42. Memo bodemkwaliteitskaart PFAS

memo aan de gemeenteraad van Kapelle Onderwerp:

bodemkwaliteitskaart PFAS

Geachte leden van de gemeenteraad van Kapelle, De SORBET-gemeenten hebben in 2020 gezamenlijk het project voor de vaststelling van de bodemkwaliteitskaarten PFAS uitgevoerd. De huidige bodemkwaliteitskaarten en nota's bodembeheer blijven ongewijzigd van kracht. Door het vaststellen van deze bodemkwaliteitskaart voor PFAS kan een aantal projecten weer verder, vermindert de noodzaak tot het uitvoeren van PFAS-analyses en wordt er duidelijkheid geboden over de te hanteren toetsingsnormen. In deze memo wordt u geïnformeerd over dit project. Wat is PFAS? PFAS (poly- en prefluoraklystoffen) zijn door de mens geproduceerde stoffen die niet van nature voorkomen en die niet vanzelf afbreken; ze blijven in het milieu aanwezig. Ze zijn in veel consumentenproducten gebruikt en als gevolg van atmosferische depositie (droge en natte neerslag van deeltjes en stoffen uit de atmosfeer) worden ze op grote schaal in geringe concentraties in de bodem teruggevonden. Regelgeving over PFAS Op 8 juli 2019 heeft de Staatssecretaris voor Infrastructuur en Milieu een tijdelijk handelingskader voor PFAS aan de Tweede Kamer gezonden. Volgens dit handelingskader dienen grond en bagger die worden toegepast tevens te worden onderzocht op een aantal PFAS, in het kader van de wettelijke zorgplicht.

Uit de regelgeving volgt verder dat in het kader van de zorgplicht geen PFAS mag worden aangetoond in toe te passen grond of bagger. Vaak werden wel geringe PFAS-gehalten gemeten. Dit had tot gevolg dat, naast de extra onderzoekskosten, grond niet meer aangenomen werd door grondbanken of mocht worden verzet, hetgeen weer tot hoge opslagkosten leidde en stagnatie in projecten. Op 29 november 2019 en 3 juli 2020 zijn geactualiseerde versies van het tijdelijk handelingskader voor PFAS aan de Tweede Kamer gezonden. Deze bevatten toepassingswaarden voor PFAS in een aantal situaties, waaronder landelijke achtergrondwaarden. In afwachting van meer onderzoek zijn deze toepassingswaarden veilig gekozen. De toepassingswaarden uit het tijdelijk handelingskader zijn niet formeel verankerd in de regelgeving en hebben daarmee geen bindende status. Eind juni 2020 heeft het RIVM het onderzoek naar de landelijke achtergrondwaarden van PFAS in de Nederlandse bodem afgerond. Deze zijn als definitieve achtergrondwaarden opgenomen in een nieuwe versie van het tijdelijk handelingskader PFAS, dat op 3 juli 2020 door de Staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat is toegezonden aan de Tweede Kamer. Volgens de recentste informatie is de planning dat de PFAS-normering pas in april 2021 wordt opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit.

Het project bodemkwaliteitskaart PFAS Van gemeenten wordt verwacht dat zij bodemkwaliteitskaarten en eventueel gebiedsspecifiek beleid voor PFAS vaststellen, zodat daarmee knelpunten in grondverzet worden opgelost. Bijkomend voordeel is dat landelijk meer meetgegevens beschikbaar komen. De gemeenten op de Bevelanden en de gemeente Tholen hebben deze actie samen opgepakt.

In de zomer van 2019 waren binnen Zeeland slechts incidenteel meetgegevens voor PFAS bekend. Sindsdien zijn langs twee sporen onderzoeksgegevens van PFAS beschikbaar gekomen: per regio is met een steekproef een aantal meetlocaties in het buitengebied bepaald, waar de bodem bemonsterd en geanalyseerd is op de PFAS uit de advieslijst van Bodem+ d.d. 12 juli 2019; bij bodemonderzoeken ten behoeve van projecten zijn -veelal met het oog op hergebruik van vrijkomende grond- tevens analyses op PFAS uitgevoerd. Deze gegevens zijn vervolgens opgenomen in het gezamenlijke bodeminformatiesysteem (Nazca) van de Zeeuwse gemeenten en de provincie. De waarde van de bodemkwaliteitskaart PFAS is tweeledig: bij hergebruik van grond hoeven minder vaak aanvullende analyses op PFAS te worden uitgevoerd; er wordt vastgelegd welke toepassingsnormen voor PFAS in verschillende situaties gelden. Deze normstelling vermindert belemmeringen voor grondverzet binnen de regio. Er is een overzichtstabel opgesteld met de regionale normstelling voor PFAS. Deze normstelling is een combinatie van de toepassingswaarden uit het tijdelijk handelingskader voor PFAS van 2 juli 2020 en de beleidskeuzes uit de eerder vastgestelde gemeentelijke nota's bodembeheer.

Normaliter wordt gebiedsspecifiek beleid op grond van het Besluit bodemkwaliteit vastgesteld door de gemeenteraad, waarbij een openbare voorbereidingsprocedure wordt gevolgd. In december 2019 is echter het Besluit bodemkwaliteit gewijzigd, waarbij voor het vaststellen van gebiedsspecifiek beleid voor PFAS een uitzondering in het Besluit is opgenomen, inhoudende dat het college van burgemeester en wethouders in plaats van de gemeenteraad dit mag vaststellen en dat er geen openbare voorbereidingsprocedure nodig is. Het college heeft op 19 januari 2021 het besluit genomen de bodemkwaliteitskaart van Kapelle aan te vullen voor de stofgroep PFAS.