43. Uitvoeringsplan Armoede Schulden 2022 gemeente Kapelle, 15 februari 2022

Uitvoeringsplan Armoede & Schulden 2022 gemeente Kapelle Een uitwerking van ‘Leven zonder (geld)zorgen – Kadernota Armoede & Schulden De Bevelanden 2021-2024’

Datum: 26 januari 2022 Cindy de Jonge, Afdeling Beleid en Dienstverlening

Inhoud 1

Inleiding

2

2

Voortgang uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden

2

3

Planning 2022

4

4

Maatschappelijke effecten

5

5

Financiën

5

6

Vervolg

5

Bijlage 1 Overzicht kaders uit ‘Leven zonder (geld)zorgen – Kadernota armoede en schulden 2021-2025 De Bevelanden’

6

Bijlage 2 Overzicht van activiteiten, regelingen en samenwerking rondom armoede en schulden in gemeente Kapelle

7

1

1

Inleiding

Armoede en schulden hebben een grote impact op iemands leven. De Bevelandse gemeenten en de afdeling Werk, Inkomen en Zorg (WIZ) van GR de Bevelanden werken samen rondom armoede en schulden. Dit doen we met vele andere organisaties in het Sociaal Domein. Eind 2020 heeft de gemeenteraad de nota ‘Leven zonder (geld)zorgen kadernota armoede & schulden De Bevelanden 2021-2024’ vastgesteld. De kadernota beschrijft de kaders op hoofdlijnen (zie bijlage 1). Door het opstellen van jaarlijkse uitvoeringsplannen zijn we flexibel en maakt het mogelijk om mee te bewegen met de maatschappelijke ontwikkelingen. Begin 2022 is de beleidsnota schulddienstverlening vastgesteld in de gemeenteraad. Gemeente Kapelle doet al veel op het gebied van armoede (in bijlage 2 is een uitgebreid overzicht opgenomen van alle activiteiten die we organiseren of financieren). We zetten vooral in op het vroegtijdig en preventief aanpakken van armoede en schulden, het bieden van gelijke kansen voor kinderen en verzachten van gevolgen van armoede.

Speerpunten gemeente Kapelle: -

2

Voorkomen van problematische schulden Armoede onder kinderen aanpakken Verzachten van de gevolgen van armoede

Voortgang uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden

Alle 17-jarigen ontvangen het boekje ‘Bijna 18 en nu?’ (Nibud). Hierin staat allerlei informatie over de veranderingen op het moment dat je 18 jaar (lifeevent) bent. We stimuleerden scholen om aan de slag te gaan met de handreiking Omgaan met armoede op scholen. We leverden suggesties aan die het meest kansrijk zijn om samen met de basisscholen in de gemeente Kapelle in te voeren. In 2022 staat dit onderwerp opnieuw op de agenda met de scholen. Samen met gemeente Borsele en Goes organiseerden we een training ‘Voor 1 dag arm’ (Nibud) voor professionals in het sociale domein. Deze training gaf inzicht in wat geldstress met mensen doet, hoe je het herkent en bespreekbaar kunt maken. In totaal deden 18 deelnemers mee.

2

We hebben voorbereidingen getroffen om aan te sluiten bij Geldfit en Geldfit Zakelijk per 2022. Dit is een initiatief van de Nederlandse Schuldhulproute (NSR). Het is een brede publiekprivate samenwerking gericht op het voorkomen van financiële problemen bij inwoners. Met deze aanpak kunnen we mensen (én ondernemers) met schuldzorgen sneller bereiken en effectieve hulp aanbieden. De basis onder de aanpak is een brede samenwerking van verschillende soorten organisaties en netwerken zowel nationaal als lokaal: betrouwbare hulporganisaties, kennisinstituten, bedrijven (landelijk opererend), gemeenten en lokale netwerken. Gedachte achter deze vorm van samenwerking is dat inwoners, die hulp nodig hebben bij hun geldzaken, eerder in beeld komen en sneller op de juiste plek voor hulp terecht komen. Samen met CZ Zorgverzekeringen zijn we een samenwerking gestart; Samenwerking Over Stelsels (S.O.S.). Er is namelijk een groep inwoners die veelvuldig gebruik maakt van ondersteuning en zorg in het sociale en medische domein én tegelijkertijd schulden heeft. Bekend is dat inzetten op zorg geen of minimaal effect heeft als er sprake is van schuldenproblematiek. Bij een oplopende betalingsachterstand van de zorgverzekeringspremie is er in veel gevallen eveneens sprake van complexe problematiek. Om te komen tot oplossingen gaan de gemeente en CZ samen in gesprek met de klant.

Er wordt een gezamenlijk plan opgesteld voor de hulp die de klant nodig heeft dan wel welke zorgen hij/zij ervaart. In januari 2022 is de startbijeenkomst. Een scheiding is een belangrijk moment in iemands leven. Het heeft niet alleen emotionele consequenties, maar ook vaak financiele gevolgen. We willen mensen vroegtijdig in beeld te krijgen om beter en sneller te kunnen helpen. In 2022 stellen we daarom het boekje ‘Geldwijzer Scheiden’ (Nibud) gratis ter beschikking en kunnen ze gebruik maken van een vrijblijvend adviesgesprek.

We vinden het belangrijk dat alle inwoners deelnemen aan de maatschappij. Dit kan in de vorm van sport- en cultuurbeoefening. Te weinig geld mag hierin geen drempel zijn. Daarom zijn we vanaf 2022 aangesloten bij het Volwassenfonds Sport en Cultuur. Al vele jaren is het Jeugdfonds Sport & Cultuur een succes. Daarnaast kunnen kinderen in armoede gratis meedoen aan activiteiten van Dagarrangementen. De vakantieweek van Stichting Vakanties Minima Zeeland kon vanwege de onzekerheden rondom de Corona-maatregelen in 2021 wederom niet doorgaan. We hebben ouders gewezen op de mogelijkheden van Heppie Vakanties (een landelijk initiatief die vakantieweken en weekenden aanbieden voor onder andere kinderen uit gezinnen met weinig inkomen). In 2022 gaan we in gesprek met Stichting Vakanties Minima Zeeland over de toekomst van vakanties voor minima. We onderzoeken daarbij ook andere mogelijkheden, zoals Heppie Vakanties en andere initiatieven. 3

In 2021 hebben we het onderwerp armoede en schulden besproken met de Burger Advies Raad. Naar aanleiding daarvan hebben zij tips en ideeën aangedragen. Deze zijn meegenomen bij het opstellen van de activiteiten voor 2022. In 2022 wisselen we met diaconieën en andere maatschappelijke partners ideeën uit om armoede te verzachten.

3

Planning 2022

De onderstaande activiteiten willen we in 2022 uitvoeren. Wat Hoe Voorkomen van problematische In samenwerking met Geldfit en haar schulden. Door mensen eerder in partners geven we bekendheid aan beeld te krijgen en sneller te kunnen Geldfit (Zakelijk). helpen. Tevens draagt het bij om het taboe te doorbreken. Kinderen krijgen gelijke kansen en We onderzoeken hoe we doen zoveel mogelijk mee aan Dagarrangementen en Rommeldam activiteiten die bijdragen aan de nog meer kunnen stimuleren. ontwikkeling van kinderen zodat ongelijkheid wordt voorkomen. Complexe problematiek in relatie tot Werkafspraken maken over schulden aanpakken. Samenwerken Over Stelsels met CZ Zorgverzekeringen. We willen dat iedereen meedoet. We We zijn aangesloten bij het stimuleren om te bewegen en Volwassenfonds Sport en Cultuur. cultuurbeoefening. We betalen het lesgeld en/of materiaal voor iedereen vanaf 18 die een minimuminkomen heeft. Bij een scheiding inwoners informeren Inwoners kunnen de ‘Geldwijzer over de (financiële) gevolgen. Scheiden’ van het Nibud opvragen Hierdoor krijgen we mensen eerder in en gebruik maken van een beeld en kunnen we ze sneller vrijblijvend adviesgesprek. helpen. Ook wanneer er kinderen in het spel zijn. Armoede pakken we samen aan. Bijeenkomst met diaconieën en andere maatschappelijke partners om gezamenlijk armoede aan te pakken.

De meerwaarde van vakanties voor We onderzoeken wat de kinderen van minima en/of gezinnen meerwaarde is en welke in beeld brengen. mogelijkheden er zijn voor vakanties voor kinderen van minima. Heldere communicatie over welke Aanbod beter in beeld brengen. voorzieningen er zijn voor kinderen. We creëren rust bij We onderzoeken samen met WIZ of schuldenproblematiek door het we een schuld-saneringsfonds oprichten van een schuldkunnen oprichten. Met dit fonds saneringsfonds. kunnen schulden bij diverse schuldeisers worden opgekocht,

Wanneer geheel 2022

Q1 2022

Q1 2022 Q1 2022

Q1 2022

Q2 2022

Q2 2022

Q2 & Q3 2022 Q3 & Q4 2022

4

Kinderen krijgen gelijke kansen door onderwijsachterstand te bestrijden.

4

waardoor er één overzichtelijke betalingsregeling over blijft. Er wordt een nieuw plan opgesteld voor het bestrijden van onderwijsachterstanden vanaf 1 januari 2023. De relatie met armoede krijgt hierin een sterkere rol.

Q3 & Q4 2022

Maatschappelijke effecten

De genoemde initiatieven dragen bij om de maatschappelijke effecten uit de nota ‘Leven zonder (geld)zorgen - kadernota armoede & schulden De Bevelanden 2021-2024’ te realiseren. We helpen inwoners met kans op armoede en/of schulden vroegtijdig en preventief ➢ In 2022 hebben 50 inwoners het boekje Geldwijzer Scheiden aangevraagd, waarvan 1/3 een adviesgesprek heeft gehad met een maatschappelijk werker. ➢ In 2022 hebben 50 inwoners en 10 ondernemers een test gedaan op geldfit.nl. ➢ In 2022 helpen we 20 huishoudens met problematische schulden via de samenwerking met CZ Zorgverzekeraars. Kinderen moeten gelijke kansen hebben in het onderwijs en de samenleving, zij mogen niet de dupe zijn van de financiële problemen thuis ➢ In 2022 zijn alle voorzieningen voor kinderen te vinden in één overzicht en bekend bij professionals en vindplaatsen. ➢ In 2022 doen meer kinderen die in armoede leven doen mee aan Dagarrangementen en Rommeldam. ➢ Alle basisscholen zijn in 2022 actief aan de slag met beleid rondom armoede op school.

5

Financiën

Dekking van de kosten kan worden gevonden doordat in 2021 een structurele besparing is gerealiseerd door het verlagen van de aanvullende verzekering voor minima. Hiervan wordt € 12.000 benut wordt voor dekking van kosten uit het uitvoeringsplan. Activiteit Budget voor plan diaconiën voor verzachten armoede Budget voor schuldenfonds Stimuleren gebruik Dagarrangementen en Rommeldam Kosten aansluiten Geldfit en Geldfit Zakelijk Communicatie Totale begroting kosten uitvoeringsplan

6

Begroting 2022 € 1.000 € 7.000 € 500 € 1.857 € 1.000 € 11.357

Vervolg

Jaarlijks wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Na afloop van het jaar wordt de voortgang van de activiteiten gerapporteerd. In 2024 evalueren we de beleidsdoelen van de regionale kadernota.

5

Bijlage 1 Overzicht kaders uit ‘Leven zonder (geld)zorgen – Kadernota armoede en schulden 2021-2025 De Bevelanden’

De kaders uit ‘Leven zonder (geld)zorgen De aanpak van armoede en schulden is een gezamenlijke verantwoordelijkheid Omdat er zoveel raakvlakken zijn met andere levensgebieden kan alleen samenwerking een structureel antwoord bieden. Dit doen we samen met de sociale wijkteams, kerken, maatschappelijk werk, vrijwilligers, scholen, GGD, ondernemersverenigingen en overige maatschappelijke partners. We helpen inwoners met kans op armoede en/of schulden vroegtijdig en preventief Voorkomen is beter dan genezen. Hoe eerder we armoede en/of schulden signaleren, hoe sneller we (grotere) problemen kunnen voorkomen. Met een vroegtijdige inzet kunnen we grotere maatschappelijke kosten achteraf bestrijden. Door laagdrempelige, logische en begrijpelijke ondersteuning sluiten we aan bij de leefwereld van de mensen We weten dat veel mensen het moeilijk vinden om de drempel van de gemeente over te gaan en dat veel wet- en regelgeving complex is. Uitgerekend de ondersteuning van de gemeente en de afdeling WIZ moet daarom laagdrempelig, logisch en begrijpelijk zijn. Professionals moeten zich bewust zijn dat armoede en schulden stress bij mensen oplevert en wat de mogelijke invloed hiervan is op het gedrag.

Kinderen moeten gelijke kansen hebben in het onderwijs en de samenleving, zij mogen niet de dupe zijn van de financiële problemen thuis We zetten extra in op kinderen die uit een thuissituatie komen met financiële problemen. De stress thuis leidt vaak tot mindere schoolprestaties en minder ontwikkelingskansen. Dat maakt het extra belangrijk dat kinderen een eerlijke kans krijgen om zich op school en in de samenleving te ontwikkelen. Verder is het belangrijk dat voorzieningen voor kinderen eenvoudig te vinden en aan te vragen zijn.

6

Bijlage 2 Overzicht van activiteiten, regelingen en samenwerking rondom armoede en schulden in gemeente Kapelle Voor de uitwerking van de Kadernota armoede en schulden 2021-2024 willen we inzicht in onze huidige activiteiten. Hieronder alle activiteiten die we lokaal of samen met ander gemeenten of WIZ organiseren of financieren. Financiële regelingen op basis van de Participatiewet • Bijzondere bijstand Onverwacht noodzakelijke kosten, die iemand niet zelf kan betalen. Het kan om eenmalige of structurele kosten gaan. Bijvoorbeeld kosten bewindvoering, bril of eigen bijdrage rechtsbijstand. Hoogte vergoeding afhankelijk van de kosten en individuele situatie. • Individuele inkomenstoeslag De Individuele inkomenstoeslag is bedoeld voor mensen die 36 maanden of langer een laag inkomen hebben en, gelet op de persoonlijke omstandigheden, geen uitzicht hebben op inkomensverbetering. De toeslag wordt een keer per 12 maanden uitgekeerd (38% van de bijstandsnorm). • Individuele studietoeslag Iemand is vanwege arbeidshandicap niet in staat om naast een studie een bijbaan te hebben. • Gemeentelijke Collectieve Zorgverzekering Minima (bijzondere bijstand) Dit is een collectieve zorgverzekering voor inwoners met een laag inkomen. Door deze polis hebben mensen toegang tot een betaalbare aanvullende zorgverzekering. Dit kan hoge eigen betalingen of ongewenste zorgmijding voorkómen.

• Tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (bijzondere bijstand) Bij een (chronische) ziekte of handicap worden extra kosten, die samenhangen met deze ziekte of handicap, vergoed. Bijvoorbeeld voor het eigen risico van de zorgverzekering. • Declaratiefonds Vergoedingen voor sportieve, maatschappelijke en culturele activiteiten voor volwassen en kinderen. Ook voor kosten die niet vergoed worden door Jeugdfonds sport en cultuur. • Maatwerkvoorziening gezinnen met schoolgaande kinderen (bijzondere bijstand) Vergoeding voor reiskosten naar school, een fiets, een computer en voor overige indirecte schoolkosten op basis van aanvraag. We subsidiëren/ financieren/ organiseren onderstaande initiatieven die een bijdrage leveren aan het tegengaan van armoede: • Jeugdfonds Sport en Cultuur Het Jeugdfonds Sport & Cultuur betaalt de contributie/het lesgeld (tot een gemaximeerd bedrag) voor kinderen en jongeren (van 0 tot 18 jaar) uit gezinnen waar te weinig geld is voor een sportclub of creatieve club. • Volwassenfonds Sport en Cultuur Evenals het Jeugdfonds Sport en Cultuur wordt hiermee de contributie en/of lesgeld betaald voor iedereen vanaf 18 jaar met een minimum inkomen. • Stichting Leergeld De stichting stelt zich tot doel om kinderen deel te laten nemen aan activiteiten binnen (bijv. schoolreisjes, kampen) en buiten school (bijv.

sport of muzische vorming) ter voorkoming van sociaal isolement om financiële redenen. Stichting Leergeld verzorgt bijvoorbeeld de aanschaf van schoolspullen, zoals een tas, agenda, kaftpapier of gymkleding, of een tweedehands fiets om mee naar school te kunnen. • Humanitas Thuisadministratie

7

•

•

•

•

•

• • •

•

•

•

•

•

•

Humanitas biedt tijdelijke ondersteuning bij thuisadministratie, waardoor een beroep op schulddienstverlening kan worden voorkomen. Startpunt Geldzaken Startpunt Geldzaken bestaat uit online geldplannen die huishoudens stap voor stap en op de door hen gewenste tijd en plaats helpen om de eigen geldzaken in balans te krijgen en te houden. Hiermee kunnen mensen financiële problemen voorkomen én oplossen. De geldplannen zijn voor alle inwoners beschikbaar, waardoor ook mensen worden bereikt die nu niet in beeld zijn bij de gemeente of schulddienstverlening. Voedselbank de Bevelanden Het bieden van voedselhulp aan de mensen die dat het meest nodig hebben en voorkomen dat kwalitatief goede voeding wordt verspild. Schuldhulpvrijwilligers Zeeland (onderdeel van Leger des Heils) Biedt schuldhulpbegeleiding en administratieve ondersteuning en begeleiding. Zij bieden inwoners met financiële problemen administratieve ondersteuning met het doel om te voorkomen dat inwoners in een (duurder) schuldhulpverleningstraject terecht komen. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Mensen met een minimum inkomen kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van een deel van de afvalstoffenheffing, rioolheffing en hondenbelasting.

Gratis naschoolse activiteiten Dagarrangementen voor minima In overleg met de directeuren van de basisscholen kunnen kinderen uit gezinnen met een laag inkomen gratis deelnemen aan naschoolse activiteiten van Dagarrangementen. Speel-o-theek Kapelle Uitleen van divers speelgoed. Bibliotheek Iedereen tot 18 jaar kan gratis lid worden van de Bibliotheek Oosterschelderegio. Rommeldam Voor kinderen uit de gemeente Kapelle die tegen een geringe bijdrage een leuke week in de zomervakantie mee kunnen doen met allerlei activiteiten. Er is een regeling waar ouders een beroep op kunnen doen via de organisatie van Rommeldam, wanneer de bijdrage een probleem is. Jongerenactiviteiten In de Wemel is er voor jongeren tot 13 jaar wekelijks een (gratis) plek waar ze kunnen chillen. Iedere vrijdagmiddag is er een gratis sportuurtje in de gymzaal in de Kromomme in Wemeldinge. Verder is jongerencentrum de Kelder in Wemeldinge gratis te bezoeken voor jongeren van 10-18 jaar. Vergoeding kinderopvang vanwege sociaal medische indicatie Sociaal medische indicatie (SMI) is een vangnetregeling die gemeenten de mogelijkheid geeft om gezinnen tijdelijk financieel te ondersteunen in de kosten van kinderopvang, als zij door bepaalde medische of sociale omstandigheden kinderopvang nodig hebben. Dit geldt alleen voor gezinnen die tijdelijk geen recht hebben op kinderopvangtoeslag.

Formulierenbrigade Wanneer iemand moeite heeft met het invullen van formulieren of het bijhouden van de administratie en niemand uit de omgeving kan daarmee helpen, dan helpen de vrijwillig burgeradviseurs van de formulierenbrigade mensen verder. Hulp bij vragen via Buurtteam Kapelle en Maatschappelijk Werk van SMWO Beiden bieden ondersteuning aan voor alle inwoners die daar behoefte aan hebben. De Sociaal Juridische Dienstverleners van Maatschappelijk Werk kunnen helpen met specifieke vragen over financiële zaken en uitkeringen. Deelname aan het landelijke onderzoek naar verborgen armoede Het doel is om te onderzoeken hoe we de doelgroepen m.b.t. verborgen armoede kunnen vinden en hoe we verborgen armoede bespreekbaar kunnen maken. Cursus ‘Grip op je geld’ 8

•

•

•

•

•

•

•

In de gratis cursus 'Grip op je geld' leer je hoe je, je inkomen kan verdelen over de maand. Je leert zelf de controle te houden en hoe je meer kan doen met minder geld. De cursus vindt alleen plaats bij voldoende deelnemers. Vroegsignalering Door middel van het project Vroegsignalering wordt ingezet op het voorkomen van problematische schulden bij huishoudens waar een betalingsachterstand gesignaleerd wordt. Ik ben het zat! In het project ‘Ik ben het zat!’ krijgen kwetsbare Zeeuwse gezinnen die het moeilijk hebben, negen tot twaalf maanden intensieve begeleiding van een persoonlijke gezinscoach. Het gaat hierbij om gezinnen met bijvoorbeeld financiële problemen of waarbij sprake is van geen of slecht betaald werk. Daarnaast spelen problemen op het gebied van alcohol, drugs, gamen of gokken. De coach helpt de gezinnen concrete stappen te zetten naar een leven met meer geluk en minder zorgen. Aanpak laaggeletterdheid Verminderen van het aantal laaggeletterden door het aanbieden van laagdrempelige taal bevorderende activiteiten, bijvoorbeeld via het Taalhuis. Op 1 januari 2019 is het Taalakkoord Zeeland ondertekend door 5 Zeeuwse gemeenten, UWV, Leerwerkloket Zeeland, taalhuizen, taalaanbieders, werkgevers, scholen en welzijnsorganisaties. Laaggeletterdheid blijft ondanks alle inspanningen van afgelopen jaren in Nederland een groot maatschappelijk probleem.

Het ontbreken van voldoende basisvaardigheden is een drempel om mee te doen, waardoor mensen geen werk kunnen krijgen of moeite hebben werk te behouden. Door het bundelen van krachten wordt samengewerkt aan het vergroten van het bewustzijn, het verlagen van de drempel naar de arbeidsmarkt en een meer toegankelijk opleidingsaanbod (formeel en non-formeel) dat aansluit bij de vraag van werkgevers, werknemers en werkzoekenden. Bestrijding onderwijsachterstanden Begin 2020 is er een nieuw regionaal beleidsplan voor bestrijding van onderwijsachterstanden vastgesteld. Het doel van het beleidsplan is om tot een integrale aanpak te komen bij het bestrijden van onderwijsachterstanden, zodat kansenongelijkheid bij kinderen wordt tegengegaan. Voorkomen voortijdig schooluitval Vanuit RBL wordt schoolverzuim aangepakt en wordt geprobeerd om voortijdige schooluitval te voorkomen door kinderen/jongeren, ouders en scholen te helpen bij het oplossen van problemen die een succesvolle schoolcarrière belemmeren. Daarnaast wordt ingezet op kinderen/jongeren die langdurig thuiszitten, en wordt geprobeerd om deze thuiszitters weer naar school te herleiden. Tegengaan eenzaamheid Het vormen van een lokale coalitie ‘Een tegen eenzaamheid’.

Het doel van Eén tegen eenzaamheid is om eenzaamheid onder ouderen te doorbreken door met veel verschillende partners eenzaamheid eerder te signaleren en te doorbreken. Wijkcirkels In 2019 is gestart met de Wijkcirkel, met als doel om te onderzoeken of ondersteuning aan kwetsbare inwoners (bijvoorbeeld inwoners die moeite hebben om contact te leggen/ eenzaam zijn) lokaal en vanuit het informele netwerk georganiseerd kan worden.

9