A.9a 1. Procesvoorstel Toekomstbestendige dorpshuizen Kapelle

Procesvoorstel Toekomstbestendige dorpshuizen Kapelle 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De drie dorpshuizen De Vroone (Kapelle), De Wemel (Wemeldinge) en ’t Durpshart Schore (Schore) zijn al enkele decennia belangrijke voorzieningen in de gemeente Kapelle. Verschillen in behoeften en kansen hebben ertoe geleid dat onze dorpshuizen zich op verschillende manieren hebben ontwikkeld. Afspraken over het doel, de organisatie en de ontwikkeling van onze dorpshuizen zijn nog niet vastgelegd in beleid. Huidige afspraken over het maatschappelijk gebruik, de exploitatie en de ondersteuning vanuit de gemeente zijn momenteel vastgelegd in gebruikers- en exploitatieovereenkomsten met de beheerders van de dorpshuizen. Er zijn meerdere redenen waarom er nu behoefte is aan een algemener, gedragen, toekomstbestendig en richtinggevend kader. De belangrijkste redenen zijn de volgende: •

•

•

•

In 2015 is een onderzoek verricht in opdracht van het college naar de toekomstbestendigheid van de dorpshuizen De Wemel en De Vroone. De aanbevelingen uit dit rapport zijn nog niet allemaal uitgevoerd en hebben hun relevantie behouden. Bijvoorbeeld ‘ontwerp duidelijke (beleids)kaders voor het maatschappelijk gebruik van de dorpshuizen’ en ‘creëer eerst duidelijkheid over het maatschappelijk gebruik/de evt. bredere maatschappelijke opgave van de dorpshuizen voor je invulling geeft aan de beheersvorm’. Vanwege maatschappelijke ontwikkelingen, zoals vergrijzing en individualisering, is het de verwachting dat de rol en functie van dorpshuizen verandert. Hier willen we als gemeente tijdig op inspelen, zodat het (toekomstig) gebruik, de functie en de verduurzaming van de accommodaties van de dorpshuizen blijven aansluiten bij de levens van onze inwoners. In de begroting (2024) is daarom opgenomen dat we de mate waarin de dorpshuizen de beoogde, maatschappelijke functie kunnen vervullen willen onderzoeken om deze vanuit daar eventueel te verbeteren. Dit procesvoorstel geeft hieraan vervolg. Er vindt een verschuiving plaats van specialistische voorzieningen naar preventie binnen het sociaal domein. Het is daarom nog belangrijker dat de inzet van onze algemene voorzieningen, zoals de dorpshuizen, bijdragen aan gemeentelijke doelstellingen.

Hiervoor zijn duidelijke en gezamenlijke kaders nodig. Een van de huidige functies van de dorpshuizen is het huisvesten van verenigingen. Het college of verenigingen die gebruik maken van de dorpshuizen extra ondersteuning nodig hebben en zo ja, op welke manier de gemeente hierin kan ondersteunen. De manier waarop we onze dorpshuizen organiseren, is ook voor de ondersteuning van verenigingen relevant.

•

•

Sommige verschillen tussen de dorpshuizen zijn historisch zo gegroeid en zijn nu mogelijk minder dienend en/of uitlegbaar aan gebruikers. Het is wenselijk om huidige afspraken te evalueren en duidelijke kaders te borgen in algemener beleid. Voorbeelden zijn de raadsvragen (d.d.) over de afspraken over het maatschappelijk tarief van dorpshuizen voor maatschappelijke activiteiten, verschillen tussen het bestuur en beheer, de exploitatiebijdragen en eigendom van inboedel tussen dorpshuizen. Uit het MJOP blijkt dat de accommodaties van de dorpshuizen in de toekomst om flinke investeringen vragen of op den duur niet meer geschikt zijn. Om duurzaam om te gaan met de beschikbare gelden voor de dorpshuizen is het van belang om zicht te hebben op de gewenste ontwikkelingen ervan.

1.2 Doelstellingen • •

•

•

We verstevigen de maatschappelijke functie van de dorpshuizen door maatschappelijke behoeften, (beleids)doelstellingen en afspraken te verenigen in een beleidsplan. Door de brede en toekomstgerichte blik, draagt het beleidsplan bij aan de samenhang in (bestuurlijke) keuzes en biedt het handvatten voor de uitvoering van bijvoorbeeld sociaal beleid en het onderhoud van de accommodaties. We bevorderen de samenwerking tussen gemeente, dorpshuizen, inwoners en maatschappelijke organisaties. Het beleidsplan zorgt voor gezamenlijke en transparante verwachtingen tussen deze partners. We onderzoeken op welke wijze de dorpshuizen momenteel invulling geven aan de beoogde maatschappelijke functie huisvesting van verenigingen en of versteviging nodig is.

1.3 Verwachte resultaten en vervolg In het tweede kwartaal 2025 legt het college een beleidsvoorstel voor aan de gemeenteraad dat beleidskaders omvat die richtinggevend zijn voor de ontwikkeling van onze dorpshuizen en die waar mogelijk inspelen op de (toekomstige) behoeften van inwoners en gebruikers. Aangezien de functie en het gebruik van de dorpshuizen een ingrijpende beleidskeuze is voor de gemeenschap worden de algemene kaders in een meerjarig beleidsplan vastgesteld door de gemeenteraad. Het is mogelijk dat de uitvoering van dit beleidsplan nadere concretisering nodig heeft. Dit kan middels een uitvoeringsprogramma dat door het college wordt vastgesteld.

2. Afwegingskader Het participatieproces is voor het opstellen van een gedragen visie op onze dorpshuizen erg belangrijk. Om het gesprek met betrokkenen effectief te kunnen voeren is het van belang om vooraf duidelijkheid te scheppen over de randvoorwaarden waar dit proces aan moet voldoen. Daarnaast, benoemen we de risico’s van het voorgestelde proces en op welke manier we hier rekening mee houden. 2.1 Randvoorwaarden Een belangrijke stap in dit proces is het gesprek met de betrokkenen over behoeften, zorgen en mogelijkheden. Omdat we actief gaan ophalen, zijn de uitkomsten van dit proces niet op voorhand

vast te leggen. Wel worden er op voorhand randvoorwaarden meegeven aan dit proces. Vanuit de gemeente zijn dit vaststaande waarden, normen en kaders waarbinnen het proces vorm kan krijgen. De dorpshuizen in Kapelle zijn: • een belangrijke maatschappelijke voorziening, nu én in de toekomst. • geen doel op zich, maar een middel om de gemeenschapsbanden te verstevigen. • multifunctioneel, namelijk laagdrempelige ontmoeting (tussen verschillende doelgroepen), maatschappelijk aanbod en het huisvesten van verenigingen. • dynamisch, de functie en invulling moet aansluiten bij de behoeften van de inwoners, en daarom kan veranderen en per dorpskern kan verschillen. • een plek voor activiteiten waar iedereen aan deel kan nemen. • een bijdrage aan het sociale leven, toegankelijke dagbesteding of gewoonweg plezier van inwoners. De dorpshuizen dragen op deze manier bij aan de positieve gezondheid van inwoners en gaan eenzaamheid tegen. Voor dit proces is van belang: • de regierol van dit proces ligt bij de gemeente. • een brede, integrale blik voor een duurzame afweging. • een behoeftepeiling: wat hebben inwoners en gebruikers ( nu en in de toekomst) nodig? • bestuurlijke keuzes en de betrokkenheid van de gemeenteraad. Dorpshuizen en verenigingen moeten weten wat zij van de gemeente kunnen verwachten, en andersom.

Bij de vertaling naar beleid en uitvoering houden we rekening met: • bestaande contractuele afspraken met de uitbaters van de dorpshuizen en de uitvoerbaarheid van gewenste ontwikkelingen. • de kosten van de bijdrage aan de dorpshuizen blijven in principe gelijk, tenzij ontwikkelingen aantoonbaar bijdragen aan gemeentelijke doelstellingen en dit via die weg kan worden bekostigd. • het vertalen van duidelijke doelstellingen en afspraken over de inzet van ieders rol. 2.2 Risico’s De deelname van betrokkenen tijdens het participatietraject. Het is een randvoorwaarde dat de (toekomstige) dorpshuizen voor iedereen zijn ingericht. Het is daarom ook essentieel dat alle doelgroepen zijn vertegenwoordigd in het participatietraject. In het bijzonder hebben we aandacht voor de doelgroepen Wmo-gebruikers, ouderen en jongeren. Als deze groepen ondervertegenwoordigd blijken, vraagt dit extra inzet. Hiermee voldoen we ook aan de toegezegde generatietoets. Duidelijkheid over het proces en tussentijdse betrokkenheid van stakeholders Omdat het gesprek over behoeften en mogelijkheden met betrokkenen centraal staat in dit proces zijn de uitkomsten van dit proces niet op voorhand te kennen.

Het is daarom van belang dat 1) de gemeenteraad, die uiteindelijk het besluit neemt, ook tussentijds wordt betrokken in dit proces zodat hij op de hoogte is van de behoeften en ideeën vanuit de gemeenschap en 2) dat de

randvoorwaarden die onder 2.2 zijn weergegeven duidelijk zijn tijdens het gesprek met de betrokkenen. De uitkomsten van dit proces zijn op voorhand niet kenbaar, maar moeten wel opvolging krijgen De uitkomsten van dit proces worden vertaald in een beleidsstuk dat moet worden uitgevoerd. Ook al zijn de uitkomsten niet te voorspellen, dient er wel rekening te worden gehouden met de inzet van ambtelijke capaciteit.

3. Proces en planning 3.1 Betrokkenen Het is van belang om de juiste betrokkenen in beeld te hebben voor een gedegen participatietraject. We kijken hierbij naar zowel betrokkenen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Intern • • • • • •

Afdeling Sociaal Domein, beleidsadviseurs Jeugd, Wmo, Participatie; Afdeling Facilitair, beleidsadviseur maatschappelijke accommodatie; LINK; Verenigingsondersteuner; Jongerencentrum; Gemeenteraad.

Extern • • • • •

De inwoners van de dorpskernen Kapelle, Wemeldinge en Schore; Bestuur en beheerders van de dorpshuizen; Gebruikers van de dorpshuizen, zoals verenigingen; (Oud) gebruikers van de dorpshuizen, zoals maatschappelijke partners; Kansrijke maatschappelijke partners (o.b.v. best practices).

3.2 Planning Informeren 1.

Communicatie participatietraject: in- en extern De communicatie bij aanvang, maar ook tussentijds en achteraf over de opvolging is een belangrijk onderdeel van dit proces. We vinden het belangrijk dat alle betrokkenen op de hoogte zijn van de (participatie)mogelijkheden en wat er met hun inbreng gebeurt. We zorgen er daarom voor dat alle betrokkenen van dit proces op de hoogte zijn en stellen een communicatieplan op.

Q4 2024 – Q1 2025

Ophalen 2.

Gesprekken met betrokkenen Ook gaan we in gesprek met andere betrokkenen, waaronder de exploitanten van de dorpshuizen, verenigingen en andere (mogelijke) gebruikers van de dorpshuizen

3.

Bewonersbijeenkomsten (één in iedere dorpskern) We gaan in gesprek met bewoners om het toekomstige beeld van onze dorpshuizen te bespreken. De gemeenteraad wordt uitgenodigd als toehoorder. Welke ideeën, meningen en behoeften zijn er binnen de gemeenschap?

4.

Q1 2025

Deskresearch best practices We onderzoeken de mogelijkheden en kijken hierbij ook naar bestpractices van verschillende en soortgelijke gemeenten. Consulteren

5.

Vragenlijst functie dorpshuizen uitzetten onder inwoners dorpskernen via online participatieplatform We zetten ‘Kapelle ParticiPEERt’ in om inwoners te bevragen over hun (toekomstige) behoeften over het gebruik van de dorpshuizen

6.

Analyse resultaten en denkrichtingen

7.

Beeldvormende bijeenkomst gemeenteraad

8.

Consultatie- en meeleesronde(s) stakeholders

Q1 2025 – Q2 2025

Besluitvorming 9.

Besluitvorming over beleidsplan door college (raadsvoorstel)

10. Besluitvormende raad

Q2 2025