E.49 Jaarverslag 2025 Discriminatie.nl Zeeland

Jaarverslag 2025

Blijf wie je bent en blijf lief voor de ander Colofon Tekst: Discriminatie.nl Zeeland Ontwerp: Discriminatie.nl Zeeland

Het jaar 2025 Het afgelopen jaar hebben we ons opnieuw ingezet om melders bij te staan en discriminatie in Zeeland tegen te gaan. Discriminatie.nl Zeeland voert namens alle dertien gemeenten in Zeeland de Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (Wga) uit. Hierbij staat de door de melder ervaren discriminatie centraal. Ook in 2025 kregen we meldingen van inwoners uit alle Zeeuwse gemeenten op verschillende gronden en terreinen. Daarnaast kenmerkt het jaar zich door breed aanbod aan preventie activiteiten, projecten en samenwerkingsverbanden met partners in Zeeland. Dit jaarverslag geeft een overzicht van deze initiatieven en het aantal geregistreerde meldingen bij Discriminatie.nl Zeeland.

Discriminatie Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van kenmerken die er niet toe doen. Artikel 1 van de Grondwet verwoordt het als volgt: “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan”. Ook zijn er specifieke wetten zoals onder andere de Algemene wet gelijk behandeling, Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid en de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen die onze gelijkwaardigheid beschermen. Mensen die discriminatie hebben ervaren of hebben gezien kunnen dit melden bij een anti-discriminatie voorziening (ADV).

Discriminatie.nl Zeeland Wij zijn de anti-discriminatievoorziening (ADV) voor alle dertien Zeeuwse gemeenten. Op 22 november 1991 is het meldpunt Anti Discriminatie Bureau Zeeland opgericht en sinds 1 januari 2024 werken de ADV’s van Nederland samen onder de naam Discriminatie.nl. Door één naam, één uniforme werkwijze, één landelijk registratiesysteem en één meldpunt is de herkenbaarheid vergroot. Tegelijkertijd vinden melders nog altijd dicht bij huis ondersteuning door consulenten in Zeeland en zijn onze preventie werkzaamheden en adviezen maatwerk. Iedereen in Zeeland kan bij ons terecht voor (gratis) steun en advies.

1

Cijfers Aantal geregistreerde meldingen. In 2025 zijn er in totaal 325 meldingen over 130 voorvallen geregistreerd door Discriminatie.nl Zeeland. 1 Het betrof 116 meldingen over voorvallen in Zeeuwse gemeenten en 14 meldingen over voorvallen ergens anders in Nederland. De meldingen zijn gedaan door inwoners van Zeeland (317) en inwoners van elders (8). Aantal geregistreerde meldingen (langjarig). 2

Aantal meldingen en voorvallen per regio

MELDINGEN

VOORVALLEN

Oosterschelde Regio, 110

Walcheren, 133

Zeeuws-Vlaanderen, 74

, 8

Walcheren, 40

ZeeuwsVlaandere n, 31

Oosterschel de Regio, 45 -, 14

Vanaf dit jaar hanteren we de landelijke en regionale rapportage systematiek ook voor de lokale Zeeuwse rapportage. 2 Totaal aantal geregistreerde meldingen is de som van het aantal meldingen van inwoners van Zeeland en van aantal meldingen van inwoners van elders met plaats voorval in Zeeland. In het meerjarig overzicht zijn de clustermeldingen (2022 (45); 2024 (95) en 2025 (197)) aangeduid. 1

2

Politieklachten In 2025 zijn er 3 politieklachten behandeld

College voor de Rechten van de Mens Er werden in 2025 twee oordelen aangevraagd bij het College voor de Rechten van de Mens. Bij beiden werd geoordeeld dat er sprake was van verboden onderscheid.

Clustermelding Meer dan de helft van deze 325 meldingen, waren meldingen over landelijke incidenten en online discriminatie, waaronder 195 meldingen over een bericht op sociale media van PVV-leider Wilders. Nooit eerder kregen we zoveel meldingen over één voorval. Melders kwamen uit alle Zeeuwse gemeenten. Hoewel clustermeldingen, meerdere meldingen over één voorval eerder voorkwamen, waren het er nooit zoveel en nooit eerder kwamen de meldingen van inwoners uit alle gemeenten. 3 Het is dan ook een duidelijk signaal uit de Zeeuwse samenleving. Er werden meldingen gedaan van discriminatie op basis van godsdienst, afkomst, geslacht en leeftijd. Veel melders uitten zorgen over het polariserende karakter van de afbeelding, die het wij-zij-denken versterkt. Woorden als onveilig, haatdragend, verontrustend en racistisch werden vaak genoemd. Landelijk kreeg Discriminatie.nl meer dan 14.000 meldingen over deze tweet. Beelden kunnen informeren en inspireren, maar ook stigmatiseren en polariseren. .

3

3

Aangifte Op 22 augustus 2025 heeft het bestuur van Discriminatie.nl namens alle ADV’s in Nederland aangifte gedaan tegen deze uitlating.1 Samen vertegenwoordigen we bij deze aangifte alle melders die een melding van discriminatie hebben gedaan. Het gaat om mogelijke overtredingen van verschillende artikelen uit het Wetboek van Strafrecht, namelijk: groepsbelediging (artikel 137c), aanzetten tot haat of discriminatie (art. 137d), verspreiden van discriminerende uitingen (art. 137e), belediging (art. 266) en opruiing (art. 131). Ook verschillende anderen deden aangifte.

Eerder waren er clustermeldingen in 2020 (8), 2021 (45) en 2024 (95).

Aantal meldingen en voorvallen Zeeland (laatste 5 jaar)

Aantal meldingen en voorvallen per gemeente 2024 voorval

2025 melding

2025 voorval

50

8

11

12 9 9

9

3

3

5

6

8

22

19

21

20

19 15 16 4 5

6 6 5 0

0

5 4 3

7 7

12

15

15 6

10 4

6

7 4

4

31

32 27

26 22

18

25 22

31

47

50

62

2024 melding

Discriminatiegrond 2024 voorval

2025 melding

2025 voorval

201

2024 melding 200

150

47

59 59 55

83

100

2 2 1 1

0 0 1 1

2 2

0 0 0 0

13 12

14 14 9 9

12 12

11 11 6 6

9 11 10 10

6

10 7

0 0 0 0

0 0 0 0

1 1 0 0

0

0 0 2 2

8 7

16 15

30

50

Meldingen van/ over transgender persoon, 2024 (0), 2025 (2) | Meldingen van/ over non-binair persoon, 2024 (5) 3 Meldingen over Islam, 2024 (5), 2025 (199) | 4 Meldingen gerelateerd aan de Covid pandemie, 2024 (61) 1 2

Maatschappelijk terrein 2024 voorval

2025 melding

2025 voorval 197

2024 melding 200

150

0

5

2 2 2 2

8 8 2 2

4 4 5 3

1

4 1

2 2 3 3

7 6 3 3

6 5 7 7

8 8 5 5

2

8 7

19 2 2 5 5

12 14 2 3

18 17 15 14

29 18 16

26 26 18 18

50

30 30 26 26

52

100

Aard

Klachtbehandeling

Analyse Hieronder belichten we de meest voorkomende discriminatiegronden en ontwikkelingen in 2025 in de geregistreerde meldingen. Deze meldingen zijn het topje van de ijsberg. Niet iedereen die discriminatie ervaart of ziet meldt dit bij een registrerende instantie zoals Discriminatie.nl Zeeland of Politie.4

Nooit eerder heeft Disciminatie.nl Zeeland zoveel meldingen geregistreerd (325). Het aantal meldingen steeg ten opzichte van 2024 met 34%. Nooit eerder was het aantal meldingen en het aantal clustermeldingen zo hoog. De verandering in denken en de daarmee samenhangende bereidheid van de Zeeuwse inwoners om discriminatie landelijk en online te herkennen en te melden zoals deze in 2024 zichtbaar werd zette zich in 2025 door. Discriminatie op grond van godsdienst (201) werd het vaakst gemeld. Dit is vooral te wijten aan de clustermelding waarin islamofobie (199) het meest gemeld werd. Van de meldingen op grond van godsdienst (9) exclusief de clustermelding is discriminatie tegen moslims ook het meest voorkomend (7). Kijken we naar alle meldingen exclusief de clustermelding (130), dan wordt net als voorgaande jaren, discriminatie op grond van herkomst/huidskleur het vaakst gemeld (59). 52% van alle meldingen gaat over herkomst/ huidskleur. Daarnaast komen de gronden seksuele gerichtheid (14), handicap/ chronische ziekte (10) en meldingen over niet-wettelijke gronden (13) zoals uiterlijke kenmerken, sociaaleconomische status (SES) en opleidingsniveau het meeste voor.

Discriminatie is net als voorgaande jaren het meest gemeld op de arbeidsmarkt (26). Mensen werden o.a. gediscrimineerd vanwege hun herkomst, geaardheid, chronische ziekte, leeftijd en geslacht. Daarop volgen discriminatie in buurt/wijk (18), collectieve voorzieningen (18) en commerciële dienstverlening (15). Dit is vergelijkbaar met 2024. Waar de meldingen (18) in buurt en wijk gedaald zijn ten opzichte van 2024 (26), blijft het huidige aantal (18) hoog. Samen met

Iris Andriessen et al,. Ervaren Discriminatie in Nederland II (Sociaal Cultureel Planbureau, Den Haag, maart 2020), https://www.scp.nl/documenten/2020/04/02/ervaren-discriminatie-in-nederland-ii

4

6

het onverminderd hoge aantal meldingen over herkomst/ huidskleur blijft een signaal dat sociale acceptatie en cohesie in lokale gemeenschappen onder spanning staat. De meeste melders kwamen uit de steden Vlissingen (28), Terneuzen (22), Goes (22) en Middelburg (18). In deze steden zijn ook de meeste voorvallen gemeld, respectievelijk 22, 20, 20, en 15. Ook als we de clustermeldingen meenemen komen de meeste melders uit deze steden. Kijken we naar het promillage, dat wil zeggen het aantal meldingen/ incidenten per 1000 inwoners, dan steken Vlissingen en Goes erboven uit. Alleen in de gemeenten Kapelle en NoordBeveland zijn geen voorvallen gemeld. In 2025 hebben we geen meldingen in het kader van de Wet Goed Verhuurderschap behandeld.

Activiteiten en projecten Naast het registreren, behandelen van meldingen en bijstaan van melders, heeft Discriminatie.nl Zeeland in 2025 sterk ingezet op preventie, bewustwording en educatie. Diverse scholen, instellingen en organisaties hebben ons gevraagd voor gastlessen, workshops en lezingen. Hieronder worden de belangrijkste activiteiten benoemd.

LHBTIQA+ project De samenwerking met Regenbooggemeenten Goes, Middelburg en Terneuzen werd voortgezet binnen het Regenboogsteden project van het ministerie van OCW. De vierde periode van dit project loopt tot en met 2026. Samen met onze partners geven we uitvoering aan het gezamenlijk opgestelde werkplan. In 2025 jaar lag de nadruk op de zichtbaarheid en inclusie voor jong en oud. Zo brachten we in 2025 de Tour d’Amour naar zorginstelling Willibrord in Middelburg. In deze muzikale en verhalende voorstelling over liefde en identiteit staan de ervaringsverhalen van LHBTIQA+ personen centraal. Nog altijd ervaren zij specifieke obstakels als ze ouder worden en zorg nodig hebben. Uit angst voor afwijzing, pesterijen of uitsluiting blijven velen van hen stil over wie ze zijn. Soms gaan ze zelfs (weer) terug de kast in. Daarom organiseerden wij een interactieve voorstelling die aanzet tot bewustwording en gesprek. Met liedjes en persoonlijke verhalen werd liefde, identiteit en genderdiversiteit in de zorgomgeving bespreekbaar gemaakt. De Roze Ronde, een jaarlijkse rondtocht met verschillende gasten in een roze limousine langs verschillende haltes was dit jaar nog succesvoller. Voor het eerst waren er haltes in de openbare ruimte. Daarnaast waren de stops ook via onze socials te zien en werd het event uitgelicht in diverse lokale en regionale media.

Samen met Roze50+ verbonden we de verhalen van roze ouderen en jongeren met die van bewoners en zorgprofessionals van Zierik7 in Zierikzee, voorbijgangers in Domburg, bezoekers van de boekenmarkt in Middelburg en minderheden uit de tentoonstelling Tatar*kiss in de Vleeshal. Door deze accent verschuiving bereikten we meer mensen en werd de Roze Ronde 2025 een bijzondere ontmoetingsplek waar diverse verhalen samenkwamen en zo zichtbaar werden. Onze samenwerking met Roze 50+ bestaat ook uit het geven van trainingen en gastlessen over genderdiversiteit. Zo zijn er in 2025 afspraken gemaakt met Scalda en Emergis om in 2026 gastlessen en trainingen te geven rondom het thema genderdiversiteit. Door deze trainingen worden (aankomende) zorgprofessionals, docenten en studenten meer vertrouwd met het thema en worden LHBTIQA+ bewoners in de GGZ meer gezien en gehoord. Naast deze specifieke

7

LHBTIQA+ trainingen is het thema LHBTIQA+ een vast onderdeel van onze meer algemene discriminatie workshops en gastlessen. De promotiefilm van Roze in Blauw, die wij in 2022 samen met Roze in Blauw hebben gemaakt, is net als voorgaande jaren vertoond voorafgaand aan diverse roze filmvoorstellingen. De korte informatiefilm wijst LHBTIQIA+ personen op de hulp die deze politiemensen kunnen geven aan LHBTIQA+ personen als ze in aanraking komen met discriminatie, vijandige bejegening en geweld en aangifte gaan doen. In oktober was de eerste Queer Qennisnet bijeenkomst in de Pit in Goes. Tijdens deze bijeenkomst, die we samen met het COC Zeeland-West-Brabant georganiseerden stond in het teken van de wat inclusie nu eigenlijk betekent voor de aanwezigen. Door kennis, persoonlijke beleving en ervaringen tussen partners, professionals en LHBTIQA+-personen uit te wisselen, werd het thema verkend, handvatten gegeven en werd er genetwerkt.

Project Zeeuws Deltaplan Samenwerking is cruciaal om Zeeland inclusiever te maken. Ongelijke behandeling houdt immers niet op bij gemeente of regiogrenzen. Een onderdeel van deze samenwerking is het Zeeuws Deltaplan. Dit plan brengt gemeenten, organisaties en inwoners bij elkaar, onder andere door haakjes te vinden met inclusie- en toegankelijkheidsagenda’s en andere lokale beleidsplannen en initiatieven. Discriminatie.nl Zeeland monitort het plan, voert gesprekken met coalitiepartners en is vaste gesprekspartner bij gesprekstafels waar discriminatie mogelijk een rol speelt, zoals politie en onderwijs.

Preventie Educatie en voorlichting In 2025 werden gastlessen gegeven aan diverse klassen van verschillende scholen in Zeeland, variërend van basis- tot hoger onderwijs. Zo waren we onder andere bij Scalda, Nehalennia, en de HZ. Bij de laatste stond inclusieve taal en communicatie centraal. Ook waren we bij groep 7/8 van basisscholen de Kameleon, de Wilgenhof en de Magistraal en voortgezet onderwijs scholen de Wissel en Ostrea. Ook waren we weer halteplaats van de Wereldreis, een ontdekkingstocht georganiseerd door de Zeeuwse Bibliotheek voor brugklasleerlingen van verschillende scholen in Goes en Middelburg. Daarnaast waren we aanwezig bij Kick-Off, het event voor nieuwe studenten van Scalda, HZ en UCR aan de start van een nieuw studiejaar. Samen met Politie Zeeland-West-Brabant gaven we trainingen aan de BOA’s van de gemeenten Sluis, Hulst, Goes en Hulst. Deze training was gericht op de werkpraktijk van toezichthouders en gaf de deelnemers direct inzetbare handvatten. Ook gaven we verschillende trainingen, workshops, presentatie, lezingen of advies aan verschillende instanties zoals AanZ, Innerwheel, de Rechtbank in Middelburg en Omroep Zeeland. Thema’s als discriminatie, racisme en inclusieve communicatie stonden centraal.

Ook was er aandacht voor de doorwerking van het slavernijverleden, onder meer via lezingen en samenwerking met het Nationaal Slavernij Museum en het Zeeuws Archief. Daarnaast gaven we een lezing over de impact van straatnamen en gaven we advies bij het opstellen/ herijken van de Lokale Inclusie Agenda’s van de gemeenten Vlissingen, Middelburg en Schouwen-Duiveland, hoe het thema discriminatie en inclusie kan worden opgenomen in beleids- en uitvoeringsplannen. Onze training Kijken zonder Oordeel

8

werd gevolgd door baliemedewerkers, medewerkers publiekszaken en BOA’s van de gemeente Borsele. Tevens stimuleerden we het gebruik van de Mensenrechtenvlag op de Internationale dag van de Mensenrechten (10 december) bij alle gemeenten en maakten we deze vlag extra herkenbaar in het straatbeeld van de gemeenten Hulst, Veere en Vlissingen door deze met o.a wethouders op straat te spuiten en gesprekken met omstanders te voeren.

Netwerk en dialoog Discriminatie.nl Zeeland organiseerde (mede) meerdere netwerkbijeenkomsten en dialoogtafels, onder andere met politie, COC, en lokale partners. Hierbij werd de ketenaanpak van discriminatie besproken en werden nieuwe samenwerkingen verkend. Het project Bondgenoten van Politie Zeeland en de Four Freedom Awards zijn hier voorbeelden van.

Publieksevenementen en zichtbaarheid Onze aanwezigheid op evenementen zoals Internationale Vrouwendag, Vredesweek en Orange The World werd voortgezet. Zo gaven we een presentatie op Internationale Vrouwendag in Ellewoutsdijk en werden er op het Bevrijdingsfestival in Middelburg met behulp van Virtual Reality brillen gesprekken gevoerd over discriminatie en uitsluiting op school met jongeren en met ouders. Op 21 maart, de Internationale dag tegen Racisme en Discriminatie organiseerden we met de Nationaal Coördinator een gevarieerd en goed bezocht middag programma in de Zeeuwse Bibliotheek. Onder andere stagediscriminatie werd uitgelicht en werden bezoekers niet alleen uitgedaagd om mee te praten maar ook om actief mee te sturen om discriminatiesituaties, door acteurs uitgebeeld, scene voor scene om te buigen naar situaties van gelijkwaardigheid. Ook namen wij deel aan radio-interviews en landelijke programma’s om het thema discriminatie onder de aandacht te houden. We sloten het jaar af met vier bijeenkomsten in vier gemeenten in het kader van Orange The World – gemeente aan zet. Deze avonden, waarin geweld tegen vrouwen op een laagdrempelige en persoonlijke manier bespreekbaar werd gemaakt organiseerden we samen met de gemeenten Terneuzen, Borsele, Kapelle en Reimerswaal. Daarnaast versterkten nieuwe (digitale) informatiefolders en campagnes onze zichtbaarheid binnen Zeeland.

Stelselherziening en landelijke samenwerking In 2025 bleef de voorbereiding op de stelselherziening van de anti-discriminatievoorzieningen een belangrijk aandachtspunt. Discriminatie.nl Zeeland participeerde actief in landelijke werkgroepen over de inrichting van de nieuwe landelijke organisatie zodat deze ook na de stelselherziening lokaal in Zeeland verankerd blijft. De verdere professionalisering van klachtbehandeling, het verder ontwikkelen van elearning modules voor consulenten, extra aandacht voor neurodiversiteit en het kindvriendelijk maken van meldpunten werd in 2025 voortgezet. Daarnaast werkten we samen met de andere ADV’s verder aan de ontwikkeling van de rapportage- en analysetool ‘Zicht op

9

Discriminatie’. Deze tool moet sneller en beter inzicht te geven in het discriminatieklimaat in Zeeland. Zodra deze gereed is, wordt de tool ook beschikbaar gemaakt voor de gemeenten.

10