B.7 D24.304700 Eindrapportage Leefgeld Oekrainers 2023 Eindrapportage Leefgeld Oekrainers 2023

Eindrapportage 2023 Leefgeld Oekraïners

GR de Bevelanden

Inhoudsopgave Inleiding

3

1. Uitbetaald Leefgeld

4

2. Kosten uitvoering

5

3. Update Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne

7

2

Inleiding Eind februari 2022 is Rusland het buurland Oekraïne binnengevallen. Hierdoor is begin maart een grote vluchtelingenstroom op gang gekomen waarvan een deel opvang in Nederland heeft gezocht. De Rijksoverheid heeft ervoor gekozen deze vluchtelingen niet op te vangen via de reguliere opvang voor vluchtelingen. In plaats daarvan heeft de Rijksoverheid veiligheidsregio’s gevraagd om in te zetten op opvang van ten minste 6 maanden en locaties die voor lange duur gebruikt kunnen worden. In verband hiermee zijn de gemeenten gevraagd gemeentelijke opvanglocaties in te richten en particuliere opvang te organiseren. Om een en ander verder te reguleren is per 1 april 2022 de Regeling opvang ontheemden Oekraïne vastgesteld. Hierin is vastgelegd wie toegelaten wordt, hoe de opvang is geregeld, dat maatschappelijke activiteiten worden georganiseerd, dat noodzakelijke verzekeringen zijn geregeld en dat vluchtelingen in aanmerking komen voor een toelage voor de kosten van levensonderhoud. Deze laatstgenoemde toelage staat bekend als het zogenaamde “leefgeld”. In deze rapportage doen wij verslag van de uitvoering vanaf 1 januari 2023 tot en met 31 december 2023. In hoofdstuk 1 – Uitbetaald Leefgeld - zijn de uitgaven per gemeente vermeld.

Vluchtelingen uit de Oekraïne - die staan ingeschreven in een van de deelnemende gemeenten – hebben vanaf dag 1 recht op leefgeld en wordt verstrekt via prepaid bankpassen van de BNG. In hoofdstuk 2 – Kosten uitvoering – gaan we in op de totale uitvoeringskosten. Het gaat hierbij met name om de ingezette capaciteit en de kosten van de prepaid bankpassen. In hoofdstuk 3 – Update wetsvoorstel Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne – wordt kort beschreven hoe het staat met de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne.

3

1. Uitbetaald Leefgeld 1.1 Algemeen Vluchtelingen uit de Oekraïne - die staan ingeschreven in een van de deelnemende gemeenten – hebben vanaf dag 1 recht op leefgeld. De hoogte van het leefgeld is afhankelijk van het aantal personen in het gezin en de vorm van de opvang. De eerste betaling van het leefgeld gaat via prepaid bankpassen van de BNG. Inmiddels beschikt de meerderheid over een Nederlandse bankrekening. De gemeenten worden voor de gemaakte kosten voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen gecompenseerd. Afgesproken is dat GR de Bevelanden de kosten van de uitvoering (ingezette capaciteit en overige kosten) op declaratiebasis in rekening brengt bij de gemeenten. De verantwoording over de verstrekte bedragen Leefgeld ligt bij de betreffende gemeenten. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de verantwoording aan het Rijk. GR de Bevelanden verricht hierin voor de betreffende gemeente geen aanvullende werkzaamheden. Wel levert GR de Bevelanden gegevens die de deelnemende gemeenten nodig hebben voor de verantwoording.

1.2 Uitbetaald Leefgeld Vanaf 1 februari 2023 zijn de landelijke regels voor opvang en leefgeld veranderd. De maandelijkse financiële toelages worden voor het hele gezin stopgezet als een meerderjarig gezinslid inkomsten uit arbeid of een uitkering ontvangt. In onderstaand tabel wordt het aantal geregistreerde Oekraïners weergegeven. In juli 2023 zijn er in de gemeente Goes 2 nieuwe opvanglocaties geopend waar 150 Oekraïense vluchtelingen worden opgevangen. Desondanks is het aantal geregistreerde Oekraïners ten opzichte van vorig jaar met 29% gedaald vanwege werk. Tabel 1

Aantal geregistreerde Vluchtelingen per gemeente op 31 december 2022

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal

Volwassenen

Eindtotaal

Tabel 2

Kinderen

Totaal

53 113 58 35 92

45 43 22 38 62

98 156 80 73 154

351

210

561

Aantal geregistreerde Vluchtelingen per gemeente op 31 december 2023

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Eindtotaal

Volwassenen

Kinderen 42 111 14 15 46 228

4

Totaal 27 30 5 8 98 168

69 141 19 23 144 396

Tabel 3

Verstrekkingen leefgeld 1 januari 2023 tot en met 31 december 2023

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Eindtotaal Bedragen zijn in €

GOO 223.159 360.806 95.384 72.034 158.193

POO 32.540 51.817 7.227 37.258 155.346

Totaal 255.699 412.622 102.611 109.292 313.539

909.577

284.188

1.193.765

Op basis van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) van het Rijk hebben vluchtelingen uit Oekraïne sinds 1 april 2022 recht op leefgeld. Per 1 oktober 2023 is de hoogte van het leefgeld veranderd. Omdat de kosten voor levensonderhoud de afgelopen periode zijn gestegen, worden deze financiële toelages geïndexeerd. Op deze manier voldoet Nederland aan de Europese verplichting om vluchtelingen te ondersteunen in hun levensonderhoud. De nieuwe bedragen zijn gebaseerd op de minimale kosten van levensonderhoud volgens het Nibud.

5

2. Kosten uitvoering 2.1 Ingezette capaciteit Met de gemeenten is afgesproken dat de ingezette capaciteit aan GR de Bevelanden wordt vergoed op declaratiebasis. Voor het bepalen van de kosten per discipline/per uur is aangesloten bij de uurtarieven zoals vastgelegd in de “Handreiking overheidstarieven 2022”. De verdeling van de totale kosten over de deelnemende gemeenten vindt plaats op basis van inwoneraantal. Over de periode 1 januari 2023 tot en met 31 december 2023 zijn de volgende kosten gemaakt voor de ingezette capaciteit. De uitvoeringskosten worden naar rato van het aantal inwoners verdeeld over de gemeenten. Tabel 4

Verdeling uitvoeringskosten periode januari tot en met december 2023

Gemeente

Uitvoeringskosten

Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal

7.016 11.947 3.954 2.380 7.045 32.343

Bedragen zijn in €

2.2 Totale kosten verstrekking Leefgeld In totaal is tot en met 31 december 2023 € 1.193.765 Leefgeld uitbetaald. Het administratief systeem “Suite4Werk en Inkomen” is door Centric aangepast voor de uitbetaling van het leefgeld. Hieraan zijn geen kosten verbonden. De totale kosten van de aanschaf van prepaid bankkaarten bij de BNG bedroegen € 3.245. Dit bedrag is aan de gemeenten doorberekend tot een bedrag van € 649 per gemeente. Met ingang van 1 december 2023 worden de BNG-prepaidkaarten niet langer ondersteund. De Oekraïners zijn vroegtijdig hierover geïnformeerd en begeleid in het openen van Nederlandse bankrekeningen. Tabel 5

Totale kosten verstrekking leefgeld per gemeente januari – december 2023

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal

Verstrekt Kosten prepaid Uitvoeringskosten Totale uitgaven Leefgeld bankkaarten per gemeente 255.699 649 7.016 263.365 412.622 649 11.947 425.218 102.611 649 3.954 107.214 109.292 649 2.380 112.322 313.539 649 7.045 321.234 1.193.765

3.245

Bedragen zijn in €

6

32.343

1.229.353

3. Update wetsvoorstel Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne Als gevolg van het oorlogsgeweld in Oekraïne komen veel ontheemden vanuit Oekraïne naar Nederland. Hierop heeft het Miniserie van Justitie en Veiligheid de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) opgesteld, die afspraken en richtlijnen beschrijft die gemeenten inzetten ten behoeve van het opvangen van de ontheemden. De regeling is onder hoge tijdsdruk tot stand gekomen en per 1 april 2022 in werking getreden. Mede naar aanleiding van een evaluatie is de RooO begin vorig jaar op een aantal punten herzien. Momenteel ligt er een wetsvoorstel voor een Tijdelijke Wet opvang ontheemden Oekraïne (TW Oek). Met dit wetsvoorstel wordt de opvang van de ontheemden uit Oekraïne uit het staatsnoodrecht gehaald. Het wetsvoorstel kent de opvangtaak niet langer aan de burgemeester toe, maar aan het college van burgemeester en wethouders. Uitgangspunt is dat de opvang van ontheemden op termijn kan worden overgedragen aan het COA. Daarnaast wordt er een aanpassing van de RooO beoogd. Indien ontheemden door inkomsten uit arbeid, loondervingsuitkering of een toeslag in hun levensonderhoud kunnen voorzien zijn de financiële verstrekkingen niet meer nodig. Het intrekken van verstrekking wordt met de wijziging niet langer een kwestie van beleidsvrijheid, maar een landelijk geldende norm om verschillen tussen gemeenten te beperken.

Als uitzondering laat het college van B&W de intrekking achterwege wanneer de ontheemde zonder de verstrekkingen niet meer in het levensonderhoud kan voorzien. Ook is er behoefte aan het opnemen van een inlichtingenplicht voor een ontheemde. Deze moet uit eigen beweging informatie aanleveren over de inkomsten uit arbeid of over de gezinssamenstelling en binnen twee weken na een verzoek vanuit het college om duidelijkheid te verschaffen over de inkomsten. Gebeurt dit niet, dan wordt het leefgeld stopgezet. Tot slot, naast een melding vanuit de ontheemde zelf komt er een formele bron (Suwinet) om inkomsten uit arbeid vast te stellen en op grond van deze informatie een besluit te nemen ten aanzien van de verstrekking van het leefgeld. Het wetsvoorstel voor een Tijdelijke Wet opvang ontheemden Oekraïne (TW Oek) is op 11 juli 2023 ingediend en geagendeerd voor plenair debat op 26 februari 2024.

7