C.1a Jaarverslag jaarplan ondermijning 2023

RESULTATEN JAARPLAN 2023 ONDERMIJNING IN ZEELAND

INLEIDING

Namens het Districtscollege Zeeland presenteren wij u met plezier de behaalde resultaten van het jaarplan ondermijning 2023. Net zoals de wisselende getijden van de Zeeuwse zee, zijn we geconfronteerd met verschillende facetten van ondermijnende invloeden. Onze collectieve inspanningen hebben geleid tot een sterke verdediging tegen deze bedreigingen, en we kijken vooruit naar een 2024 waarin we onze integriteit en veiligheid nog verder kunnen versterken. Dit jaar hebben we als district concrete resultaten en successen behaald, waar we met tevredenheid op terugkijken. Onze dank gaat uit naar iedereen die heeft bijgedragen aan dit doel. Samen bouwen we aan een georganiseerde overheid die standhoudt tegen ondermijning en de georganiseerde misdaad. Voorzitter Districtscollege Zeeland, Harald Bergmann

OPERATIE & ONDERMIJNINGSCASUÏSTIEK

resultaat

CASUÏSTIEK

INFORMATIEPOSITIE/ ZELFSCAN

In 2023 hebben we met succes 12 casussen aangepakt, gericht op diverse maatschappelijke thema's. De focus lag op 7 zaken rondom vastgoed en witwassen, 1 casus mensenhandel, 1 in het buitengebied, 1 rondom cocaïne, 1 over harddrugs en het aanpakken van handhavingsknelpunten op recreatieparken. Deze gevarieerde aanpak weerspiegelt onze toewijding aan een veiligere samenleving door samenwerking en doortastend optreden op verschillende fronten. De integrale controles bij diverse gemeenten leveren, naast signalen en informatie voor de ontwikkeling van RIECcasuïstiek, ook ander materiaal op. Veel aan ondermijning gerelateerde casuïstiek wordt geïntervenieerd vanuit deze controles.

Verschillende Zeeuwse gemeenten hebben zelfscans gedaan onder begeleiding van het VIPteam, waaronder Goes, Middelburg, Vlissingen, en Hulst. Middelburg start na de scan een tweejarig project voor een data-gedreven aanpak van ondermijning. De verkennende fase voor zelfscans is nog bezig bij SchouwenDuiveland en de Bevelanden-gemeenten. Ook hebben er bijeenkomsten plaatsgevonden, waaronder ondersteuning voor BIBOBwerkprocessen en informatievoorziening in relatie tot ondermijningsaanpak. Ook staat er een themabijeenkomst over informatiehuishouding met betrekking tot ondermijning op de agenda, georganiseerd door de gemeente Tholen, Goes, Hulst en de TF-RIEC.

PROJECTLEIDERS In de beginmaanden van 2023 is het idee voor een bestuurlijk Interventieteam (BIT) ontstaan, na een grondig onderzoek. In augustus werd dit idee werkelijkheid in de vorm van het Districtelijk Interventieteam (DIT). Dit team heeft als duidelijk doel ondermijningsproblematiek in Zeeland aan te pakken, met niet alleen data, maar ook inzichten uit het initiërende onderzoek. Samen met preventie, zorg en repressie willen ze diverse kwesties integraal benaderen. Het Districtelijk interventieteam, bestaande uit een coördinator en een projectmedewerker, wordt versterkt door vertegenwoordigers van gemeenten, politie, en de Belastingdienst. De aansturing komt vanuit de DSP, waardoor ze op een doelgerichte manier, casuïstiek en controles kunnen opleveren. Inmiddels hebben wij als District Zeeland 2 nieuwe collega’s verwelkomd.

MAATSCHAPPELIJKE WEERBAARHEID 1/2 resultaat

BUITENGEBIED

ZEEHAVENS

In Reimerswaal wordt ondermijning aangepakt door een geïntegreerde samenwerking tussen de gemeente en de politie. Wijkagenten en handhavers werken wekelijks samen in het buitengebied, ondersteund door een lokale appgroep voor snelle communicatie. Twee keer per jaar zijn er integrale actiedagen voor kennisdeling en samenwerking. Beleidsafdelingen stimuleren vitaliteit via duurzame gebiedsontwikkeling volgens de structuurvisie 'De Groene Kamers van Rilland'. Meldingsbereidheid wordt bevorderd, de gemeente Borsele stimuleert dit met een brief en Toolkit RIEC. Bewustwording groeit in alle gemeenten mede dankzij brede inzet.

In 2022 en 2023 heeft het ministerie van J&V mainportgelden toegewezen voor de aanpak van grootschalige criminaliteit in de havens van Zeeland en West-Brabant, met focus op internationale drugssmokkel. Concrete maatregelen, waaronder cameranetwerken en biometrische toegangscontrole, zijn gefinancierd. Beheerorganisaties zoals SBIM en SVZZ spelen een centrale rol. Het programma richt zich ook op sociale weerbaarheid, met trainingen om misbruik door criminelen te voorkomen. Toekomstige inspanningen omvatten cybersecurity, verdere implementatie van beveiligingsmaatregelen, en financiële steun voor toezicht en handhaving. Het overkoepelende doel is het waarborgen van veiligheid en het versterken van de weerbaarheid van bedrijven en medewerkers in de havens.

JACHTHAVENS 1. Preventie: We hebben preventieve maatregelen genomen, zoals het verbeteren van beveiligingsprotocollen en het verhogen van bewustwording om criminele infiltratie te voorkomen. Ook hebben in verschillende jachthavens Escape boten gelegen om de awareness te verhogen. 2. Samenwerking: Intensieve samenwerking met lokale autoriteiten en wetshandhavingsinstanties heeft geleid tot gecoördineerde acties en strategieën tegen ondermijnende activiteiten. 3. Transparantie: Door strikte naleving van wet- en regelgeving, regelmatige controles en betrokkenheid van belanghebbenden hebben we transparantie en integriteit binnen onze jachthavens bevorderd.

MAATSCHAPPELIJKE WEERBAARHEID 2/2 resultaat

BEDRIJVENTERREINEN Afgelopen jaar is de aanpak van ondermijning op bedrijventerreinen versterkt met integrale controles, waarbij speurhonden en endoscopen zijn ingezet. Deze gecombineerde inspanningen hebben niet alleen illegale activiteiten aan het licht gebracht, maar ook de informatiepositie aanzienlijk verbeterd. De geavanceerde technologieën vergroten de nauwkeurigheid van inspecties en dragen bij aan een grondige evaluatie van bedrijfsomgevingen. Deze aanpak heeft niet alleen geleid tot concrete ontdekkingen, maar heeft ook een preventieve werking. Door deze innovatieve benaderingen te handhaven, kunnen we blijven anticiperen op de steeds veranderende aard van ondermijnende activiteiten.

VASTGOED Samenwerking tussen het Openbaar Ministerie, Politie, Belastingdienst, Provincie, gemeenten en TF-RIEC, heeft geleid tot doeltreffende maatregelen in de aanpak van complexe uitdagingen op het gebied van vastgoed. Door gezamenlijke inspanningen en gedeelde kennis hebben we een sterke frontlinie gevormd tegen ondermijnende praktijken, waardoor we onze gemeenschappen beter hebben beschermd en versterkt. Ook hebben we als thema keuze voor het DIT vastgoed geprioriteerd en heeft er een bestuurlijke sessie plaatsgevonden voor alle burgemeesters, wethouders en bestuurders van wooncorporaties.

JEUGDCRIMINALITEIT Dit jaar zijn met versterkingsgelden van het RIEC twee Projectleiders Jeugd aangetrokken in Zeeland. Zij zullen de Zeeuwse overlegtafels voor zorgelijke jeugd in kaart brengen, relaties analyseren en op- en afschaling organiseren. Daarnaast werken ze aan een integrale jeugdaanpak met concrete acties, planning en investeringsoverzicht. De aanleiding hiervoor was de focus op de bestuurlijke aanpak van criminele uitbuiting onder jongeren, ondersteund door onderzoek onder middelbare scholieren. De Zeeuwse gemeenten hebben een bestuurlijke aanpak op Mensenhandel. Om aard en omvang inzichtelijk te krijgen, is er afgelopen periode onderzoek gedaan naar criminele uitbuiting onder middelbare scholieren. Een tweede onderzoek hierover wordt verwacht op 21 december. Tegelijkertijd is in navolging van Walcheren, in ZeeuwsVlaanderen en het Oosterschelde-bekken het jeugd schoolveiligheidsconvenant ondertekend. In dit convenant hebben bestuurders van scholen, gemeenten, Politie en het OM gezamenlijk akkoord gegeven voor gezamenlijk handelen en bijkomende verantwoordelijkheden op het gebied van schoolveiligheid.

BESTUURLIJKE WEERBAARHEID

resultaat

ZEEUWSE NORM De Provincie Zeeland heeft in het eerste jaar van de Zeeuwse norm weerbare overheid de leiding genomen. Ze werken daarbij samen met alle Zeeuwse overheden en partners, waaronder TF RIEC Brabant Zeeland. Dankzij impulsgelden van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties zijn in 2023 verschillende initiatieven gefinancierd, zoals een Zeeuwse maand van de weerbare overheid en inzet van de Escapeboot op verschillende locaties. Ook zijn er bijeenkomsten over Informatiebeveiliging en trainingen over Handhaven en Signaleren gehouden. Voor 2024 staan al diverse projecten op de planning, waaronder trainingen over integriteit voor Zeeuwse politiek ambtsdragers. Kortom, Zeeland maakt serieus werk van de weerbaarheid en wordt zelfs landelijk als voorbeeld genoemd!

BIBOB WET BEVORDERING INTEGRITEITSBEOORDELINGEN DOOR HET OPENBAAR BESTUUR In Zeeland werd de 'Bibob Kamer' opgericht, met vertegenwoordiging van alle gemeenten, de provincie, en het waterschap. Periodiek kwamen ze bijeen om kennis uit te wisselen en gezamenlijk de Zeeuwse Bibob-norm te implementeren. De gemeenten en de provincie hebben de Zeeuwse beleidslijn Bibob-beleid vastgesteld. In mei kregen Zeeuwse Bibob-functionarissen twee open source intelligence trainingen (OSINT) om hun vaardigheden aan te scherpen. In september volgde een verdiepende Biboblezing over de aanpak van zorgfraude. De Bibob Kamer fungeerde als een hub voor samenwerking en educatie, versterkend voor de regionale aanpak van Bibob-vraagstukken.

OPLEIDEN EN TRAINEN In 2023 heeft Taskforce RIEC met trots Loods 12 geopend in Breda, als een belangrijk initiatief in lijn met ons jaarplan. Dit trainingscentrum voor ondermijnende criminaliteit staat open voor alle convenantpartners in de regio Brabant Zeeland. Dankzij deze gezamenlijke inspanning biedt Loods 12 een unieke leeromgeving waar professionals uit de rechtshandhaving, beleidsmakers en andere betrokkenen praktische kennis en vaardigheden opdoen. Met de realisatie van Loods 12 hebben we een humorvolle en innovatieve benadering toegevoegd aan de serieuze taak van het bestrijden van ondermijning. Ook hebben we o.a. door de training Integraal Samenwerken, effectieve kennisdeling en samenwerking gerealiseerd. Daarnaast zijn er in 2023 voor diverse doelgroepen gerichte en interactieve trainingen op locatie in zeeland gegeven, o.a. voor buitendienstmedewerkers. Ook met deze trainingen op maat gaan we in 2024 natuurlijk door.

“In 2023 hebben we een start gemaakt met een Zeeuwse aanpak van ondermijning. Niet iedere gemeente voor zich, maar veel meer in overeenstemming met elkaar. Zo wordt de vuist die we maker veel groter. Net als andere gemeenten hebben ook Vlissingen en Middelburg een datavolwassenheidsscan laten uitvoeren door TF RIEC. De aanpak van ondermijning start met een goede informatiepositie. In Middelburg zijn we daarom een project gestart naar een ‘data gedreven aanpak van ondermijning.”

WAT ZEGT ZEELAND

“Een doorkijk naar 2024 is voor mij: maak integrale controles aantrekkelijk en ga voor kwaliteit en minder voor kwantiteit.

Thijs Terlouw (AOV Gemeente MBG)

“Het afgelopen jaar heeft het basisteam Oosterscheldebekken succesvol malafide garagebedrijven aangepakt, resulterend in het innen van een belastingschuld en het vertrek van de ondernemer. Dit heeft het ondernemersklimaat in het teamgebied verbeterd, en vergelijkbare initiatieven zijn gepland voor het komende jaar.”

Met aantrekkelijk bedoel ik: ga voor risicobedrijven en risicosignalen en niet alleen voor informatie vergaren. Bij de geïntegreerde aanpak moet het uitgangspunt 'bestrijding van ondermijnende criminaliteit terug komen als uitgangspunt.”

Jolanda Moens (Belastingdienst)

“De aanpak van ondermijning kan alleen op zinvolle wijze opgepakt worden als we samenwerken en ook samen werken aan een goede informatiepositie. En dat is de kern en het succes van de Zeeuwse aanpak. Naast repressie (waar we als OM voor aan de lat staan) is preventie een essentieel onderdeel van die aanpak. Ik vind het mooi om te zien dat we als ketenpartners daar juist samen aan werken.”

Gerda Oosterveld (Gebiedsofficier OM)

Marco De Visser (OS C Politie)

“Ondermijning dreigt in ieder dorp of stad. En met onze grote Mainport Zeehavens hebben we natuurlijk een forse uitdaging! Het afgelopen jaar hebben we met alle betrokken partijen geïnvesteerd in veilige en weerbare zeehavens: Politie, Openbaar Ministerie, het ministerie van JenV, gemeenten, bedrijfsleven, douane, marechaussee en Taskforce-RIEC tekenden voor een stevige aanpak. Dat plan wordt nu uitgerold.”

Bas van den Tillaar (BM Vlissingen voorzitter DSP)

“Met trots kijk ik naar de samenwerking in Zeeland en de doortastende aanpak van ondermijning. Mijn dank gaat uit naar alle gemeenten en partners die hierbij betrokken zijn. Hoewel we nog niet alles hebben bereikt, ben ik verheugd met de vooruitgang. Samen bouwen we aan een sterke toekomst.”

Jesse Verbruggen (Programmamanager RIEC)

WAT ZEGT ZEELAND “Het Reimerswaalse netwerk bestaat uit een divers gezelschap van betrokken en bevlogen professionals. Ook al hebben we verschillende taken en bevoegdheden, ons doel is hetzelfde: een veilig en schoon buitengebied. Onze samenwerking is dan ook al een succes op zichzelf”.

“Samenwerking tussen partners is cruciaal om ondermijning een slag toe te brengen. Denken zonder grenzen en out of the box zorgen voor een integrale effectieve aanpak!”

Gemeente Reimerswaal

Joost Manusama (District chef politie)

“Van vaste overlegstructuren tot en met praktische uitvoering van integrale acties. Een stevig netwerk tegen ondermijning op alle niveaus krijgt steeds beter vorm. Dat is belangrijk voor onze regio. En daar werk ik graag aan mee!”

Astrid Zegers (Gemeente Terneuzen)

‘’Goed om te zien dat in de regio Zeeland de krachten op het zo belangrijke thema ondermijnende criminaliteit worden gebundeld. De Zeeuwse norm weerbare overheid draagt daar een steentje aan bij. Goed voorbeeld van de samenwerking is het thema Bibob, maar ook op informatiebeveiliging weten de Zeeuwen elkaar goed te vinden. Daar mogen we best een beetje trost op zijn en…laten we vooral zo door gaan!’’

Frank Stehouwer (Provincie Zeeland)

“OEMOEMENOE VEARDER?”

2024 Het afgelopen jaar was een mix van successen en leermomenten want zoals we hier in Zeeland zeggen: “doe mar normael dan doe je a gek genog.” Dus eerlijkheid gebiedt ons te zeggen, dat er ook thema’s zijn waar we meer op hadden kunnen inzetten. Zoals de aanpak jachthavens & binnenwateren en de verbinding te zoeken met onze Belgische collega’s. Toch heeft het ons niet tegengehouden om ook voor 2024 ambitieuze plannen op te stellen. We gaan de Districtelijke stuurploeg (DSP) versterken en uitbreiden, met speciale aandacht voor het verwerken van casuïstiek binnen het thema vastgoed. Verder gaat het Districtelijk Interventieteam van start met het hoofdthema vastgoed. We richten een nieuwe informatiecel op, niet alleen voor het verwerken van casuïstiek, maar ook om meer overzicht te krijgen in lopende zaken. Samenwerking blijft een kernpunt, niet alleen met gemeenten, maar ook met de Provincie Zeeland, het Openbaar Ministerie (OM), de Nationale Politie, de Belastingdienst, Belastingdienst/Toeslagen, Douane, Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst (FIOD), Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), Koninklijke Marechaussee, Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD).

In 2023 zijn we gestart met het opmaken van een dreigingsbeeld op milieu in samenwerking met de Provincie Zeeland, Noord-Brabant, OM en TF-RIEC, dit initiatief wordt in 2024 voortgezet. Het doel om onze informatiepositie Zeeuws breed te verhogen, wordt meegenomen in onze plannen voor het komende jaar. Verder gaan we ons inzetten om de maatschappelijke en bestuurlijke weerbaarheid te verhogen, dit alles onder de vlag van de Zeeuwse Norm. Integrale controles en de aanpak van arbeidsuitbuiting blijven prioriteiten. De projectleiders jeugd ronden hun opdracht af, waardoor we in 2024 een strategie kunnen ontwikkelen om jeugdcriminaliteit effectiever aan te pakken. We hopen in 2024 samen met u al deze doelen te realiseren!

BEDANKT VOOR JULLIE MEDEWERKING

OP NAAR 2024!