2025-37 RV D25.338571 RA Begraafbeleid gemeente Ka D25.338571 Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035.DOCX

*Z02A47B2109* Zaaknummer Documentnummer

Z25.022904 D25.338571

Raadsadvies Onderwerp

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035 en Begraafverordening 2026

Advies

1. Het Begraafbeleid 2026-2035 inclusief de bijlage vast te stellen; 2. De Begraafverordening 2026 vast te stellen.

Beeldvormende behandeling

9 september 2025

Oordeelsvormende behandeling

28 oktober 2025

Besluitvormende behandeling

25 november 2025

Portefeuillehouder

J.H. Herselman

Datum collegevergadering

30 september 2025

Aantal bijlagen Documentnummers v/d bijlagen

3 D25.338938; D25.338939; D25.338933

Samenvatting Gemeente Kapelle heeft vier actieve begraafplaatsen, gelegen in de kernen Kapelle, Biezelinge, Wemeldinge en Schore. In tegenstelling tot de landelijke trend, waarbij veel mensen kiezen voor een crematie, kiest een relatief groot deel van onze inwoners voor een begrafenis. Deze voorkeur benadrukt het belang van voldoende begraafcapaciteit binnen onze gemeente. Het begraafbeleid 2026-2035 biedt een samenhangende visie die inspeelt op de wensen van inwoners en toekomstige uitdagingen. Het houdt rekening met maatschappelijke ontwikkelingen, zoals veranderende uitvaartvoorkeuren en duurzaam beheer. De belangrijkste punten van het begraafbeleid zijn: - Graf- en bijzettermijnen: Aanpassing van graf- en bijzettermijnen en verlengingsmogelijkheden. - Asbestemmingen: Extra optie, zoals het plaatsen van een urn op een graf en het verbeteren van de kwaliteit en inrichting van columbariumplekken en strooivelden. - Capaciteit: Ruimen van algemene graven en graven met rechten voor onbepaalde tijd, om deze opnieuw uit te gegeven. - Grafmonumenten en -bedekking: Uniforme afspraken en werkwijze voor het verwijderen van grafmonumenten en grafbedekking na afloop van graf- of gebruiksrechten. Daarnaast wordt er ook aandacht besteed aan: - Het versterken van de biodiversiteit op de begraafplaatsen.

- Het beschermen van waardevolle graven, zoals historische en emotioneel belangrijke graven. - Het actualiseren van de begraafplaatsadministratie om deze volledig en actueel te maken. Vanaf 2026 worden nieuwe beleidsuitgangspunten ingevoerd, waaronder aanpassingen van uitgiftetermijnen voor particuliere en algemene graven en bezettermijnen voor columbaria. Ook

1

wordt de kostenstructuur van de tarieven herzien om meer transparantie te bieden en beter aan te sluiten bij de werkelijke kosten. Daarnaast worden diverse maatregelen genomen om de begraafplaatsen te verbeteren en de capaciteit te vergroten, zoals het aanpassen van paden en het verbeteren van columbariumplekken en strooivelden. Voor deze investeringen is extra budget nodig. De inkomsten van de begraafplaatsen zijn afhankelijk van het aantal begrafenissen en bijzettingen per jaar, wat vooraf moeilijk te voorspellen is. Deze factoren samen beïnvloeden de exploitatie en daarmee de kostendekkendheid van de begraafplaatsen. De verordening op het beheer en het gebruik van de algemene begraafplaatsen in Gemeente Kapelle (hierna: begraafverordening) is geactualiseerd. Dit is gedaan om beter aan te sluiten op het nieuwe begraafbeleid en te voldoen aan de huidige wet- en regelgeving. In 2029 wordt het beleid geëvalueerd en waar nodig aangepast, met ruimte voor inspraak van inwoners en betrokkenen.

2

Advies 1. Het Begraafbeleid 2026-2035 inclusief de bijlage vast te stellen; 2. De Begraafverordening 2026 vast te stellen. Inleiding: waar gaat het over? Het afscheid nemen van dierbaren is een van de meest ingrijpende en emotionele momenten in het leven. Begraafplaatsen vervullen hierbij een cruciale rol als plekken waar nabestaanden troost kunnen vinden, herinneringen kunnen koesteren en hun dierbaren op een waardige wijze kunnen herdenken. Gemeente Kapelle heeft de belangrijke taak om ervoor te zorgen dat de begraafplaatsen niet alleen respectvol en toegankelijk zijn, maar ook toekomstbestendig worden beheerd. Dit vraagt soms om lastige keuzes, die begrijpelijkerwijs emoties kunnen oproepen bij betrokkenen. Momenteel beschikt Gemeente Kapelle niet over een integraal plan voor de begraafplaatsen. In het verleden zijn weliswaar afspraken gemaakt, maar er ontbreekt een duidelijke en samenhangende visie die kan inspelen op de veranderende maatschappelijke omstandigheden. Denk hierbij aan demografische verschuivingen, veranderende wensen en behoeften rondom uitvaarten. Deze ontwikkelingen maken het noodzakelijk om een begraafbeleid te hebben. Het nieuwe begraafbeleid biedt een samenhangende en toekomstgerichte visie die aansluit bij de wensen en verwachtingen van onze inwoners.

Daarbij wordt rekening gehouden met belangrijke maatschappelijke trends, zoals de veranderende voorkeuren in uitvaartvormen en het streven naar duurzaam beheer van de begraafplaatsen. Daarnaast richt het beleid zich op praktische zaken, zoals het waarborgen van voldoende capaciteit en het verbeteren van de dienstverlening aan nabestaanden. Door deze integrale aanpak kunnen er stappen gezet worden die bijdragen aan een toekomstbestendig beheer van de begraafplaatsen, met oog voor kwaliteit, duurzaamheid en klantgerichtheid. Een begraafverordening bevat regels over het gebruik, beheer en onderhoud van de begraafplaatsen. De huidige verordening uit 2005 is verouderd en sluit niet meer aan bij het nieuwe begraafbeleid en de huidige wet- en regelgeving. Daarom wordt deze aangepast. Hiermee wordt een nette, respectvolle en veilige omgeving gewaarborgd en duidelijkheid voor bezoekers en betrokkenen. Op 9 september 2025 is het begraafbeleid tijdens de beeldvormende raadsvergadering aan u gepresenteerd. Uit deze bijeenkomst zijn geen nieuwe kaderstellende aanbevelingen voortgekomen. Relatie met strategisch beleid Het begraafbeleid 2026-2035 sluit aan bij de hoofdlijnen en doelstellingen uit de Contourennota 2022-2026 en het Strategisch Kompas van de gemeente Kapelle.

Beide beleidsdocumenten benadrukken het belang van een aantrekkelijke, inclusieve en duurzame leefomgeving, waarbij de dienstverlening aan inwoners centraal staat. Doelstellingen: - Duurzaamheid: Het begraafbeleid bevordert duurzaamheid en klimaatadaptatie door de biodiversiteit op begraafplaatsen te versterken en het hergebruik van grafmonumenten en

3

-

-

-

bedekkingen te stimuleren. Dit sluit aan bij de Duurzaamheidsagenda en de Visie Natuur en Biodiversiteit. Leefomgeving: Begraafplaatsen als groene, rustige plekken dragen bij aan een aantrekkelijke en groene leefomgeving. Inclusiviteit: Het begraafbeleid biedt diverse opties voor begravingen en bijzettingen, zodat inwoners een keuze kunnen maken die aansluit bij hun persoonlijke wensen en financiële mogelijkheden. Daarnaast bevordert het beleid sociale verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld door het (gedeeltelijk) kwijtschelden van uitvaartkosten voor mensen met een beperkt inkomen. Op deze manier wordt ervoor gezorgd dat alle inwoners, ongeacht hun financiële situatie, een waardige uitvaart kunnen krijgen. Participatie en samenwerking: Actieve betrokkenheid van inwoners via het participatieplatform en enquête past binnen de doelstellingen rondom participatie. Toekomstbestendigheid: Het beleid is gericht op de lange termijn en speelt in op veranderingen in de bevolking, uitvaartwensen en beschikbare ruimte. Dit wordt bereikt door efficiënter gebruik van de beschikbare capaciteit, zoals het ruimen van oude graven en het beter benutten van bestaande ruimte. Daarnaast worden grafrechten flexibeler gemaakt om beter aan te sluiten bij de behoeften van inwoners. Dienstverlening: Een goede dienstverlening en communicatie is belangrijk.

Het begraafbeleid richt zich op het verbeteren van de dienstverlening aan nabestaanden en het transparant maken van keuzes.

Participatie Bij de totstandkoming van het begraafbeleid zijn verschillende gesprekken gevoerd met medewerkers van Gemeente Kapelle, waaronder vertegenwoordigers van de afdelingen administratie, financiën en beheer en onderhoud, die direct betrokken zijn bij het beheer van de begraafplaatsen. Tevens is via de participatiesite Kapelle ParticiPEERt een enquête gehouden onder inwoners, waarin zij hun mening konden geven over onderwerpen als begraven en asbestemming. Daarnaast vonden overlegmomenten plaats met ondernemers en medewerkers van omliggende gemeenten. In 2029 wordt het begraafbeleid geëvalueerd. Dit evaluatiemoment biedt de gelegenheid om inwoners en andere betrokkenen opnieuw te raadplegen en hun input mee te nemen in eventuele vervolgstappen Argumenten: waarom geven we als college dit advies? 1.1 Het begraafbeleid 2026-2035 biedt een heldere visie voor de komende 10 jaar en stelt concrete maatregelen voor om de begraafplaatsen duurzaam en respectvol te beheren. Het voorgestelde beleid schetst een duidelijke koers voor het beheren van de begraafplaatsen, met aandacht voor zowel de huidige behoeften als toekomstige ontwikkelingen.

Belangrijke speerpunten zijn het aanpassen van graf-, bijzet- en verlengingstermijnen, het efficiënter benutten van beschikbare capaciteit door middel van grafruimingen, en het uniformeren van de aanpak van grafmonumenten en -bedekkingen na het verstrijken van graftermijnen. Daarnaast wordt ingezet op het versterken van biodiversiteit, het behoud van waardevolle graven, en het verbeteren van de administratie. Het creëren van een aangename herdenkingsomgeving bij columbariumplekken en strooivelden is ook een belangrijk onderdeel van de plannen.

4

Met deze maatregelen streeft de gemeente Kapelle naar een toekomstbestendig en efficiënt beheer van de begraafplaatsen, waarbij voldoende begraafcapaciteit wordt gewaarborgd en aansluit bij de wensen en financiële mogelijkheden van de inwoners. Dit maakt de begraafplaatsen toegankelijker, verhoogt de tevredenheid en biedt een respectvolle plek voor het herdenken van overledenen. 2.1 Een geactualiseerde begraafverordening sluit aan op het begraafbeleid en voldoet aan de weten regelgeving. Een begraafverordening bevat regels over het gebruik, beheer en onderhoud van de begraafplaatsen en vormt daarmee een belangrijk juridisch kader voor een zorgvuldige en respectvolle omgang met deze openbare voorzieningen. De huidige verordening is van 2005 en past niet meer bij de huidige wet- en regelgeving en het nieuwe begraafbeleid. Daarom wordt de verordening aangepast en bijgewerkt. Met deze aanpassing zorgen we voor een nette, veilige en respectvolle omgeving voor overledenen, nabestaanden en bezoekers. De nieuwe verordening maakt duidelijk wat de rechten en plichten zijn, hoe het begraven en de asbestemming geregeld zijn, en hoe het onderhoud en de inrichting van de begraafplaatsen verloopt. Zo is het voor inwoners en betrokkenen helder, en kunnen medewerkers van de gemeente hun werk goed en eenduidig doen.

Kanttekeningen en risico’s: 1.1 Weerstand en onbegrip bij inwoners Er is een risico dat sommige maatregelen, zoals het ruimen van graven of het verwijderen van grafmonumenten en -bedekkingen weerstand oproepen bij inwoners. Dit kan komen door emotionele of persoonlijke overtuigingen. Hierdoor kunnen sommige mensen ontevreden of onbegripvol zijn, wat het moeilijker maakt om het beleid uit te voeren. 2.1 De beheerverordening 2005 sluit niet aan bij het begraafbeleid en voldoet niet aan de wet- en regelgeving. De begraafverordening van de gemeente Kapelle dateert uit 2005 en is inmiddels verouderd. Ze sluit niet meer aan bij de huidige wet- en regelgeving en het nieuwe begraafbeleid. Als deze verordening niet wordt bijgewerkt, kunnen er verschillende problemen ontstaan. Juridisch gezien kan het ontbreken van een actuele verordening leiden tot conflicten over grafrechten, ruimingen of asbestemmingen. Inwoners kunnen bezwaar maken tegen besluiten die gebaseerd zijn op verouderde regels, wat kan leiden tot juridische procedures, reputatieschade en extra kosten. Ook voor de uitvoering brengt dit risico’s met zich mee. Wij hebben dan geen duidelijk en actueel kader om ons werk zorgvuldig te doen, wat kan zorgen voor misverstanden met nabestaanden. In een situatie waarin respect, duidelijkheid en zorgvuldigheid belangrijk zijn, is dat erg kwetsbaar.

Voor inwoners betekent een verouderde verordening bovendien dat ze onvoldoende weten wat hun rechten en plichten zijn. Dit kan leiden tot frustratie, onzekerheid en minder vertrouwen in de gemeentelijke dienstverlening, juist op momenten die emotioneel zwaar zijn. Een nieuwe begraafverordening is dus belangrijk om de kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid van de gemeentelijke begraafplaatsen te garanderen.

5

Financiën: wat gaat het kosten en hoe gaan we dit financieren? Om de kwaliteit van de gemeentelijke begraafplaatsen te verbeteren en het beleid zoals vastgelegd in het beleidsplan te realiseren, zijn in de komende jaren diverse maatregelen noodzakelijk. Deze maatregelen brengen extra kosten met zich mee. In tabel 1 is een overzicht opgenomen van de geplande maatregelen, waaronder het actualiseren van de begraafplaatsadministratie, het ruimen van graven en het verbeteren van columbariumplekken en strooivelden. De tabel toont tevens de bijbehorende jaarlijkse kosten tot en met 2035, de looptijd van het beleidsplan. De investeringen worden, met uitzondering van maatregel A (basis op orde), afgeschreven over een periode van 25 tot 40 jaar. Hierdoor worden de financiële lasten gespreid en blijft de uitvoering betaalbaar. Voor de uitvoering van de actualisatie van de administratie is een financiële reserve van € 60.000,- beschikbaar. Dit bedrag wordt in 2026 ingezet voor de inhuur van externe ondersteuning. In 2027 wordt beoordeeld of aanvullende inzet noodzakelijk is.

Tabel 1: Meerjarenplanning maatregelen met de bijbehorende kosten. Bedragen zijn incl. btw.

Tabel 2 bevat de exploitatiebegroting voor de algemene begraafplaatsen voor de periode 2024– 2035, gedurende de looptijd van het begraafbeleid 2026-2035. Vanaf 2027 worden de kosten (inclusief overhead) en inkomsten, jaarlijks geïndexeerd met 2,6%. De inkomsten zijn afhankelijk van het aantal begrafenissen en bijzettingen per jaar. Omdat deze aantallen vooraf niet exact te voorspellen zijn, is gekozen voor een scenario 1 (theoretisch model) gebaseerd op het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar. Dit scenario is uitgewerkt in bijlage 6 van het begraafbeleid. De maatregelen uit tabel 1 zijn verwerkt in de exploitatiebegroting. Begraafplaatsen Kosten (incl. overhead) Maatregelen Totale kosten

Werkelijk 2024 € 409.049 €0 € 409.049

Begroting 2025 € 418.234 €0 € 418.234

Begroting 2026 € 378.385 €0 € 378.385

Begroting 2027 € 387.346 € 7.260 € 394.606

Begroting 2028 € 376.853 € 27.010 € 403.863

Begroting 2029 € 409.913 € 24.894 € 434.807

Begroting 2030 € 420.571 € 24.894 € 445.465

Begroting 2031 € 431.506 € 24.894 € 456.400

Begroting 2032 € 442.725 € 24.894 € 467.619

Begroting 2033 € 454.236 € 24.894 € 479.130

Begroting 2034 € 466.046 € 29.378 € 495.424

Begroting 2035 € 478.163 € 29.378 € 507.541

Inkomsten (scenario)

€ 352.217

€ 313.676

€ 285.332

€ 292.751

€ 300.362

€ 308.172

€ 316.184

€ 324.405

€ 332.839

€ 341.493

€ 350.372

€ 359.482

Verschil

€ 56.832

€ 104.558

€ 93.053

€ 101.855

€ 103.501

€ 126.635

€ 129.281

€ 131.995

€ 134.780

€ 137.637

€ 145.052

€ 148.059

Kostendekking

86%

75%

75%

74%

74%

71%

71%

71%

71%

71%

71%

71%

Tabel 2: Exploitatiebegroting Algemene begraafplaatsen 2024-2035.

In de begroting voor 2026 wordt een kostendekking van 80% voorgesteld, wat betekent dat 80% van de kosten gedekt moet worden door de inkomsten. Deze dekkingsgraad geldt ook voor de

6

komende jaren. Om in 2026 een kostendekking van 80% te realiseren, worden de tarieven voor lijkbezorging dat jaar met 6% (incl. 2,6% indexering) verhoogd. Begraafplaatsen Kosten (incl. overhead) Maatregelen Totale kosten

Werkelijk 2024 € 409.049 €0 € 409.049

Begroting 2025 € 418.234 €0 € 418.234

Begroting 2026 € 378.385 €0 € 378.385

Inkomsten

€ 352.217

€ 313.676

€ 302.452

Verschil

€ 56.832

€ 104.558

€ 75.933

Kostendekking

86%

75%

80%

Tabel 3: Kostendekking

Na 2026 worden de inkomsten nauwkeurig gevolgd. Indien nodig kunnen de tarieven, naast de jaarlijkse indexering, met een nader te bepalen percentage worden aangepast om ook in de komende jaren de kostendekking van 80% te behouden. Wat communiceren we? Na vaststelling van het beleidsplan en de begraafverordening start de communicatie naar inwoners, ondernemers en andere betrokkenen volgens een communicatieplan. Heldere en tijdige informatie is belangrijk om draagvlak te creëren en verwachtingen goed te beheren. Er is niet alleen aandacht voor externe communicatie, maar ook voor het actief informeren van onze medewerkers die betrokken zijn bij het begraafproces. Zij worden op de hoogte gebracht van de inhoud van het beleid, beheerverordening en de praktische gevolgen voor hun dagelijkse werkzaamheden. Daarnaast wordt de vastgestelde begraafverordening gepubliceerd op Overheid.nl. Uitvoering/ aanpak Besluitvorming door uw raad op 25 november 2025 Bijlagen - Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2025 (D25.338938) - Bijlage begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035 (D25.338939) - Verordening op het beheer en gebruik van de algemene begraafplaatsen in de gemeente Kapelle (D25.338933)

7