D23.286452 Overzicht en memo Gemeenschappelijke Regelingen t.b.v. raadvergaderingen 4 juli en 11 jul

*Z01C8D3F83B* Zaaknummer Documentnummer

Z23.016454 D23.286452

Overzicht en memo Gemeenschappelijke regelingen (t.b.v. raadsvergadering 4 juli en 11 juli) Rapport “Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland” Medio 2022 is het geactualiseerde rapport “Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland”, na een uitgebreid voorbereidingstraject waarin o.a. ook het OZO Themaoverleg Financiën en Bestuur is betrokken, door het AB van de VZG vastgesteld. De inhoud van het rapport is ook op meerdere momenten met de diverse direct betrokkenen (directies gemeenschappelijke regelingen en leden van de diverse Begeleidingscommissies) doorgesproken en toegelicht. Recent is door dhr. A. van den Berge tijdens de presentatie van de nieuwe Wet op de Gemeenschappelijke Regelingen op 18 april al één en ander toegelicht ook over dit rapport.

Nieuwe voorstellen in dit rapport zijn: - het instellen van begeleidingscommissies per gemeenschappelijke regeling, die raden en colleges adviseren over inhoud en financiën; - het organiseren van een gezamenlijke behandeling van de ontwerpbegrotingen van alle GR’en in de betrokken raden (naar het voorbeeld van Kapelle), vergezeld van een advies; - een verbeterde richtlijn voor de toegestane trendmatige verhoging (of verlaging) van de jaarlijkse begroting van een gemeenschappelijke regeling waarbij rekening wordt gehouden met een inflatiecorrectie en vastgestelde CAO-stijging(en); - voorstellen over het beperken van tussentijdse begrotingswijzigingen; - een verbeterd proces voor de advisering over en behandeling van ontwerpbegroting en meerjarenraming; - het in gezamenlijkheid organiseren van onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van iedere GR door gemeentelijke controllers.

Gezamenlijke behandeling Op basis van het rapport, worden gedurende het kalenderjaar in het kader van de P&C cyclus vanuit de individuele gemeenschappelijke regelingen de volgende documenten aangeleverd: 1. Jaarrekening (t-1) 2. Begroting (t+1) 3. Maximaal twee Managementrapportages binnen het kalenderjaar (t) 4. Eventueel nog aanvullend tussentijdse begrotingswijzigingen, alleen wanneer zich bijzondere zaken voordoen (bijvoorbeeld in geval van nieuwe taken, pandemie of een uittredende deelnemer).

Los van een tijdige aanlevering van de betreffende P&C documenten door de diverse gemeenschappelijke regelingen, zoals in het rapport afgesproken, en de taak daarbij van de per gemeenschappelijke regeling samengestelde Begeleidingscommissie, is een belangrijke rol weggelegd voor de zogenoemde Samenstellingscommissie. De Samenstellingscommissie vult het format in, welke voor de individuele gemeenten dient als basis voor het binnen en door de individuele gemeenten op te stellen college- en raadsvoorstel. De Samenstellingscommissie heeft een rol in punten 2 en 3. Het ingevulde format voor de Begrotingen 2024 ontvangt u hierbij als bijlage.

Jaarrekeningen 2022 In tegenstelling tot het proces van de begroting is in de wet niet de mogelijkheid geregeld van het indienen van een reactie op de jaarrekening (lees jaarstukken). Echter, gelet op de controlerende rol van de raden is de afspraak gemaakt dat wel een zienswijze gevraagd wordt als: 1. De algemene reserve door de resultaatbestemming boven de VZG-richtlijn reservevorming van 5% uitkomt; 2. Het dagelijks bestuur met het positieve jaarrekeningresultaat een andere bestemming wenst, dan toevoeging aan de algemene reserve; 3. Bij een negatief resultaat welke niet uit de reserves gehaald kan worden en een deelnemersbijdrage gevraagd wordt.

Begrotingsaanpassingen 2023 In uw vergadering van 14 december 2022 heeft het bestuur van de VZG besloten: 1. De ”VZG-indexatierichtlijn”, de toegestane inflatiecorrectie voor de begroting 2024 van GR-en, vast te stellen op 3,4%; 2. De ”Reserverichtlijn” van 5% van alle baten blijvend onder de aandacht van de GR-en te houden. Gezien de ook toen al uitzonderlijke (inflatie)situatie is besloten om een herberekening van de VZG-richtlijn 2023 uit te voeren. De binnen de richtlijn opgenomen component voor materieel, komt op basis van de recent ontvangen CPB-cijfers uit op 5,9%. Voor wat betreft de caocomponent binnen de richtlijn is uitgegaan van een gemiddelde loonontwikkeling voor de loonschalen 5 t/m 12, zijnde de schalen waarin binnen de GR-en veruit de meeste medewerkers zijn ingeschaald, van 7,9%. Uitgaande van de te hanteren verhouding tussen lonen 2/3 en prijzen 1/3, komt de in totaal toegestane inflatiecorrectie uit op 7,2%. Het AB van de VZG heeft in haar vergadering van 14 maart 2023 het volgende besloten: 1. De "VZG-indexatierichtlijn", de toegestane inflatiecorrectie voor de begroting 2023 van GR-en, te corrigeren met 4,5%, tot in totaal 7,2%; 2. Deze aanpassing heeft structurele doorrekening met betrekking tot het opstellen van de GR begrotingen 2O24; 3. De in december 2O22 vastgestelde VZG-richtlijn 2O24, zijnde 3,4% niet te corrigeren.

Voor gemeenschappelijke regelingen die bij het aanbieden van hun Begroting 2023 zelf al rekening hebben gehouden met een hoger percentage dan het in 2021 door uw bestuur vastgestelde percentage van 2,7 %, zal de aanpassing worden gecorrigeerd tot het nu vast te stellen percentage van in totaal 7,2 %. 2

Voor alle duidelijkheid wordt opgemerkt, dat met de aanpassing van de richtlijn 2023, de in december 2022 voor 2024 vastgestelde VZGrichtlijn ad 3,4 % niet wordt aangepast. Dat neemt niet weg dat het ophogen van de richtlijn 2023 uiteraard wel een structurele doorwerking heeft voor de GR-begrotingen 2024 en volgende jaren. Een eventuele aanpassing van de richtlijn 2024 kan eerst worden overwogen indien de bijzondere (inflatie)situatie zich onverhoopt ook in 2024 voortzet. Diverse gemeenschappelijke regelingen hebben deze aanpassing verwerkt in een begrotingswijziging 2023.

Begroting 2024 Zoals hierboven al is opgenomen is de VZG-richtlijn vastgesteld op 3,4%.

Gemeente Kapelle Het geactualiseerde rapport “Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland” samen met de wetswijzigingen in de Wet Gemeenschappelijke Regeling heeft tot gevolg dat de nota verbonden partijen Gemeente Kapelle een actualisatie behoeft. Hoe dit geregeld gaat worden en om te zorgen dat uw inbreng hierin geborgd is zal een voorstel komen richting uw raad.

Overzicht beoordeling begrotingen Gemeenschappelijke Regelingen: Kapelle – door VZG-Samenstellingscommissie In de kolom bijdrage 2023 is opgenomen alle tot nu toe ontvangen begrotingswijzigingen 2023. In de kolom bijdrage 2024 is opgenomen de begroting 2024 (zonder eventueel al ontvangen begrotingswijzigingen).

1 2 3 4

Criteria nummer Naam GR

1 Bijdrage 2023 (na wijziging)

2 Bijdrage 2024

Sabewa VRZ GGD RUD

€ 253.588 € 847.346 € 4.867.759 € 310.100

€ 239.695 € 993.257 € 5.032.678 € 322.400

3 Financieel en beleidsmatig onderbouwde meerjarenrami ng Ja/Nee Ja Ja Ja Ja

4 Voldoet aan VZGindexeringsrichtlijn Ja/Nee

5 Voldoet aan VZGbezuinigingsrichtlijn Ja/Nee

6 Voldoet aan VZGreserverichtlijn Ja/Nee

Ja Nee Nee Ja

N.v.t. N.v.t N.v.t. N.v.t

Ja Ja Ja ?

7 Advies begeleidingscommissie aanwezig Ja/Nee

8 Risicoanalyse aanwezig Ja/Nee

Ja Ja Ja Ja

Ja Ja Ja Ja 3

5 ZMS € 116.966 € 120.943 Ja Ja N.v.t Ja Ja Ja 6 SWVO € 3.611.320 € 3.802.120 Nee Ja N.v.t. Ja Ja Ja 7 GR de Bevelanden € 1.619.893 € 1.719.410 Ja Nee N.v.t. Ja Ja Ja 8 OLAZ € 645.605 € 661.737 Ja Ja N.v.t. Ja Ja Ja 9 De Betho €0 €0 Ja N.v.t. N.v.t. Nee Ja Ja 10 RMC/Leerplicht N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. Totaal € 12.272.577 € 12.892.240 Toelichting/opmerkingen (op onderdelen): 1. SaBeWa 1.1 Het betreft hier het bedrag van de laatst ingediende begrotingswijziging (zie hiervoor advies BC-begroting 2024). 1.2 De primaire bijdrage voor 2023 is inclusief de 2,7% verhoging volgens de VZG-richtlijn 2023. Er is nog een begrotingswijziging die nog niet is vastgesteld. De basis voor de berekening 2024 is dus de bijdrage 2023 inclusief de structurele doorwerking van de nog vast te stellen begrotingswijziging 2023. In de nieuwe bijdrage 2024 is zowel bestaand als nieuw beleid vanaf 2023 meegenomen. Tevens is er sprake van incidentele en structurele verhogingen. Zie hiervoor het advies van de BC. 1.3 Er wordt gebruik gemaakt van constante prijzen en dit wordt doorgetrokken naar 2025-2027. 1.4 Zie hiervoor het advies van de BC. Eindadvies 1. We geven in overweging akkoord gaan met de begroting 2024, mits de 1e begrotingswijziging 2023 door de raden wordt goedgekeurd. 2.

VRZ 2.4 In de begroting 2024 is sprake van een extra kostenpost van € 788.000, waarvan de samenstellingscommissie van mening is dat deze kosten in eerste instantie opgevangen zouden moeten worden binnen de VZG-richtlijn. En als dit niet mogelijk is deze kosten via een 1e begrotingswijziging 2024 aan de gemeenteraden voor te leggen. Overigens heeft de ACF ditzelfde geadviseerd. 2.7 Een definitief schriftelijk advies van de ACF is aanwezig maar is niet opgevolgd door het DB en ook niet bij de stukken gevoegd aan de deelnemers. Eindadvies 2 We geven in overweging een zienswijze in te dienen op de begroting 2024 om het advies van de ACF op te volgen. 3. GGD 3.4 Er is alleen een beoordeling gedaan op de onderdelen GGD publieke gezondheid/Veilig Thuis en IJZ uitvoeringskosten/Taskforce Jeugd (niet zijnde de zorgkosten). In de begroting 2024 merkt de GGD op dat de subsidie die zij ontvangt van het CZW-bureau voor Veilig Thuis geen indexatie bevat. De GGD declareert de indexatie hierop bij de deelnemende gemeenten conform het percentage van de VZG-richtlijn. De samenstellingscommissie vindt dat hierover eerst overleg dient plaats te vinden met het CZW-bureau om

4

de mogelijkheden te bezien voor jaarlijkse aanpassing van deze subsidie. Mocht dat geen positieve uitkomst hebben, dan is de samenstellingscommissie van mening dat deze kosten in eerste instantie opgevangen moeten worden binnen eigen begroting van de GGD. Ten aanzien van de structurele component van de uitvoeringskosten IJZ constateert de samenstellingscommissie dat deze niet is terug te rekenen naar de begroting 2023 noch een wijziging daarop. Eindadvies 3 We geven in overweging om in aanvulling op het advies van de begeleidingscommissie een zienswijze op de begroting 2024 in te dienen als volgt: - Bezie de mogelijkheden om de indexering van Veilig Thuis niet in de eigen begroting op te nemen maar deze alsnog te laten subsidiëren door het CZW-bureau. - Pas bij de structurele component van de uitvoeringskosten IJZ de VZG-indexeringsrichtlijn toe. 4. RUD 4.1/4.2/4.4 Uit de opmerkingen van de begeleidingscommissie leiden wij af dat er een lager indexeringspercentage is opgenomen dan de maximale VZG-richtlijn voor zowel 2023 als 2024. Met dit indexeringspercentage is er een sluitende begroting voorgelegd. 4.6 De begeleidingscommissie constateert dat de geprognosticeerde balans niet volledig is, omdat er geen rekening wordt gehouden met de actuele stand van de reserve (resultaat jaarrekening 2022 is nog niet beschikbaar, inclusief de reeds besloten toevoegingen en onttrekkingen).

Het is dus niet mogelijk om vast te stellen of er aan de reserverichtlijn voldaan wordt. 4.8 Er zijn twee grote risico’s opgenomen voor en bedrag van € 1,45 miljoen. Hiervoor wordt in 2023 een voorstel opgesteld en voorgelegd aan het bestuur en de deelnemers. Eindadvies 4 We geven in overweging in te stemmen met de begroting 2024. We dringen er wel op aan de begeleidingscommissie op korte termijn te laten toetsen of aan de reserverichtlijn wordt voldaan. 5.ZMS 5.1 /5.2 De opgenomen bijdrage is af te leiden uit het nagezonden addendum van de directeur. De samenstellingscommissie gaat ervan uit dat de adviezen van de BC m.b.t. 2023 worden opgevolgd. 5.4 We verwijzen naar de conclusie van de begeleidingscommissie dat vanaf de begroting 2024 structurele exploitatietekorten gedekt worden met incidentele middelen (reserves). Geconstateerd dat de VZG-richtlijn wordt opgevolgd. Dit leidt echter wel tot een tekort in de begroting. Om dit tekort op te lossen zonder een hogere deelnemersbijdrage volgt op korte termijn een herstelplan. 5.6 We verwijzen naar de conclusie van de begeleidingscommissie dat de omvang van de reserve niet correct is weergegeven, als de tekorten worden gedekt zoals nu voorgenomen. Eindadvies 5

5

We geven in overweging een zienswijze in te dienen op de begroting 2024, waarbij wij aandringen op een spoedige totstandkoming van het herstelplan en de opvolging hiervan nauwkeurig te laten volgen en de deelnemers hierover per kwartaal te informeren. Hierbij merken wij op dat nog geen gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om af te wijken van de VZG-richtlijn in verband met een afwijkende verhouding personele kosten/materiële kosten. 6. SWVO 6.1/6.2 Voor het jaar 2023 betreft dit het bedrag van de laatst ingediende begrotingswijziging. De bedragen voor 2023 en 2024 voor de gemeente Goes zijn exclusief de bijdrage arbeidsmarktregio. Voor de overige deelnemers geldt dit niet. Voor 2023 zijn de kosten exclusief schulddienstverlening, parkeren en ICT opgenomen. 6.4 Er is alleen een beoordeling gedaan op de loketkosten leerlingenvervoer en de secretariaatskosten. Eindadvies 6 We geven in overweging in te stemmen met de begroting 2024, voor wat betreft de onderdelen loketkosten leerlingenvervoer en secretariaatskosten. Voor de overige onderdelen heeft de BC een advies uitgebracht. 7. GR De Bevelanden 7.3 Een financieel beleidsmatig onderbouwde meerjarenbegroting ontbreekt. 7.4. Recent is er nog een 2e wijziging 2023 ontvangen met impact op 2023 en volgende jaren en een 1e wijziging 2024. Deze moeten bezien worden in relatie tot de begroting 2024.

De verhoging opgenomen in de 2e begrotingswijziging 2023 met 4,5% naar 7.2% is nog niet verwerkt in de begroting 2024. De samenstellingscommissie merkt op dat alle wijzigingen en verhogingen van de bijdragen wel in de juiste volgorde moeten worden opgenomen. Dit betekent dat de 4,5% verhoging nu ook wordt toegepast op nieuw toegevoegde onderwerpen, zoals benoemd in de begroting 2024 (blz. 6 begroting 2024). Er wordt vanuit gegaan dat een bedrag van € 390.551, zijn de Ict-contracten een voordeel voor de GR de Bevelanden is, terwijl deze kosten wel als last voor de gemeenten blijven. Voor de gemeenten verandert er per saldo dus niets. Het gepresenteerde nadeel van € 671.551 in de begroting komt daarmee dus eigenlijk uit op € 1.062.079. Overigens wordt opgemerkt dat het inde begroting 2024 gepresenteerde voordeel van de ict contracten van € 390.551 in de toekomst wordt ingezet voor investeringen voortvloeiend uit de i-visie. Dat heeft als mogelijke consequentie dat de gemeenten in de toekomst een hogere bijdrage moeten betalen vanwege het aandeel in de kosten uitvoering i-visie. De 1e begrotingswijziging 2024 is toegezonden aan de gemeenten maar niet beoordeeld door de BC. Om die reden heeft de samenstellingscommissie hierover ook geen oordeel uitgesproken, mede op grond van de onduidelijke verwerking en presentatie van de gemeentelijke bijdragen.

Wij adviseren de beoordeling door de BC zo spoedig mogelijk te laten doen. Eindadvies 7 We geven in overweging een zienswijze in te dienen op de begroting 2024 en de 1e wijziging begroting 2024 in overeenstemming met de opmerkingen zoals hierboven opgenomen. 6

8. OLAZ 8.6 Momenteel voldoet OLAZ aan de VZG-reserverichtlijn van 5%. OLAZ signaleert in haar begroting 2024 de laatste jaren een daling van de kosten van de milieustraten. Dat zou in principe tot een lagere kostenbegroting en dus tot een lagere bijdrage van de gemeenten binnen OLAZ moeten leiden. OLAZ verwacht echter ook voor de komende jaren een toename van de investeringen als gevolg van de (waarschijnlijk) benodigde aanpassingen op de milieustraten, om deze toekomstbestendig te kunnen maken (naast een eventuele regionale spreiding van de milieustraten). In verband hiermee zijn de geraamde kosten voor de milieustraten in de begroting 2024 op het niveau van de begroting 2023 gehouden. Op deze wijze wordt in de begroting 2024 een structurele stelpost van € 874.000 gecreëerd die alsdan ingezet kan worden voor de verwachte toekomstige toename van de kapitaallasten. Hiermee tracht OLAZ te voorkomen dat de gemeentelijke bijdragen in de komende jaren sterk(er) moeten stijgen. Wanneer deze verwachting tot realisatie komt zal voor het dan ontstane begrotingsoverschot vanuit OLAZ voorgesteld worden om dit te reserveren in een bestemmingsreserve kapitaallasten. Hiermee zal dan rekening moeten worden gehouden bij de toetsing van de (algemene) reservepositie van OLAZ aan de VZG-reserverichtlijn van 5%.

Eindadvies 8 We geven in overweging een zienswijze in te dienen op de begroting 2024 om een onderbouwing te vragen van de in de toekomst te plegen investeringen in de milieustraten. 9. De Betho 9.6 Voor reservevorming geldt de norm van 5% van alle baten van de desbetreffende gemeenschappelijke regeling. Deze norm dekt dan het totaal van alle vormen van reservevorming af. Deze norm wordt in ruime mate overschreden, ook wanneer hierbij de bestemmingsreserve brand (die dient ter dekking van de afschrijvingslasten) buiten beschouwing wordt gelaten. Eindadvies 9 We geven in overweging een zienswijze op de begroting 2024 in te dienen ten aanzien van de overschrijding van de VZG-reserve richtlijn. 10. RMC- leerplicht Betreft centrumgemeente constructie. Goes is centrumgemeente.

7