92c. Memo ontwerp begroting 2022 en 1e wijz. begroting 2021

16 april 2021

1e begrotingswijziging 2021 en begroting 2022 Inleiding Het bestuur van het SWVO heeft de 1e begrotingswijziging 2021 en begroting 2022 in concept vastgesteld. Het Samenwerkingsverband geeft hiermee een beeld van de geprognotiseerde uitgaven voor de voorzieningen die via de gemeenten worden verstrekt. Het SWVO fungeert als boekhouder voor de gemeenten die namens hen de betalingen verricht. Naar mate gemeenten, via hun lokale toegang, meer voorzieningen verstrekken, nemen de kosten navenant toe. Gemeenten hebben middels de maatregelen “Grip op de WMO” kansen om de toenemende vraag naar maatwerkvoorzieningen een halt toe te roepen en hierop meer grip te krijgen. Gezien de kostenontwikkelingen heeft het bestuur gemeend er goed aan te doen een tweetal onderdelen uit het programma “uitvoering Wmo” nader toe te lichten. Het gaat hierbij om de onderdelen Hulp bij het Huishouden en Begeleiding. Verder zal worden ingegaan op de inspanningen die in de regio plaatsvinden (o.a. project GRIP op Wmo) om de trendmatige stijging van deze kosten een halt toe te roepen. Zoals bekend dient de begroting SWVO conform BBV beleidsarm te worden opgesteld. Dat wil zeggen dat alleen de financiële consequenties zijn verwerkt, waarover het bestuur een besluit heeft genomen.

Voor de maatwerkvoorzieningen daarentegen, waarvan de kosten door het verbruik worden bepaald (PxQ), zijn de prognoses voor gebruik en kostenontwikkelingen wel meegenomen in de begroting. Op basis van het huidige toekenningenbeleid van gemeenteloketten (gebruikscijfers 2020) is de prognose dat de vraag naar de onderdelen Hulp bij het Huishouden en Begeleiding in 2021 en 2022 verder zal toenemen. Deze vraag neemt toe door zowel autonome factoren (zoals vergrijzing, langer thuis wonen, het abonnementstarief) als ook factoren waarop invloed kan worden uitgeoefend. Op deze laatste factoren wordt iinvloed uitgeoefend via het GRIP project (uitvoering van de Berenschot adviezen), diverse lokale initiatieven en initiatieven van GR de Bevelanden. Implementatie van deze maatregelen kost tijd en deze maatregelen zullen dus niet al in 2021 leiden tot een duidelijke afname van de vraag c.q. een kostenreductie. Een stabilisering van de toename wordt pas in 2022 verwacht en is als taakstelling opgenomen voor 2022. In 2022 wordt dus alleen uitgegaan van een indexering, ondanks de maatschappelijke en demografische ontwikkelingen die normaliter leiden tot een verdere stijging van de vraag naar voorzieningen.

Hulp bij het Huishouden De afgelopen 2 jaar is het aantal klanten dat een maatwerkvoorziening HH heeft gekregen van de gemeente sterk toegenomen. Dit komt met name door het toenemend aantal ouderen die langer thuis blijven wonen en die een beroep doen op de Wmo maatwerkvoorziening.

1

Verder is de stijging te verklaren door de invoering van het abonnementstarief, waarbij de uit eigen middelen bekostigde huishoudelijke hulp is opgezegd en een maatwerkvoorziening via de gemeente is aangevraagd en toegekend. De in 2019 ingezette stijging van het aantal cliënten dat een voorziening heeft gekregen, heeft zich in 2020 verder doorgezet waardoor de kosten zelfs hoger zijn dan voorzien in de 2e begrotingswijziging 2020. Uitgangspunt voor de 1e begrotingswijziging 2021 zijn de werkelijke uitgaven van gemeenten per 2020. Deze zijn verhoogd op basis van het stijgingspercentage van het aantal klanten per gemeente in 2020 bij ongewijzigd beleid (regionaal gemiddeld 10%). Daarnaast is rekening gehouden met een contractueel vastgelegde indexering van 3,28%. In 2021 worden in het kader van het programma Grip op de Wmo beleidsmaatregelen genomen, die de groei van het aantal klanten dat een beroep doet op HH moeten beperken. De uitwerking van (juridisch) mogelijke beleidsmaatregelen en het berekenen van de effecten daarvan vindt nu plaats. Ook wordt gewerkt aan aanscherping van het beleid bij de toegang. Derhalve is in de 1e begrotingswijziging 2021 nog geen rekening gehouden met effecten van mogelijke maatregelen. De verwachting is dat de Grip maatregelen in 2021 nog niet zullen leiden tot een kostenreductie.

In de begroting 2022 gaan we ervan uit dat de effecten van de maatregelen Grip wel zichtbaar zijn in de kostenontwikkeling. Het effect van de autonome kostenverhogende factoren blijft evenwel aanwezig. Daarom wordt voor 2022 daarom geen stijging meer van het aantal klanten voorzien en is alleen de vastgelegde indexering van 3,24% toegepast. Hiermee leggen de gemeenten zich in feite een taakstelling op omdat door onveranderde maatschappelijke en demografische ontwikkeling de trendmatige stijging doorzet.

Begeleiding Voor Begeleiding hebben we bij het opstellen van de 1e begrotingswijziging 2021 rekening gehouden met de volgende factoren: • De werkelijke uitgaven in 2020; • Een prijsstijging van 3,28% contractueel vastgelegd; • Een wijziging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van de Maatwerkvoorziening begeleiding. Dat laatste hebben we berekend op basis van: ➢ Doortrekken van de trend van de afgelopen vier jaar per bouwsteen; ➢ Verwacht effect van de maatregelen die gemeenten in 2021 invoeren als resultaat van het adviesrapport van Berenschot ‘Grip op Wmo’.

Doortrekken van de trend van de afgelopen vier jaar: Dagbesteding; in 2020 is het gebruik van de maatwerkvoorziening dagbesteding afgenomen. Terwijl deze in 2019 nog met 6% steeg, is het gebruik in 2020 met 2% gedaald. Dit is voor het eerst in 6 jaar tijd, sinds gemeenten uitvoering geven aan dagbesteding, dat het aantal cliënten daalt. Belangrijkste reden daarvoor is corona. Dagbestedingen zijn een aantal maanden gesloten geweest vanwege de lockdown en na de heropening blijkt een aantal cliënten angstig om mee te doen met groepsactiviteiten. Een tweede reden voor de afname van het aantal cliënten is een mogelijk effect van het dicht zetten van de contracten. Andere jaren groeide het aantal cliënten, mede omdat er meer voorzieningen bijkwamen. Door aanpassing van de contract eisen is dit een halt toegeroepen. Wij verwachten dat corona ook nog in 2021 een rem zet op het gebruik van groepsactiviteiten in het kader van dagbesteding. De maatregelen die Berenschot heeft voorgesteld hebben in beperkte mate 2

effect op het gebruik van de dagbesteding. Wij verwachten dat het aantal inwoners dat gebruik maakt van de dagbesteding in 2021 niet toeneemt. Individuele begeleiding; In 2020 is het gebruik van de individuele begeleiding met 13% gestegen. Dit betekent dat t.o.v. 2019 13% meer burgers in 2020 van de gemeente een indicatie voor individuele begeleiding heeft ontvangen. In 2019 bedroeg de groei – ten opzichte van 2018 – 19%. Het jaar daarvoor weer iets minder. Lastig om daar een trend in te herkennen. Maar op basis van de groei in de afgelopen jaren kun je stellen, dat zonder maatregelen (beleidsarm) we bij de begroting(swijziging) 2021 en verder rekening dienen te houden met een groei van ongeveer 12%. Echter vanaf begin 2021 zal, op basis van de voorgestelde maatregelen uit het advies Berenschot Grip op Wmo, een programma uitgevoerd worden om het gebruik van de individuele begeleiding terug te dringen. Voor 2021 verwachten we een beperkt effect van deze maatregelen. Onze verwachting is dat we de groei van individuele begeleiding in 2021 kunnen beperken tot maximaal 8%. Wanneer bovenstaande wordt doorgerekend komt de groei van het aantal cliënten (verhouding dagbesteding/individuele begeleiding) voor 2021 uit op 5,33% ten opzichte van 2020. Wanneer we daar de prijsstijging van 3,28% bij optellen komen we uit op een stijging van 8,613%.

Voor Begeleiding hebben we bij het opstellen van de begroting 2022 rekening gehouden met de volgende factoren: • De 1e begrotingswijziging 2021; • Een prijsstijging van 3,24% contractueel vastgelegd; • Een wijziging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van de Maatwerkvoorziening begeleiding. Dat laatste hebben we berekend op basis van: ➢ Doortrekken van de trend van de afgelopen vier jaar per bouwsteen; ➢ Verwacht effect van de maatregelen die gemeenten in 2021 invoeren als resultaat van het adviesrapport van Berenschot ‘Grip op Wmo’. We verwachten in 2022 een groei van het aantal inwoners dat gebruik maakt van de Maatwerkvoorziening van 0%. De groei van de begroting voor begeleiding blijft beperkt tot de verwachte prijsstijging van 3,24%. Hiermee leggen de gemeenten zich een taakstelling op omdat door onveranderde maatschappelijke en demografische ontwikkeling de trendmatige stijging doorzet.

Tot slot In april 2018 is het ‘Actieplan Begeleiding’ in het bestuur SWVO vastgesteld om de inspanning van gemeenten, GR de Bevelanden en SWVO te bundelen. Het doel van het actieplan is om alternatieven te creëren voor het gebruik van de Maatwerkvoorziening, innovatie en samenwerking te stimuleren en ontwikkelingen in aantallen en kosten te monitoren. Voor de monitoring van de data wordt geïnvesteerd in automatisering en de ontwikkeling van een Business Intelligence (BI) systeem. Hiermee kunnen de ontwikkelingen per gemeente actueel worden gevolgd via een dashboard. Voor onder andere deze doorontwikkeling en het actueel houden van de data worden uitvoeringskosten begroot. Het reeds lopende actieplan begeleiding zal samen met de maatregelen, voortkomend uit het project Grip op de Wmo, vanaf 2022 moeten leiden tot een stabilisatie en mogelijke afname van het aantal cliënten dat in aanmerking komt voor een maatwerkvoorziening. Hieronder volgt een overzicht van

3

de lopende initiatieven in het kader van Grip op de Wmo. Daarnaast zijn er lopende projecten en initiatieven van de afzonderlijke gemeenten in de regio en de GR de Bevelanden (actieplan en 11 puntenplan). Deze staan niet in onderstaand overzicht. Maatregelen Grip op de Wmo Maatregel 1. Omvormen van maatwerkvoorzieningen begeleiding naar algemene voorzieningen Voordat de maatregel in praktijk gebracht wordt, wordt een gedetailleerd plan van aanpak gemaakt over de wijze waarop de algemene voorziening wordt vormgegeven. Hierin wordt ook gekeken naar de manier waarop andere gemeenten dit doen.

Maatregel 2. Gemiddelde ureninzet huishoudelijke hulp beperken

Deze maatregel ziet toe op een lagere gemiddelde ureninzet bij inwoners.

Maatregel 3. Formuleren en sturen op realisatie van cliëntdoelen Deze maatregel ziet toe op het opstellen van cliëntdoelen en het hierop actief sturen.

Maatregel 4. Afschalen van zware maatwerkvoorzieningen naar lichte maatwerkvoorzieningen (nieuwe indicaties en herindicaties) Deze maatregel ziet enerzijds toe op een lagere inschaling van nieuwe cliënten en een kritischer herindicatiebeleid

Maatregel 5. Introduceren van budgetplafonds en verbod op marketing Maatregel 6. Gerichtere aanpak duurdere casussen; langs de verschillende wetten, beperken stapeling Het voorstel is om te komen tot een beperkte groep van consulenten die getraind worden om voor de hele regio (of per gemeente) de relatief dure casussen onder de loep te nemen.

16 april 2021 F. Witkam, secretaris SWVO

4