D26 357014 Coalitieakkoord 2026-2030 DEF

Coalitieakkoord 2026 -2030 1

Voorwoord Kapelle is een gemeente waar het goed gaat en waar we met vertrouwen vooruitkijken. In de afgelopen jaren is veel tot stand gebracht: er is geïnvesteerd in wonen en voorzieningen, in dorpshuizen, sport en onderwijs, in duurzaamheid en in de kwaliteit van o nze leefomgeving. Kapelle is een gemeente waar mensen graag wonen, werken en samenleven. Daar zijn we trots op. Die basis houden we vast en versterken we verder. We kiezen er bewust voor om het overgrote deel van het bestaande beleid voort te zetten. Dit geeft stabiliteit aan onze inwoners, organisaties en partners. Tegelijkertijd vragen enkele grote opgaven om extra aandacht en politieke keuzes. Daarom staat dit c oalitieakkoord in het teken van vier speerpunten die ons de komende jaren richting geven: het versnellen van de woningbouw met oog voor betaalbaarheid en leefbaarheid, een zorgvuldige opvang van asielzoekers binnen de spreidingswet en de Zeeuwse afspraken, een sociaal domein dat toegankelijk blijft voor wie ondersteuning nodig heeft maar financieel houdbaar is, en een solide financiële basis waarin we ambities, middelen en capaciteit van de organisatie met elkaar in balans brengen.

2

In het eerste deel van dit akkoord beschrijven we deze speerpunten als onze gezamenlijke koers. In het tweede deel werken we onze ambities verder uit langs de programma’s van onze begroting: van bestuur en veiligheid, wonen en voorzieningen en sociaal dome in tot economie, duurzaamheid, leefomgeving en mobiliteit, en de middelen die nodig zijn om dat waar te maken. In dit coalitieakkoord komen de accenten van onze drie partijen samen . Wat we echt willen bereiken, is dat inwoners merken dat hun gemeente dichtbij is, betrouwbaar handelt en toekomstbestendige keuzes maakt. Bouwen zien we daarbij breder dan alleen stenen: het gaat ook om het versterken van onze dorpen, lokale netwerken en voorzieningen. De kern van dit coalitieakkoord is dan ook: we bouwen voort op een stevige basis, we blijven investeren in een sterke en mensgerichte samenleving en we maken bewust keuzes waar dat nodig is. Dit doen we zorgvuldig, samen met de Kapelse samenl eving, zodat Kapelle ook in de komende jaren een gemeente is waar het goed gaat. Wij wensen u veel plezier met het lezen van dit akkoord.

Sandra Jebbink

Pim van Dijk

Maarten Hage

Jon Herselman VVD

Marco Kleppe SGP

Bas Feijtel CDA

3

Inhoudsopgave Voorwoord ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .2 1.

Speerpunten ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 5 1.1 Het versnellen van de woningbouw, met aandacht voor betaalbaarheid................................. ........... 6

2.

1.2

Een zorgvuldige en verantwoorde invulling van de opvangopgave voor asielzoekers. .......... 6

1.3

Beheersbaarheid en toegankelijkheid van het sociaal domein. ................................ .......................... 6

1.4

Een solide en toekomstbestendige financiële basis. ................................ ................................ ................. 7

Programma’s ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 8 2.1

Bestuur en veiligheid ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 9

2.2

Wonen en voorzieningen ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 11

2.3

Sociaal domein ................................ ................................ ................................ ................................ .............................. 13

2.4

Economische versnelling en toerisme ................................ ................................ ................................ ............ 15

2.5

Klimaat, energie en milieu ................................ ................................ ................................ ................................ .......17

2.6

Leefomgeving en mobiliteit ................................ ................................ ................................ ................................ ...19

2.7

Financiën en bedrijfsvoering ................................ ................................ ................................ ................................ 20

4

1. Speerpunten De komende bestuursperiode richten we ons op vier prioritaire speerpunten, die richting geven aan het coalitieakkoord. Deze speerpunten zijn niet willekeurig gekozen , het zijn de thema’s die de komende jaren politieke aandacht, keuzes en middelen vragen. Ze komen voort uit de ontwikkelingen die onze gemeente raken: een onrustige wereld en geopolitieke spanningen vragen om een weerbare overheid en zorgt voor een toenemende druk op opvang; een groeiend pakket aan gemeentelijke taken waarvoor de financiering van uit het Rijk onzeker en vaak onvoldoende is; een structuree l tekort aan betaalbare woningen; en een snel vergrijzende samenleving, waardoor een omslag nodig is van vooral medisch denken naar meer nadruk op preventie binnen het sociale domein. We zetten in op versnelling van de woningbouw met oog voor betaalbaarheid en leefbaarheid. We nemen verantwoordelijkheid voor de opvang van asielzoekers binnen de kaders van de spreidingswet en de Zeeuwse afspraken. We werken aan een sociaal domein dat toegankelijk blijft voor wie ondersteuning nodig heeft, maar financieel houdbaar is voor onze gemeente. En we sturen op een gezonde financiële positie, waarin we ambities, middelen en beschikbare capaciteit van de ambtelijke organisatie zorgvuldig met elkaar in balans brengen.

5

1.1 Het versnellen van de woningbouw, met aandacht voor betaalbaarheid. Kapelle staat voor een forse woningbouwopgave. We willen onze gemeente ook in de toekomst aantrekkelijk h ouden voor jongeren, gezinnen, senioren en andere aandachtsgroepen. Daarom zetten we in op het versnellen van de woningbouw, binnen de kaders van de huidige Woondeal en Zeeland2050. Als coalitie spreken we de ambitie uit om in lijn met de ambitie in Zeeland2050 toe te werken naar 3.000 extra woningen. De haalbaarheid hiervan is afhankelijk van de financiële haalbaarheid, uitdagingen op het gebied van netcongestie en stikstof, en inzicht in de gevolgen voor bijvoorbeeld infrastructuur, zorg en onderwijs. Daarom zetten we nu in op een versnelling voor de eerste 1.500 extra woningen tot 2040. Dat betekent dat we verstandig omgaan met de beschikbare ruimte , daar waar nodig verdichten en in bouwhoogte differentiëren . Tegelijkertijd beschermen we dorpsidentiteit en de kwaliteit van de leefomgeving. Betaalbaarheid staat centraal: we bouwen voor starters, gezinnen, senioren en mensen met een bescheidener inkomen, in de kernen Kapelle-Biezelinge, Wemeldinge en Schore. Daarbij hanteren we de Kapelse norm als uitgangspunt, zodat er niet alleen in algemene zin “betaalbare” woningen bijkomen, maar er expliciet wordt gebouwd voor de doelgroepen die in onze gemeente nu moeilijk een passende woning kunnen vinden.

1.2 Een zorgvuldige en verantwoorde invulling van de opvangopgave voor asielzoekers. Oorlogen en crises wereldwijd raken ook de gemeente Kapelle. De Spreidingswet vraagt van ons dat we als gemeente een eerlijke bijdrage leveren aan de opvang van asielzoekers. Als coalitie nemen wij die verantwoordelijkheid, op een manier die zorgvuldig en duidelijk is voor inwoners én voor de mensen die we opvangen. We committeren ons aan de wettelijke taakstelling en de Zeeuwse afspraken .

1.3 Beheersbaarheid en toegankelijkheid van het sociaal domein. We hebben te maken met een hogere demografische druk: de beroepsbevolking krimpt terwijl de zorgbehoefte stijgt. Daarnaast wordt de zorgvraag voor gemeenten steeds complexer, door onder andere de extramuralisatie van de zorg, toename van verward en onbegrepen gedrag, en persoonlijke kwetsbaarheid. Als coalitie kiezen we voor een benadering waarin de menselijke maat, toegankelijkheid en solidariteit voorop staan, maar waarin we ook duidelijk zijn over de grenzen van wat de gemeente kan en moet doen. We investeren in een sterke sociale basis, preventie en normalisering, zodat inwoners zoveel mogelijk op eigen kracht en met hun netwerk verder 6

kunnen. LINK is daarbij essentieel als laagdrempelige toegang tot onze zorg. Tegelijk zoeken we naar manieren om het sociaal domein financieel beheersbaar te houden, met een heldere scheiding tussen wettelijke taken en extra ambities.

1.4 Een solide en toekomstbestendige financiële basis. Kapelle is een financieel gezonde gemeente, met ruimte om te investeren in wonen, voorzieningen en leefomgeving. Tegelijkertijd komen er forse financiële opgaven op ons af, onder andere in het sociaal domein en via gemeenschappelijke regelingen. Als coalitie sturen we op een solide begroting, een zorgvuldige inzet van reserves en een realistische investeringsagenda. Uitgangspunt is dat de gemiddelde woon lasten niet harder stijgen dan de inflatie. We betrekken de gemeenteraad nadrukkelijk bij de afwegingen die nodig zijn om ambities, middelen en beschikbare capaciteit met elkaar in balans te brengen. Deze ambities werken we verder uit in hoofdstuk 2.

7

2. Programma’s Waar de speerpunten de strategische koers bepalen, be sch rijven de programma’s hoe we die koers vertalen naar de dagelijkse praktijk. De programma ’s sluiten aan bij de indeling van onze begroting. Zo sluiten de ambities logisch aan op de jaarlijkse prioriteiten. Per programma werken we uit welke doelen we nastreven en welke aanpak daarbij past. Daarbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij bestaand beleid en regionale afspraken. En bekijken we hoe het tempo zich verhoudt tot de beschikbare middelen en capaciteit in de organisatie. Op die manier ontstaat een coalitie akkoord dat richting geeft, maar voldoende ruimte laat voor verdere uitwerking samen met de gemeenteraad en de samenleving.

8

2.1

Bestuur en veiligheid

De rol van gemeenten is in de afgelopen decennia ingrijpend veranderd. We hebben als gemeente te maken met een breed scala aan maatschappelijke opgaven. In een tijd van toenemende polarisatie, het belang van regionale samenwerking , crisisweerbaarheid en veranderende veiligheidsrisico’s is het versterken van de bestuurlijke kwaliteit en effectieve samenwerking essentieel. ➢ Als gemeente zijn we de eerste overheid voor onze inwoners: het bestuursniveau dat het dichts bij het dagelijks leven staat. Dit vraagt om een zichtbaar, aanspreekbaar en betrouwbaar bestuur . ➢ We werken verder aan het versterken van de onderlinge verhoudingen tussen college en gemeenteraad. Daarom stellen we voor om onder andere een raadswerkgroep op te richten waarin we raadsbreed in het eerste jaar van de raadsperiode invulling geven aan de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport ‘Samen werken of samenwerken?’. Dit moet in ieder geval leiden tot concrete afspraken over de invulling van de actieve informatieplicht vanuit het college. ➢ Met Zeeland 2050 heeft Zeeland haar gezamenlijke toekomstperspectief neergezet. Het basisidee: om de leefbaarheid, economische kracht en sociale samenhang van onze provincie te behouden, hebben we meer Zeeuwen nodig.

In deze bestuursperiode werken we daarom samen met de g emeenteraad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners actief uit hoe we dit toekomstperspectief vertalen naar Kapelle 2050. ➢ Grote maatschappelijke opgaven lossen we als gemeente niet alleen op. Daarom zetten we in op goede samenwerking in de regio en tussen overheden. Hiervoor leveren we onze evenredige bijdrage aan het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO), de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG), Samenwerking de Bevelanden en de K80. Door krachten te bundelen, onder andere op het terrein van lobby, werken we aan de verdere ontwikkeling van de regio als geheel.

9

➢ Gemeenschappelijke Regelingen (GR’en) zijn voor onze gemeente een belangrijk middel om taken efficiënt en deskundig uit te kunnen blijven voeren. We verwachten dat gemeenschappelijke regelingen zich houden aan de afgesproken Zeeuwse richtlijn , zodat het draagvlak voor deze samenwerkingen ook in de toekomst behouden blijft. ➢ We committeren ons aan de Zeeuwse Norm Weerbare Overheid waarin afspraken zijn gemaakt om deze weerbaarheid te versterken. ➢ In de eerste tranche van de spreidingswet vangt onze gemeente 81 asielzoekers op voor 13 maanden. Deze noodopvang eindigt op deze locatie in januari 2027. Het is aannemelijk dat er voor langere tijd een verplichting vanuit de spreidingswet is . Hierdoor zal opnieuw een verdeling binnen Zeeland gemaakt moeten worden. We committeren ons aan de spreidingswet en de daaruit voortvloeiende Zeeuwse afspraken. Daarom gaan we op zoek naar een geschikte opvanglocatie voor asielzoekers voor de opvolgende opgaven in Kapelle-Biezelinge of Wemeldinge. Hierbij zetten we sterk in op participatie met de omgeving. ➢ Onze gemeente moet een plek zijn waar iedereen zich veilig en welkom voelt. Daarom zetten we in op preventie: in een veilige fysieke leefomgeving, in zichtbare BOA’s en wijkagenten, in het ondersteunen van buurtinitiatieven en in het voorkomen van overlast en sociale uitsluiting.

We handhaven op overlast zoals pa rkeeroverlast en overlast op het strand in Wemeldinge.

10

2.2

Wonen en voorzieningen

De gemeente Kapelle groeit. Dat vraagt om heldere keuzes in waar en hoe we bouwen, én hoe we onze voorzieningen op peil houden. We vertalen de woningbouwambitie naar concrete plannen per kern, gekoppeld aan de Woon(zorg)visie en Zeeland2050. Daarbij hoort aandacht voor betaalbare woningen, ouderenhuisvesting, aandachtsgroepen en leefbare wijken en dorpen. We zijn trots op ons kwalitatief hoogwaardige voorzieningenniveau met scholen, dorpshuizen, sportaccommodaties, bibliotheken, zorg en detailhandel. We maken een realistisch investerings - en onderhoudsspoor, zodat we deze voorzieningen duurzaam kunnen blijven dragen binnen de financiële mogelijkheden. ➢ We zetten in op het versnellen van de woningbouw. Hiervoor spreken we in lijn met Zeeland 2050 de ambitie uit voor 3.000 extra woningen in 2050. De haalbaarheid hiervan is afhankelijk van de financiële haalbaarheid, uitdagingen op het gebied van netcongestie en stikstof en inzicht in de gevolgen voor leefbaarheid, infrastructuur, zorg en onderwijs. Daarom zetten we nu in op een versnelling voor de eerste 1.500 extra woningen tot 2040. We realiseren een nieuwe wijk in Kapelle-Biezelinge en Wemeldinge en een extra straat in Schore. We gaan verstandig om met de beschikbare ruimte. Waar nodig verdichten we en differentiëren we in bouwhoogte. Tegelijkertijd beschermen we de dorpsidentiteit en de kwaliteit van de leefomgeving.

➢ We bouwen betaalbare woningen, voor doelgroepen die nu moeilijk een passende woning kunnen vinden. We hanteren de Kapelse norm als uitgangspunt: bij toekomstige woningbouwplannen in minimaal 20% van de woningen met de definitie betaalbaar hanteren we een maximaal vrij -op-naamprijs van € 34 0.000, inclusief de koopstartregeling van €70.000 . De norm wordt jaarlijks geïndexeerd. In lijn met de woonzorgvisie hebben we specifiek aandacht voor sociale huur, middenhuur, levensloopbestendige woningen en woningen voor gezinnen, starters of alleenstaanden. We hebben aandacht voor de doorstroming van 11

ouderen, de huisvesting van statushouders en het weren van investeerders met winst als doel. ➢ We verhogen het bedrag voor de aanvraag van een starterslening in lijn met de huidige markt. ➢ We zorgen voor opvang voor Oekraïense ontheemden. Op dit moment wonen er ruim 120 Oekraïense ontheemden in onze gemeente. Zij wonen met name in twee tijdelijke gemeentelijke opvanglocaties; in Kapelle en Wemeldinge. De verwachting is dat de huidige ‘Richtlijn Tijdelijke Bescherming’ afloopt in 2027. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid voor de gemeente verschuift van noodopvang naar passende huisvesting en begeleiding. In de komende periode maken we met elkaar afspraken over de inrichting van deze verschuiving in taken en over de toekomst van de opva nglocaties. ➢ Onze gemeente staat bekend als een aantrekkelijke woongemeente met een (hoog)waardig voorzieningenniveau. Daar zijn we trots op. We staan voor het behoud van kwalitatieve voorzieningen en blijven hierin investeren. ➢ De dorpshuizen in onze gemeente zijn een belangrijke ontmoetingsplek voor onze inwoners. De afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in de verduurzaming van deze voorzieningen. De komende jaren werken we aan de toekomstbestendigheid van de dorpshuizen en de invulling van de maatschappelijke functie hiervan. ➢ Goede onderwijshuisvesting is een belangrijke voorwaarde om goed onderwijs te kunnen geven en ontvangen.

We realiseren de Juliana van Stolbergschool in 2028 en zetten ons maximaal in om de Speciale Scholen Kapelle (2031) en de Linge (2035) te realiseren. Tegelijkertijd zijn we ook realistisch: dit zijn forse en langjarige investeringen.

12

2.3

Sociaal domein

In het sociaal domein sturen we op drie pijlers: een sterke sociale basis, toegankelijke ondersteuning en houdbare financiën. We zetten het Stevig Lokaal Team (LINK) verder op als laagdrempelige toegang tot zorg en welzijn, en als schakel met verenigingen, kerken, dorpshuizen, scholen en huisartsen. We volgen de Hervormingsagenda Jeugd en werken regionaal samen in de nieuwe GR Sociaal Domein, met voldoende ruimte voor lokale accenten zoals identiteitsgebonden zorg. Met de gemeenteraad spreken we, onder ande re op basis van het onderzoeksrapport jeugdzorg, een koers af over de mate van preventie, de inzet op normalisering en de prioritering van middelen. ➢ De omslag van het medische naar het sociale domein vraagt om een grotere investering in preventie. Daarbij richten we ons vooral op de meest kwetsbare inwoners en op het voorkomen van zorg waar dat mogelijk is. We versterken de sociale basis, zodat problemen eerder worden gesignaleerd en inwoners zo veel mogelijk in hun eigen omgeving kunnen worden on dersteund. ➢ LINK vervult als Stevig Lokaal Team de rol van laagdrempelige toegang en de verbindende schakel in het sociaal domein. Het verbindt professionele zorg met preventieve voorzieningen en het lokale netwerk van onder meer huisartsen, scholen, kerken, dorpshuizen e n verenigingen. We positioneren LINK nadrukkelijk als hét vaste aanspreekpunt voor inwoners met zorgvragen.

➢ Onze gemeente kent een sterke lokale verbondenheid. Volgens het rapport ‘Leven in Zeeland 2025’ is ongeveer drie op de tien inwoners actief als vrijwilliger of mantelzorger. Door vergrijzing en een toenemende zorgvraag staat deze inzet onder druk. We zetten in op het versterken en toekomstbestendig maken van lokale netwerken met gerichte ondersteuning en waardering, zodat zij ook in de toekomst de dragende kracht van onze samenleving blijven. ➢ De jeugdzorg staat onder toenemende druk: groeiende vraag, langere zorg, groeiende wachtlijsten en vele zorgaanbieders. Hierdoor lopen de kosten steeds verder op. Uitgangspunt is toegankelijke, menselijke zorg voor kinderen die dit 13

nodig hebben. Tegelijkertijd zijn we ook duidelijk over de grenzen van wat we als gemeente kunnen en moeten doen. Om hier verder inzicht in te krijgen onderzoeken we de ruimte binnen wettelijke taken , mogelijke prioritaire keuzes in doelgroepen en kijken we naar goede voorbeelden in het land. We gaan met de gemeenteraad het gesprek aan over hoe we de kosten met voldoende zorg beheersbaar en in evenwicht kunnen krijgen. ➢ Cultuur draagt bij aan een gezonde, sociaal verbonden en creatieve samenleving. Het Zeeuws Fruit Museum draait grotendeels op betrokken vrijwilligers. We gaan met hen in gesprek over de toekomstbestendigheid. ➢ De bibliotheek in Kapelle heeft inmiddels een make -over gehad. Het is een hoogwaardige voorziening met zowel aandacht voor boeken als voor activiteiten en het ontmoeten van mensen. In lijn met de nieuwe zorgplicht ligt de focus voor de bibliotheken in Wemeldinge en Kapelle ook de komende jaren op het vergroten van de toegankelijkheid en functies van de bibliotheken, op taalontwikkeling, leesplezier en het terugdringen van laaggeletterdheid. ➢ Sport, bewegen en verenigingen dragen bij aan fysieke en mentale gezondheid, sociale verbinding en persoonlijke ontwikkeling. Om sporten te stimuleren werken we aan beweegroutes in de openbare ruimte en sportaccommodaties, ondersteunen we verenigingen en organiseren we activiteiten.

➢ In 2028 evalueren we het huidige jongerenwerk.

14

2.4

Economische versnelling en toerisme

Een sterke lokale economie is van belang voor werkgelegenheid, voorzieningen en vitaliteit van onze kernen. We werken samen met de Bevelandse gemeenten en de regio aan een toekomstbestendige economische koers, waarin ruimte is voor onze agrarische sector, mkb en nieuwe initiatieven. De verdere ontwikkeling van Smokkelhoek II, in lijn met het regionale bedrijventerreinenprogramma, krijgt een duidelijke plek is deze periode, met aandacht voor netcongestie, duurzaamheid en passende bedrijfsprofielen. Toerisme en recreatie ontwikkelen we zo dat ze bijdragen aan de leefbaarheid, natuurwaarden en het ondernemersklimaat, met bijzondere aandacht voor Wemeldinge en de plannen uit de Boulevardvisie. ➢ De economie staat voor een aantal uitdagingen: de extra en soms veranderende ruimtevraag, regionale werkgelegenheid, energietransitie, klimaatadaptatie en digitalisering. Dat vraagt om een heldere ruimtelijk economische visie om de economische aantrekkelijkheid en vitaliteit van onze bedrijven én de leefbaarheid voor onze inwoners te behouden en te versterken. In de komende bestuursperiode vertalen we onze ruimtelijke economische ambitie in onze eigen toekomstvisie en in samen werking met regio de Bevelanden. ➢ We zijn trots op innovatieve projecten in onze gemeente als waterstof en zoetwater.

Door dit soort innovaties een kans te geven en ruimte te bieden aan ondernemers trekken we talent aan en blijven we een aantrekkelijke plek voor bedrijven om zich te vestigen. ➢ We spreken de ambitie uit om Smokkelhoek II te realiseren als belangrijke drager van de lokale en regionale economie. Daarbij richten we ons bij voorkeur op bedrijven in de agri-foodsector, zonder andere bedrijven uit te sluiten. Tegelijkertijd zijn we ons bewust van belemmeringen zoals netcongesti e en financiële haalbaarheid. Het tempo waarin Smokkelhoek II wordt ontwikkeld is daarom afhankelijk van de ruimte in het energienet, beschikbare middelen en een verantwoorde businesscase.

15

➢ We werken aan een aantrekkelijk en veerkrachtig Wemeldinge en om de boulevard een uitnodigende drager te maken aan de hand van het Masterplan Wemeldinge en de verdieping daarop in de Boulevardvisie. Daarbij kijken we per jaar wat (financieel) haalbaar is en hoe we met behulp van subsidies de ambities kunnen bekos tigen. ➢ We geven uitvoering aan de detailhandelvisie en zetten in op een compact, aantrekkelijk en goed bereikbaar centrum in Kapelle en Wemeldinge, met een passend en vitaal aanbod voor inwoners. Samen met ondernemers werken we aan toekomstbestendige winkelgebieden, waarbij kwaliteit van de openbare ruimte, bereikbaarheid en onderlinge samenhang centraal staan. ➢ We streven naar goede en kwalitatieve huisvesting voor arbeidsmigranten . We herijken de (regionale) afspraken rondom huisvesting arbeidsmigranten, onder andere met als doel te voorkomen dat woningen opgekocht worden voor huisvesting van arbeidsmigranten in de woonkernen. ➢ We handhaven de bestaande uitgangspunten met betrekking tot de zondagsopenstelling . Er wordt geen uitbreiding van gemeentelijke activiteiten georganiseerd of gefaciliteerd op zondagen. ➢ We onderzoeken de behoefte en een mogelijke locatie voor kleinschalige bedrijvigheid in Wemeldinge.

16

2.5

Klimaat, energie en milieu

Gemeente Kapelle levert haar bijdrage aan de klimaat - en energietransitie vanuit een realistische en uitvoerbare aanpak. We werken door aan de vastgestelde bouwstenen voor duurzaamheid, zoals klimaatbestendige leefomgeving, energie, circulaire economie en natuur & biodiversiteit. De effecten van hitte, droogte en wateroverlast vragen om slimme keuzes in de inrichting van de openbare ruimte en bij nieuwe ontwikkelingen. We ondersteunen inwoners en bedrijven bij het besparen van energie en het verduurzamen va n gebouwen, met speciale aandacht voor huishoudens met een kwetsbare financiële positie . Bij keuzes over energieprojecten wegen we de effecten op leefomgeving, natuur en maatschappelijk draagvlak nadrukkelijk mee. ➢ In de komende bestuursperiode verwacht de Rijksoverheid een voorlopige locatiekeuze te nemen voor de bouw van twee nieuwe kerncentrales . Afhankelijk van de locatiekeuze bepalen we de inzet van communicatie en participatie met onze inwoners. ➢ We maken onze gemeente stap voor stap klimaatbestendiger door bij nieuwe plannen en herinrichting rekening te houden met hitte, droogte en wateroverlast. Dat betekent meer ruimte voor groen, schaduw en waterberging in onze kernen, in aansluiting op de Klim aatadaptatiestrategie Zeeland (KASZ).

In de komende periode werken we aan een herijking van de bouwsteen Klimaatbestendige leefomgeving en gaan daarvoor actief het gesprek aan met onze inwoners. ➢ De transitie naar een aardgas vrije gemeente vraagt veel van onze inwoners. We bieden hun een helpende hand met informatie, ondersteuning en waar mogelijk financiering. De komende periode herzien we de bouwsteen Warmte in de gebouwde omgeving en werken dit verder uit in een Warmteprogramma waarbij we per wijk en dorp passende oplossingen uitwerken, met oog voor haa lbaarheid en betaalbaarheid voor inwoners. ➢ We zetten de stap naar een meer circulaire gemeente door afval te verminderen, hergebruik te stimuleren en grondstoffen langer in de keten te 17

houden. Bij nieuwe projecten en aanbestedingen kijken we naar mogelijkheden voor hergebruik en slimme materiaalkeuzes. ➢ We versterken natuur en biodiversiteit in en rond onze dorpen door groenstructuren te verbeteren, ruimte te bieden aan inheemse beplanting en zorgvuldig om te gaan met ons landschap. We werken de komende periode aan groenstructuurplan nen en het bomenbeleid splan. Daarbij letten we op verbinding tussen dorp en buitengebied, schaduwrijke plekken en een gevarieerd klimaatbestendig groenbeeld. ➢ We sluiten aan bij de regionale ontwikkelingen rond waterstof als onderdeel van de energietransitie. We verkennen welke kansen waterstof biedt en letten daarbij op economische meerwaarde, duurzaamheid en de ruimtelijke inpassing, en de Zeeuwse afspraken en programma’s. ➢ Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld door het verduurzamen van onze eigen organisatie . Bij onderhoud en nieuwbouw van gemeentelijke gebouwen kiezen we voor energiezuinige en toekomstbestendige oplossingen. Ook in ons dagelijks werk letten we op energiebesparing, duurzaam inkopen en digitale efficiëntie, zodat we onze CO2 -footprint verlagen. ➢ We verkennen de mogelijkheden voor zoetwatervoorzieningen voor agrariërs en de agrifoodsector om onder andere de gevolgen van verzilting en periodes van droogte tegen te gaan.

18

2.6

Leefomgeving en mobiliteit

Inwoners moeten zich thuis voelen in schone, groene en veilige kernen, met een goede verbinding in de regio. Bij gebiedsontwikkelingen maken we integrale afwegingen tussen woningbouw, economie, energie, ruimte voor defensie, natuur, recreatie en landbouw. ➢ Deze gebiedsontwikkelingen vragen om slimme combinaties en duidelijke keuzes en regie in ruimtelijke opgaven. In het kader van Kapelle 2050 gaan we hier nader over in gesprek met de gemeenteraad. ➢ De waardering van inwoners over de kwaliteit van hun woonomgeving is hoog. Die kwaliteit houden we vast waar mogelijk: met aandacht voor klimaatadaptatie, groen, parkeren, speelvoorzieningen en veiligheid. ➢ We werken het mobiliteitsplan verder uit, met prioriteit voor verkeersveiligheid, veilige fiets - en looproutes, een heldere parkeervisie en een visie op publiek vervoer. Zo houden we onze gemeente veilig, duurzaam en goed bereikbaar. ➢ We verkennen, samen met onze buurgemeenten en de provincie, kansen voor ontwikkelgebieden en een betere ontsluiting van Kapelle en Wemeldinge door de bestaande route (N289 en N670) op te waarderen tot een rondweg. Dit bezien we in samenhang met ontwikkelingen rondom het spoor, het ADRZ in Goes en Zeeland 2050. ➢ We bieden geen extra ruimte voor het initiatief windmolens in Schore dan waar in het huidige bestemmingsplan in is voorzien.

19

2.7

Financiën en bedrijfsvoering

Ambities vragen om middelen, mensen en tijd. In deze bestuursperiode stellen we een realistische prioritering vast, waarin we expliciet kiezen wat we wel en wat we (tijdelijk) niet doen. We werken aan een gezonde financiële positie, met een meerjarige begroting die ruimte laat voor onvoorziene ontwikkelingen. Daarbij hoort een sober en doelmatige inzet van middelen en een scherpe blik op de kosten en opbrengsten van regionale samenwerking en gemeenschappelijke regelingen. We investeren gericht in de kwalite it en wendbaarheid van onze organisatie, digitale veiligheid, verantwoord gebruik van data en AI, en een moderne dienstverlening en participatie die aansluit bij de behoeften van onze inwoners. ➢ We staan voor gezond financieel beleid , waardoor we ruimte houden om te investeren in wonen, voorzieningen en de leefomgeving. Uitgangspunt is dat de gemiddelde woonlasten niet harder stijgen dan de inflatie. We zoeken alleen extra ruimte als dat onvermijdelijk is en goed uitlegbaar aan onze i nwoners. In lijn met de afgelopen jaren gebruiken we incidentele meevallers om te kunnen investeren en om de jaarlasten voor kapitaal te verlagen. We doen verder onderzoek naar de mogelijkheden om afschrijvingstermijnen en restwaarden zo in te zetten dat maximale r uimte gevonden wordt.

We betrekken de gemeenteraad nadrukkelijk bij de afwegingen die nodig zijn om ambities, middelen en beschikbare capaciteit met elkaar in balans te brengen. ➢ De wijze waarop we onze bedrijfsvoering organiseren, is randvoorwaardelijk voor wat we als gemeente kunnen waarmaken. We hebben te maken met taakstellingen, krapte op de arbeidsmarkt en een groeiend pakket aan wettelijke verplichtingen. Daarom brengen we ambities, capaciteit en beschikbare middelen met elkaar in samenhang: wat we doen, moet uitvoerbaar zijn voor de organisatie én betaalbaar binnen de begroting. We zijn realistisch over tempo en haalbaarheid, maken deze keuzes actief samen met de gemeenteraad en zijn

20

daarover transparant naar de samenleving. ➢ De digitale transformatie biedt kansen om onze dienstverlening te verbeteren, maar vraagt ook om stevige digitale weerbaarheid. We investeren in de beveiliging van onze systemen en gegeven s. Daarnaast handelen we zorgvuldig bij gebruik van data en kunstmatige intelligentie: we waarborgen privacy, transparantie en menselijke controle. Digitale oplossingen zetten we in om inwoners en ondernemers beter en sneller te helpen, niet om de toegankelijkheid van dienstverlening te beperken. ➢ Goede communicatie is een voorwaarde voor vertrouwen tussen de gemeente en haar samenleving. We informeren inwoners, ondernemers en partners tijdig, duidelijk en begrijpelijk over plannen, keuzes en gevolgen. We kiezen per onderwerp en doelgroep passende middelen, van digit ale kanalen tot persoonlijk contact. En koppelen actief terug wat er met reacties en ideeën uit de samenleving is gedaan, zodat zichtbaar wordt hoe deze zijn meegewogen in projecten en besluitvorming. ➢ Participatie is voor ons geen verplicht nummer, maar een manier om beleid en uitvoering beter te laten aansluiten bij de dagelijkse praktijk. In lijn met de participatienota maken we per onderwerp een bewuste keuze hoe en wanneer inwoners, ondernemers en organisaties worden betrokken.

We zijn vooraf helder over de ruimte voor invloed, luisteren serieus naar de inbreng en leggen achteraf uit welke afwegingen zijn gemaakt. ➢ Onze dienstverlening is een belangrijke schakel in het contact tussen gemeente en samenleving. We zetten in op hybride dienstverlening: digitaal gemak en snelheid waar het kan, persoonlijk contact waar het nodig of wenselijk is. We zorgen voor toegankelijke en inclusieve dien stverlening, zodat ook inwoners met beperkte digitale of taalvaardigheden goed geholpen worden.

21