Vragenuurtje VVD bijlage a 2023-53 RV D23 289438 Raadsadvies Wijziging Verordening maatschappelijke ondersteuning en vast Raadsadvies

**

Zaaknummer Z23.017518 Documentnummer D23.289438

Raadsadvies Onderwerp

KAP - Beleid en Dienstverlening

Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet en wijziging Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Kapelle Vaststellen Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet en wijzigen Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Kapelle Steller: A. Steketee-Daniëlse Datum: 11 juli 2023

Beeldvormende behandeling Oordeelsvormende behandeling Besluitvormende behandeling

19 december 2023 30 januari 2024

Portefeuillehouder

A. Evertz en M.J.P. Kleppe

Datum collegevergadering

21 november 2023

Aantal bijlagen Documentnummers v/d bijlagen

2 D23.294243 D23.294244

Advies

Samenvatting Het is essentieel dat inwoners met een zorgbehoefte, de zorg krijgen waar ze recht op hebben, op een effectieve en doelmatige wijze. De meeste zorgaanbieders bieden zorg op een verantwoorde wijze en volgens de regels aan hun cliënten aan. Helaas komt zorgfraude ook in Zeeland voor. Het is daarom van belang om onrechtmatigheden in de zorg en zorgfraude zoveel mogelijk te voorkomen dan wel aan te pakken.

Advies Uw raad wordt voorgesteld: 1. het Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet vast te stellen; 2. vast te stellen de volgende wijziging van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Kapelle: “Aan artikel 18 wordt een tweede lid toegevoegd dat komt te luiden: 2. Het college wijst een toezichthouder aan die belast is met het uitoefenen van toezicht op de naleving van de rechtmatige uitvoering van de Wmo 2015, waaronder de bestrijding van misbruik, oneigenlijk gebruik en niet -gebruik in het kader van de Wmo 2015 alsmede het toezicht op de kwaliteit van de voorzieningen die de gemeente op grond van de Wmo aanbiedt volgens de geldende kwaliteitscriteria.”

Inleiding: waar gaat het over? Op 14 februari 2023 heeft ons college kennisgenomen van de Raadsbrief Zorggelden goed besteed en deze ter informatie aan uw raad aangeboden. In deze informerende raadsbrief werden de stappen beschreven die in Zeeland worden gezet worden rondom zorgfraude en onrechtmatigheid. We vinden het essentieel dat inwoners met een zorgbehoefte de zorg krijgen die ze nodig hebben en die passend is bij hun hulpvraag. Tevens hebben alle gemeenten sinds 2015 de wettelijke verplichting om een toezichthouder te hebben benoemd. Momenteel hebben wij een minimale variant (reactief toezicht belegd bij de GGD). Dit organiseren we op een zo effectief en doelmatige manier. De meeste zorgaanbieders leveren de zorg op een verantwoorde wijze conform wet- en regelgeving en kwaliteitseisen. Helaas komt er ook zorgfraude en onrechtmatigheid voor. Onderzoek van de Algemene Rekenkamer wijst uit dat dit landelijk gaat om tussen de 3 en 8% van de zorguitgaven. In Zeeland maken we gezamenlijk werk van de aanpak van zorgfraude en onrechtmatigheid. De werkgroep Zorgfraude Zeeland organiseerde eind 2022 een conferentie voor ambtenaren en bestuurders. Tijdens deze conferentie creëerden we draagvlak en presenteerden we het Zeeuwse model. Het Zeeuwse model is gebaseerd is op de VNG Routekaart en bevat de volgende stappen: 1. aansluiting bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ); 2.

het opstellen van een Zeeuwse visie en beleidsplan voor toezicht en naleving binnen de Wmo en Jeugdwet; 3. het Zeeuws breed inrichten van het toezicht; 4. het inrichten van de noodzakelijke interne processen. De gemeente Kapelle is reeds aangesloten bij het IKZ en is nu toe aan de volgende stap: het voorleggen van het beleidsplan aan uw raad. Door het vaststellen van dit beleidsplan kunnen we gezamenlijk met de andere Zeeuwse gemeenten werk maken van de aanpak van zorgfraude. We willen hiermee een gezamenlijke aanpak van zorgfraude en onrechtmatigheid en passende zorg voor inwoners met een zorgbehoefte bereiken, en kaders stellen voor het organiseren van het toezicht in Zeeland. In het OZO Themaoverleg sociaal domein van 5 oktober 2023 hebben de Zeeuwse bestuurders een voorkeur uitgesproken voor de positionering van de kwartiermaker en toezichthouders bij het CZW bureau per 1 januari 2024. De positionering bij het CZW bureau is tijdelijk van aard ter overbrugging tot de op- of in te richten gemeenschappelijke regeling (GR). De kwartiermaker en toezichthouders zullen in de toekomst worden ondergebracht bij de op- of in te richten GR.

-2-

Relatie met strategisch beleid In het strategisch kompas hebben we als uitgangspunt bepaald dat we samenwerken met de regio om ervoor te zorgen dat voorzieningen op peil blijven. Argumenten: waarom geven we als college dit advies? 1.1 Deze aanpak past binnen de aanbevelingen uit de rapporten van de Algemene Rekenkamer en het Informatie Knooppunt Zorgfraude. In 2022 bracht de Algemene Rekenkamer het rapport ‘Een zorgelijk gebrek aan daadkracht’ uit. Daarnaast heeft het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) het rapport ‘Signalen fraude in de zorg’ gepubliceerd. Beide rapporten geven aan dat de noodzaak voor gemeenten hoog is om aan de slag te gaan met zorgfraude en onrechtmatigheid. Door het vaststellen van dit beleidsplan voldoen wij als gemeente aan een van de stappen uit de rapporten. 1.2 Het beleidsplan is opgesteld conform VNG-routekaart. De VNG stelde een databank samen van naslagwerken die gemeenten kunnen gebruiken om hun aanpak van zorgfraude vorm te geven. Deze is gebruikt als basis van dit beleidsplan. Daarnaast is een adviseur vanuit de VNG betrokken bij het opstellen van de aanpak. 1.3 Dit beleidsplan wordt aan alle 13 gemeenteraden voorgelegd. Dit zorgt voor eenduidigheid en uniformiteit van het beleid. Daarnaast kunnen hierdoor de toezichthouders op dezelfde basis hun toezichttaken uitoefenen.

1.4 Het gezamenlijk aanstellen van de toezichthouders en de kwartiermaker/coördinator geeft de mogelijkheid om een Zeeuwse aanpak te ontwikkelen. De kwartiermaker/coördinator heeft als taak om een uitvoeringsplan op te stellen, de teamrollen te verdelen en zorg te dragen voor onderlinge afstemming: tussen de toezichthouders, tussen toezichthouders en de regio respectievelijk de gemeenten die zij als aandachtsgebied hebben. De kwartiermaker zorgt daarnaast voor een doorgaande cyclus rondom leren/toepassen. De toezichthouders starten in 2024 en verdelen zich in teams van 2 over de drie Zeeuwse regio’s. Zij kunnen gezamenlijk leren en zich ontwikkelen. 2.1 De verplichting om inhoud en vorm te geven aan het voorkomen en bestrijden van onrechtmatigheden in het sociaal domein is opgenomen in de wet. De Wmo 2015 schrijft voor dat de gemeenteraad bij verordening regels stelt ter voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. De Jeugdwet 2015 heeft een vergelijkbare bepaling. In de Verordening jeugd (artikel 14, tweede lid) is reeds bepaald dat het college toezichthouders kan aanwijzen die belast zijn met het houden van toezicht op de naleving van rechtmatige uitvoering van de wet waaronder de bestrijding van misbruik, oneigenlijk gebruik en nietgebruik van de wet. In de Verordening Wmo is dit nog niet opgenomen. Daarom wordt uw raad voorgesteld een wijzigingsbesluit te nemen.

Kanttekeningen en risico’s: 1.1 Er bestaat het risico dat er Zeeuwse gemeenten zijn die niet meedoen met de gezamenlijke aanpak. Hoewel de desbetreffende portefeuillehouders zowel op de conferentie eind 2022 als tijdens OZO-themaoverleggen eind 2022 en begin 2023 hun voorkeur hebben uitgesproken voor deze aanpak, bestaat er het risico dat een of meerdere Zeeuwse gemeenten besluiten hun eigen koers te varen. Ook dan wordt voorgesteld om door te gaan met deze aanpak. De verdeling van het aantal toezichthouders en daarmee de kosten, zullen dan wel veranderen, evenals de prioriteiten van de toezichthouders. Wel streven we ernaar door goede communicatie en het tijdig betrekken van portefeuillehouders en raadsleden de Zeeuwse aanpak vorm te kunnen geven in alle 13 gemeenten in Zeeland.

-3-

1.2 Door krapte op de arbeidsmarkt is het wellicht niet mogelijk om met zes toezichthouders te starten in januari 2024. We stellen voor de kwartiermaker/coördinator wat in tijd haalbaar is te laten starten met het vormgeven van de aanpak en de werving van de toezichthouders. Dit hangt af van het tijdig kunnen doorlopen van de wervingsprocedure. De verwachting is in het derde kwartaal 2024 de toezichthouders te kunnen benoemen. Door krapte op de arbeidsmarkt houden we er rekening mee dat we niet zes toezichthouders kunnen aanstellen in het derde kwartaal 2024. De kwartiermaker/coördinator zal dan in overleg met de Werkgroep en de betrokken portefeuillehouders de prioriteiten bepalen voor deze periode.

Financiën: wat gaat het kosten en hoe gaan we dit financieren? Aan het vaststellen van dit beleidsplan zijn geen kosten verbonden, aan het goed inrichten van het toezicht wel. Voorgesteld wordt om voor Zeeland 3 toezichthouders rechtmatigheid en 3 toezichthouders kwaliteit aan te stellen, onder leiding van een kwartiermaker/coördinator. De keuze voor zes toezichthouders en kwartiermaker/coördinator, komt voort uit de business case (bijgevoegd bij dit voorstel). De totale kosten komen uit op € 822.100,- voor zes toezichthouders in schaal 10 en een kwartiermaker/coördinator in schaal 11. Het bedrag wordt ter beschikking gesteld aan de organisatie waar de kwartiermaker/coördinator en de toezichthouders tijdelijk in 2024 worden gepositioneerd. De directeur legt verantwoording af aan de dertien Zeeuwse gemeenten via de gebruikelijke P&C-cyclus. Zodra de positionering van kwartiermaker/ coördinator en de toezichthouders overgaat naar de gemeenschappelijke regeling zullen de financiën hen volgen en landen in deze regeling en volgens afspraak worden verantwoord. De kosten worden naar inwoneraantal verdeeld onder de 13 gemeenten. Voor de gemeente Kapelle betekent dit € 27.675,-. We nemen deze kosten op in de gemeentelijke begroting 2024 (incidenteel).

Na 2024 maken de kosten deel uit van de totale begroting van de nieuwe GR die een plaats gaat krijgen in de gemeentelijke meerjarenbegroting.

Wat communiceren we? De wijziging van de Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning gemeente Kapelle zal op gebruikelijke wijze worden gepubliceerd.

Uitvoering/ aanpak Na vaststelling van dit beleidsplan wordt verdergegaan met de andere stappen uit het Zeeuwse model: het Zeeuws breed inrichten van het toezicht en het inrichten van de noodzakelijke interne processen. De kwartiermaker/coördinator start (bij het tijdig kunnen doorlopen van de wervingsprocedure) in het eerste kwartaal van 2024 en brengt in kaart welke processen we moeten inrichten om het toezicht procesmatig goed in te richten. Conform het beleidsplan wordt de monitoring en evaluatie ingericht.

Bijlagen -

Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet (D23.294927) Business case toezichthouders en coördinator (D23.294244)

-4-