B.27a. BESTUURSRAPPORTAGE 2022 (in lay-out - definitieve versie - na AB 14-10-2022)
Tekst van het document
Bestuursrapportage 2022 September 2022
PUBLIEKE GEZONDHEID // VEILIG THUIS // INKOOPORGANISATIE JEUGDHULP ZEELAND
Inhoud Inleiding ................................................................................................................................................... 2 Deel 1 – Beleidsbegroting........................................................................................................................ 4 1.1 Programmaplan ................................................................................................................................. 4 1.1.1
Programma Publieke gezondheid ....................................................................................... 4
1.1.1.1
Programmalijn ‘Fysieke Veiligheid en Bescherming’........................................................... 4
1.1.1.2
Programmalijn ‘Gezondheid in de wijk’ .............................................................................. 8
1.1.1.3
Programmalijn ‘Sociale veiligheid’ .................................................................................... 10
1.1.2
Programma Veilig Thuis ..................................................................................................... 11
1.1.3
Programma Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland ........................................................... 14
1.1.4
COVID-19 ........................................................................................................................... 18
1.2
De paragrafen ............................................................................................................................ 19
1.2.1
Bedrijfsvoering................................................................................................................... 19
1.2.2 Organisatie ............................................................................................................................... 20 1.2.3. HRM ......................................................................................................................................... 22 1.2.4 Huisvesting ............................................................................................................................... 22 Deel 2 - BESTUURSRAPPORTAGE........................................................................................................... 23 2.1
Overzicht baten en lasten.......................................................................................................... 24
2.1.1 GGD Zeeland Exploitatierekening ............................................................................................ 25 2.2
Begrotingswijzigingen ............................................................................................................... 28
2.3 Risico's ............................................................................................................................................. 29 Bijlagen .................................................................................................................................................. 31
1 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Inleiding Voor u ligt de bestuursrapportage (BURAP) 2022. Halverwege het jaar blikken we terug en rapporteren we over de voortgang op de gestelde doelen uit de begroting. We gaan in op actuele ontwikkelingen, de invloed daarvan op GGD Zeeland (GGD) en we kijken vooruit. Sinds halverwege 2022 heeft het bestuur een nieuwe samenstelling. Voor een aantal van u is de BURAP - en mogelijk ook de GGD - nieuw. Op de GR-markten in september/oktober geven wij daarom een korte uiteenzetting van wat de GGD voor u, uw gemeente en inwoners betekent. In deze BURAP beperken wij ons zoveel mogelijk tot afwijkingen voorzien van context en impact. Wereldwijd is COVID-19 nog aanwezig en dit heeft ook in 2022 gevolgen voor de werkzaamheden bij de GGD. Aan het begin van dit jaar hadden we het nog erg druk met het vaccineren - de zogenaamde boostercampagne. Hierna zijn we gaan afschalen, maar bereiden ons tegelijkertijd voor om in het najaar weer op te kunnen te schalen wanneer COVID-19 (naar verwachting) weer oplaait. Daarnaast hebben we sinds mei 2022 te maken met Monkeypox. Dit type pokkenvirus verspreidt zich in Europa en andere gebieden waar de ziekte van oorsprong niet voorkomt. We verwachten niet dat er een grote uitbraak zoals bij COVID-19 of de griep komt, maar Monkeypox verspreidt zich gemakkelijk bij huid-op-huidcontact.
De GGD’en hebben hierin wederom een rol met testen, bron- en contactonderzoek en vaccineren. Met de organisatie die er staat voor de bestrijding van COVID-19 en alle ervaring die is opgedaan, is in opdracht van de minister, slagvaardig gestart met de bestrijding van Monkeypox. Wel betekent dit dat de druk op de organisatie voortduurt. Denk hierbij aan infectieziektebestrijding, epidemiologen, seksuele gezondheid en de afgeslankte COVID-organisatie. Daarnaast komt er meer werk op de GGD af met de komst van vluchtelingen uit Oekraïne en de groeiende instroom van asielzoekers. Dit heeft effect op onder meer de werkzaamheden voor de jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding, de technische hygiëne zorg en meer onderzoeken in het kader van tuberculose (TBC). De uitdagingen op sociaal maatschappelijk gebied zijn groot. Denk bijvoorbeeld aan de sterk toegenomen jeugdzorg. Ook Veilig Thuis ziet een toename in het aantal meldingen en de complexiteit ervan, wat weer leidt tot langere wachtlijsten, met alle risico's van dien. Om hier oplossingen voor te vinden, wordt ingezet op betere samenwerking en een integrale aanpak. Maar dit kost tijd en vraagt om blijvende aandacht. Ook op de relatie milieu en gezondheid zien we steeds complexere vraagstukken. Een voorbeeld hiervan is PFAS. De verwachting is dat wij op dit thema extra werkzaamheden krijgen voor onze medisch milieukundigen.
Deze voorbeelden laten zien dat GGD Zeeland met steeds meer gezondheidsuitdagingen geconfronteerd wordt. Er is daarom een toegenomen behoefte aan preventie en vroeg signalering en tijdige effectieve interventies om (zwaardere) zorg te voorkomen. De GGD kan en wil hier haar taak vervullen. Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ), organisatieonderdeel van de Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke Gezondheidszorg Zeeland, heeft het afgelopen half jaar verder gewerkt aan de realisatie van het plan “van Pionieren naar professionaliseren”. De afgelopen maanden heeft het stagneren van de 2 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
dienstverlening van Emergis, waaronder de aanmeldpauze, extra inzet gevraagd van de medewerkers en bestuurders. Hier is onder regie van IJZ een Zeeuws breed aanmeldteam ingericht dat heeft gezorgd voor continuïteit van zorg voor cliënten. De financiële consequenties hiervan zijn in deze BURAP niet meegenomen, deze zijn nog in onderzoek. Momenteel wordt het externe onderzoek naar de governance van IJZ en Beschermd wonen door gemeenten verder uitgewerkt. De zorgen en aandachtspunten worden benoemd in deze rapportage. Tegelijkertijd werken onze bevlogen en betrokken collega's dagelijks met hun vakmanschap aan een gezond en veilig Zeeland. Dat is een groot compliment waard. Op hen willen we en moeten we zuinig zijn! Hiermee komen we op een belangrijk thema. Eind 2021 hebben we ons bestuur en de raden meegenomen in onze constatering: “de rek is eruit”. De dagelijkse praktijk laat zien dat we op vele fronten als gevolg van jarenlange bezuinigingen en steeds grotere uitdagingen door de bodem zijn gezakt met alle risico's van dien. Het is geen kwestie meer van keuzes maken, maar de basis moet weer op orde worden gebracht. Op het moment van schrijven van deze BURAP wordt de laatste hand gelegd aan een voorstel, waarbij gemeenten worden gevraagd om de GGD op noodzakelijke onderdelen te versterken en daarmee te zorgen voor een basis die weer op orde is.
Dit voorstel wordt in september aan de gemeenteraden gezonden voor een zienswijze. De definitieve besluitvorming hierover vindt eind dit jaar plaats in het Algemeen Bestuur.
Joke Gaemers Directeur Publieke Gezondheid en Veiligheid, GGD Zeeland
3 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Deel 1 – Beleidsbegroting Het beleid van de GGD loopt langs drie reguliere programmalijnen. Daarnaast voeren we werkzaamheden uit voor COVID-19. In dit deel van de bestuursrapportage benoemen we kort de programmalijnen en vragen we aandacht voor afwijkingen ten opzichte van de begroting.
1.1 Programmaplan 1.1.1 Programma Publieke gezondheid Het programma Publieke gezondheid is onderverdeeld in drie programmalijnen: -
Fysieke Veiligheid en Bescherming Sociale Veiligheid Gezondheid in de wijk
1.1.1.1 Programmalijn ‘Fysieke Veiligheid en Bescherming’ Beoogd maatschappelijk effect: Inwoners van Zeeland zijn optimaal beschermd tegen schadelijke gezondheidseffecten vanuit de fysieke leefomgeving Onder de Programmalijn Fysieke Veiligheid en Bescherming zijn vier hoofddoelen geformuleerd: • • • •
Minder uitbraken van infectieziekten; Toezichttaken worden in opdracht van de gemeente uitgevoerd; Fysieke leefomgeving draagt bij aan de gezondheid; De gezondheid van burgers in relatie tot de fysieke leefomgeving is gewaarborgd.
Deze doelen zijn nagestreefd. Voor wat betreft afwijkingen met impact en/ of bijzonderheden is hierover het volgende te melden:
Infectieziektebestrijding COVID-19 heeft ons laten zien hoe groot de impact van een grootschalige uitbraak van een infectieziekte kan zijn. Snel en adequaat reageren op nog onbekende infectieziekten en/of virussen is niet makkelijk, maar wel één van de taken van de GGD. Een taak die door de beperkte bezetting van verpleegkundigen en artsen (enerzijds door detachering naar projecten “pandemische paraatheid” bij GGD NL en anderzijds door niet kunnen invullen van een vacature voor arts) in het team Infectieziektebestrijding en epidemiologen onder druk staat. In het resultaat levert dit, vanwege de detacheringsinkomsten/ niet besteedde loonkosten, een positief resultaat op (€196.000). Infectieziekten zijn niet te voorspellen. In mei 2022 werd in Nederland het eerste geval van Apenpokken (Monkeypox) gediagnosticeerd; half augustus zijn er sinds de uitbraak van dit virus iets meer dan 2.000 meldingen in Nederland geregistreerd, waarvan rond de 1.000 positief. In Zeeland zijn er in totaal 4 gevallen gediagnosticeerd. Op 10 augustus zijn we begonnen met vaccineren. Er zijn 125 mensen door de GGD uitgenodigd voor een vaccinatie en nog ruim 100 mensen door de HIV poli en de huisartsen. Er zijn een kleine honderd mensen gevaccineerd. 4 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Preventieve Maatregelen Risicogroepen Opvallend in de infectieziektebestrijding is het herstel van het aantal reizigersvaccinaties. Oorspronkelijk waren opbrengsten en kosten begroot als vóór de COVID-19 periode. De eerste maanden van 2022 lieten, door de vele beperkende maatregelen, zien dat de opbrengsten achterbleven. Sinds het tweede kwartaal begint het aantal gevraagde vaccinaties weer op te lopen, en ook de gemiddelde consultprijs ging iets omhoog. Het is de vraag of de rest van het jaar het eerste kwartaal kan compenseren. Een waarschuwing is op zijn plaats; we stellen voor nu al een bedrag van €110.000,- af te ramen op de opbrengsten. Daar staan ook lagere kosten tegenover (€40.000,-); voorgesteld wordt het verschil ten laste van de reserve markttaken te brengen.
Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Het RVP bestaat uit twee onderdelen: de reguliere vaccinaties en extra/inhaal vaccinaties. De vaccinatiegraad wordt jaarlijks per 1 juli opnieuw vastgesteld en is per 1 juli 2022 84,2% in Zeeland. Hiermee is een dalende trend zichtbaar, identiek aan het landelijk beeld, nadat deze per 1 juli 2021 84,6% bedroeg en per 1 juli 2020 84,8%. De coronaepidemie heeft hier volgens het RIVM mede aan bijgedragen. Als de daling doorzet, zoals voorlopige vaccinatiecijfers voor jongere kinderen lijken te suggereren, is onderzoek naar de oorzaak en maatregelen noodzakelijk (Bron: RIVM - Rapport Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2021). Over de afgelopen jaren is een overzicht opgesteld van de gemeentelijke ontvangsten en de kosten die gemaakt zijn om het RVP uit te voeren (vaste vaccinaties). Dit voorjaar zijn de groepsvaccinaties uitgevoerd conform de COVID-19 maatregelen. Dit betekende meerdere vaccinatiemomenten waar minder kinderen tegelijk aanwezig zijn. Deze meer-uren brengen een hogere kostenpost met zich mee. Indien aan het eind van dit jaar blijkt dat er per saldo een hogere kostenpost is als gevolg van werken volgens de COVID-maatregelen zullen deze meerkosten worden verhaald bij VWS.
Vanwege de lage opkomst (landelijke trend) bij de reguliere HPV en DTP/BMR groepsvaccinatie begin 2022, is het wenselijk om dit najaar een extra vaccinatieronde te doen. Dit in het kader van het verhogen van de vaccinatiegraad. De inhaal/extra vaccinaties fluctueren per jaar en worden voor HPV extra vergoed door het RIVM. Een extra ronde van een reguliere vaccinatie (bij DTP/BMR) vanwege lage opkomst moet gefinancierd worden vanuit de gemeentelijke bijdrage. Per saldo is er op het RVP in het eerste half jaar een positief saldo van €37.000 euro gerealiseerd.
5 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
TBC bestrijding Het gemiddelde opkomstpercentage (aantal verschenen versus aantal uitgenodigden, 92% 1) ligt hoger dan het gemiddelde over 2021 (88.49%). Na COVID-19 zien we meer mensen (studenten) die naar het buitenland vertrekken en meer buitenlanders/migranten die naar ons land toekomen door een grotere toestroom vanuit AZC’s. Daarnaast zien we meer meldingen van (latente) TBC, die leiden tot meer bron- en contactonderzoek, screenings/röntgenfoto's (dicht bij de bron) en mantoux (kring daaromheen). Ondanks een strakkere sturing op het inplannen en houden van spreekuren (ook in Vlissingen en Terneuzen) om daarmee de achterstanden in onze wettelijk taak t.a.v. behandeling met Bacillus Calmette-Guérin (bcg’s) in te lopen, blijft de bezetting krap.
MRU-bus Een aantal Penitentiaire Inrichtingen (PI's) zijn begin dit jaar overgegaan op een andere wijze van screening van de gedetineerden. Ondanks het feit dat het contract met de DJI (Dienst Justitiële Inrichtingen) einde dit jaar afloopt, ontvangen we de vergoeding voor alle PI's (al en dan niet bezocht met onze Mobiele Röntgen Unit/MRU-bus) tot einde 2022. De opbrengsten vanuit DJI zijn daarmee voor 2022 nog gegarandeerd. Naast bezoek aan de overige (drie) PI's in regio Rotterdam wordt de MRU-bus nog ingezet voor de spreekuren in Terneuzen, Vlissingen en Goes. Vanwege de inzet van de MRU-bus t.b.v. AZC's, in de tijd dat we een aantal PI's niet langer hoeven te bezoeken, wordt zelfs een lichte stijging van de opbrengsten verwacht. Met ingang van 2023 geldt de garantie van inkomsten vanuit contract met DJI niet langer. Om die reden is vanaf de begroting 2023 een compensatie via verhoging gemeentelijke bijdragen verkregen voor gederfde inkomsten ad 105.000,- euro.
Medische milieukunde (MMK) In 2021 kwam een PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) vervuiling rond de 3M-fabriek bij Zwijndrecht (België) aan het licht. Hiermee kwam er aandacht voor de aanwezigheid van PFAS in de Westerschelde en het Kanaal Gent-Terneuzen. Het aantreffen van PFAS in de leefomgeving heeft in Zeeland geleid tot zorgen over gezondheidseffecten. Het team medische milieukunde (MMK) heeft op basis van deze signalen en recent onderzoek advies uitgebracht aan de inwoners van Zeeland over het consumeren van voedsel uit de Westerschelde, en zijn tevens de sportvissers via hun vereniging geïnformeerd. Daarnaast neemt zij deel aan landelijke en regionale overleggen over PFAS. In een aantal gemeenten zijn er moties ingediend met het verzoek een gezondheidsonderzoek te starten onder de bevolking. De GGD heeft het landelijke Crisis Expert Team PSH GOR ingeschakeld om hier over te adviseren. De aanbevelingen van het landelijke Expertteam worden in de tweede helft van 2022 besproken met de gemeenten en verder uitgewerkt.
1 Gegevens tot en met mei gemeten
6 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Naast deze inzet voor PFAS krijgt het team steeds meer (complexe) vragen van burgers en gemeenten over milieu en gezondheid. In de eerste helft van 2022 ziet het team een stijging in het aantal adviesvragen t.o.v. het eerste half jaar van 2021. Deze vragen zijn divers en betreffen de volgende thema's: PFAS, luchtverontreiniging, uitbreiding veehouderijen, geluidsoverlast, houtrook en vragen over het binnenmilieu.
Omgevingswet In de inhoudelijke begroting is rekening gehouden met de invoering van de Omgevingswet in 2022. Deze is door de minister uitgesteld maar zal hoogstwaarschijnlijk ingaan per 1 januari 2023. GGD Zeeland heeft samen met RUD en VRZ, in het kader van samenwerking in advisering met betrekking tot de Omgevingswet, een projectplan opgesteld. In dit plan geven we aan wat onze rol kan (gaan) zijn. Het projectplan wordt nog dit jaar aangeboden aan de besturen van de drie organisaties. Ter voorbereiding van de invoering van de Omgevingswet brengen de adviseurs publieke gezondheid en het team medische milieukunde het thema gezondheid onder de aandacht bij gemeenten en de provincie. Zij zijn afgelopen periode betrokken bij het opstellen van omgevingsvisies en het verzorgen van workshops aan ambtenaren.
Opvang Oekraïense vluchtelingen In de opvang van vluchtelingen vanuit Oekraïne heeft de GGD een rol als het gaat om zorg. Hier gaat het om het opsporen van infectieziekten, het geven van vaccinaties, coronabestrijding, medische intakes en eerstehulpverlening, afstemming met zorgverleners (huisartsen, andere zorgpartijen e.d.), inspecties technische hygiënische zorg, enzovoort. De meerkosten die de GGD hiervoor maakt, kunnen verhaald worden op de rijksoverheid, via de VRZ. Voor de periode maart tot en met december is voor eind augustus een bevoorschotting ad € 168.000 gevraagd. Omdat de te maken kosten en de vergoeding daarvoor tegen elkaar wegvallen, is dit neutraal verwerkt. Naast bovengenoemde taken, wordt vanuit de jeugdgezondheidszorg (JGZ) de volledige dienstverlening aangeboden aan Oekraïense vluchtelingkinderen in de leeftijd van 0 t/m 14 maanden. Oekraïense kinderen/jeugdigen van 15 maanden tot en met 18 jaar krijgen een intake, de vaccinatiestatus wordt bepaald en indien gewenst worden de RVP vaccinaties gegeven. Hiermee voldoen wij aan de landelijke afspraken voor Oekraïense vluchtelingen. Door inzet van extern personeel en door de reistijd- en kosten die gepaard gaan met het bezoeken van de kinderen die verspreid over Zeeland worden opgevangen, kan deze dienstverlening naar verwachting niet kostenneutraal aangeboden worden.
De tweede helft van het jaar zal ook hier uitsluitsel op moeten geven.
7 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
1.1.1.2 Programmalijn ‘Gezondheid in de wijk’ Beoogd maatschappelijk effect: de Zeeuwse inwoners zijn én voelen zich gezonder
Met de programmalijn Gezondheid in de wijk wordt via drie hoofddoelen ingezet op de gezondheid van de Zeeuwse inwoners. 1) Kinderen groeien gezond op; 2) Gezondheid van volwassenen en ouderen is verbeterd; 3) Gezonde leefstijl is de norm voor inwoners van Zeeland.
Jeugdgezondheidszorg De programmalijn Gezondheid in de wijk wordt voor een groot deel gevormd door JGZ. Via een integrale benadering wordt ingezet op de gezondheidsbescherming, bewaking en bevordering van de Zeeuwse jeugd. Daarnaast richt deze programmalijn zich op gezondheidsvraagstukken gericht op de Zeeuwse inwoners, zoals leefstijl en de leefomgeving. De definitieve opkomst tijdens de contactmomenten binnen de JGZ is (stabiel) goed. Het daadwerkelijk ingepland krijgen van alle contactmomenten en het wegwerken van achterstanden staat echter onder druk door onder meer een hoog verzuim (8,6% binnen de JGZ bij een begroot verzuim van 5,3%). Helaas is onvoldoende (financiële) ruimte om dit ziekteverzuim als gevolg van overschrijding van de begrote norm geheel op te vangen. Dit geldt overigens ook voor de formatie die niet inzetbaar is vanwege betaald ouderschapsverlof. Aangezien hier geen vervangingscapaciteit voor is begroot is er per definitie minder capaciteit beschikbaar dan noodzakelijk, ondanks het feit dat de loonkosten en de kosten van inhuur totaal de begroting met €138.000,overschrijden. Het inwerken van vervangers als gevolg van ziekte duurt een aantal maanden (als deze überhaupt te vinden zijn op een krappe arbeidsmarkt). Hierdoor neemt de druk op de collega’s verder toe met alle risico’s van dien.
Een belangrijk aandachtspunt is het nog steeds verder toenemende tekort aan jeugdartsen. Ondanks de tijdelijke werkwijze waarin taken van artsen gedeeltelijk worden overgenomen door jeugdverpleegkundigen is de beschikbare capaciteit van artsen nog verder afgenomen (onder meer door pensionering en verzuim), waardoor er structureel met te weinig artsen gewerkt wordt en taken waar mogelijk noodgedwongen worden overgeheveld naar jeugdverpleegkundigen. Ondanks alle wervingsinspanningen lukt het niet om voldoende jeugdartsen (met name in ZeeuwsVlaanderen) te krijgen. Hierdoor staat de reguliere dienstverlening dusdanig onder druk dat het op onderdelen impact heeft op het Basis Takenpakket waardoor er verdergaande keuzes en maatregelen noodzakelijk zijn – hetgeen kan leiden tot extra inzet van capaciteit (indien mogelijk) en/of afschaling van contactmomenten. De ervaring die is opgedaan tijdens de COVID-19 periode met contacten op afstand worden nu af en toe ingezet om verdere achterstanden te voorkomen. De opleverdatum van het project Toekomst JGZ is voorzien in september 2023, waarbij de primaire focus ligt op het tekort aan jeugdartsen en oplossingsrichtingen voor dit tekort.
8 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Aanvullende diensten Aanvullende diensten voert de GGD uit in opdracht van de gemeenten. Met de gemeenten zijn contractuele afspraken gemaakt met een totaal omzet van € 345.000,-Aangezien er conform afspraken met de gemeenten vast personeel ingezet wordt kunnen leegloopuren niet zomaar flexibel elders ingezet worden en/of worden afgeschaald waardoor deze kosten aan het einde van het jaar (in principe) worden verrekend, uiteraard mits de GGD hier had kunnen leveren. Omdat de GGD begroting vastgesteld wordt vóórdat de afspraken met gemeenten gemaakt worden, is in de begroting een bedrag opgenomen van €461.000,Ook aanvullende diensten heeft te maken met een lagere vraag vanuit gemeenten én een tekort aan in te zetten personeel. We achten het daarom reëel om het verschil tussen omzet in begroting en omzet op basis van contracturele verplichtingen naar beneden bij te stellen. (- €116.000,-). Tegenover een lagere omzet kunnen ook lagere loonkosten worden gezet, een daling van de kosten met €59.000,Belangrijk is om te vermelden dat de vraag naar, en uitvoering van de aanvullende diensten niet in alle gevallen te plannen valt. Ook wisselen taken van aanvullende diensten naar het basis taken pakket.
Een voorbeeld hiervan is het prenataal huisbezoek (eerste helft van het jaar onderdeel was van de aanvullende diensten en de tweede helft van het jaar van het Basistakenpakket), wat sturing op aanvullende diensten lastig maakt. Een uitgebreider overzicht van de stand van zaken met betrekking tot de uitvraag van gemeenten om aanvullende diensten staat in de bijlage “Aanvullende diensten”.
Asielzoekers Voor de JGZ-dienstverlening voor asielzoekers lopen de inkomsten en kosten uit de pas. Het betreft een landelijk beeld, waarover het signaal al bij GGD GHOR Nederland is afgegeven. GGD GHOR Nederland laat de komende maanden de nieuwe bekostigingssystematiek evalueren door een extern bureau. Indien de uitkomst uit de evaluatie is dat aanpassing van het tarief opportuun is, zal GGD GHOR Nederland een voorstel voor de bekostigingssystematiek voorleggen aan het Presidium en de DPG’en. Het nieuwe contract gaat per 1 oktober 2022 in. In de tussentijd zal de niet passende kostensystematiek niet herzien worden waardoor de tekorten oplopen. Als we de cijfers van het eerste half jaar doortrekken naar heel 2022, dan loopt de omzet met €16.000- euro achter, en zijn de loonkosten €57.000,- hoger op basis van de huidige personele bezetting. Gezien de problemen in de nationale opvang van deze groep, is dit een voorzichtige voorlopige schatting. Naast de reguliere opvang van asielzoekers via het COA is er ook sprake van crisisnoodopvang die georganiseerd wordt door de gemeenten in Zeeland. Als er kinderen aanwezig zijn op deze locaties dan moeten wij voor de vluchtelingen (geregistreerd als asielzoeker) “Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers” aanbieden en voor de niet geregistreerde vluchtelingen reguliere JGZ-zorg waarbij de verantwoordelijkheid bij de gemeente ligt.
Door sterk fluctuerende asielzoekersstromen (zowel 'regulier’ via het COA als via de gemeenten) is het vanuit de JGZ-organisatie een punt van zorg om een passende formatie op te stellen of 9 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
capaciteit beschikbaar te stellen, waardoor het leveren van de gevraagde zorg niet altijd mogelijk zal zijn en waarbij de extra kosten voor de gemeenten op dit moment niet in te schatten vallen en op basis van nacalculatie zullen worden verrekend.
Artsen in opleiding Met het oog op het artsentekort hechten we veel belang aan Artsen In Opleiding (AIO). Omdat het aantal AIOssen per jaar sterk fluctueert, is het lastig hiervoor een begroting te maken die realistisch is. Ook in 2022 lopen we hiertegen aan. De loonkosten waren te laag ingeschat en moeten met €29.000 opgehoogd worden. De vergoedingen waren te hoog ingeschat, en moeten met €33.000 verlaagd worden. Op 1 juli had de GGD Zeeland drie artsen in opleiding.
1.1.1.3
Programmalijn ‘Sociale veiligheid’
Beoogd maatschappelijk effect: Het gevoel van veiligheid in het persoonlijke leven is vergroot
Het programma Sociale veiligheid richt zich op zorgwekkende situaties- en het gevoel van veiligheid van inwoners. Het gaat hier om kwetsbare inwoners van Zeeland waarvoor een sluitende aanpak nodig is. Hierbij is signaleren en toeleiding naar zorg van groot belang.
Forensische geneeskunde Het meest in het oog springende onderdeel van sociale veiligheid is de forensische geneeskunde. Dit staat al enige tijd onder druk. Zowel in Zeeland als in andere regio's in Nederland is er sprake van een nijpend tekort aan forensisch artsen. In Zeeland hebben wij vanaf februari 2022 één forensisch arts in dienst. De Rijksoverheid investeert in het aantrekken en opleiden van nieuwe forensisch artsen, echter dit lost het huidige probleem niet op. Om dit acute probleem op te lossen heeft de Rijksoverheid een noodmaatregel ingevoerd. Zeeland is als eerste regio hiermee gestart. Vier huisartsen mogen de forensisch arts, onder supervisie, ondersteunen bij het uitvoeren van eenvoudige lijkschouw (euthanasie en dood door val in een verpleeghuis), arrestantenzorg, letselbeschrijvingen en het doen van bloedproeven. Door deze inzet van de huisartsen hebben wij de tarieven voor de gemeenten per 1 mei 2022 moeten verhogen en moeten wij ook de kosten voor supervisie en de uitvoering van complexe lijkschouw (die de huisartsen niet onder supervisie mogen uitvoeren), door forensisch artsen uit andere regio's, doorrekenen. In de tweede helft van 2022 evalueren wij de noodmaatregel (tussentijds) en bekijken wij of het mogelijk is om het contract met de politie te verlengen.
De politie huurt ons in voor Forensisch Medische Expertise & Onderzoek (FMO) en Medische Arrestanten Zorg (MAZ). Gezien de nijpende situatie moeten wij veel extra inspanningen doen om aan onze verplichtingen te kunnen voldoen. Mocht het niet mogelijk of wenselijk zijn het contract met de politie te verlengen voor FMO en MAZ, dan zullen de kosten voor gemeentelijke lijkschouw, vanaf 2023, stijgen. De mate waarin is nog niet duidelijk; we verwachten vooralsnog een geringe stijging. 10 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Meld- en Actiepunt Bemoeizorg Het MAB houdt zich bezig met het doorleiden van hulpvermijders naar de juiste zorgverlening. Voor deze dienstverlening worden, naast vier medewerkers in loondienst, ook een tweetal mensen vanuit Emergis ingehuurd. Financiering van het MAB vindt plaats door het CZW. De CZW bijdrage aan het MAB is voorlopig vastgesteld op € 506.000 en daarmee € 77.000 hoger dan begroot. Helaas leidt dit niet tot een beter resultaat omdat de loonkosten & de kosten van inhuur bij ongewijzigde inzet € 144.000 hoger zijn dan begroot. Hiervan is € 25.000 als gevolg van ziektevervanging. Bij ongewijzigde inzet (bezetting) is het voor de GGD niet rendabel dit op deze manier te organiseren. In de subsidieaanvragen en de onderhandelingen met Emergis voor de toekomst wordt dit meegenomen.
1.1.2 Programma Veilig Thuis Beoogd maatschappelijk effect: Het gevoel van veiligheid in het persoonlijke leven is vergroot.
Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Vanuit deze rol levert Veilig Thuis een effectieve bijdrage aan het doorbreken van onveilige situaties en het stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Veilig Thuis geeft daarbij informatie of advies, biedt ondersteuning en doet waar nodig onderzoek. De organisatie kent twee teams: het Advies- en Meldingen Team (AMT) en het Ondersteuning- en Onderzoek Team (OOT). Samen voeren zij de wettelijke taken uit zoals zijn vastgelegd in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (art 4.) en de Jeugdwet (art. 7).
Adviesvragen Vanaf 2020 zien we de adviesvragen bij Veilig Thuisblijvend toenemen. Ook in 2022 zet deze tendens zich voort.
Meldingen Na het invoeren van de Wet verbeterde meldcode in 2019 heeft Veilig Thuis ook het aantal meldingen sterk zien stijgen. Deze stijging is vorig jaar gestabiliseerd. In het eerste halfjaar van 2022 zien we het aantal meldingen in vergelijking met vorig jaar echter weer toenemen.
Overdracht na veiligheidsbeoordeling De overdracht na de veiligheidsbeoordeling is in 2022 eveneens toegenomen in vergelijking tot het eerste half jaar van 2021. Dit is mogelijk te verklaren door een stijging van het aantal meldingen. Bij een stijgend aantal overdrachten kan dit tot gevolg hebben dat de doorlooptijden bij Veilig Thuis stijgen. Dit omdat de hulpverlening momenteel niet altijd tijdig of afdoende kan worden opgestart. Dat maakt dat er tussentijds zowel door cliënten als professionals (werkbegeleiding) vaker een beroep wordt gedaan op de medewerkers van Veilig Thuis. 11 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Vervolgdiensten In de vervolgdiensten van Veilig Thuis is een toenemende complexiteit en multiproblematiek in zaken waar te nemen. Hierdoor dienen medewerkers andersoortige interventies in te zetten. Tevens vergt dit een andere intensiteit van de ketensamenwerking. Doordat medewerkers van Veilig Thuis tussentijds door zowel cliënten als professionals steeds intensiever worden betrokken, blijven andere casussen bij Veilig Thuis langer op de wachtlijst staan.
Doorlooptijd Door het toenemende urgentieniveau worden medewerkers van Veilig Thuis in korte tijd intensiever betrokken in een casus. Dit veroorzaakt een verbetering in de doorlooptijden van zowel de meldingen als de vervolgdiensten. Door de intensiteit kunnen andere casussen in diezelfde periode echter niet opgepakt worden en blijven deze langer op de wachtlijst staan.
Wachtlijsten De wachtlijst van het AMT is in het eerste halfjaar van 2022 afgenomen ten opzichte van het voorgaande halfjaar. De wachtlijst van het OOT is in het eerste halfjaar van 2022 hoger dan in het eerste halfjaar van 2021. Daar de wachtlijst wekelijks fluctueert betreft dit een gemiddeld aantal. In beide wachtlijsten verwachten we een stijging waar te gaan nemen. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door de toename van het aantal adviesvragen en de meldingen. Anderzijds wordt dit zoals benoemd veroorzaakt door de toenemende complexiteit en multiproblematiek in casussen, de inzet van andersoortige interventies door de medewerkers van Veilig Thuis en het intensievere contact. De wachtlijsten worden echter altijd gemonitord. Daarbij worden meldingen bij binnenkomst gescreend op crisis. Acute crisissituaties worden direct opgepakt.
Voorlichting Veilig Thuis heeft verder geïnvesteerd in de verbetering van de ketensamenwerking. Hieromtrent heeft Veilig Thuis in 2022 meer voorlichtingen (o.a. webinars) en trainingen verzorgd dan in het eerste halfjaar van 2021. We merken daarbij tevens op dat ook andersoortige ketenpartners tegenwoordig voorlichting bij Veilig Thuis aanvragen. Indien de vraag groter wordt dan het aanbod van Veilig Thuis, neemt de noodzakelijke deskundigheid van zowel professionals (in de wisselende arbeidsmarkt) als inwoners af. Het gevolg hiervan kan zijn dat signalen minder snel worden gemeld bij Veilig Thuis.
12 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Resumerend:
Adviesvragen Meldingen Overdracht Voorwaarden en Vervolg Onderzoek Doorlooptijd afgeronde veiligheidsbeoordeling binnen 5 werkdagen Doorlooptijd dienst Voorwaarden en Vervolg Doorlooptijd dienst Onderzoek Wachtlijst AMT Wachtlijst OOT Voorlichtingen en trainingen
1e halfjaar 2021 1.223 803 395 71 83 34%
1e halfjaar 2022
35 dagen 42 dagen 31 18 19
27 dagen 39 dagen 9 41 22
1.314 898 460 79 72 52%
Financieel Veilig Thuis wordt enerzijds gefinancierd vanuit het Macrobudget Jeugd. Anderzijds wordt Veilig Thuis via het CZW bureau gefinancierd vanuit de Decentralisatie Uitkering Vrouwenopvang (DuVo). Deze gelden ontvangt de gemeente Vlissingen voor de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Het budget Veilig Thuis zal naar verwachting met een positief resultaat sluiten van € 115.000 incidenteel omdat vacatures pas in de loop van het derde kwartaal ingevuld kunnen worden.
13 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
1.1.3 Programma Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland De Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (Inkooporganisatie of IJZ) voert sinds 1 januari 2015 namens de dertien Zeeuwse gemeenten gedelegeerde taken uit op het gebied van de inkoop van jeugdhulp. Eind 2019 en begin 2020 zijn diverse aanbestedingen afgerond. Met de aanbestedingen is het Zeeuwse jeugdhulplandschap opnieuw vormgegeven. Deze aanbestedingen zijn een uitwerking van de Zeeuwse Inkoopstrategie 2020 en verder. Deze inkoopstrategie levert een bijdrage aan het realiseren van de maatschappelijke resultaten van de ‘Transformatieagenda’, maar de gemeenten blijven zelf verantwoordelijk voor (de resultaten van) hun beleid. De contracten vanuit de aanbestedingen zijn met een jaar verlengd tot en met 2023. Eerder heeft de Inkooporganisatie diverse doelen geformuleerd voor 2020 en verder. In maart 2021 is het plan "Van pionieren (2015-2020) naar professionaliseren (2021-2022)” opgesteld en door de Bestuurscommissie vastgesteld. Het was de basis voor de nieuwe bestuursopdracht. Als uitvloeisel hiervan zijn en worden veel verbeterpunten in gang gezet. Halverwege 2022 is het gros van de verbeterpunten gerealiseerd. Verbeterpunten die goed lopen worden hieronder niet benoemd. 'Hieronder volgt een overzicht met afwijkingen ten opzichte van de begroting.
Verbeterpunten Efficiency bij (financiële) administratie door heldere werkprocessen en automatisering Er is nog geen Customer Relationship Managementsysteem (CRM). Momenteel wordt onderzocht of aansluiting op bestaande systemen binnen de GR moet plaatsvinden of dat een afzonderlijk CRM systeem moet worden aangeschaft.
Actuele sturingsinformatie via toegankelijke dashboards Er zijn dashboards voor gemeenten, samenwerkingsverbanden en jeugdhulpaanbieders ontwikkeld die periodiek worden geactualiseerd. Inhoud en benaderbaarheid van die dashboards zijn verder in ontwikkeling en dat gebeurt in overleg met vertegenwoordigers van de gebruikers.
Bijzonderheden in het eerste halfjaar 2022 In het eerste halfjaar 2022 is bestuurlijk en ambtelijk veel tijd besteed aan de problematiek rondom Emergis. Onderwerpen van gesprek waren en zijn de uitvoering van de crisisdienst en een door Emergis ingestelde aanmeldpauze voor nieuwe cliënten rond de zomervakantie. Dit gaf wat problemen in de doorstroom, die inmiddels opgelost zijn.
Financieel overzicht De inkooporganisatie maakt kosten voor jeugdhulp (zorg in natura) voor de Zeeuwse gemeenten en heeft uitvoeringskosten. Hiervoor zijn financiële middelen nodig. Die middelen komen van de deelnemende gemeenten en worden verdeeld op basis van een vastgestelde verdeelsleutel. De ontwikkeling van de lasten in 2022 tot en met juni 2022 leidt tot een prognose voor de verwachte lasten over heel 2022. Die prognose is hierna opgenomen inclusief een toelichting.
14 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Sinds april 2021 maakt de inkooporganisatie een maandelijkse Monitor Jeugdhulp. Daarin worden de kosten voor jeugdhulp, innovatieprojecten, uitvoeringskosten en de Taskforce Jeugd per Zeeuwse gemeente inzichtelijk gemaakt. De jaarprognose voor 2022 hieronder is gebaseerd op de cijfers tot en met juni 2022. De Monitor Jeugdhulp juni 2022 is medio augustus gecommuniceerd. De cijfers tot en met juni zijn geëxtrapoleerd tot eind van het jaar, waarbij rekening is gehouden met bijzonderheden. De cijfers uit onderstaande tabel worden hieronder toegelicht.
Primaire begroting Jeugdhulp
Actuele begroting
Jaarprognose
114.401.410
114.983.248
122.955.546
Uitvoeringskosten
1.256.157
1.403.580
1.403.580
Taskforce Jeugd
299.295
299.295
299.295
115.956.862
116.686.123
124.658.421
TOTAAL
Nieuwe begrotingswijziging 7.972.298
7.972.298
In 2021 en 2022 is er veel verloop van medewerkers geweest en heeft inhuur op aantal functies plaatsgevonden mede in verband met ziekte. Medio 2022 komt de bezetting nagenoeg overeen met de vastgestelde formatie. De functie van directeur IJZ is sinds eind 2021 niet ingevuld in afwachting van besluitvorming over het lopende externe onderzoek naar de governance inkoop jeugd en beschermd wonen In het tweede halfjaar wordt een interim manager IJZ geworven om de druk op directie van de GR en personeel IJZ te verminderen. Er is geen reden om aan te nemen dat de actuele begroting overschreden gaat worden. Voor de Taskforce Jeugd is in de begroting 2022 een bedrag beschikbaar gesteld van € 299.295 wat is opgesplitst in een budget voor personele kosten en een werkbudget. Op basis van de cijfers tot en met juni is de verwachting dat de begroting niet wordt overschreden. De overschrijding ten opzichte van de vastgestelde begroting wordt veroorzaakt door de uitgaven voor jeugdhulp. Het zijn de kosten voor zorg in natura, die uit twee soorten kosten bestaan: • •
de declaraties die via het berichtenverkeer zijn ingediend (99%); de “papieren” declaraties voor maatwerk-overeenkomsten met zorgaanbieders (1%).
Helaas is er sprake van een flink na-ijleffect. Dat zijn declaraties die later binnenkomen dan de maand na de maand waarop ze betrekking hebben. Doordat declaraties pas later in de administratie komen kunnen voor een betrouwbare prognose voor de totale jaarkosten niet zomaar de kosten van het eerste half jaar met twee worden vermenigvuldigd. Bij het maken van een prognose is daarom het voorzichtigheidsprincipe gehanteerd en is rekening gehouden met het na-ijleffect. Voor deze twee facturenstromen samen wordt € 113.499.196 aan kosten verwacht voor heel 2022. In afstemming met de zorgaanbieders wordt geprobeerd het na-ijleffect te 15 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
verkleinen of het liefst weg te werken. In 2021 was dit € 109.495.317, een verschil van € 4.003.879. Hiernaast zijn er in 2021 nog veel afwikkelingen geweest vanuit eerdere jaren. In totaal ging het hier om € 1.125.781. Naast de twee hierboven genoemde facturenstromen wordt in de maandelijkse Monitor Jeugdhulp gerapporteerd over een aantal andere zorgkosten. Die indeling wordt ook in deze rapportage gehanteerd. Het gaat achtereenvolgens om crisisopvang, jeugdzorg+, projecten en overige zorgkosten. De verwachte kosten voor crisisopvang van € 2.973.995 voor heel 2022 betreffen de vaste vergoeding (lumpsum) voor Juvent en Emergis. Deze bedragen zijn contractueel vastgesteld. Over 2021 bedroegen deze kosten € 2.794.685. De kosten voor Jeugdzorg+ bedragen, voor de drie regio’s waarvan Zeeland er één is, in totaal € 8,8 miljoen op jaarbasis plus een voorziening van € 150.000. Met dit bedrag worden 40 vaste en 6 flexibele cliënt-plekken bekostigd, die niet allemaal altijd bezet zijn. De verdeling van deze kosten over de drie regio’s geschiedt op basis van de werkelijke bezetting. Elke regio betaalt naar rato van de werkelijke bezetting de resterende plekkencapaciteit. Deze systematiek maakt het onmogelijk de jaarkosten nauwkeurig te prognosticeren. Vooralsnog wordt uitgegaan van € 4.380.134 op basis van het gebruik over de eerste zes maanden.
De kosten voor Jeugdzorg+ over 2021 bedroegen € 3.242.631. We zien een stijging in het gebruik over het eerste halfjaar vanwege ontwikkelingen bij Emergis en Juvent. De projectkosten bestaan uit reiskostensupplement, onderwijszorgarrangementen, persoonlijke verzorging, pleegoudersupport en penvoerderschapskosten. De prognose voor heel 2022 komt uit op € 661.040. Dit is een aanzienlijk lager bedrag dan in 2021 (€ 1.485.654) aangezien er vanaf 1 maart niet meer apart voor de reiskosten wordt gedeclareerd. Over 2021 betrof dit € 968.924 waar er voor de eerste twee maanden van 2022 nog € 237.288 is gedeclareerd. Deze kostenpost is voorzien in een verhoging van de tarieven 2022. De overige zorgkosten bedragen naar verwachting € 1.441.181 voor heel 2022 en hebben voornamelijk betrekking op perceel 5 en 7 (€ 480.188), praktijkondersteuning huisartsen (€ 50.040), Via Bovenschools Individueel Traject (€ 98.000), correctie Jeugdzorg + vanuit de jaarrekening 2021 (€ 39.965) en de omzetgarantie voor JB-west (€ 750.000). In 2021 ging het om een bedrag van € 5.211.446 waarvan zo’n 4 miljoen voor de overname Intervence en het faillissement van Briedis. De verwachte stijging van de zorgkosten met € 8 miljoen wordt vermoedelijk hoofdzakelijk veroorzaakt door de wijziging van het woonplaatsbeginsel per 1 januari 2022.
Een exacte berekening van het effect van die wijziging is helaas niet mogelijk. Bij de invoering van de wijziging zijn gemeenten gecompenseerd voor de destijds verwachte financiële effecten. Desgewenst kunnen gemeenten zelf een inschatting maken van de hogere of lagere kosten die zij verwachten van de wijziging van het woonplaatsbeginsel. Enkele gemeenten hebben dat al gedaan via een zienswijze bij de vaststelling van de begroting 2023. Drie gemeenten willen hun meerjarenbegroting wijzigen op basis van deze Bestuursrapportage.
16 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Vergelijking prognose 2022 met realisatie 2021 en begroting 2023 Ter verbreding van het inzicht is de jaarprognose 2022 hieronder vergeleken met de realisatie van 2021 en met de begroting 2023.
Uitvoeringskosten Taskforce Jeugd Uitgaven jeugdhulp TOTAAL
Realisatie 2021 2.138.798 222.266 123.356.256
Prognose Begroting 2022 2022 1.403.580 1.403.580 299.295 299.295 122.955.546 114.983.248
Begroting 2023 1.441.477 307.376 120.570.101
125.717.320
124.658.421
122.318.953
116.686.123
De geprognosticeerde uitgaven voor jeugdhulp in 2022 bedragen € 123 miljoen. Dat is € 8 miljoen meer dan de begrote € 115 miljoen. Hierbij moeten de volgende ontwikkelingen in het achterhoofd gehouden worden: •
•
De begroting t+1 voor IJZ is gebaseerd op de kosten t-1. Vanuit de prognose 2021 voor de kosten Zorg in Natura (€ 114.995.018), die gebaseerd was op de eerste zes maanden van 2021, was er geen reden om de begroting 2022 en verder aan te passen. Uiteindelijk is in de realisatie over 2021 gebleken dat de kosten voor Zorg in Natura (€ 118.507.136) een stuk hoger zijn uitgevallen. Zie toelichting onder het hoofdstuk Uitgaven Jeugdhulp. In de begroting 2022 en bijbehorende begrotingswijzigingen is geen rekening gehouden met het effect van het nieuwe woonplaatsbeginsel. Het is heel lastig gebleken om hier een bedrag aan te hangen. De eerste effecten van het nieuwe woonplaatsbeginsel zijn al wel in de cijfers van de eerste zes maanden van dit jaar verwerkt. Dit heeft logischerwijs gevolgen in de doorberekening naar einde 2022.
Als we de prognose cijfers 2022 vergelijken met de realisatie van 2021 én de begroting 2023 zien we een wat evenwichtiger beeld. Zeker gezien het feit dat in de realisatie van 2021 een bedrag van bijna 4 miljoen zit voor de overname van Intervence en het faillissement van Briedis.
17 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
1.1.4 COVID-19 De COVID-19 organisatie is gepositioneerd naast de reguliere GGD. Voor het gehele jaar 2022 kunnen de kosten van de activiteiten gedeclareerd worden bij het ministerie van VWS en het RIVM. Financieel heeft COVID-19 derhalve geen invloed op het functioneren van de GGD als geheel. Voor een overzicht van kosten en declaraties verwijzen we graag naar de bijlage ‘COVID-19’2.
Locaties Begin januari 2022 kenden we zes vaccinatielocaties (Goes, Terneuzen, Vlissingen, Middelburg, Zierikzee en Tholen) en negen testlocaties (Goes, Vlissingen, Terneuzen, Hulst, Oostburg, Zierikzee, Sint Maartensdijk, Middelburg, Kruiningen en Renesse). Het Bron- en Contact Onderzoek (BCO) en Klant Contact Centrum (KCC), alsook het projectteam zijn en waren gehuisvest op het Stationspark te Goes. Eind maart nam het aantal bezoekers gestaag af, en konden we locaties afschalen. Dat hebben we gedaan door locaties te sluiten of in omvang te verminderen. Waar mogelijk huren we (tijdelijke) locaties om fijnmazig te vaccineren. Vanaf 1 juli zijn er, naast dat fijnmazig vaccineren, nog locaties in Goes, Terneuzen en Vlissingen. Testen kan in Goes, Terneuzen, Vlissingen, Hulst, Oostburg en Zierikzee.
Investeringen Sinds 2020 moet de GGD investeren in de COVID-organisatie. Deze kosten kunnen weliswaar gedeclareerd worden, maar de kans bestaat dat we na afschrijving een deel van deze middelen moeten overnemen tegen boekwaarde. Deze regeling is nog niet uitgekristalliseerd en daarom opgenomen in de risicoparagraaf.
Personeel In het tweede kwartaal is een start gemaakt met het afschalen van personeel in de COVID-19 organisatie. Hiervoor is een afschalingsplan opgesteld. In de kosten van personeel is dat ook goed zichtbaar; waar het in de eerste maanden steeds meer dan 2.2 miljoen was (met zelfs een piek in februari door een grootschalige vaccinatieronde) liep het in mei terug tot iets meer dan 1 miljoen. Om eventueel op te schalen indien nodig ligt er nu een plan waarbij mensen ook op meerdere functies kunnen worden ingezet. Het meeste personeel in de COVID-organisatie is ingezet als tijdelijke krachten. Waar GGD personeel ingezet wordt, zijn de meerkosten (bv. Overuren) van GGD personeel gedeclareerd.
2 Bijgewerkt tot en met eind mei 2022
18 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
1.2 De paragrafen 1.2.1 Bedrijfsvoering De begroting 2022 -2025 laat een structureel tekort zien van € 371.669 in 2022. Het tekort is ontstaan door niet te beïnvloeden factoren zoals de jaarlijkse cao-stijging en de stijging van pensioenpremies. De compensatie daarvan door de VZG-norm blijkt niet voldoende. In de vergadering van het Algemeen Bestuur (juli 2021) is besloten om voor 2022 deze kosten incidenteel te vergoeden door een verhoging van de gemeentelijke bijdragen met € 371.669. Hierbij is de kanttekening gemaakt dat voor volgende jaren een taakstelling moet worden opgenomen (vanaf 2023). In de tweede helft van 2021 is gebleken dat de GGD geen knoppen meer heeft om aan te draaien om een taakstelling op te lossen. GGD Zeeland is te kwetsbaar geworden waardoor het primaire proces spaak gaat lopen, de bedrijfsvoering te kwetsbaar is en er onvoldoende sprake is van goed werkgeverschap. Kortom, de rek is eruit. Drie hoofdoorzaken zijn hiervoor aan te wijzen: de zelforganisatie, bezuinigingen van de afgelopen jaren ( > 1,5 miljoen) en niet beïnvloedbare factoren. Zowel in het primair proces als ook op de bedrijfsvoering is het noodzakelijk om zowel op capaciteit als financiën een inhaalslag te maken, waardoor de basis weer op orde komt.
Deze inhaalslag wordt verder toegelicht in een begrotingswijziging 2023, die in september wordt besproken in het Algemeen Bestuur en naar de raden wordt gezonden. In deze bestuursrapportage wordt niet verder ingegaan op de oorzaken van de kwetsbare bedrijfsvoering, hiervoor wordt verwezen naar de begrotingswijziging 2023. Wel worden hieronder de relevante zaken genoemd met invloed op het exploitatieresultaat 2022.
19 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Salaris en inhuur De post salarissen en inhuur laat een overschrijding zien van € 31.000. Dat heeft te maken met het moeten inhuren van derden voor niet uitstelbare taken en personele mutaties bij het bedrijfsbureau. Daarnaast is er een overschrijding op materiele lasten van € 33.000 met als belangrijkste post een hogere exploitatiebijdrage aan de GGE.
Hybride thuiswerkbeleid Met de coronapandemie heeft thuiswerken in Nederland een vlucht genomen. Bij GGD Zeeland was de norm: werk thuis, tenzij. Daardoor heeft de organisatie allerlei voorzieningen moeten treffen om daaraan te voldoen met als kader de Arbowetgeving. Om gestructureerd en volgens een kader medewerkers te faciliteren is in 2022 het thuiswerkbeleid opgesteld. Daarin is beschreven hoe we medewerkers faciliteren in het werken, thuis- en ook op kantoor. Het thuiswerkbeleid dat hiervoor is opgesteld is conform de regeling zoals die ook in de meeste gemeenten wordt gehanteerd. De noodzakelijke investering voor het thuiswerken waarin werkplekken om te voldoen aan de Arbo-eisen, leidt tot een incidentele onttrekking in 2022 aan de algemene reserve van de GGD van € 122.500.
1.2.2 Organisatie Inzet tijdelijke hulpstructuren In 2021 zijn teamregisseurs gestart met het bieden van ondersteuning, betere sturing op resultaten en aandacht aan de teams. Daarnaast hebben ze een belangrijke rol vervuld in het oppakken van zaken waar de teams zelf niet meer aan toe kwamen, zoals het aanbrengen van structuur, stellen van doelen, opstellen van een teamplan, inzicht en sturing op formatie, bezettingsvraagstukken, etc. De inzet van Teamregisseurs en de effecten daarvan zijn verwerkt in de evaluatie hulpstructuren. De evaluatie is gebruikt als input voor de begrotingswijziging 2023 (en is als bijlage bij deze begrotingswijziging toegevoegd. In de begrotingswijziging 2023 wordt onderbouwd wat noodzakelijk is voor de organisatie qua sturing op primaire en ondersteunende processen. De salarislasten en kosten van inhuur voor inzet tijdelijke hulpstructuren zullen naar verwachting € 27.000 hoger uitkomen dan de beschikbaar gestelde € 300.000. Ook op de functie van manager JGZ/Transitiemanager wordt een tekort van € 27.000 verwacht (door incidentele inhuur). Deze 2 tekorten wordt naar verwachting gecompenseerd door incidenteel lagere materiële lasten.
20 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Vervolgaanpak samenwerking GGD / RUD/ VRZ Op basis van het rapport van Berenschot worden drie richtingen verder verkend: 1. Advisering over de Omgevingswet: De werkgroep Advisering Omgevingswet is opgericht en heeft een projectplan opgesteld, wat rond de zomer 2022 vastgesteld wordt door de MT’s. In het projectplan wordt ook de vertraging van de invoering van de Omgevingswet meegenomen. 2. Stroomlijnen van begrotings-, verantwoordings- en besluitvormingsprocessen: Gekeken wordt hoe we vanaf 2023 onze rapportages op gelijke wijze kunnen vormgeven, waaronder de begroting 2024. Daarnaast zoeken we elkaar voor verschillende onderwerpen op, zoals de voorbereiding op de wijziging van de Wgr en het organiseren van GR-academies voor de nieuwe gemeenteraden. 3. Samenwerking op bedrijfsvoeringsprocessen: We hebben een aantal gesprekken gevoerd om op projectbasis laagdrempelig samen te werken. Vooralsnog zijn de verkende mogelijkheden nog beperkt. In het vierde kwartaal van 2022 worden de huisvestingsvisies van de drie organisaties bestuurlijk vastgesteld. Door o.a. de inzetten voor de Covid-crisis, personele capaciteitsproblemen, de nieuwe infectieziekte Apenpokken, alsmede inzet voor de Oekraïense vluchtelingen, is de voortgang bemoeilijkt.
21 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
1.2.3. HRM De bezetting van GGD Zeeland (reguliere organisatie) is ongeveer gelijk gebleven. De bezetting in verband met COVID-19 wordt aangepast op de verwachte vraag naar inzet. Het voortschrijdend verzuimpercentage is hoger dan begroot. Waar 5,3% begroot was, is dat in het eerste halfjaar 1,17 procentpunt hoger geweest. Deze trend wordt ook gezien in het landelijke ziekteverzuim, in het eerste kwartaal was dit landelijk 6,3% (bron cbs.nl), GGD Zeeland zit hier net boven. Ter illustratie is hieronder weergeven hoe het verzuim verliep ten opzichte van een jaar voordien.
1.2.4 Huisvesting Vanwege het aflopen van de technische levensduur in 2021 van verschillende installaties, is in kaart gebracht welke installaties er vervangen moeten worden. Bij de inventarisatie is ‘onontkoombaar en onuitstelbaar’ als criterium gebruikt. Deze inventarisatie met bijbehorende kosten is in oktober 2021 ter besluitvorming voorgelegd en geaccordeerd. Op basis daarvan wordt conform planning onderhoud uitgevoerd.
Verkenning huisvesting GGD/RUD/VRZ Een verkenner start in opdracht van de drie besturen met een onderzoek naar draagvlak en aanvaarbaarheid van een gezamenlijke aanpak van de huisvestingsvragen van de GGD, RUD en VRZ. Inzetten op samenwerkingsmogelijkheden is alleen mogelijk indien de basis verder op orde is.
22 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Deel 2 - BESTUURSRAPPORTAGE
In het tweede deel van deze bestuursrapportage volgen we de begroting
23 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
2.1 Overzicht baten en lasten Primaire begroting COVID-193 Kosten Opbrengsten WPG Fysieke Veiligheid Kosten Opbrengsten Mutatie reserves Gezondheid in de wijk Kosten Opbrengsten Sociale veiligheid Kosten Opbrengsten Projecten Kosten Opbrengsten Veilig Thuis Kosten Opbrengsten Mutatie reserves Overhead Kosten Opbrengsten Mutatie reserves Onvoorzien Kosten Vennootschapsbelasting Kosten Algemene dekkingsmiddelen Kosten Opbrengsten IJZ - Uitvoeringskosten Kosten Opbrengsten IJZ - Taskforce Jeugd Kosten Opbrengsten IJZ - Zorg in Natura Kosten Opbrengsten Eindtotaal
Gewijzigde begroting
Prognose
Resultaat -13.098.480 13.098.480 -239.804 211.674 -182.448 336.022 58.100 -384.478 -280.905 -103.573 -67.000 -144.000 77.000 0 0 0 114.966 91.866 0 23.100 -37.994 -78.206 -1.088 41.300 15.000 15.000 5.881.640 -5.881.640 -147.832
9.650.837 1.161.534 3.227.564 -2.066.030
9.650.837 1.161.534 3.227.564 -2.066.030
8.528.497 9.376.209 -847.712 -154.714 865.033 -1.019.747 115.520 279.358 -163.838 1.115.529 2.241.509 -1.125.980
8.528.497 9.376.209 -847.712 -154.714 865.033 -1.019.747 115.520 279.358 -163.838 934.487 2.622.024 -1.687.537
6.234.460 6.419.739 -185.279
6.715.502 6.900.781 -185.279
15.000 15.000 5.384 5.384 -17.021.210
15.000 15.000 5.384 5.384 -17.321.210
13.098.480 -13.098.480 9.890.641 949.860 3.410.012 -2.402.052 -58.100 8.912.975 9.657.114 -744.139 -87.714 1.009.033 -1.096.747 115.520 279.358 -163.838 819.521 2.530.158 -1.687.537 -23.100 6.753.496 6.978.987 -184.191 -41.300 0 5.384 5.384 -17.321.210
-17.021.210 -17.321.210 1.256.157 1.403.580 -1.256.157 -1.403.580 299.295 299.295 -299.295 -299.295 0 0 114.401.410 114.983.248 -114.401.410 -114.983.248 1 1
-17.321.210 1.403.580 -1.403.580 299.295 -299.295 0 120.864.888 -120.864.888 147.832
3 Kosten en opbrengsten t/m mei 2022
24 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
2.1.1 GGD Zeeland Exploitatierekening Naar verwachting sluit de jaarrekening 2022 voor GGD Zeeland met een resultaat van € 147.832 nadelig. Voorgesteld wordt om geen extra gemeentelijke bijdrage te vragen, maar bij het opstellen van de jaarrekening 2022 te besluiten om een eventueel nadelig resultaat af te dekken door een onttrekking aan de algemene reserve en aan de bestemmingsreserve markttaken In deel 1 van deze bestuursrapportage is uitgelegd welke oorzaken ten grondslag liggen aan het exploitatieresultaat. Samengevat laat een en ander het volgende beeld zien: Paragraaf 1.1.1.1 1.1.1.1 1.1.1.1 1.1.1.1
Onderdeel IZB
Toelichting Opbrengst detachering
Kosten
IZB
Vacatureruimte (arts)
(55.000)
PMR
Minder omzet Q1
PMR
Lagere lasten gerelateerd aan omzet
RVP
Meeropbrengsten massavaccinaties
RVP
Meerkosten massavaccinaties
74.000
Hybride werkplek
Hybride werkplek hogere lasten
58.100
Hybride werkplek
Opbrengsten 141.000 (110.000)
(40.000) 111.000
1.1.1.1
HIP
Hybride werkplek mutatie reserves tlv alg reserve Loonkosten lagere bezetting 1e halfjaar
1.1.1.1
SG/SOA
Vervangingsvergoeding niet begroot
1.1.1.1
THZ
Hogere loonkosten
68.000
1.1.1.1
SOA curatief
Lagere lab kosten en medische hulpmiddelen
(40.000)
Oekraïne
Prognose kosten
168.000
Oekraïne
Vergoeding rijksoverheid (via de VRZ)
1.1.1.1
Overig
Overig
Subtotaal Fysieke Veiligheid 1.1.1.2
1.1.1.1
JGZ
Meer loonkosten en inhuur i.v.m. ziekteverzuim
1.1.1.2
AVD
Minder opbrengsten / vraag gemeenten
AVD
Minder loonkosten door minder vraag
1.1.1.2
PGA
Fluctuatie azc's
1.1.1.2
PGA
Loonkosten azc's
57.000
1.1.1.2
AIO
Loonkosten aio
29.000
1.1.1.2
AIO
Vergoeding ontvangen
1.1.1.2
Planbureau
Loonkosten hogere bezetting
38.000
1.1.1.2
Overig
Overig
77.905
61.427
Subtotaal Gezondheid in de Wijk 1.1.1.3
1.1.1.2
280.905
(103.573)
MAB
Bijstelling CZW Vergoeding
58.100 (45.000) 26.000
168.000 (5.652)
22
182.448
394.122
138.000 (116.000) (59.000) (16.000)
(33.000)
77.000
25 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
MAB
Meerkosten inhuur
144.000
Subtotaal Sociale Veiligheid 1.1.2
1.1.1.3
Veilig Thuis
Niet ingevulde vacatures
1.1.2
Hybride werkplek
Hybride werkplek hogere lasten
1.1.2
Hybride werkplek
Hybride werkplek mutatie reserves tlv alg res
Subtotaal Veilig Thuis 1.2.1
1.1.2 Bedrijfsvoering
Salaris en inhuur
45.406
1.2.1
Bedrijfsvoering
Materiele kosten
(8.500)
1.2.1
Hybride werkplek
Hybride werkplek hogere lasten
41.300
Hybride werkplek
Hybride werkplek mutatie reserves tlv alg res
41.300
Overig
Overig
(1.088)
1.2.1 Subtotaal Overhead Subtotaal Onvoorzien Totaal
144.000
(114.966) 23.100 23.100 (91.866)
Onvoorzien
77.000
Onvoorzien
Saldo van kosten en opbrengsten
23.100
78.206
40.212
(15.000)
-
410.693
262.861
147.832
In het totaal komt het op een tekort van circa € 148.000,-. De betrokken onderdelen zijn incidenteel van aard. Voorgesteld wordt bij het opstellen van de jaarrekening een negatief saldo PMR te onttrekken uit de reserve markttaken die gevormd is om incidentele negatieve jaarresultaten op markttaken op te vangen. Voor het resterende tekort van circa € 78.000 wordt voorgesteld om te onttrekken aan de algemene reserve. Dit zou kunnen resulteren in het volgende verloop van de (betrokken) reserves. Algemene Reserve verloopoverzicht Algemene Reserve Hybride thuiswerken Resultaat burap 2022 (excl. hybride thuiswerken) Totaal Algemene Reserve Bestemmingsreserve verloopoverzicht
Saldo 31-122021
Bestemming saldo 2021
243.996
306.693
243.996
Saldo 31-122021
Toevoeging 2022
Saldo 31-122022 550.689
306.693
Bestemming saldo 2021
Onttrekking 2022
0
Toevoeging 2022
122.500
-122.500
77.832
-77.832
200.332
350.357
Onttrekking 2022
Saldo 31-122022
26 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland
Saldireserve 322.761 70.000 252.761 Markttaken 1) In bovenstaande tabel is het uitgangspunt dat het resultaat over 2021 ad € 306.693 conform het voorstel aan het AB toegevoegd wordt aan de algemene reserve. De besluitvorming hierover vindt plaats in het AB van oktober 2022.
Investeringen Investeringen ICT
Batterij, Unit UPS Serverruimte Goes Hardware Laptops Onvoorzien en uitval Switches Mobiele Telefoons Diversen Totaal ICT
Investeringen Facilitair Audiometers Koelkasten cold chain Meubilair Narrowcasting (JGZ) Prikstoel hydraulisch Weegschalen Totaal Facilitair Totaal ICT + Facilitair
Prim.Begr Prognose . 2022 2022 7.800 22.113 13.953 19.084 5.136 60.286
40.000 28.229 10.000 13.953 25.095 9.293 134.370
Prim.Begr. Prognose 2022 2022 75.000 48.576 48.576 102.227 35.878 25.000 6.286 18.000 150.803 208.740 211.089
343.110
Begr wijz 2022 7.800 40.000 6.116 10.000 6.011 4.157 74.084
Begr wijz 2022 75.000 -0 -66.349 25.000 6.286 18.000 57.937 132.021
Afschr termijn 4 4 4 4 4 2 4
Afschr termijn 10 10 10 10 10 10
Hogere Jaar afschr 1.950 10.000 1.529 2.500 3.006 1.039 20.024 Hogere Jaar afschr 7.500 -0 -6.635 2.500 629 1.800 5.794 25.818
In 2021 was het investeringsbudget € 342.826 (dit is exclusief € 272.000 investeringsbudget voor COVID-19). Gerealiseerd werd (exclusief COVID-19) €111.711. Een onderbesteding van ruim € 221.000 met name voor ICT investeringen. Het positieve effect op de afschrijvingslasten 2022 is circa € 79.000 Voor 2022 wordt verzocht het investeringsbudget met € 132.000 te verhogen - Door het verdergaande hybride en flexibel werken zijn er in 2022 met name extra investeringen noodzakelijk in ICT en huisvesting. Daar staat tegenover dat een geplande investering in meubilair in 2022 niet uitgevoerd hoeft te worden. Dit levert een besparing op van € 66.000,- De investeringen facilitair betreffen faciliteiten voor de consultatiebureaus. 27 Bestuursrapportage 2022 – GGD Zeeland