A.20 D23.280792 project plan GALA SPUK preventie project plan GALA SPUK 1.4

GEMEENTE KAPELLE

FEBRUARI 2023

plan van aanpak preventiebeleid

SOCIAAL DOMEIN - GEMEENTE KAPELLE

Aanleiding Stijgende zorgkosten en druk op de beschikbare zorg maken preventie in het sociaal domein steeds belangrijker. Er komen steeds meer ouderen, we moeten steeds langer thuis blijven wonen (dit geldt niet alleen voor ouderen maar ook voor inwoners met psychiatrische problematiek, een licht verstandelijke beperking, enz.) en we zien een toename van complexe (psychiatrische) problematiek onder jongeren. Tegelijk zien we dat er onder meer door krapte op de arbeidsmarkt wachtlijsten ontstaan in de zorg, maar ook dat bijvoorbeeld huisartsen die stoppen geen opvolgers voor hun praktijk kunnen vinden. Het voorkomen dat inwoners zorg en ondersteuning nodig hebben, en als deze wel nodig is dat deze effectief is, is een grote opgave. Gezondheid kan worden gezien als basis van het sociaal domein. Het is een breed begrip wat nadrukkelijk niet alleen betrekking heeft op lichamelijke gezondheid. In Nederland werken steeds meer partijen, waaronder zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten, GGD-en en onderwijsinstellingen vanuit een breed perspectief op gezondheid. In de afgelopen jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor een nieuwe definitie van het begrip gezondheid. De oude definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), ‘gezondheid is een toestand van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet louter het ontbreken van ziekte of gebrek’, voldoet niet meer.

01

Deze definitie zou namelijk medicaliserend, te statisch en te veel op ziekte gericht zijn. Binnen het concept Positieve Gezondheid staat een brede kijk op gezondheid centraal. Positieve gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven (Machteld Huber, 2012). Gezondheid is van invloed op factoren zoals armoede, het hebben van werk en/of schulden, zelfredzaamheid en het hebben van een sociaal netwerk en vice versa. Vitaliteit is meer dan je gezond voelen, voldoende bewegen en gezond eten. Het gaat over een balans op vijf verschillende domeinen:

FYSIEK MENTAAL SOCIAAL FINANCIEEL ZINGEVING

actualiseren kadernota preventiebeleid In onze begroting hebben we geschreven: we actualiseren de kadernota preventiebeleid Sociaal Domein. Indien nodig zetten we nog meer in op effectieve preventieve oplossingen waardoor inwoners gezonder en zelfstandiger blijven en minder vaak een beroep hoeven te doen op Jeugdhulp, Wmo en bijstand. De kadernota preventiebeleid Sociaal Domein dateert uit 2017. De toen geformuleerde kaders richtten zich op: (zie opsomming hieronder)

Het centrale doel van waaruit we het preventiebeleid hebben opgesteld luidt: “De gemeente Kapelle wil burgers in hun kracht zetten en zelfredzaamheid bevorderen waardoor minder Kapelse burgers een beroep hoeven doen op professionele ondersteuning vanuit het sociaal domein, zoals Wmo maatwerkvoorzieningen, jeugdhulp en bijstand.”

ZELFREDZAME BURGERS VROEGSIGNALERING INFORMATIE SAMENREDZAAM TOEGANG

02

SPUK EN GALA SPECIFIEKE UITKERING GEZOND EN ACTIEF LEVEN AKKOORD Daarnaast kondigde het Ministerie van VWS halverwege 2022 aan dat ze aan de slag waren om middelen richting gemeenten ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis te bundelen en oormerken in een zogenaamd Specifieke Uitkering. Deze SPUK is een geoormerkte subsidie aan gemeenten is gevraagd om te investeren in preventie en gezondheid: zoals Nationaal Preventieakkoord Leefstijl, Eén tegen Eenzaamheid, Mentale gezondheid en Kansrijke start. Het bedrag is niet alleen gebaseerd op inwonersaantal, maar ook op gezondheidsachterstand. De gecombineerde SPUK is de financiering voor het zogenaamde GALA, het Gezond en Actief Leven Akkoord. GALA is de volgende stap in het bouwen aan een gezonde generatie in 2040, met weerbare gezonde burgers die kunnen leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, waarin sprake is van een sterke sociale basis. Het GALA richt zich op domein overstijgende samenwerking en het koppelen van (bestaande) aanpakken, initiatieven, middelen en menskracht.

03

Deze SPUK bestaat uit: Sport, bewegen en cultuur 1. Uitvoering lokaal Sportakkoord 2. Brede Regeling Combinatiefuncties Gezondheid & preventie 3. Terugdringen gezondheidsachterstanden 4. Kansrijke Start 5. Mentale Gezondheid 6. Aanpak overgewicht en obesitas 7. Valpreventie 8. Leefomgeving 9. Opgroeien in een kansrijke omgeving (middelengebruik) & Vroegsignalering alcoholproblematiek Sociale basis – versterken wijkinfrastructuur 10. Versterken sociale basis, inclusief stimuleren woonvorm & Scheiden Wonen-Zorg 11. Mantelzorg 12. Eén tegen Eenzaamheid 13. Welzijn op recept Aan gemeenten gevraagd in 2023 een integraal plan van aanpak te maken waardoor de synergie en samenhang tussen de onderdelen wordt bevorderd. Voor de ondersteuning worden middelen beschikbaar gesteld voor functionarissen (organisatie/planvorming/sa menwerkingsverbanden) en voor de uitvoering: € 7.400 per gemeente.

uitgangspunt We gaan niet herhalen wat er al is. Er gebeurt al heel veel in Kapelle. We hebben een preventieakkoord, een sportakkoord, een beleid- en actieplan eenzaamheid, een uitvoeringsplan armoede en schulden, we zijn JOGG-gemeente en hebben een regionale kadernota gezondheid. Wat we wel gaan doen is verbindingen leggen in een integraal plan.

HOE De opgave is om samen met onze inwoners de lokale samenleving zo vorm te geven, dat mensen zoveel mogelijk zelf en met hulp van anderen uit de samenleving problemen voorkomen en oplossen. Dit kunnen wij niet als overheid eenzijdig voor onze inwoners bedenken. We gaan dit doen samen met onze maatschappelijke partners en inwoners van Kapelle. Om zoveel mogelijk verschillende doelgroepen te bereiken zullen er verschillende manieren om te participeren zijn, zowel fysiek als digitaal. Aan de hand van dit participatietraject worden thema’s bepaald en geprioriteerd. Niet alles kan ineens: er zal een agenda moeten worden gemaakt voor de komende jaren. Dit leidt tot 2 eind producten:

GEACTUALISEERDE KADERS PREVENTIE SOCIAAL DOMEIN (KADERNOTA)

INTEGRAAL PLAN VAN AANPAK GALA (UITVOERINGSPLAN)

04

tijdspad TAAK

FASE 1 AANVRAAG BREDE SPUK

FASE 2 PARTICIPATIETRAJECT MET STAKEHOLDERS

FASE 3

START DATUM

EIND DATUM

JANUARI 2023

FEBRUARI 2023

MEI 2023

JUNI 2023

MAART 2023

SEPTEMBER 2023

SEPTEMBER 2023

DECEMBER 2023

PARTICIPATIE GEZONDHEIDSMARKT

FASE 4 INDIENEN PLAN VAN AANPAK GALA NAAR DE RAAD

05

Maatschappelijke ontwikkelingen Een 'winstwaarschuwing' ten aanzien van onze plannen lijkt op zijn plek. Momenteel zijn er een aantal maatschappelijke ontwikkelingen die bijvoorbeeld het maken van gezonde keuze door inwoners maar ook grip op de kosten in het Sociaal Domein fors beïnvloeden. De mate waarin wij invloed hierop hebben is minimaal. Denk hierbij aan: ·Z o r g p e r s o n e e l i s l a s t i g e r t e v i n d e n v o o r o n z e p a r t n e r s , d i t l e i d t t o t w a c h t l i j s t e n i n d e z o r g . In sommige situatie kan de problematiek daardoor toenemen (met kans op crisisopname). Partnerorganisaties kunnen dienstverlening aan inwoners niet meer bieden (bijv. vluchtelingenwerk, te weinig chauffeurs leerlingenvervoer, wachtlijsten maatschappelijk werk, krapte kinderopvang en vakleerkrachten gym) Inflatie leidt tot toename (verborgen) armoede en oplopende schulden en daardoor stress in gezin. Dit geldt niet alleen voor de minima. Middeninkomens komen niet voor minimaregelingen in aanmerking maar hebben wel steeds hogere kosten. Gevolgen: stress, ongezonde keuzes, onderwijsachterstand, minder meedoen in de samenleving, overlevingsmodus. Angst om energie te gebruiken vanwege de hoge kosten en daardoor de verwarming niet aan zetten, houtkachel gebruiken of niet douchen.

Inwoners zeggen lidmaatschappen van (sport)verenigingen op omdat ze deze niet meer kunnen betalen en omdat de tarieven fors stijgen. Met ons eenzaamheidsbeleid willen we deelname aan sociale activiteiten stimuleren, maar inwoners kunnen deze niet betalen of gaan bijv. niet op verjaardag omdat ze geen cadeau kunnen betalen. Inwoners kopen goedkoper en ongezonder eten in de supermarkt. We willen met het preventieakkoord en JOGG het maken van gezonde keuzes stimuleren, maar mensen maken nu keuzes o.b.v. prijs. Toename kosten voor gemeente door duurdere voorzieningen zoals Wmo hulpmiddelen. O.a. door GRIP op Wmo zien we aantallen aanvragen Wmo dalen, maar de kosten dalen niet omdat de voorzieningen zelf duurder worden. W e i n i g d o o r s t r o o m o p d e w o n i n g m a r k t. O u d e r e n d i e w e l z o u d e n w i l l e n d o o r s t r o m e n n a a r een kleinere woning maar dat niet doen vanwege extra kosten (nu vaak hypotheekvrij, nieuwe woning betekent vrijwel altijd investeren). Steeds meer beroep op zelfstandige woningen: -Langer zelfstandig wonen en ambulantisering (je krijgt minder snel een bed in een instelling van beschermd wonen, kliniek, verzorgingshuis) -Meer statushouders -Spoedzoekers -Steeds meer 1 of 2 persoonshuishoudens -Mogelijk in de toekomst ook vluchtelingen uit Oekraïne

06

PLANNING

PREVENTIE BELEID

1 2

AANVRAAG BREDE SPUK

FEBRUARI

INFORMEREN GEMEENTERAAD

MAART

3

BESCHIKKING SPUK

4 SEPTEMBER

5

GEZONDHEIDSMARKT

JUNI

PARTICIPATIETRAJECT MET STAKEHOLDERS

6

INFORMEREN RAAD PVA GALA

7

INDIENEN INTEGRAAL PVA

8

BEELDVORMENDE RAAD

OORDEELS VORMENDE RAAD

10

OKTOBER

NOVEMBER

9

BESLUIT VORMENDE RAAD DECEMBER