A.49a Memo bij Meicirculaire 2023
Tekst van het document
*Z01DDE59319* Zaaknummer Documentnummer
Z23.017185 D23.291445
MEMO Aan
:
Raad
Van
:
J.I.A. Boer
Afdeling
:
KAP - STAF
Onderwerp
:
Meicirculaire 2023
Behoort bij:
:
Meicirculaire 2023
Datum
:
30 augustus 2023
Besproken met:
:
J. Herselman
Inleiding Op 31 mei 2023 is de reguliere meicirculaire van het Gemeentefonds gepubliceerd. Op 8 juni zijn nog enkele oneffenheden gecorrigeerd. In deze circulaire zijn de voorjaarsbesluiten van het rijk cijfermatig verwerkt. Hierdoor krijgen de gemeenten een geactualiseerd beeld (meerjarig) van de middelen die ze vanuit het Gemeentefonds kunnen verwachten. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. In deze circulaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor het jaar 2023 en verder. Sinds 2022 hebben de fondsbeheerders en de VNG afgesproken een splitsing in het accres aan te brengen tussen een volumedeel en een nominaal deel (ten behoeve van loon/prijs). Het volumedeel is vastgeklikt voor de jaren 2022 t/m 2025. Het nominale deel wordt jaarlijks vastgesteld op basis van de stand meicirculaire. Het nominale deel wordt gebruikt ter compensatie van gestegen lonen- en prijzen in de begroting 20242027. Denk hierbij aan de materiële- en subsidiebudgetten, de gemeenschappelijke regelingen en de onderhoudsbudgetten. In het coalitieakkoord Rutte IV is besloten om het accres vanaf 2026 niet langer te koppelen aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven (trap op, trap af).
In de Voorjaarsnota 2023 is besloten dat het gemeentefonds vanaf 2027 geïndexeerd wordt op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). De volumeontwikkeling van het gemeentefonds wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. In de Voorjaarsnota 2023 is hiervoor een bedrag gereserveerd van € 150 miljoen in 2027 en € 300 miljoen in 2028. In de meicirculaire 2023 is de nieuwe financieringssystematiek echter nog niet verwerkt. Vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 in 2026 eenmalig € 1 miljard beschikbaar gesteld. Dit bedrag is in de meicirculaire 2023 vanaf 2027 structureel opgenomen. Hier is bij de berekening budgetruimte 2024-2027 rekening mee gehouden door het saldo van het begrotingsjaar 2026 door te trekken naar 2027.
Algemene uitkering: De algemene uitkering voor Kapelle met als basis de meicirculaire:
In totaal voor Kapelle een extra uitkering van € 593.000 waarvan € 375.000 voor de compensatieregeling Voogdij 18+ al was verwerkt in de jaarrekening 2022. De mutaties in de meicirculaire: Uitkering Aanpassing verdeelmaatstaf OZB 2024 Armoedebestrijding kinderen Compensatieregeling Voogdij 18+ Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Einde lening inburgeringsplichtig Flankerend beleid energiearmoede GDI voorzieningen 2022 Handhaving energielabel C kantoren Herinvoering eigen bijdrage Wmo Integraal zorgakkoord (Wmo abonnementstarief) Jeugdzorg Leerlingenvervoer Oekraïne Loon- en prijsbijstelling Jeugdhulp Loon- en prijsbijstelling Participatie Loon- en prijsbijstelling Voogdij 18+ Maatschappelijke begeleiding Participatie Taal voor ontheemden uit Oekraïne Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp Wmo Voogdij 18+ Compensatieregeling Voorschoolse educatie Voorschoolse voorziening peuters Werkdrukverlaging Jeugdbescherming Wet goed verhuurderschap Wet goed verhuurderschap: correctie Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Wijziging uitkeringsfactor Totaal
2023
2024
2025
2026
2027
-84
-84
-84
-84
-3
-3
-3
-3
1
1
-1 -140
-1 -142
69
67
68
-19 12 1 15 -6 1
866
546
52 2 35
31 2 37
41
38
39
39
62
60
61
0 1
0 1
0 1
0 1
6 -1
-2
-2
-2
-1
4
4
4
4
4
76 593
457 1.371
711 1.413
765 708
1.420 1.364
24 2 32 2 41 17
391 1 1 -6
Toelichting op de mutaties: • Aanpassing verdeelmaatstaf OZB 2024: Elk jaar wordt de ontwikkeling van de landelijke WOZ-waarden verwerkt in de rekentarieven van het gemeentefonds. Op basis van informatie van de Waarderingskamer wordt de marktontwikkeling ingeschat: voor woningen 3%, voor niet-woningen 2%. Voor Kapelle gaat het in 2024 om een bedrag van €-84.363. • Armoedebestrijding kinderen: De uitkering is geactualiseerd op basis van recente gegevens. Voor Kapelle gaat het in 2024 om een bedrag van €-2.728. • Compensatieregeling Voogdij 18+: Gemeenten worden gecompenseerd als het budget voor Voogdij en/of 18+ niet toereikend is. Bij alle gemeenten wordt een bedrag uitgenomen, zodat de gemeenten met een tekort gecompenseerd kunnen worden. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €-18.938. • Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden: Deze bijdrage is bedoeld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Wij geven hier vorm aan door middel van: - Voorlichting (problematische) schulden (o.a. ondernemers) - Communicatie over regelingen voor kinderen die opgroeien in armoede - Uitbreiden kindregelingen Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €11.964.
• Einde lening inburgeringsplichtig: Gemeenten kunnen met deze middelen inburgeraars begeleiden die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €505. • Flankerend beleid energiearmoede: Als gevolg van de hoge inflatie kunnen sociale en maatschappelijke problemen zich stapelen. Gemeenten maken kosten voor vroegsignalering en extra beroep op bijzondere bijstand. Wij breiden het project Vroegsignalering uit. Van de € 200 mln. voor de jaren 2022 t/m 2024 wordt in 2023 € 50 mln. beschikbaar gesteld. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €14.955. • GDI voorzieningen 2022: De kosten van de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) werden bij afnemers (o.a. gemeenten) in rekening gebracht. Vanaf 2023 wordt de financiering ondergebracht bij het ministerie van BZK. Gemeenten leveren door de uitname van € 8 mln. in 2023 hier een eenmalige bijdrage aan. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €-5.784. • Handhaving energielabel C kantoren: Een kantoor moet energielabel C of beter hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. Rijk en gemeenten vinden dat toezicht en handhaving voortvarend moeten worden opgepakt. Eerder toegekende middelen worden daarom naar voren gehaald. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €537.
• Herinvoering eigen bijdrage Wmo: Het abonnementstarief huishoudelijke hulp wordt afgeschaft en vervangen door een inkomensafhankelijke bijdrage. Dit is een korting op basis van de verwachte opbrengsten van gemeenten vanaf 2026. Het abonnementstarief verdwijnt niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Voor de gemeente Kapelle gaat het in 2026 om een bedrag van €-139.811. • Integraal zorgakkoord (Wmo abonnementstarief): Deze middelen worden beschikbaar gesteld ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. Voor Kapelle gaat het in 2025 om een bedrag van €68.585. • Jeugdzorg: Gemeenten en Rijk hebben een principe-akkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Het ingroeipad voor de besparing is verzacht. Daarnaast laat het kabinet de extra besparing in 2024 vervallen. Hierdoor komt extra geld ter beschikking voor jeugdzorg. Van gemeenten wordt verwacht dat zij door laagdrempelige voorliggende voorzieningen te creëren een verschuiving in de jeugdzorg
•
• • • • • •
•
•
• • •
•
tot stand brengen. Voor Kapelle gaat het in 2024 om een bedrag van €865.931. De belangrijkste opgaven voor Kapelle: - Verbinding binnen het sociaal domein - Sterke teams, toegang - Terugdringen administratieve lasten - Regionalisering en landelijke inkoop. Leerlingenvervoer Oekraïne: Net als vorig jaar zijn er voor gemeenten regelingen voor vergoedingen voor de opvang van ontheemde Oekraïners en de extra kosten die gemeenten moeten maken. Het gaat in 2023 om middelen voor extra leerlingenvervoer in de periode januari - juli 2023 en om middelen om taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren met als doel een hogere arbeidsparticipatie. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €23.627. Loon- en prijsbijstelling Jeugdhulp: Dit betreft een loon- en prijsbijstelling voor de jaren 2024 en 2025. Voor Kapelle gaat het in 2024 om een bedrag van €51.862. Loon- en prijsbijstelling Participatie: Dit betreft een loon- en prijsbijstelling voor de periode 2023 t/m 2025. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €2.004. Loon- en prijsbijstelling Voogdij 18+: Dit betreft een loon- en prijsbijstelling voor de periode 2023 t/m 2025. Voor de gemeente Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €32.446. Maatschappelijke begeleiding: Deze middelen zijn bestemd voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden.
Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €2.370. Participatie: Deze uitkering is aangepast op basis van loon- en prijsontwikkelingen en op basis van de gerealiseerde sociale werkplaatspopulatie. Voor de gemeente Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €41.177. Taal voor ontheemden uit Oekraïne: Om een hogere arbeidsparticipatie te stimuleren en om deel te nemen aan de maatschappij is het leren van de Nederlandse taal essentieel. Deze middelen hebben tot doel het aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €16.785. Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp Wmo: Het abonnementstarief Wmo wordt 1 januari 2026 afgeschaft en de inkomensafhankelijke bijdrage wordt heringevoerd. We ontvangen per 2025 een compensatie voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo en een compensatie voor het terugdraaien van de eigen bijdrage huishoudelijke hulp Wmo. Daartegenover staat een korting op basis van de verwachte opbrengsten van gemeenten vanaf 2026. De korting is hoger dan de compensatie. Voor Kapelle gaat het in 2025 om een bedrag van €61.660. Voogdij 18+ Compensatieregeling: We ontvangen compensatie omdat het budget Voogdij en/of 18+ voor 2020 en/of 2021 niet aansloot bij de werkelijke kosten.
Voor de gemeente Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €391.020 waarvan € 375.000 al verwerkt in de jaarrekening 2022. Voorschoolse educatie: Dit is een aanvullende bijdrage vanwege het eerstelijns toezicht dat GGD'en houden op de voor- en vroegschoolse educatie. Voor de gemeente Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €1.068. Voorschoolse voorziening peuters: De uitkering is geactualiseerd op basis van recente gegevens. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €1.417. Werkdrukverlaging Jeugdbescherming: Gezien de hoge werkdruk en wachtlijsten in de jeugdbescherming is - in overleg met de VNG - besloten om in 2023 eenmalig € 10 mln. te onttrekken aan het gemeentefonds. Dit geld wordt toegevoegd aan de subsidieregeling verlagen werkdruk gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming en jeugdreclassering. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €-6.421. Wet goed verhuurderschap: Op 1 juli 2023 treedt de Wet goed verhuurderschap in werking. Iedere gemeente moet een meldpunt inrichten voor klachten over ongewenst gedrag van verhuurders en gemeenten moeten de wet gaan handhaven. Het doel van
• •
•
het wetsvoorstel is om ongewenste verhuurpraktijken te voorkomen en tegen te gaan bij alle groepen huurders, waaronder arbeidsmigranten. We onderzoeken hoe we kunnen samenwerken met het Anti Discriminatie Bureau Zeeland. Deze post is een incidentele bijdrage voor de kosten die gemaakt worden voor de invoering van landelijke regels en het instellen van een meldpunt. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €6.345. Wet goed verhuurderschap: correctie: De huidige uitkering betreft een correctie op de structurele uitkering die in de decembercirculaire 2022 is aangekondigd. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €-1.487. Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag: Deze bevat een aantal wijzigingen van de Kieswet. Belangrijkste onderdeel is de introductie van een nieuwe manier voor de vaststelling van verkiezingsuitslagen. Het zorgt bij ons vooral voor meer inzet van of collega’s of vrijwilligers bij het verwerken van de uitslag. Voor de financiële gevolgen van de uitvoering van deze wet krijgen gemeenten jaarlijks een bedrag. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €3.702. Wijziging uitkeringsfactor: Op basis van ramingen van het Centraal Plan Bureau van lonen en prijzen, stijgt ook de omvang van het gemeentefonds.
Door sterk gestegen lonen en prijzen heeft het kabinet aanvullend besloten een extra structurele prijsbijstelling uit te keren over 2022. Tenslotte is de 1 miljard euro - die eerder al incidenteel werd toegevoegd voor het tekort in 2026 - vanaf 2027 structureel toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor Kapelle gaat het in 2023 om een bedrag van €76.010.
Mogelijke risico’s 1. Financiële onzekerheden voor 2026 en latere jaren. In 2026 en 2027 is een structurele landelijke bijdrage van € 1,0 miljard toegezegd. 2. De invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectieve verdeelmodel beschermd wonen (BW), eerder voorzien voor 1 januari 2024, is uitgesteld. Meer informatie over de invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectieve verdeelmodel beschermd wonen volgt in een latere circulaire. 3. Hervormingsagenda Jeugd: De middelen voor 2024 en 2025 zijn in overeenstemming met de Voorjaarsnota 2023 opgenomen in de circulaire en verdeeld over gemeenten onder voorbehoud van de omzetting van het principeakkoord in een definitief akkoord op het geheel van de Hervormingsagenda.