijgen om hun financiële zelfredzaamheid te vergroten. De workshops voor financiële zelfredzaamheid zullen we verder doorontwikkelen en uitbreiden. Indien de individuele situatie daarom vraagt, kunnen deze zes maanden ontzorgen verlengd worden. Dit zal in de voortgangsgesprekken van het PIP besproken worden. Het financieel ontzorgen geldt niet voor gezinsmigranten. Inburgering (taalroutes) In de nieuwe Wet Inburgering zijn drie taalroutes. Op basis van de leerbaarheid van een statushouders wordt één van de drie taalroutes aangeboden aan de nieuwkomer: 1. B1 –route.

Het basisniveau voor de statushouders is de B1-route. Dit is het taalniveau dat nodig is om een goede startpositie te krijgen op de arbeidsmarkt en wordt de nieuwe norm. Dit kan via een zelfstandig intensief traject of een contextgerichte lesmethode over een langere periode. Als B1 niet haalbaar blijkt te zijn, kan worden teruggevallen op het lagere A2-niveau (de huidige norm). 2. Onderwijs-route. Dit is een schakelvoorziening gericht op vervolgonderwijs (MBO/HBO/WO) voor jongeren (tot 30 jaar) waarin taal wordt aangeboden naast andere studievaardigheden. De bedoeling is dat na de schakelvoorziening de jonge statushouders doorstroomt naar het MBO, HBO of WO. 3. Z-route (zelfstandig met taal). Dit is voor mensen met een beperkt leervermogen of analfabeten. Het is gericht op zelfredzaamheid in de samenleving waarbij de focus ligt op het verkrijgen van de minimaal benodigde woordenschat.

4/5

Ons kenmerk: Z2732374D2732382

In 2020 zijn we gestart met een regionale aanbesteding voor deze taalroutes. Door samen te werken met andere gemeenten hebben we voldoende volume om gedurende het jaar nieuwe taalgroepen te starten in elke route. Voor de B1- en Z-route zijn inmiddels aanbieders gevonden en hebben we werkafspraken gemaakt. Voor de Onderwijs-route is nog geen contract afgesloten. De aanbesteding voor deze route is niet geslaagd. Zoals bijna alle gemeenten in Nederland lopen we er tegenaan dat de wettelijke eisen voor deze route erg hoog zijn in vergelijking met het budget. Op 12 november 2021 is daarom bekend geworden dat €7.200 per Onderwijsroute worden toegevoegd aan het beschikbare budget. De centrumgemeente, Leiden in ons geval, ontvangt deze extra middelen om zo regionale samenwerking te bevorderen. Katwijk werkt voor de taalroutes al samen. Met dit extra budget verwachten we goed invulling te kunnen geven aan de onderwijsroute en tijdig een contract hiervoor af te sluiten. Voor gezinsmigranten geldt dat we als gemeente alleen een advies geven voor het te volgen taaltraject. De gezinsmigrant is zelf verantwoordelijk voor het financieren en het volgen van de taalroute. Als gemeente bespreken we de voortgang van de leerroutes wel met de gezinsmigranten. Maatschappelijke begeleiding Het doel van de maatschappelijke begeleiding is dat statushouders zelfstandig wonen in de gemeente Katwijk.

Door hen te ondersteunen tijdens en direct na hun verhuizing uit het AZC naar Katwijk, helpen we hen op weg. De trajectbegeleiders ondersteunen statushouders bij regelwerk op het gebied van wonen, zorg, werk, inkomen, verzekeringen, onderwijs en overige basisvoorzieningen. Daarnaast richten zij zich op kennismaking met de lokale samenleving. In Katwijk maakt de maatschappelijke begeleiding onderdeel uit van de Maatschappelijke Agenda (MAG). Dit is een meerjarige opdracht die loopt tot en met 2023 en wordt uitgevoerd door het Welzijnskwartier (WZK). De begeleiding van WZK is zowel individueel als groepsgericht en reikt van de eerste praktische zaken rondom de vestiging tot aan sociale, educatieve en economische zelfredzaamheid. Zij helpen statushouders bij praktische zaken tijdens de eerste opvang en begeleiden hen daarna om zo snel en goed mogelijk zelfstandig te wonen, te participeren en te integreren in Katwijk. Zij ondersteunen hen in het opbouwen van een sociaal netwerk en begeleiden hen naar opleiding, vrijwilligerswerk, werkervaringsplekken, stage of betaald werk. Hiermee leveren zij een bijdrage aan de Katwijkse samenleving en werkt WZK aan hun vitaliteit. In de werkwijze van WZK staat de bevordering van arbeidsparticipatie door statushouders centraal. Ze werken met professionals, getrainde vrijwilligers en ervaringsdeskundigen uit de doelgroep.

Door de wijkgerichte aanpak en met de integrale wijkteams verbinden ze statushouders, buurtbewoners en lokale partijen en investeren we in een leefbare en sociale wijk. De MAG-opdracht voor de maatschappelijke begeleiding bestaat uit drie onderdelen: 1. Eerste opvang. Statushouders ontvangen de eerste twee maanden begeleiding bij de praktische zaken rondom het wonen in Katwijk. Hierbij kan je denken aan de basiszaken rondom huisarts, tandarts, scholen voor de kinderen, verzekeringen, financiën, maar ook lokale voorzieningen. 2. Spreekuren. Met behulp van vrijwilligers verschillende spreekuren (algemene en juridische) realiseren voor statushouders. Door deze spreekuren zullen statushouders steeds beter in staat zijn om zelf hun hulpvragen bekend te maken bij de reguliere kanalen. 3. Trajectbegeleiding. Statushouders krijgen ondersteuning in de eerste opvang en trajectbegeleiding. In de trajectbegeleiding is aandacht voor de verschillende leefgebieden, zoals taal, werk, sociaal netwerk, opleiding en werk. De begeleiding sluit aan bij het PIP. Integreert iemand snel en soepel, dan zal het plan en traject er anders uitzien dan voor iemand bij wie het langzamer gaat. Per statushouder duurt het traject ongeveer drie jaar. Naast de maatschappelijke begeleiding, maakt ook het Participatieverklaringstraject en de Module Arbeidsmarkt & Participatie (MAP) onderdeel uit van deze opdracht.

In het Participatieverklaringstraject tonen nieuwkomers hun betrokkenheid bij de Nederlandse samenleving. Het traject bestaat uit tenminste één excursie of activiteit. In de onderdelen van het traject wordt (ten minste) aandacht besteed aan: basis gezondheidsvoorlichting, gezinsplanning en – begeleiding, wonen in Katwijk en financiële vaardigheden (financiële zelfredzaamheid). De MAP gaat over het oriënteren en participeren op de Nederlandse arbeidsmarkt.

Ons kenmerk:

5/5

Z2732374D2732382

Om de financiële zelfredzaamheid van statushouders te vergroten is een aantal jaar terug al een workshop vormgegeven met Grip op de Knip. De invulling van deze workshop passen we aan aan de financiële zelfredzaamheid van de Wet Inburgering. Aan het Welzijnskwartier is tevens de opdracht gegeven om de leerbaarheidstoets uit te voeren. Alle inburgeraars moeten vanaf 2022 een (landelijke) leerbaarheidstoets afleggen. Op deze manier krijgen we als gemeente inzicht in het niveau van de Nederlandse taal dat een inburgeraar kan bereiken. Als gemeente moeten wij er voor zorgen dat de toets wordt gedaan en gefaciliteerd tijdens de periode van de intake. Het is van belang dat er begeleiding aanwezig is bij het doen van de toets in verschillende talen omdat de inburgeraars nog niet gestart zijn met Nederlandse les. Bij het Welzijnskwartier is professionele en vrijwillige begeleiding in verschillende talen beschikbaar. Daarnaast heeft Welzijnskwartier tijdens de eerste periode rondom de huisvesting veelvuldig contact met de inburgeraar, waardoor zij een laagdrempelige partner zijn voor de inburgeraar om daar deze toets af te nemen. Gezinsmigranten nemen alleen deel aan het Participatieverklaringstraject, de MAP en de leerbaarheidstoets. Gezinsmigranten ontvangen geen maatschappelijke begeleiding. Re-integratie De re-integratie voor statushouders wordt uitgevoerd door Provalu.

De Wet Inburgering brengt geen wijzigingen in deze taak. Aangezien we als gemeente wel verantwoordelijk worden voor alle onderdelen op het gebied van de Inburgering, zijn er wel aanvullende afspraken gemaakt met Provalu. Bijvoorbeeld over de wijze waarop Provalu bij het PIP wordt betrokken en waarin in de taallessen al aandacht wordt besteed aan toekomstig werk. De re-integratietaak geldt alleen voor bijstandsgerichtigde statushouders en niet voor gezinsmigranten. Wij hopen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben en zullen u wederom informeren bij belangrijke ontwikkelingen. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Katwijk, de secretaris, de burgemeester,

mr. drs. R.T. Jie Sam Foek

ir. C.L. Visser