214. Memo raad stand van zaken asielopvang en huisvesting st Memo asielopvang gemeenteraad.pdf - Memo asielopvang gemeenteraad

*Z0154DDBE3B* Zaaknummer Documentnummer

Z21.009214 D21.260292

MEMO Aan

:

Gemeenteraad van Kapelle

Van

:

College van burgemeester en wethouders

Afdeling

:

Staf

Onderwerp

:

Asielopvang en huisvesting statushouders

Behoort bij:

:

Brief CdK d.d. 1 september 2021 (D21.260091)

Datum

:

11 november 2021

Besproken met:

:

Presidium

Aanleiding Op 1 september 2021 heeft de Commissaris van de Koning (CdK) een brief gestuurd naar alle colleges in Zeeland. Daarin verwijst hij naar de brief van 24 augustus 2021 van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. In die laatste brief wordt verzocht om per direct opvang voor asielzoekers of de huisvesting van statushouders te organiseren. Dit om crisisnoodopvang te voorkomen. Het college heeft dit verzoek besproken en daarin een standpunt ingenomen. Daarbij is tevens de opgave betrokken die er al lag in het kader van het Zeeuwse plan van aanpak Asielopvang Zeeland. Plan van aanpak Asielopvang Zeeland Begin dit jaar is door het themaoverleg Wonen en voorzieningen van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) een plan van aanpak gemaakt voor de aanpak van asielopvang in Zeeland en daaraan gekoppeld de huisvesting van statushouders. De statushouder is een asielzoeker die een verblijfsvergunning heeft gekregen van de IND en daarmee recht heeft op onder meer woonruimte. Op 25 mei 2021 heeft de gemeenteraad daarop het volgende besloten: 1. 2. 3.

kennis te nemen van het plan van aanpak Asielopvang Zeeland; ermee akkoord te gaan dat het college geen verdere stappen onderneemt voor het realiseren van een tijdelijke of duurzame opvanglocatie in Kapelle; in te stemmen met het voornemen van het college om een bijdrage te leveren door afspraken te maken met de woningcorporatie en marktpartijen over de realisering van extra huur- en flexwoningen, waarvan maximaal 50% beschikbaar komt voor de huisvesting van statushouders, dan wel via het sluiten van een regiodeal.

Naar aanleiding van het plan van aanpak hebben drie grote Zeeuwse gemeenten besloten om een duurzame opvanglocatie voor de opvang van asielzoekers te willen realiseren: Goes, Middelburg en Terneuzen. Alle overige gemeenten hebben aangegeven een bijdrage te willen leveren in een regiodeal. Dat kan zijn door extra statushouders op te vangen of een financiële bijdrage te leveren. Actuele opgave Over de vormgeving van die regiodeal waren gemeenten nog volop in gesprek toen in augustus van dit jaar duidelijk werd dat de toestroom van asielzoekers zodanig groot werd dat die niet in de reguliere AZC’s konden worden opgevangen. -1-

Naar aanleiding daarvan hebben de Minister van Binnenlandse zaken en Koninkrijkrelaties en de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid op 24 augustus 2021 een brief gestuurd naar alle gemeenten met het verzoek om per direct opvang en huisvesting voor asielzoekers of statushouders te organiseren. Dat heeft in Zeeland in eerst instantie geleid tot de noodopvang van 320 asielzoekers in de Zeelandhallen in Goes. De CdK heeft gelet op de urgentie alle burgemeesters begin september uitgenodigd voor een extra provinciale regietafel ten behoeve van een globale inventarisatie van mogelijke locaties voor noodopvang. Parallel daaraan zijn ook locaties geïnventariseerd waar statushouders versneld zouden kunnen worden gehuisvest. Er zitten in de Nederlandse AZC’s namelijk 6.000 statushouders die eigenlijk recht hebben op een woning. Mede gelet op de krappe woningmarkt lukt dat niet snel genoeg. Addendum plan van aanpak Op 5 oktober 2021 heeft het themaoverleg Wonen en voorzieningen van het OZO (met daarin alle Zeeuwse wethouders Wonen) ingestemd met een addendum op het eerdere Zeeuwse plan van aanpak.

Daarin is bepaald dat vóór 1 november 2021 een concrete locatie voor tijdelijke opvang van 150 asielzoekers zou worden aangeboden aan het COA, dat per subregio vóór 1 januari 2022 de taakstelling 2021 wordt gehaald en dat uiterlijk 1 mei 2022 per subregio minimaal één tussenvoorziening wordt gerealiseerd. De CdK is over deze acties geïnformeerd met een brief van het OZO van 15 oktober 2021. De zoektocht naar locaties voor noodopvang heeft diverse aanbiedingen aan het COA opgeleverd. Maar die blijken zelden geschikt om per direct asielzoekers te huisvesten. Ze bieden wel perspectief voor de realisering van tijdelijke opvang in het komende jaar. Door bemoeienis van de CdK is inmiddels op korte termijn ook noodopvang gepland in Middelburg en Vlissingen. Situatie Kapelle Het college van Kapelle heeft conform het besluit van de gemeenteraad in het kader van de inventarisatie door de CdK aangegeven geen geschikte locaties te hebben voor noodopvang en tijdelijke opvang. Dit is mede ingegeven dat het COA hiervoor een minimumaantal hanteert van 150 personen. En dat past niet bij de schaal van Kapelle. Flexwoningen Het college heeft aangegeven wel naar een locatie te willen zoeken voor de ontwikkeling van ca. 30 flexwoningen. Daarvan zouden er – overeenkomstig het besluit van de gemeenteraad – bijvoorbeeld 5 kunnen worden gereserveerd voor statushouders.

Met deze 5 anticipeert het college op de toekomstige taakstelling. De realisering van flexwoningen vindt plaats in het kader van een pilot van de Bevelandse gemeenten en wordt op dit moment uitgewerkt. Overigens is het initiatief met betrekking tot realisering van een flexibele schil in eerste instantie gericht op starters. De flexwoningen kunnen echter ook worden gebruikt voor de (tijdelijke) huisvesting van spoedzoekers zoals in geval van echtscheiding en van statushouders. Met de wethouders Wonen van De Bevelanden is besproken om ten behoeve van de opgave voor statushouders de omvang van de pilot te vergroten van 300 naar 450 eenheden. Als uitgangspunt is daarbij bepaald dat per locatie maximaal 30% van de woningen voor statushouders wordt aangewend. Dat kan lokaal en per locatie nader worden ingevuld. Tussenvoorziening Een aantal van deze woningen zou bovendien kunnen dienen als zogenaamde tussenvoorziening. Dat zijn woningen of een complex van woningen waarin bijvoorbeeld een statushouder tijdelijk kan worden gehuisvest die in afwachting is van een nareizend gezin.

-2-

Pas als duidelijk is wanneer die nareizigers komen, kan een definitieve woning worden toegewezen. Op die manier kunnen alleengaande statushouders ook sneller doorstromen uit een AZC. Onderzocht moet worden of een lokale tussenvoorziening (financieel) haalbaar is en een meerwaarde heeft gelet op de druk op onder meer de startersmarkt en het relatief geringe aantal statushouders in Kapelle. Overigens kan ook een reguliere woning waarin maximaal vier statushouders (tijdelijk) worden gehuisvest - analoog aan arbeidsmigranten -dienen als tussenvoorziening. Een ander alternatief dat onderzocht wordt, is de realisering van een regionale tussenvoorziening. Dan kunnen statushouders die aan gemeenten in de regio zijn gekoppeld daar direct maar tijdelijk worden gehuisvest in afwachting van een woning in de gekoppelde gemeente. Dat vraagt echter een financiële bijdrage van die gemeenten aan de exploitatie van de regionale tussenvoorziening. Maar ook afspraken over de termijn waarop de oorspronkelijk gekoppelde gemeente zorgt voor definitieve huisvesting of de verrekening van verstrekte bijstandsuitkeringen. Voor een regionale tussenvoorziening in Kapelle zien wij – mede gelet op de daaraan gekoppelde (financiële) risico’s geen ruimte.

Gelet op de beperkte taakstelling van Kapelle (8 statushouders in de eerste helft van 2022) is het gelet op de gewenste inburgering en integratie ook beter om in te zetten op een snelle en directe huisvesting van gekoppelde statushouders in de eigen gemeente en niet in de regio. Realisering taakstelling Kapelle moet in 2021 18 statushouders huisvesten. De stand van zaken per 1 november 2021 is dat Kapelle (met name door nareizigers) 10 personen extra heeft gehuisvest boven op de taakstelling. Er is bovendien aan nog 2 statushouders een woning toegewezen en er worden nog 8 nareizigers verwacht. Dat betekent dat Kapelle ook de taakstelling voor de eerste helft van 2022 (8) al heeft gehaald. Het overschot van 2021 wordt verrekend met de taakstelling in 2022. Kapelle zal daarom in 2022 in eerste instantie alleen statushouders huisvesten in het kader van een gezinshereniging. Om toch statushouders uit een AZC te kunnen huisvesten – om daarmee de huidige druk op de opvang te ontlasten - zou COA om extra koppelingen moeten worden gevraagd. Dat is niet de intentie van het college. Zodra een asielzoeker een verblijfsvergunning krijgt, koppelt het COA binnen 2 weken de vergunninghouder aan een gemeente. Gemeenten hebben vervolgens 10 weken de tijd om woonruimte te vinden. Dat lukt meestal wel maar kan wat langer duren als er niet op tijd een huurwoning beschikbaar is.

Gelet op de actuele druk op de AZC’s is het uitgangspunt dat Kapelle inzet op een snelle maar in ieder geval tijdige huisvesting van de aan de gemeente gekoppelde statushouders. Dat zou zelfs kunnen door het tijdelijk onderbrengen in een particuliere woning of hotel. Bij voorkeur moet dit regionaal worden opgepakt. De uitvoering loopt ook via GR De Bevelanden ligt bij Vluchtelingenwerk. Gelet op de actuele toename van de instroom van asielzoekers is de verwachting dat ook de taakstelling voor de huisvesting van statushouders zal worden verhoogd. Wat de discussie echter lastig maakt, is dat onduidelijk is wat de opgave op de middellange termijn wordt. De vraag staat uit bij het COA en het ministerie van BZK om daar meer inzicht in te geven. Die gaan vooralsnog echter uit van de wettelijke systematiek en dat is dat pas in april 2022 de taakstelling voor de tweede helft 2022 bekend wordt. De horizon reikt niet verder en dat maakt het moeilijk te anticiperen op een toekomstige opgave. Met de inzet van flexwoningen kan op die onzekerheid worden ingespeeld.

-3-

Standpunt van het college in de opgave voor de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders: 1. Vasthouden aan het besluit dat er geen ruimte is voor noodopvang, tijdelijke opvang of regionale tussenvoorziening in Kapelle; 2. Vasthouden aan de reguliere taakstelling voor statushouders voor 2022 en niet om extra koppelingen te vragen; 3. Inzetten op de realisering van flexwoningen voor starters en andere spoedzoekers waarbij per project maximaal 30% wordt gereserveerd voor statushouders; 4. Inzetten op realisering van voldoende nieuwe sociale huurwoningen; 5. Maken van nadere afspraken maken met Beveland wonen en GRdeBevelanden/Vluchtelingenwerk over de huisvesting van statushouders.

-4-