B.8 20230517 raadsnieuwsbrief besluit AB principe regionalisering milieustraten en videoverslag tour circulair

Raadsnieuwsbrief Aan: Gemeenteraden van de deelnemende gemeenten in de GR O.L.A.Z. Datum: 17 mei 2023 Onderwerp: principebesluit voorstel regionale spreiding van milieustraten in Zeeland _________________________________________________________________________________ Geachte raadsleden, Op 2 maart jl. heeft het algemeen bestuur van O.L.A.Z. in haar vergadering besloten tot: 1. Kennisname van de 13 ingediende zienswijzen op het principe voorstel tot regionale spreiding van de milieustraten in Zeeland. 2. Instemming met nader onderzoek tot regionale spreiding van de Zeeuwse milieustraten conform de in de notitie genoemde voorlopige aanpak en planning. Bijgaand treft u volledigheidshalve een afschrift van dit besluit aan. De individueel ingediende zienswijzen zijn samengevat in het besluit. Vervolgproces Op dit moment vindt uitvoering plaats van ‘Stap 1’ van onderhavig besluit (zie pag. 4). Onderdeel van dit onderzoek betrof de organisatie van een ‘tour circulair’, ofwel een excursie naar mogelijke vormen van kringloop- en demontageactiviteiten op een milieustraat. Op 23 maart jl. heeft deze excursie plaatsgevonden naar het grondstoffencentrum van Saver in Roosendaal, het kringloopplein in Nieuw Lekkerland en het Ecopark in Groot Ammers. In de nieuwsbrief die wij op 6 april jl. hebben verstuurd, heeft u daar al een en ander over kunnen lezen.

Niet ieder raadslid was in de gelegenheid om deel te nemen aan deze excursie. Om die reden is een videoverslag gemaakt van deze dag. Deze kunt u bekijken via https://youtu.be/shm0aWpnLhk. Het videoverslag is binnenkort ook te vinden op de website van O.L.A.Z. www.olazzeeland.nl. Zodra er onderzoeksresultaten bekend zijn van stap 1 wordt u daarover geïnformeerd. De verwachting is dat dit conform planning zal plaatsvinden in het 3e kwartaal van 2023. Met vriendelijke groet C. Weststrate voorzitter O.L.A.Z.

Notitie voor het Algemeen Bestuur O.L.A.Z. Agendapunt: 6 Vergadering: 2 maart 2023 Steller: Werkgroep regionalisering milieustraten Onderwerp: Voorstel onderzoek en uitwerking regionale spreiding Zeeuwse milieustraten Voorstel: 1. Kennisnemen van de 13 ingediende zienswijzen; 2. Instemmen met nader onderzoek tot regionale spreiding van de Zeeuwse milieustraten conform de in de notitie genoemde voorlopige aanpak en planning. Besluit Algemeen Bestuur Overeenkomstig het voorstel besloten

1

Inleiding

De Zeeuwse milieustraten zijn gedateerd en daardoor niet toekomstbestendig. Zo is er op de meeste milieustraten geen ruimte om uit te breiden, hetgeen noodzakelijk is om alle wettelijk verplicht te scheiden afvalstromen separaat in te zamelen en daarvoor de benodigde voorzieningen in te richten. Daarnaast is er, in het kader van de verkeersveiligheid, behoefte aan het meer efficiënt inrichten van de milieustraten. In december 2019 heeft O.L.A.Z. de voorkeur aangegeven om ontwikkelingsscenario 3, waarbij wordt uitgegaan van een aanpak die zeker voor 20 jaar zal voldoen, verder te onderzoeken. In 2020 heeft Royal Haskoning DHV (RHDHV) in opdracht van O.L.A.Z. een onderzoek uitgevoerd naar de toekomst van de milieustraten in Zeeland op het gebied van milieuwetgeving, kostenbeheersing en de doelstelling tot het reduceren van de hoeveelheid ongesorteerd brandbaar afval. Eén van de adviezen die voortvloeide uit dit onderzoek was het nader uitwerken van de mogelijkheden tot regionalisering (regionale spreiding) van de milieustraten in Zeeland. Deze nadere uitwerking van de mogelijkheden tot regionalisering is op hoofdlijnen uiteengezet in een voorstel dat is voorgelegd aan de gemeenteraden binnen O.L.A.Z. Gevraagd besluit Deze notitie gaat in op de zienswijzen die zijn ingediend door de gemeenteraden en het vervolgproces.

Voorts wordt u voorgesteld kennis te nemen van de ingediende zienswijzen en in te stemmen met nader onderzoek naar het regionaal spreiden van de Zeeuwse milieustraten. 2.

“Principebesluit regionale spreiding Zeeuwse milieustraten”

Doel van het principebesluit is om het bepalen of het principe van regionale spreiding door de individuele gemeenten wordt ondersteund voordat er hoge kosten worden gemaakt voor nader onderzoek en uitwerking tot regionale spreiding

1

Uw bestuur heeft op 6 oktober 2022 besloten het voorstel “Principebesluit regionalisering Zeeuwse milieustraten” ter consultatie aan de gemeenteraden voor te leggen en de mogelijkheid te bieden hierop een zienswijze in te dienen. Aan de gemeenteraden is concreet gevraagd: 1.

Een zienswijze in te dienen op het voorstel van het dagelijks bestuur voor het principe van regionale spreiding van milieustraten in Zeeland, zoals bedoelt in het rapport RHDHV, te weten: a)

Een milieustraat ‘Compleet Plus’ niveau (het betreft een circulair ambachtscentra die voldoet aan alle wettelijke eisen met eventueel aanvullingen als kringloopactiviteiten in Goes (De Bevelanden), Terneuzen en Vlissingen/Middelburg;

b)

Een milieustraat ‘Compleet’ niveau (het betreft een milieustraat die voldoet aan alle wettelijke eisen, aangevuld met functies als demontage van grof restafval) in Veere, Schouwen-Duiveland, Reimerswaal, Tholen, Sluis en Hulst;

c)

Een brengfaciliteit ‘Basis’ niveau (deze voldoen niet aan de wettelijke eisen, het gaat om inzamelpunten voor de meest voorkomende stromen op locaties waar de milieustraten worden verwijderd) in Kapelle, Borsele en Noord-Beveland;

2.

Akkoord te gaan met het uitvoeren van nader onderzoek en uitwerking van regionale spreiding ten behoeve van definitieve besluitvorming.

3.

Ingediende zienswijzen

Begin 2023 hebben alle Zeeuwse gemeenteraden hun zienswijzen doorgegeven. Deze zienswijzen zijn bijgevoegd als bijlage bij dit voorstel. De reacties van de gemeenten zijn grofweg op te delen in 3 visies; 1. Voorgestelde regionale spreiding lijkt in principe logisch met enkele opmerkingen en kanttekeningen (Goes, Terneuzen, Middelburg, Vlissingen, Hulst, Sluis, Schouwen Duiveland, Reimerswaal, Veere, Tholen, Kapelle); 2. Te weinig informatie om een mening te kunnen vormen over het voorgestelde principe (Borsele); 3. Niet akkoord met principe (Noord-Beveland). Gemeente Noord-Beveland geeft aan de huidige milieustraat te willen behouden en te versterken tot een milieustraat ‘compleet’ niveau met inzamelpunt voor kringloopspullen, omdat de milieustraat een onmisbare functie heeft in de gemeente. Het voorstel leidt volgens gemeente Noord-Beveland tot grotere afstanden met als gevolg een grotere CO2 footprint en een groter risico qua verkeersveiligheid en afvaldumpingen/ zwerfafval. Zij geeft tevens aan dat het huidige oppervlak van de milieustraat vergroot kan worden om te voldoen aan de (toekomstige) wettelijke eisen. Tot slot verzoekt zij na te gaan of er mogelijkheden zijn om toeristen en bedrijven tegen betaling toe te laten op de milieustraat i.p.v. deze te weren.

Alle gemeenten zijn akkoord met het uitvoeren van nader onderzoek en uitwerking van regionale spreiding ten behoeve van definitieve besluitvorming.

2

4. Aanvullend onderzoek De gemeenteraden binnen O.L.A.Z. hebben voor het uitvoeren van aanvullend onderzoek en nadere uitwerking de volgende aanvullende aandachtspunten aangevoerd. Deze punten worden meegenomen in het nadere onderzoek.

Locatie -

Bereikbaarheid voor minder mobiele doelgroepen (zonder eigen vervoersmiddelen); Gemeente Veere zou graag de mogelijkheden in relatie tot lange wachtrijen voor de milieustraat in de gemeente Veere willen onderzoeken; Gemeenten Middelburg en Vlissingen willen voor een eventuele samenvoeging een locatieonderzoek uitvoeren. Ook gemeente Goes (en Kapelle) wil een locatieonderzoek uitgevoerd zien voor een circulair ambachtscentrum op de Bevelanden. Gemeente Borsele wil graag onderzoek naar een locatie van een brengfaciliteit binnen de gemeente.

Kosten -

Wat zijn de financiële gevolgen voor deze nieuwe milieustraten. De kosten voor regionalisering zo laag mogelijk houden om zo de inwoners van Zeeland zo weinig mogelijk financieel te belasten. Op welke wijze worden deze kosten verdeeld over de gemeenten en dus inwoners van Zeeland. (blijft het solidariteitsbeginsel gehandhaafd.)

Service -

Wat houdt een ‘basis’ faciliteit in. (Welke service wordt hier geboden?) Welke flankerende maatregelen kunnen worden genomen in gemeenten (zonder) milieustraat. Wat zijn de mogelijkheden kringloopgoederen op de milieustraat compleet in te zamelen (bijvoorbeeld met behulp van donatiecontainers). Welke mogelijkheden zijn er om samen te werken in relatie tot kringloopwinkels, zowel voor de milieustraat ‘compleet-plus’, milieustraat ‘compleet’ als ‘basis’ variant.

Milieu -

-

Wat zijn de milieueffecten van de regionalisering van milieustraten. (positieve zin opbrengst minder grof huishoudelijk restafval, als negatieve zin bouw en CO2 uitstoot extra kilometers). Welke milieueisen heeft een milieustraat ‘basis’.

5. Vervolgproces Stap 1: Onderzoek Regio De Bevelanden

Stap 2: Uitwerking Zeeuwse Milieustraten

Stap 3: Zeeuws vervolgonderzoek

3

Stap 4: Routekaart t.b.v. (Regionale) besluitvorming

Op basis van het advies van Royal Haskoning DHV is besloten om stapsgewijs en op natuurlijke momenten milieustraten te vernieuwen. In verband met het beëindigen van de verhuur van de locatie Goes wordt begonnen met de regio de Bevelanden. Deze regio geldt vervolgens als voorbeeld voor de andere Zeeuwse regio’s. De kennis en ervaringen opgedaan in dit traject wordt zoveel mogelijk gebruikt voor de andere regio’s.

STAP 1: Onderzoek regio de Bevelanden Momenteel werken Arcadis en Modulo Milieustraten in samenwerking met de gemeenten en de ZRD de Compleet plus variant uit voor de regio de Bevelanden. Hierbij wordt ingezet op het in beeld brengen van verschillende varianten in de vorm van losse modules waaronder een milieustraat ‘compleet’, een demontagehal en kringloopactiviteiten. Modulo milieustraten maakt ook een uitwerking van de milieustraat ‘basis’ en bijbehorend flankerend beleid. Deze opzet is conform het voorgelegde principebesluit enkel beoogd voor regio Bevelanden. De onderzoeksresultaten van Modulo en Arcadis bieden een basis om de (financiële en milieu) effecten in beeld te brengen en een mogelijke invulling van de milieustraten in de Bevelanden verder te kunnen concretiseren. Door het hanteren van losse modules kan inzichtelijk gemaakt worden wat eventuele afwijkingen van het voorstel (bijvoorbeeld de zienswijze van Noord-Beveland) zou kunnen betekenen voor het totaal.

STAP 2: Uitwerking Zeeuwse milieustraten Op basis van bestaande informatie en de ingediende aandachtspunten en vragen moeten de milieustraat ‘compleet plus’ en de milieustraat ‘basis’ (inclusief flankerend beleid) verder worden uitgewerkt in een routekaart. Deze uitwerking en de zienswijzen van de gemeenteraden leiden tot een aantal vervolgonderzoeksvragen vanuit de overige Zeeuwse gemeenten. Globaal gezien gaat het o.a. om de volgende aspecten, die nog verder worden aangevuld: -

kosten o Financiële doorrekening invoering regionalisering milieustraten o Scenario’s regionalisering verdeling kosten over de gemeenten

-

milieu o Milieu-effecten (afvalreductie, circulaire economie, stikstof/CO2-uitstoot)

-

service o Rijafstanden o Aantal afvalstromen o Inzamelmethoden

-

social return o Inzet inwoners met afstand tot arbeidsmarkt bij demontage- en kringloopactiviteiten o Educatie effecten

STAP 3: Zeeuws vervolgonderzoek De onderzoekvragen o.a. op het gebied van kosten, milieu, service en social return vanuit stap 2 worden belegd bij één of meerdere onderzoeksbureau’s. Dit is afhankelijk van de soort onderzoeksvragen. Hierbij kunnen ook nog een aantal regionale vraagstukken worden beantwoord.

4

STAP 4: Ontwikkelen Zeeuwsmodel milieustraten Stappen 1 t/m 3 hebben geleid tot inzichten. Op basis van deze inzichten worden keuzes gemaakt hoe we per regio invulling geven aan de toekomstige milieustraten ‘compleet plus’, ‘compleet’ en ‘basis’. Welke flankerende maatregelen genomen kunnen worden. Wat de kosten zijn voor deze ontwikkeling en hoe deze worden verdeeld over de gemeenten en dus de inwoners.

STAP 5: Definitief voorstel t.b.v. besluitvorming De Zeeuwse gemeenteraden worden geïnformeerd over de Zeeuwse invulling van de milieustraten en de onderzoeksresultaten (stap 1-3). Vervolgens wordt een definitief invulling (inclusief regionale spreiding) voorgelegd aan de gemeenteraden en het AB van O.L.A.Z. 6. Planning Inhoud

Wanneer

Advisering

Besluit

Proces

Huidig: Principebesluit regionale spreiding

maart 2023

BC O.L.A.Z

- AB O.L.A.Z.

Stap 1: Onderzoek haalbaarheidsstudie circulair ambachtscentrum regio de Bevelanden: -Concrete uitwerking milieustraat ‘compleet plus’ milieustraat ‘compleet’ en milieustraat ‘basis’ (flankerend beleid) -Locatieonderzoek

Afronding 3e kwartaal 2023

- Kennisnemen van ingediende zienswijzen -Instemmen met nader onderzoek naar type milieustraten en aanpak nader onderzoek en besluitvorming - Kennisnemen van onderzoeksresultaten

Stap 2: opstellen routekaart aanpak/ onderzoeksvragen -fasering per regio -uitgangspunten en Randvoorwaarden per regio bepalen

Afronding 1e kwartaal 2024

Voorstel DB aan AB

Extern: -Modulo milieustraten -Arcadis

-Informeren gemeenteraden door middel van raadsinformatiebrief

-AB O.L.A.Z. -Informeren gemeenteraden door middel van raadsinformatiebrief

BC O.L.A.Z. Voorstel DB aan AB

Extern: n.t.b.

Vaststellen routekaart

BC O.L.A.Z. Voorstel DB aan AB

5

-AB O.L.A.Z. -Informeren gemeenteraden door middel van raadsinformatiebrief

Stap 3: Uitvoering vervolgonderzoeken conform vastgestelde routekaart Stap 4: Opstellen compleet voorstel regionale spreiding milieustraten*

Afronding 4e kwartaal 2024

Afronding 1e kwartaal 2025

BC O.L.A.Z. Voorstel DB aan AB Extern: n.t.b. BC O.L.A.Z. Voorstel DB aan AB

*afhankelijk van inhoud routekaart

Stap 5: Vaststellen resultaten en totaal besluit tot regionale spreiding

Extern: n.t.b.

2e kwartaal 2025

Extern : n.t.b.

- kennisnemen van -AB O.L.A.Z. onderzoeksresultaten en vaststellen vervolg -Informeren gemeenteraden door middel van raadsinformatiebrief Vaststellen compleet -AB O.L.A.Z. voorstel Mogelijkheid zienswijzen gemeenteraden

Definitief besluit tot regionale spreiding

BC O.L.A.Z. Voorstel DB aan AB

- AB O.L.A.Z. -Besluit communiceren richting gemeenteraden

De planning betreft een voorlopige aanpak. Tussentijdse uitkomsten kunnen andere inzichten geven die dan separaat aan u zullen worden voorgelegd. 7. Budget Jaarlijks wordt een bedrag van € 40.000,- (ondersteuning door derden) opgenomen in de begroting van O.L.A.Z. voor het uitvoeren van onderzoeken. Naar verwachting is het benodigde budget in de begroting 2023 voor de lopende onderzoeken voldoende, temeer omdat een deel van de onderzoeken met overheidssubsidie wordt uitgevoerd. 8. Communicatie Naar aanleiding van dit voorstel bestaat de mogelijkheid dat er persvragen gesteld worden. Voor de voorzitter van het O.L.A.Z. dan wel de AB-leden is onderstaande kernboodschap opgesteld: Achtergrond Het O.L.A.Z. heeft laten onderzoeken op welke wijze de milieustraten van Zeeland toekomstbestendig zijn op het gebied van milieuwetgeving, kostenbeheersing en de doelstelling tot het reduceren van de hoeveelheid ongesorteerd brandbaar afval. Eén van de adviezen die voortvloeide uit dit onderzoek betreft het nader uitwerken van de mogelijkheden tot regionalisering (regionale spreiding) van de milieustraten in Zeeland.

Gevraagd besluit gemeenteraden Om te bepalen of het principe van regionale spreiding door de individuele gemeenten wordt ondersteund voordat er hoge kosten worden gemaakt voor nader onderzoek en uitwerking tot regionale spreiding, is een principebesluit hiertoe voorgelegd aan de gemeenteraden. Aan de gemeenteraden is concreet gevraagd: 1. Een zienswijze in te dienen op het voorstel van het dagelijks bestuur voor het principe van regionale spreiding van milieustraten in Zeeland, zoals bedoelt in het rapport RHDHV, te weten:

6

a) Een milieustraat ‘Compleet Plus’ niveau (het betreft een circulair ambachtscentra die voldoet aan alle wettelijke eisen met eventueel aanvullingen als kringloopactiviteiten in Goes (De Bevelanden), Terneuzen en Vlissingen/Middelburg; b) Een milieustraat ‘Compleet’ niveau (het betreft een milieustraat die voldoet aan alle wettelijke eisen, aangevuld met functies als demontage van grof restafval) in Veere, Schouwen-Duiveland, Reimerswaal, Tholen, Sluis en Hulst; c) Een brengfaciliteit ‘Basis’ niveau (deze voldoen niet aan de wettelijke eisen, het gaat om inzamelpunten voor de meest voorkomende stromen op locaties waar de milieustraten worden verwijderd) in Kapelle, Borsele en Noord-Beveland; 2. Akkoord te gaan met het uitvoeren van nader onderzoek en uitwerking van regionale spreiding ten behoeve van definitieve besluitvorming. Ingebrachte zienswijzen Begin 2023 hebben alle Zeeuwse gemeenteraden hun zienswijzen doorgegeven. Deze zienswijzen zijn bijgevoegd als bijlage bij dit voorstel. De reacties van de gemeenten zijn grofweg op te delen in 3 visies; 1.

Voorgestelde regionale spreiding lijkt in principe logisch met enkele opmerkingen en kanttekeningen (Goes, Terneuzen, Middelburg, Vlissingen, Hulst, Sluis, Schouwen Duiveland, Reimerswaal, Veere, Tholen, Kapelle);

2.

Te weinig informatie om een mening te kunnen vormen over het voorgestelde principe (Borsele);

3.

Niet akkoord met principe (Noord-Beveland). Gemeente Noord-Beveland geeft aan de huidige milieustraat te willen behouden en te versterken tot een niveau Compleet met inzamelpunt voor kringloopspullen, omdat de milieustraat een onmisbare functie heeft in de gemeente. Het voorstel leidt volgens gemeente Noord-Beveland tot grotere afstanden met als gevolg een grotere CO2 footprint en een groter risico qua verkeersveiligheid en afvaldumpingen/ zwerfafval. Zij geeft tevens aan dat het huidige oppervlak van de milieustraat vergroot kan worden om te voldoen aan de (toekomstige) wettelijke eisen. Tot slot verzoekt zij na te gaan of er mogelijkheden zijn om toeristen en bedrijven tegen betaling toe te laten op de milieustraat i.p.v. deze te weren.

Alle gemeenten zijn akkoord met het uitvoeren van nader onderzoek en uitwerking van regionale spreiding ten behoeve van definitieve besluitvorming. Besluit AB O.L.A.Z. Het Algemeen bestuur O.L.A.Z. heeft op 2 maart jl. kennisgenomen van de ingediende zienswijzen en ingestemd met de uitvoering van het nadere onderzoek. De standpunten en informatiebehoefte van de verschillende gemeenten worden meegenomen in dit onderzoek. Verwachting is dat meer concrete onderzoeksresultaten beschikbaar zijn in 2024. Op basis hiervan wordt een aanpak voor nadere besluitvorming opgesteld.

7