A.56 D23.288886 Evaluatie kadernota preventiebeleid Sociaal Domein evaluatie preventie beleid (2)

GEZOND

KAPELLE EVALUATIE PREVENTIEBELEID

INHOUD

Inleiding............................................................................................................................3 Zelfredzame burgers.......................................................................................................5 Vroegsignalering.............................................................................................................8 Informatie......................................................................................................................11 Samenredzaam met behulp van algemene voorzieningen....................................13 Toegang...........................................................................................................................15 Vervolg............................................................................................................................17

2

INLEIDING

In 2017 is de Kadernota Preventiebeleid Sociaal Domein Gemeente Kapelle vastgesteld. De aanleiding van het opstellen van dit beleid was met name de decentralisatie van een aantal taken naar de gemeenten in 2015. Gemeenten werden verantwoordelijk voor Wmo begeleiding en beschermd wonen en voor de Jeugdwet Doordat de gemeenten de gedecentraliseerde taken van de overheid met een fors lager budget uit moeten voeren was het niet houdbaar de oude zorgstelsels in de lucht te houden. Een beroep op (zwaardere) zorg en maatwerkvoorzieningen wilden we waar mogelijk voorkomen. We wilden die vraag verkleinen door zoveel mogelijk zorg en ondersteuning in de buurt beschikbaar te hebben en voorzieningen waar mensen zonder indicatie gebruik van kunnen maken. De gemeente Kapelle wil een weerbare, sterke samenleving waarin burgers hun eigen verantwoordelijkheid nemen, indien nodig met ondersteuning.

Het centrale doel, aansluitend bij de toen geldende Kapelse bestuursvisie en de toenmalige beleidsplannen Wmo en jeugdhulp, van waaruit we een preventiebeleid opstelden was: “De gemeente Kapelle wil burgers in hun kracht zetten en zelfredzaamheid bevorderen waardoor minder Kapelse burgers een beroep hoeven doen op professionele ondersteuning vanuit het Sociaal Domein, zoals Wmomaatwerkvoorzieningen, jeugdhulp en bijstand.” We willen dat iedereen kan participeren in de samenleving: dat burgers gezond zijn en blijven, dat jongeren niet vroegtijdig school verlaten, dat mantelzorgers niet overbelast raken, dat mensen met een beperking veilig in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen enz.

Kortom: iedereen doet mee in Kapelle. De gemeente blijft een vangnet bieden in de vorm van regelingen en voorzieningen voor inwoners die niet mee kunnen doen. De Kadernota Preventiebeleid Sociaal Domein Gemeente Kapelle is tot stand gekomen door middel van een participatietraject gedurende 2016. Inmiddels zijn we 7 jaar verder. In onze begroting 2023 hebben we geschreven: we actualiseren de kadernota preventiebeleid Sociaal Domein. Indien nodig zetten we nog meer in op effectieve preventieve oplossingen waardoor inwoners gezonder en zelfstandiger blijven en minder vaak een beroep hoeven te doen op Jeugdhulp, Wmo en bijstand. In dit document geven we een korte evaluatie van de destijds vastgestelde kaders en speerpunten. Een opsomming van acties over de afgelopen 7 jaar zou te omvangrijk zijn. We gaan in deze evaluatie vooral in op de stand van zaken nu en de aanbevelingen voor de toekomst. 3

KADERS EN SPEERPUNTEN 2017 De kaders en speerpunten uit 2017 zijn tot stand gekomen in samenspraak met inwoners (maatschappelijke) organisaties en uitvoerend medewerkers. Ook waren ze gebaseerd op lopend beleid en monitoringsgegevens. We hebben afgesproken onze preventie te richten op de volgende onderwerpen:

ZELFREDZAME BURGERS VROEGSIGNALERING INFORAMATIE SAMENREDZAAM TOEGANG

4

ZELFREDZAME BURGERS PLANNEN 2017 Stimuleren en waarderen zelf- en samenredzaamheid Stimuleren gezonde leefstijl Investeren in een samenleving die kan omgaan met mensen met dementie. We stimuleren en waarderen zelf- en samenredzaamheid Door ontmoetingen tussen inwoners te stimuleren en indien nodig te faciliteren. Betaalbare accommodaties zijn hiervoor van groot belang. Het aanwezige sociale netwerk in te schakelen en bieden ondersteuning aan mantelzorgers om hun mantelzorg op een gezonde manier te kunnen blijven verrichten. We ondersteunen vrijwilligers en verenigingen en bieden goede informatie aan op diverse kanalen, waardoor mensen zelf tot een oplossing van hun vraag kunnen komen. (zie hoofdstuk Toegang) We stimuleren een gezonde leefstijl Door een actieve rol te blijven vervullen in de voorlichting omtrent middelengebruik, psychische en psychosociale problematiek en gezond gewicht. Ook willen we inwoners van alle leeftijden verlijden te gaan/blijven bewegen. We investeren in een samenleving die kan omgaan met mensen met dementie. Het aantal inwoners met dementie zal snel stijgen de komende jaren. Het is van belang te investeren in een samenleving die kan omgaan met mensen met dementie en in mogelijkheden dat mensen met dementie zo lang en veilig mogelijk kunnen blijven meedoen in de samenleving.

STAND VAN ZAKEN Het Buurtteam geeft volop uitvoering Er is een Beleid- en actieplan eenzaamheid vastgesteld van waaruit we acties hebben ingezet gericht op het signaleren van eenzaamheid, het doorbreken van eenzaamheid en het voorkomen van eenzaamheid. In dit kader zijn er onder meer wijkcirkels en ontmoetingstafels opgezet en is er een coalitie eenzaamheid gestart met o.a. dorpshuizen, kerken, de bibliotheek en Deelcafé de Buurvrouw. De betaalbaarheid van accommodaties is het nog steeds actueel. Door inflatie en gestegen energiekosten ontstaan knelpunten bij zoveel maatschappelijke accommodaties als bij de huurders van deze accommodaties. We zijn het Volwassenenfonds Sport & Cultuur gestart in januari 2022, om sport en cultuuractiviteiten betaalbaar te houden voor de inwoners. Daarnaast stimuleren we, d.m.v. beweegroutes en andere faciliteiten in de openbare ruimte, dat sporten in de buitenlucht gratis voor iedereen toegankelijk is. Inflatie en gestegen energie- en gasprijzen beïnvloeden de kosten van de accommodaties (en hun huurders). We inventariseren de gevolgen voor verenigingen

5

Het Buurtteam en het CJG brengen bij vragen eerst het netwerk in kaart. Heeft iemand met een ondersteuningsvraag familie/vrienden die hulp kunnen bieden, is er al een mantelzorger die wellicht extra ondersteund kan worden, kan iemand gebruik maken van voorliggende voorzieningen en weet hij/zij deze te vinden enz Mantelzorgers ondersteunen we door workshops en activiteiten te organiseren, respijtzorg. Persoonlijke begeleiding, informatie en advies rondom mantelzorg te geven en we laten onze waardering blijken aan mantelzorgers rond de dag van de mantelzorg. Het Buurtteam ondersteunt de Kapelse vrijwilligers. Er is een Vrijwilligersprotocol vastgesteld voor vrijwilligers van de gemeente Kapelle, die dus hun vrijwilligerswerk verrichten voor en/of namens de gemeente Kapelle, waarin diverse zaken geregeld zijn zoals: aannamebeleid, verzekering, contract, vrijwilligershandboek, waardering en scholing. In het Kapels Sportakkoord is één van de thema’s Vitale sport- en beweegaanbieders. Binnen dit thema zijn diverse ambities en acties geformuleerd om de Kapelse sportaanbieders te versterken en verschillende sporten voor Kapelle te kunnen behouden. Momenteel wordt gewerkt aan een herijking van het Sportakkoord.

Door middel van ons Lokaal Preventie Akkoord zijn we samen met stakeholders (zoals maatschappelijke organisaties, ondernemers, onderwijs, sport & beweegaanbieders en verenigingen) tot gezamenlijke doelstellingen en interventies gekomen die bijdragen aan een gezonde leefstijl voor de inwoners van onze gemeente.

Alle speeltuinen zijn rookvrij en in het plan van aanpak voor nieuw aan te leggen speeltuinen is opgenomen dat deze direct rookvrij worden. Het eerste watertappunt in Kapelle is gerealiseerd en de eerste gezonde markt is georganiseerd. Chris en voorkom en Emergis preventie/1NUL1 verzorgen voorlichting op scholen over middelengebruik, maar met name de laatste jaren ook over groepsdruk en online veiligheid. Emergis preventie/1NUL1 werkt samen met de Kapelse jongerenwerker om jongeren te bereiken met een riskante leefstijl op het gebied van alcohol, drugs, internetten, gamen en gokken en adviseert en ondersteunt.

Behalve via de gemeentelijke website wordt er ook gebruik gemaakt van de website kapelleleeft.nl waarop activiteiten die in de gemeente Kapelle plaatsvinden staan: van sport tot evenement, van cultuur tot vrijwilligerswerk. Op deze site kunnen inwoners zich/hun kinderen ook inschrijven voor de Dagarrangementen en is ook de vrijwilligersvacaturebank te vinden. Deze website wordt door zowel gemeente Kapelle als verenigingen en stichtingen gevuld met actuele activiteiten en nieuws. Op cjgkapelle.nl kunnen ouders vragen stellen en veel gestelde vragen raadplegen en worden cursussen en nieuws onder de aandacht gebracht. De laatste jaren wordt steeds meer gebruik gemaakt van social media (Facebook, Twitter, Instagram en Youtube). Met name voor het jongerenwerk is dit een steeds belangrijke manier om te communiceren (zie ook hoofdstuk Toegang).

Thema's waarop wordt ingezet zijn: Kapelle rookvrij, minder zwaar en overmatig alcohol- en drugsgebruik, een gezond gewicht en een gezonde leefomgeving. Ook is gemeente Kapelle een JOGG (Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst) gemeente geworden en hiermee richten we ons nog meer op de gezonde leefstijl van onze inwoners. In het Actieplan JOGG zijn ambities geformuleerd op de thema’s gezond gewicht, sporten & bewegen en voeding & drinken. Hieraan wordt samen met scholen, kinderopvang en sportverenigingen uitvoering gegeven. 6

In het begin van het project Dementievriendelijk Kapelle hebben we ons vooral gericht op voorlichting over dementie aan inwoners en ondernemers. Het ging hierbij vooral om de vraag “wat kan jij doen voor iemand met dementie”. Hoe kan je er als inwoner of ondernemer voor zorgen dat iemand met dementie zo lang mogelijk mee kan blijven doen. Winkelpersoneel maar ook personeel van onze eigen balie hebben trainingen gekregen. Tijdens de Corona-periode heeft dit stil gelegen. Hierna heeft het Buurtteam zich meer gericht op activiteiten omdat er zeker onder deze doelgroep in de Corona-periode meer eenzaamheid is ontstaan. De Coronamaatregelen waren voor mensen met dementie moeilijker te begrijpen. Er worden nu onder meer samen met vrijwilligers en kerken bingo en spelletjes georganiseerd. Daarnaast zijn er vooral herrineringsbijeenkomsten met muziek en de krant “Zeeuws Weerzien”.

Wij kiezen ervoor onze welzijns-/ opbouwwerkers dit te laten doen in nauwe samenwerking met partners uit het Kapels netwerk. Dit sluit aan bij onze ambitie met betrekking tot één integrale, laagdrempelige en zo preventief mogelijke toegang. De ambities uit het Actieplan JOGG, die in het verlengde liggen van het Lokaal Preventie Akkoord, zijn geformuleerd tot 2025 en nog steeds actueel. We continueren de uitvoering. Kapelleleeft.nl ontwikkelen we door tot de centrale (online) verzamelplek voor alles wat Kapelle in het sociaal domein te bieden heeft. Van activiteiten en evenementen tot het gerichte cursusaanbod van partners zoals bijvoorbeeld SMWO. Het wordt dan tevens het digitale platform van het Kapels netwerk.

AANBEVELINGEN De activiteiten voortkomend uit het beleid- en actieplan eenzaamheid zijn nu als gevolg van de voorwaarden van de ZonMW subsidie nog vooral gericht op ouderen. Daarnaast zijn er de laatste jaren nieuwe oorzaken van vereenzaming bijgekomen zoals inflatie, de Coronamaatregelen en digitalisering. We willen vervolg geven aan het eenzaamheidsbeleid door de doelgroep te verbreden naar inwoners van alle leeftijden en in te zetten op nieuwe vormen van eenzaamheid. Ouderen met dementie maar ook inwoners met bijvoorbeeld psychiatrische problematiek of een verstandelijke beperking moeten steeds vaker thuis (blijven of gaan) wonen en de druk op mantelzorgers zal de komende jaren alleen maar toenemen. Het ondersteunen van mantelzorgers blijft cruciaal. Het Buurtteam heeft hierin ook een belangrijke rol in het signaleren en proberen contact te houden met deze kwetsbare inwoners. In sommige gemeenten wordt hiervoor externe inzet ingekocht (zoals bijv. wijkGGD).

"We investeren in een sterke sociale

infrastructuur

zodat

mensen in staat zijn en blijven om

voor

zichzelf

en

voor

elkaar te zorgen. Lukt het niet om deze zorg met elkaar vorm te

geven

of

beschikt

een

burger over een tekort aan zelfoplossend

vermogen

om

dit te doen, dan biedt de gemeente een vangnet."

7

VROEG SIGNALERING PLANNEN 2017 Investeren in vroegsignalering Armoedebeleid Preventie en vroegsignalering accent laten zijn in jeugdbeleid Levensloopbestendig wonen en bouwen

We investeren in vroegsignalering van problemen Door het verbinden van professionals, vrijwilligers en inwoners om zo een sterke sociale infrastructuur te ondersteunen. De sociale teams spelen hierin een belangrijke rol. Preventie en vroegsignalering zijn belangrijke onderdelen van het armoede beleid. Bij het lokale jeugdbeleid ligt het accent op preventie en vroegsignalering. Het CJG en het onderwijs, maar ook Dagarrangementen Kapelle spelen hier een essentiele rol in. De jeugdwerker gaat zich richten op vroegsignalering. De inzet van VVE is van groot belang. We erkennen het belang van vroegsignalering bij 0-4 jarigen. De relatie wonen en zorg is belangrijk Door mensen tijdig bewust te maken van hun woon carrière, mensen te stimuleren hun huis tijdig levensloopbestendig te maken en duurzaam leeftijdsbestendig te bouwen.

STAND VAN ZAKEN Het verbinden van professionals in het sociaal domein is het laatste jaar in een stroomversnelling gekomen. Het Kapels netwerk verbindt de professionals in het sociaal domein. Het Buurtteam is hierin de linking pin naar de vrijwilligers en inwoners. Zie ook hoofdstuk Toegang. Vanuit de Bevelandse kadernota armoede & schulden Leven zonder (geld)zorgen wordt door middel van het Uitvoeringsplan Armoede & Schulden gemeente Kapelle uitvoering gegeven aan onder meer het kader: We helpen inwoners met kans op armoede en/of schulden vroegtijdig en preventief - Voorkomen is beter dan genezen. Hoe eerder we armoede en/of schulden signaleren, hoe sneller we (grotere) problemen kunnen voorkomen.

8

Met een vroegtijdige inzet kunnen we grotere maatschappelijke kosten achteraf bestrijden. We zetten geldfit.nl in om mensen informatie en advies te geven over hun financiële situatie en indien nodig naar passende hulp te begeleiden, er is een convenant afgesloten tussen gemeente Kapelle en CZ Zorgverzekeraar en er zijn werkafspraken gemaakt, zodat huishoudens met een betaalachterstand van 6 maanden integraal hulp kunnen ontvangen via het Buurtteam, we maken jongvolwassenen bewust van het omgaan met financiën door verzending van het boekje ‘Bijna 18 en nu?’ en communicatie via Social Media in samenwerking met de jongerenwerker. Betaalachterstanden bij woningcorporaties, energieleveranciers, waterbedrijven of zorgverzekeraars worden gemeld bij WIZ. Alle inwoners waarvan WIZ een melding heeft ontvangen, krijgen een aanbod voor een gesprek en hulp bij geldzaken. De CJG medewerkers zijn in dienst gekomen van de gemeente Kapelle en onderdeel van het Kapels netwerk. Hiermee zijn de lijnen korter geworden en kan er sneller geschakeld worden. Kinderen uit minimagezinnen ontvangen een voucher voor gratis deelname aan activiteiten van Dagarrangementen waardoor potentieel kwetsbare kinderen eerder in beeld komen. De rol van de jeugdwerker is flink gewijzigd.

Het accent van zijn werkzaamheden ligt nu op het kennen van de jongeren en het signaleren van mogelijke problematiek zodat deze in een vroeg stadium kan worden opgelost. De VVE-leeftijd wordt verlaagd van 2,5 jaar naar 2 jaar zodat nog meer peuters met (taal/spraak)achterstand een aanbod krijgen. Daarnaast geeft Kapelle uitvoering aan de aanpak Kansrijke Start: er is een lokale coalitie ingericht die bestaat uit de keten van (zorg)verleners rondom de eerste 1000 dagen van een kind, vanuit zowel het medische als sociale domein. Door het vormen van een lokale coalitie kunnen kwetsbare gezinnen eerder worden bereikt en kan gerichtere ondersteuning worden geboden.

Er wordt ingezet op doorstroom om beweging te krijgen in de woningmarkt. Het Kapelse opplusbeleid komt met deze ambitie in een ander daglicht te staan: willen we als gemeente ouderen verleiden om te verhuizen dan moeten we niet door middel van subsidie stimuleren dat mensen hun huis bijvoorbeeld gaan verbouwen zodat ze er langer blijven wonen. Er wordt een nieuwe woon-zorg visie ontwikkeld, het opplusbeleid wordt zo nodig hieraan aangepast.

We investeren in vroegsignalering zo dicht mogelijk bij de burger. Deze signalerende rol is niet alleen een taak van professionals, maar van iedereen die omgaat met anderen zoals verenigingen, kerken enz.

De woningmarkt is flink aan het veranderen. Dit heeft ertoe geleid dat in de huidige raadscontourennota de ambitie is uitgesproken ouderen te verleiden naar eenvoudigere nieuwbouw, waardoor andere huizen weer beschikbaar worden voor gezinnen.

9

AANBEVELINGEN

Het Kapels netwerk is nog volop in ontwikkeling. Met name het op- en afschalen tussen professionals en vrijwilligers/voorveld kan nog verder doorontwikkeld worden. Er zijn met name stappen gemaakt in het benutten van elkaars expertise. In een veel vroeger stadium wordt er met elkaar afgestemd en komen vragen op de juiste plek terecht. Er wordt meer samengewerkt, van waaruit een meer integrale aanpak ontstaat. De uitdaging is om daar nog vervolgstappen aan te verbinden. Opschalen wordt meer als vanzelfsprekend gedaan, het afschalen naar vrijwilligers en/of voorveld nog minder. In samenspraak met de partners in het Kapels netwerk gaan we onderzoeken op welke gebieden dergelijke inzet een uitkomst zou kunnen bieden. Je kan dan werken aan "voorzieningen", maar ook ondersteuning door bijvoorbeeld getrainde vrijwilligers. De in 2020 vastgestelde kaders uit “Leven zonder (geld)zorgen” zijn geformuleerd tot en met 2024 en nog steeds actueel. We continueren de uitvoering, een actualisatie gaat voorbereid worden. Er zijn de afgelopen jaren door o.a. stijgende energieprijzen en inflatie nieuwe doelgroepen bijgekomen die risico lopen op armoede en schulden. We gaan gerichter inzetten op risicogroepen met behulp van data. Bij zorgvragen op het gebied van jeugd en Wmo zal ook naar eventuele financiële problemen worden gevraagd; dit is vaak een onderliggende oorzaak van andere problematiek.

De regionale Woonvisie wordt geactualiseerd. Hierbij is ook aandacht voor de groepen inwoners die nu “in de wijk” blijven wonen doordat er steeds minder intramurale woonmogelijkheden zijn. Het gaat hier niet alleen om ouderen met bijvoorbeeld dementie, maar ook om inwoners met psychiatrische problematiek of een verstandelijke beperking. Een eventuele aanpassing van het opplusbeleid laten we parallel lopen aan dit traject.

10

INFORMATIE

PLANNEN 2017 Denk als een klant 1 duidelijk aanspreekpunt Vindbaarheid Taboe inkomensproblematiek doorbreken 'Denk als een klant'(communicatienota 20172020) Aansluiten op de communicatiewereld van de burger. Die aansluiting moeten we zoeken in de keuze van de middelen en in de uitwerking daarvan. Denk aan het niveau van het taalgebruik en het inzetten van beelden ter verduidelijking van de tekst. Voor iedereen (burgers, partners, en het voorveld) moet er één duidelijk aanspreekpunt zijn. Dit wordt het Buurtteam. Het Buurtteam wordt de vraagbaak die met een warme overdracht kan doorverwijzen naar andere partijen. Inwoners kunnen zelf de weg naar een oplossing vinden door goede dienstverlening. Die dienstverlening vindt plaats via verschillende kanalen. Zowel digitale kanalen en telefoon, als persoonlijke dienstverlening aan de balie. Zo sluiten we aan op de communicatiewereld van de burger. Op inkomstenproblematiek rust een taboe Inwoners vragen pas in een te laat stadium hulp. Informatie omtrent toeslagen, inkomensregeling, omgaan met geld en het voorkomen van schulden verdienen bijzondere aandacht.

STAND VAN ZAKEN De gemeentewebsite is voor iedereen toegankelijk is, ook voor mensen met functiebeperkingen. Zo krijgt iedereen (dus ook dyslectici, kleurenblinden, slechtzienden, blinden, slechthorenden, doven en mensen met cognitieve of motorische beperkingen) dezelfde toegang tot informatie van de gemeente. Beeldend vertellen wordt steeds vaker benut door het gebruik van pictogrammen en plaatjes. D.m.v. duidelijke taal, overzichtelijke en logische opmaak en gebruik van beelden worden zaken toegelicht. Informatie wordt op die manier beter toegankelijk voor mensen die moeite hebben met lezen, het begrijpen van de Nederlandse taal maar ook bijvoorbeeld voor mensen met een verstandelijke beperking. Medewerkers van de gemeente Kapelle hebben de schrijftraining Direct Duidelijk gevolgd. Hiermee hebben alle medewerkers handvatten gekregen om in begrijpelijke taal te schrijven. Ook wordt Social media steeds meer ingezet om aan te sluiten bij de belevingswereld van m.n. jongeren.

11

Sinds 2017 zijn zowel de medewerkers van het CJG als de medewerkers van Cederhof welzijn in dienst gekomen van de gemeente Kapelle. Deze trajecten hebben tijd gekost maar bieden kansen. Met het CJG en het Buurtteam als collega’s werd de samenwerking gemakkelijker (zie ook hoofdstuk 5. Toegang). Hierdoor is het traject om tot één aanspreekpunt (en één toegang) te komen later gestart en kregen we vervolgens weer te maken met nieuwe ontwikkelingen omdat de naamgeving en communicatie afgestemd moest zijn op het traject omtrent de nieuwe huisstijl van de gemeente. Om deze reden wordt aan de toegang nog niet optimaal bekendheid gegeven.

AANBEVELINGEN We werken met één toegang/aanspreekpunt Sociaal Domein voor alle inwoners. Behalve de partners van het Kapels netwerk betrekken we ook onze telefonistes/ receptionistes zodat zij bij vragen van inwoners weten wanneer deze vragen thuishoren bij het Kapels netwerk. Voor veel inwoners zijn de telefonistes/ receptionistes van de gemeente Kapelle nog steeds een eerste aanspreekpunt. Zie hoofdstuk Toegang.

In het Uitvoeringsplan Armoede & Schulden gemeente Kapelle komt ook het doorbreken van het taboe op armoede en schulden aan de orde. Er wordt zorgvuldig afgewogen door middel van welke kanalen we inwoners het beste kunnen bereiken. Online hulp via geldfit.nl is laagdrempelig, maar ook door het huis aan huis verspreiden van informatie zoals boekjes en flyers voor bepaalde doelgroepen, het gebruik van social media en onze gemeentewebsite om te communiceren over het aanbod van voorzieningen en regelingen maken we informatie toegankelijk zonder dat mensen zich gelijk bekend moeten maken. We gaan ook basisscholen inzetten om te communiceren over regelingen voor kinderen in armoede richting ouders/verzorgers.

We stimuleren door goede en vindbare telefonische en digitale dienstverlening en voorlichting dat inwoners zelf tot een oplossing komen. Ondersteund door informatievoorziening kan iemand zelf komen tot een oplossing of rechtstreeks terecht bij een passend (professioneel of niet-professioneel) netwerk of toegang.

12

SAMENREDZAAM met behulp van algemene voorzieningen

PLANNEN 2017 Inwoners in hun eigen kracht Ondersteuning binnen netwerk Algemene voorzieningen

Vragen van burgers worden zoveel mogelijk opgelost door middel van eigen kracht en eigen netwerk, en anders met behulp van vrijwilligers of algemene voorzieningen. Ondersteuning is zoveel mogelijk georganiseerd in de nabijheid van de eigen woonomgeving. Voor de inwoner is niet zichtbaar of het aanbod afkomstig is van een lokale of een regionale aanbieder, wat telt is de kwaliteit en toegankelijkheid van de ondersteuning. Onder algemene voorzieningen verstaan we alle ondersteuning die gericht is op meer dan 1 individu. Algemene voorzieningen kunnen, naast diensten van (maatschappelijke) organisaties en overheid zoals gemeente, Cederhof welzijn en het SMWO, ook diensten van bedrijven zijn, zoals bijvoorbeeld de boodschappenservice van de supermarkt.

STAND VAN ZAKEN De toegang tot ondersteuning regelen we bij voorkeur integraal en lokaal. Bij een hulpvraag wordt in eerste instantie bekeken wat een cliënt of gezin zelf kan (zie 1) en als er hulp wordt ingezet van een aanbieder wordt er rekening gehouden met afstand en reistijden. In de vorig jaar vastgestelde regionale Uitgangspuntennotitie voor de regionale Kadernota Sociaal Domein “Terug naar de essentie” zijn kaders geschetst die nodig zijn voor het vormgeven van de contractering van zorgaanbieders Wmo. Hierin hebben we ook aandacht voor het beperken van reistijd en -kosten. Gezien de relatief grote reisafstanden in Zeeland maken cliënten en zorgaanbieders relatief veel kosten. Kosten voor de tijd die genomen wordt om de afstand van A naar B af te leggen, maar ook de kosten van het vervoer zelf. Door gebieds- of wijkgericht te bemiddelen – de cliënt wordt, indien mogelijk, mede met het oog op een zo kort mogelijke reisafstand bemiddeld naar een zorgaanbieder- kan bespaard worden op reistijd en -kosten. Ook is het beperken van de afstanden beter voor het milieu.

13

Er zijn meer algemene voorzieningen gecreëerd, zoals de indicatieloze dagbesteding bij Rust na Onrust. Inwoners kunnen hier zonder indicatie een vorm van dagbesteding krijgen. Dit haalt de drempel voor de inwoners weg en zorgt ervoor dat voor hetzelfde geld, meer mensen ondersteuning kunnen krijgen. Zie ook hoofdstuk Zelfredzame burgers.

AANBEVELINGEN Om de zorg die onze inwoners nodig hebben te kunnen blijven bieden in de toekomst zullen we stapsgewijs steeds meer algemene voorzieningen moeten ontwikkelen. Hierbij houden we rekening met de populatie van Kapelle: welke doelgroepen kennen we, welke ondersteuning hebben zij nodig en hoe kunnen we die op een laagdrempelige wijze organiseren. Het kan gaan om diverse vormen van algemene voorzieningen, zoals bijvoorbeeld scootmobielpools, leren omgaan met de elektrische fiets enz. maar ook het normaliseren van het besef dat elke fase een eigen hulpmiddel nodig heeft (baby - kinderwagen, kind - fiets, volwassene - auto, oudere – scootmobiel). Datzelfde geldt voor de woonbehoefte per levensfase. Bij gezinsuitbreiding gaan mensen groter wonen, als mensen ouder worden kan het eveneens vanzelfsprekend zijn in een geschiktere woning (kleiner, gelijkvloers) te gaan wonen. Normaliseren gaat verder dan hulpmiddelen en wonen: we moeten dit ook met het oog op andere hulpvragen weer wat beter gaan beseffen. Sommige problemen horen nu eenmaal bij het leven en bij het opgroeien. Die signaleer je, maar meer doen dan constateren dat het soms (even) lastig is, kun je niet.

We organiseren en faciliteren algemene voorzieningen zo dicht mogelijk bij huis. Algemene voorzieningen kunnen, naast diensten van maatschappelijke organisaties en overheid, ook diensten van bedrijven zijn of burgerinitiatieven. De gemeente heeft de rol van aanjager. Maatwerkvoorzieningen worden ingezet ter voorkoming van erger.

14

TOEGANG

PLANNEN 2017 Buurtteam Verbinden Maatwerk De sociale teams zijn de belangrijkste plaatsen waar vragen van inwoners worden neergelegd. Het Buurtteam is het centrale aanspreekpunt voor de inwoner (zie ook hoofdstuk Informatie). Verbindingen tussen de verschillende ingangen moeten zorgen voor een op elkaar afgestemd netwerk van professionals. Blijkt dat een algemene oplossing of maatwerkoplossing nodig is, dan wordt de meest passende, minst belastende, goedkoopste en kortste vorm van ondersteuning of behandeling, die mogelijk is gezien de aard en de ernst van de problematiek aangeboden. Gebruikmakend van de ervaringen van het CJG, het GGT[1] jeugd en het Buurtteam gaan we deze teams verder inrichten, waarbij een intensievere samenwerking het doel is.

STAND VAN ZAKEN Het verbinden van de verschillende toegangen en de samenwerking tussen de professionals in de toegangen heeft de afgelopen jaren continu aandacht gehad. Sinds 2017 is er veel veranderd. Zowel de medewerkers van het CJG als de medewerkers van Cederhof welzijn zijn in dienst gekomen van de gemeente Kapelle. Deze trajecten hebben tijd gekost maar bieden kansen. Met het CJG en het Buurtteam als collega’s werd de samenwerking gemakkelijker. Door ook de toegangsmedewerkers van WIZ (werk & inkomen en Wmo) en van het SMWO (algemeen maatschappelijk werk en cliëntondersteuning) fysiek vanuit het gemeentehuis te laten werken kreeg het verbinden van de toegangen en daarmee de steeds integralere benadering van ondersteuningsvragen vorm. Alle partijen hebben als het ware een gezamenlijke voordeur. Ze behouden ook een eigen toegang, maar dus buiten de gemeente. Het grote voordeel is dat inwoners weten waar in Kapelle ze kunnen aankloppen en zelf geen onderscheid hoeven kunnen maken waar ze moeten zijn met een specifieke vraag. Dat is een benadering die veel beter aansluit bij kwetsbare inwoners die juist een beroep op ondersteuning willen doen.

[1] GGT jeugd = Gebieds Gericht Team jeugd. Het CJG bestond al voor de decentralisatie van de Jeugdhulp en had een voorliggende rol die zich met name richtte op het geven van voorlichting en doorverwijzen. De indicatiestelling was belegd bij ons GGT jeugd. Inmiddels zijn deze functies samengevoegd en verder gegaan onder de voor de inwoner bekende naam CJG.

15

In samenwerking met de betrokken organisaties op het gebied van jeugdhulp, werk en inkomen en Wmo groeien we stapsgewijs toe naar één toegang voor alle vragen op het gebied van het sociaal domein. Deze toegang is integraal, laagdrempelig en zo preventief mogelijk. Dit is een doorlopend proces. Er is een missie vastgesteld en het implementeren van een nieuwe werkwijze is voorbereid. Elementen zoals vroegsignalering hebben hierin een meer prominente rol gekregen. Tevens is de samenwerking geïntensiveerd met partners in de “schil” om het Kapels netwerk zoals wijkbeheer woningbouw, activering en arbeid enz. Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt.

AANBEVELINGEN Een toegang/aanspreekpunt voor alle inwoners. De naam van het Kapels netwerk, en tegelijk ook Buurtteam en bijbehorende toegang, zijn een begrip binnen de gemeente. Inwoners weten dat ze er met hun verhaal of uiteenlopende vragen terecht kunnen voor een luisterend oor, concreet advies of om met de juiste deskundige in contact te komen. Werken vanuit hetzelfde gedachtengoed. Alle professionals streven ernaar bij te dragen aan de zelfredzaamheid van inwoners. Dat kan ook door een informeel netwerk om inwoners heen te creëren of dat te verstevigen. Waar mogelijk wordt ingezet op zo licht mogelijke ondersteuning, waar nodig wordt passende hulp ingezet. Het uitgangspunt is zoveel als mogelijk tijdelijk tot hulp te zijn, zodat de inwoner daarna zelfstandig verder wordt i.p.v. dat er een bepaalde afhankelijkheid ontstaat. Uiteraard is dat niet in elke situatie haalbaar. Inwoners die blijvende ondersteuning nodig hebben, kunnen die ook krijgen.

Door de nauwe contacten tussen inwoners, de professionals van het Kapels netwerk en de beleidsmedewerkers van de gemeente faciliteren we een waardevolle wisselwerking. We verzamelen signalen m.b.t. wat er speelt onder inwoners, waarop we acties en/of interventies kunnen ontwikkelen. Andersom maken we het mogelijk om gemeentelijke plannen makkelijker handen en voeten te geven in de praktijk. Daarmee proberen we de afstand die soms wordt ervaren door inwoners richting de lokale overheid te verkleinen. In een ideale situatie valt niemand meer 'tussen wal en schip'. Wanneer inwoners het lastig hebben zijn zij in staat om zelf hulp te vragen. Zo niet, dan worden ze opgemerkt door bijv. het Buurtteam, schilpartners van het Kapels netwerk of oplettende inwoners die in contact staan met iemand uit het Kapels netwerk. Wanneer bestaande regelingen en voorzieningen geen uitkomst bieden, bestaat er een mogelijkheid om tot een maat-werkoplossing te komen.

We bevorderen de samenwerking tussen de professionals in de toegang. Een inwoner kan op verschillende plekken terecht als hij een vraag of signaal heeft: het Centrum voor Jeugd en Gezin, het GGT jeugd, het Buurtteam, het AMW/ cliëntondersteuning, WIZ, de huisarts etc. Verschillende ingangen blijven naast elkaar bestaan, maar moeten wel samenwerken en verder naar elkaar toegroeien zodat de burger zo snel mogelijk de best passende hulp krijgt. We gaan de verschillende ingangen verbinden.

16

VERVOLG

RODE DRADEN Positieve gezondheid Algemene voorzieningen Brede toegang

POSITIEVE GEZONDHEID Veel van de onderwerpen op het gebied van preventie die afgelopen jaren centraal stonden, zijn nog steeds actueel. Thema’s als eenzaamheid en mantelzorg, maar ook overgewicht en het tegengaan van middelengebruik hebben ook de komende jaren aandacht nodig. Hoe we dat aanpakken als gemeente is wel aan het veranderen. De focus is aan het verschuiven van aanbodsgerichte activiteiten naar het cocreëren van een omgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en eigen regie: versterken in plaats van sturen. We gaan de oorzaken aanpakken. Via het Gezond en Actief Leven Akkoord hebben gemeenten de opdracht gekregen aan deze onderdelen in samenhang uitvoering te geven. We maken een integraal plan op de volgende onderdelen.

·Terugdringen Gezondheidsachterstanden ·Kansrijke Start ·Mentale Gezondheid ·Aanpak overgewicht en obesitas ·Valpreventie ·Leefomgeving ·OKO & Vroegsignalering alcoholproblematiek ·Versterken sociale basis ·Mantelzorg ·Eén tegen Eenzaamheid ·Welzijn op recept Het Preventie Akkoord gaat op in dit nieuwe plan, het Sport Akkoord is herijkt.

17

ALGEMENE VOORZIENINGEN De “beweging naar de voorkant” komt in een stroomversnelling. De komende jaren zullen we alternatieven en nieuwe vormen voor maatwerkvoorzieningen moeten gaan ontwikkelen om de zorg houdbaar te houden. Met houdbaar gaat het niet alleen om betaalbaar, maar ook (of juist) om de vraag: hoe behouden we voldoende zorgpersoneel om de zorg die nodig is te kunnen bieden. Door middel van preventie en vroegsignalering, waaraan we via het Gezond en Actief Leven Akkoord en het hierbij behorende integrale plan, uitvoering geven willen we zorgen dat mensen zo lang mogelijk gezond zijn en minder of in een later stadium ondersteuning nodig hebben. Voor de mensen die wel ondersteuning nodig hebben blijft de gemeente een vangnet bieden. Om dat houdbaar te houden zullen we moeten bewegen naar de voorkant: van maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen. Algemene voorzieningen zijn voor alle inwoners beschikbaar, een maatwerkvoorziening is ondersteuning die is afgestemd op een bepaalde persoonlijke situatie. Iemand heeft bijvoorbeeld begeleiding thuis of huishoudelijke hulp nodig of een hulpmiddel zoals een rolstoel of scootmobiel of neemt deel aan dagbesteding. Onder de gebruikers van deze voorzieningen zien we verschillende doelgroepen. Inwoners met een min of meer vergelijkbare situatie die min of meer vergelijkbare ondersteuning nodig hebben.

Hierop kunnen we anticiperen door voor bepaalde groepen een specifiek aanbod te creëren zoals we reeds met de indicatieloze dagbesteding bij zorgboerderij Rust na Onrust in Schore hebben gedaan. Het gaat hier om dagbesteding voor een specifieke doelgroep. Binnen de Wmo maar mogelijk ook binnen de Jeugdwet bestaan bepaalde doelgroepen met vergelijkbare problematiek waarvoor het in sommige gevallen mogelijk is een wat meer collectief aanbod aan te bieden. Denk aan dementerende ouderen maar er kan ook gedacht worden aan groepen mensen met GGZ problematiek enz.

Onze uitdaging de komende jaren is het ontdekken van groepen cliënten binnen de Wmo en de jeugdhulpverlening waarvoor we, samen met zorgaanbieders, voorzieningen kunnen opzetten buitenom traditionele geïndiceerde ondersteuning die we op een andere wijze financieren.

BREDE TOEGANG

De toegang tot het Sociaal Domein beperkt zich voor inwoners niet tot een plek waar je ondersteuning op grond van de Wmo, Jeugdwet of Participatiewet kan aanvragen. Onze toegang wordt gevormd door het Kapels netwerk en is breed; we willen de vragen die ons bereiken integraal benaderen. Wat is er aan de hand (soms ligt er een ander probleem achter de vraag waarmee een inwoner komt) en hoe is iemand het beste geholpen (dat hoeft niet via een geïndiceerde voorziening maar kan ook door inzet van het eigen netwerk, welzijn, maatschappelijk werk of een algemene voorziening). Het gaat over het functioneren van en het aansluiten op het netwerk en initiatieven in de buurt, het dorp en de regio. Het gaat ook over preventie, vroegsignalering en normalisering. En het betreft niet alleen Wmo, jeugd, inkomen en participatie, maar alle relevante onderwerpen, gezien vanuit het perspectief van de inwoner. Hoe beter het netwerk rond inwoners functioneert, des te groter de kans dat hun vraag al in dat netwerk wordt beantwoord. Zo is de kans groter dat een vraagstuk wordt gesignaleerd vóór het een complex probleem is. De komende jaren zullen we deze brede toegang steeds verder doorontwikkelen.

Deze zal de centrale plaats, zowel fysiek als online, gaan vormen waar inwoners terecht kunnen met hun vragen op het gebied van welzijn, zorg, ondersteuning en (zelfstandig) wonen en een steeds grotere rol krijgen in vroegsignalering en preventie.

18

IEDEREEN DOET MEE IN KAPELLE